Vốn con nhà nông, trung tá Nguyễn Thị Thanh Thúy, 46 tuổi, công tác tại Tổng công ty Kinh tế kỹ thuật công nghiệp Quốc phòng lên kế hoạch làm vườn sân thượng khi ngôi nhà 5 tầng hoàn thiện, giữa năm 2025.
Chị cùng chồng dành hai tháng thi công toàn bộ khu vườn hơn 50 m2 như xử lý mặt sàn, chống thấm và dựng nhà lưới cao 4 m. Họ còn lợp màng nhà kính Israel để tận dụng tối đa ánh sáng tự nhiên, giúp không gian rộng và thông thoáng hơn. Khu vườn có chi phí hơn 30 triệu đồng.
Vườn trước trồng rau củ quả theo mùa nên xung quanh vợ chồng chị Thúy nẹp lưới chắn côn trùng, tạo độ thông thoáng nhưng không bị nóng. Chân kê chậu cao 40 cm kết hợp chiều cao chậu 40 cm nên thuận tiện khi trộn đất, chăm cây.
Vườn gồm chậu ghép và thùng xốp được chủ nhà bọc kín bằng băng keo, giúp ngăn nấm mốc.
Vốn con nhà nông, trung tá Nguyễn Thị Thanh Thúy, 46 tuổi, công tác tại Tổng công ty Kinh tế kỹ thuật công nghiệp Quốc phòng lên kế hoạch làm vườn sân thượng khi ngôi nhà 5 tầng hoàn thiện, giữa năm 2025.
Chị cùng chồng dành hai tháng thi công toàn bộ khu vườn hơn 50 m2 như xử lý mặt sàn, chống thấm và dựng nhà lưới cao 4 m. Họ còn lợp màng nhà kính Israel để tận dụng tối đa ánh sáng tự nhiên, giúp không gian rộng và thông thoáng hơn. Khu vườn có chi phí hơn 30 triệu đồng.
Vườn trước trồng rau củ quả theo mùa nên xung quanh vợ chồng chị Thúy nẹp lưới chắn côn trùng, tạo độ thông thoáng nhưng không bị nóng. Chân kê chậu cao 40 cm kết hợp chiều cao chậu 40 cm nên thuận tiện khi trộn đất, chăm cây.
Vườn gồm chậu ghép và thùng xốp được chủ nhà bọc kín bằng băng keo, giúp ngăn nấm mốc.
Vườn sau chị Thúy trồng cây ăn quả lâu năm bằng thùng phi nhựa loại 160 lít và loại 220 lít cắt đôi. Chị không làm lưới chắn như vườn trước, để không gian cho cây phát triển.
Vườn sau chị Thúy trồng cây ăn quả lâu năm bằng thùng phi nhựa loại 160 lít và loại 220 lít cắt đôi. Chị không làm lưới chắn như vườn trước, để không gian cho cây phát triển.
Vườn lắp hệ thống tưới tự động vào hai khung giờ 6h30 và 17h nên nếu gia đình đi vắng vài ngày, cây cối không lo thiếu nước.
Toàn bộ các dãy chậu trồng chị Thúy kết nối đường thoát nước bằng ống nước đường kính 21 để thu nước thải về một điểm.
Vườn lắp hệ thống tưới tự động vào hai khung giờ 6h30 và 17h nên nếu gia đình đi vắng vài ngày, cây cối không lo thiếu nước.
Toàn bộ các dãy chậu trồng chị Thúy kết nối đường thoát nước bằng ống nước đường kính 21 để thu nước thải về một điểm.
Chị Thúy xin mùn mía về ủ bằng men vi sinh, trộn cùng đất, trấu, tro và các loại phân vi sinh, men cám gạo, bột đậu tương, vỏ trứng và nấm Trichodema. Sau hai tháng ủ, chị chuyển 5 mét khối giá thể bằng máy tời lên vườn.
Chị Thúy xin mùn mía về ủ bằng men vi sinh, trộn cùng đất, trấu, tro và các loại phân vi sinh, men cám gạo, bột đậu tương, vỏ trứng và nấm Trichodema. Sau hai tháng ủ, chị chuyển 5 mét khối giá thể bằng máy tời lên vườn.
Vụ đông đầu tiên cuối năm 2025, vợ chồng chị Thúy trồng các loại rau như su hào, dưa chuột, đậu cove Mỹ, cà chua. “Qua bao vất vả, ngắm khu vườn tự tay trồng lớn lên từng ngày, cảm giác rất hạnh phúc”, chị nói.
Vụ đông đầu tiên cuối năm 2025, vợ chồng chị Thúy trồng các loại rau như su hào, dưa chuột, đậu cove Mỹ, cà chua. “Qua bao vất vả, ngắm khu vườn tự tay trồng lớn lên từng ngày, cảm giác rất hạnh phúc”, chị nói.
Vụ hè 2026, chị dành trọn khu vườn trồng ba loại dưa lưới Huỳnh Long, Snow và Honey Finger cùng dưa hấu, dưa lê Hàn Quốc. Xác định phòng và kiểm soát bệnh quan trọng nhất, khi cây được một lá, chị phun phòng nấm, bọ trĩ luân phiên 5-7 ngày một lần tùy thời tiết.
Vụ hè 2026, chị dành trọn khu vườn trồng ba loại dưa lưới Huỳnh Long, Snow và Honey Finger cùng dưa hấu, dưa lê Hàn Quốc. Xác định phòng và kiểm soát bệnh quan trọng nhất, khi cây được một lá, chị phun phòng nấm, bọ trĩ luân phiên 5-7 ngày một lần tùy thời tiết.
Với dưa hấu, chị kiểm soát bệnh nứt thân xì mủ gây gãy ngọn, chậm phát triển và chú ý khâu thụ phấn đều, cung cấp dinh dưỡng theo từng giai đoạn.
Với dưa hấu, chị kiểm soát bệnh nứt thân xì mủ gây gãy ngọn, chậm phát triển và chú ý khâu thụ phấn đều, cung cấp dinh dưỡng theo từng giai đoạn.
Theo chị, làm vườn sân thượng không quá khó nếu có đam mê và mong muốn mang đến nguồn thực phẩm sạch cho gia đình. Chỉ cần dành thời gian quan sát sự phát triển của cây, điều chỉnh cách chăm sóc phù hợp, người trồng có thể thu hoạch rau quả quanh năm.
Theo chị, làm vườn sân thượng không quá khó nếu có đam mê và mong muốn mang đến nguồn thực phẩm sạch cho gia đình. Chỉ cần dành thời gian quan sát sự phát triển của cây, điều chỉnh cách chăm sóc phù hợp, người trồng có thể thu hoạch rau quả quanh năm.
Khi chia sẻ hình ảnh khu vườn lên mạng xã hội, nhiều người đã đến tham quan, học hỏi kinh nghiệm.
Không chỉ niềm vui có rau trái và quen biết thêm người chung đam mê, khu vườn cũng giúp không gian sống của gia đình chị mát mẻ hơn trong mùa hè Hà Nội. “Nhà tôi cao nhất trong mấy nhà gần đây, nhưng mấy ngày nay, giữa trưa đứng trên vườn vẫn thấy dễ chịu”, chị nói.
Khi chia sẻ hình ảnh khu vườn lên mạng xã hội, nhiều người đã đến tham quan, học hỏi kinh nghiệm.
Không chỉ niềm vui có rau trái và quen biết thêm người chung đam mê, khu vườn cũng giúp không gian sống của gia đình chị mát mẻ hơn trong mùa hè Hà Nội. “Nhà tôi cao nhất trong mấy nhà gần đây, nhưng mấy ngày nay, giữa trưa đứng trên vườn vẫn thấy dễ chịu”, chị nói.
Tờ Hongguan News, Trung Quốc cho biết, một lỗ hổng bảo mật từ thói quen chụp ảnh vừa được cảnh báo trong chương trình thực tế The Firsts in the Workplace: Finance Season. Trong một tình huống, nam ca sĩ Gao Qingchen tạo dáng chữ V khi chụp ảnh cùng đồng nghiệp. Chuyên gia quản trị rủi ro Li Chang cho biết hành động này làm lộ thông tin sinh trắc học của nam ca sĩ.
Ông Li Chang nói với các camera độ phân giải cao hiện nay, nếu ống kính hướng thẳng vào ngón tay ở khoảng cách dưới 1,5 mét, thông tin vân tay có thể bị trích xuất 100%. Ở khoảng cách 1,5 đến 3 mét, tỷ lệ lấy được dữ liệu là 50%. Thiết bị chỉ không thể nhận diện vân tay khi khoảng cách chụp trên 3 mét.
Ống kính smartphone từ 50 megapixel trở lên kết hợp thuật toán AI xử lý ảnh có thể ghi lại cấu trúc vân tay. Khi người dùng tải ảnh gốc lên mạng xã hội, dữ liệu này có thể bị thu thập. Kẻ gian sử dụng máy in 3D tạo ra màng silicone giả mạo vân tay để mở khóa điện thoại, truy cập ứng dụng ngân hàng hoặc cửa thông minh.
Ông Li Chang cho biết việc rò rỉ vân tay nằm trong chuỗi rủi ro đánh cắp danh tính. Tội phạm thu thập vân tay từ ảnh, kết hợp hình ảnh khuôn mặt và giọng nói qua các video công khai để tạo Deepfake. Từ tệp dữ liệu này, chúng mạo danh nạn nhân gọi video lừa đảo hoặc vượt qua các bước xác thực điện tử để vay tiền.
Để bảo vệ dữ liệu cá nhân, ông Li Chang nói người dân không nên nhập vân tay vào các thiết bị lạ. Người dùng có thể đổi sang tạo dáng "chữ V ngược" (quay mu bàn tay về phía ống kính) hoặc dùng ứng dụng làm mờ chi tiết ngón tay trước khi đăng ảnh lên mạng.
Nhiều bạn trẻ bắt đầu từ những việc rất nhỏ như đi bộ, phơi nắng, ăn uống điều độ hay dọn dẹp nhà cửa để cơ thể dần lấy lại sự cân bằng sau giờ làm.
Ngọc An (27 tuổi, nhân viên văn phòng tại TP.HCM) từng có một thời gian đi làm về là nằm vật ra giường, không còn sức để làm gì thêm.
“Có hôm tôi chỉ muốn ngủ liền, ăn uống cũng qua loa cho xong bữa, thậm chí nhịn đói luôn, hay không đi tập tành gì hết. Lâu dần người lúc nào cũng mệt, dễ ốm vặt, tinh thần cũng xuống theo”, An kể.
Sau một thời gian, cô bắt đầu thay đổi bằng những thói quen nhỏ. Trước hết là tập thể dục đều đặn. An thừa nhận ban đầu hơi mệt thật, nhưng khi quen rồi thì thấy cơ thể khỏe lên rõ rệt. Không cần gì phức tạp, chỉ cần đi bộ khoảng 30 phút mỗi ngày cũng được.
Bên cạnh đó cô cũng tranh thủ phơi nắng nhẹ vào buổi sáng để cơ thể hấp thụ vitamin D3, bớt uể oải hơn.
An cố gắng ngủ sớm và nếu có thể thì chợp mắt khoảng 30-60 phút vào buổi trưa để lấy lại năng lượng khi đi làm. Cô chú ý ăn đủ chất, hạn chế đồ ngọt và đồ béo để cơ thể không bị nặng nề, dễ mệt.
Minh Nguyệt (26 tuổi, TP.HCM) kể trước đây sau 8 tiếng làm việc ở văn phòng, chấm công xong là muốn về nhà nằm nghỉ ngay.
“Ăn xong là lướt điện thoại rồi ngủ, ngày nào cũng lặp lại như vậy nên người lúc nào cũng uể oải, sáng dậy đi làm lại rất mệt”, Nguyệt nói.
Sau một thời gian, Nguyệt bắt đầu thay đổi thói quen sau giờ tan ca. Thay vì nằm ngay, cô đi tắm sớm hơn, ăn xong thì vừa đi bộ quanh chung cư vừa nghe nhạc, hoặc làm cho xong việc nhà. Lúc nào rảnh thì rủ bạn bè đi chơi hay đốt nến thơm, xem phim…
Sau khi duy trì đều đặn, cô nhận thấy cơ thể đỡ mệt hơn, tinh thần cũng tỉnh táo hơn vào buổi tối và vẫn còn một chút năng lượng cho bản thân, thay vì một ngày chỉ đi làm và ngủ.
Nguyên Mai (26 tuổi, TP.HCM) có những hôm hơn 7h tối mới tan làm, về tới nhà ăn xong là muốn lăn ra ngủ vì cả ngày đi làm mệt quá.
Thế nhưng cô vẫn tự ép mình đi tập gym. Có lúc Mai đặt xe sẵn, để khi xe tới là không còn lý do để chần chừ, rồi thay đồ đi tập lúc khoảng 20h15.
Điều khó nhất với Mai không phải là buổi tập, mà là khoảnh khắc vượt qua cảm giác mệt và lười ban đầu. Nhưng mỗi lần tập xong, cô lại thấy người nhẹ hơn, tinh thần cũng thoải mái hơn sau cả ngày dài.
Anh Tuấn (30 tuổi, TP.HCM) từng có thời gian đi làm về là kiệt sức, gần như không còn sức để làm gì khác. Hiện Tuấn đang làm 2 công việc full-time và vẫn duy trì tập 2 môn thể thao cường độ cao.
Để không cảm thấy mệt mỏi sau cả ngày làm việc, bí quyết của anh nằm ở việc tranh thủ mọi khoảng thời gian trống để nghỉ ngơi, và quan trọng nhất là tập cho mình thói quen ngủ nhanh, ngủ sâu để cơ thể hồi lại năng lượng.
“Bí quyết của tôi là tập cho mình vào giấc nhanh, khoảng 10 phút là ngủ sâu được. Ngủ sâu giấc trong thời gian ngắn giúp mang lại nhiều năng lượng hơn là một giấc ngủ dài nhưng chập chờn. Nên 1 ngày tôi có khi ngủ chỉ 3-4 tiếng nhưng vẫn đủ sức làm việc”, Tuấn nói.
Nằm ở xã An Hảo, huyện Tịnh Biên, tỉnh An Giang (cũ), núi Cấm từ lâu được xem là "nóc nhà miền Tây", nổi tiếng với khung cảnh hùng vĩ, khí hậu mát mẻ và hệ sinh thái đa dạng. Trong lòng ngọn núi ấy, giữa những dòng suối trong vắt len lỏi qua rừng, có một loài cá đặc biệt mà chỉ người bản địa mới thực sự am hiểu – cá chành dục, hay còn được người dân địa phương gọi thân thuộc là "vùn vụt". Với khách phương xa, đây là cái tên lạ lẫm, nhưng với cư dân sống trên núi, cá chành dục là một phần quen thuộc của đời sống, vừa là ký ức, vừa là niềm tự hào về một loài thủy sản đặc hữu chỉ có ở vùng cao An Giang.
Theo người dân địa phương, cá chành dục sinh sống chủ yếu ở những con suối nhỏ, khe nước mát quanh năm trên sườn núi Cấm. Loài cá này di chuyển nhanh đến mức thoắt ẩn thoắt hiện, khiến việc bắt chúng bằng tay gần như bất khả thi.
Các món ăn từ cá chành dục không chỉ là món ăn ngon mà còn là biểu tượng của thiên nhiên hoang sơ và cuộc sống mộc mạc gắn liền với núi rừng An Giang.
Người dân thường phải kiên nhẫn dùng cần câu nhỏ, lưỡi chì tự chế và mồi trùn đất để săn bắt. Ngày trước, cá chành dục xuất hiện nhiều đến mức trẻ con cũng có thể dễ dàng câu được vài con. Nhưng nay, để có đủ cá cho một bữa cơm, người dân phải đi câu suốt vài ngày.
Nhìn thoáng qua, cá chành dục khá giống cá lóc con, thân nhỏ và thon dài, nhưng nếu quan sát kỹ sẽ thấy những chi tiết đặc trưng như phần vây bụng và vây lưng ánh sắc đỏ hoặc cam rực rỡ. Cá trưởng thành có thể đạt kích thước bằng nửa cổ tay, được xem là kích thước hiếm vì phần lớn cá chành dục chỉ nhỏ bằng ngón tay. Cũng chính vì vẻ ngoài bắt mắt, một số người dân còn giữ lại để nuôi làm cá cảnh, coi như "báu vật" của núi Cấm.
Không chỉ có vẻ đẹp lạ, thịt cá chành dục cũng đặc biệt nhờ vị ngọt thanh, chắc và thơm. Nó được đánh giá là loại cá suối ngon bậc nhất vùng Tây Nam Bộ. Dù nướng, kho hay nấu canh chua đều giữ trọn vị đậm đà tự nhiên. Người dân địa phương ví rằng, "nếu cá da trơn có cá bông lau ngon nhất, thì cá suối có cá chành dục đứng đầu". Chính vì thế, dẫu không phổ biến, cá chành dục vẫn được xem là "đặc sản thượng đỉnh" của núi Cấm – món ăn mà không phải ai cũng có cơ hội được nếm thử.
Ngày nay, cá chành dục đã trở nên khan hiếm. Dù không được nuôi đại trà hay bày bán ở chợ, cá chành dục vẫn được xem là "đặc sản thượng hạng", món ăn dùng để đãi khách quý hơn là để trao đổi mua bán.
Giá của loại cá này hiện dao động từ 400.000 đến 500.000 đồng/kg, tương đương nhiều loại hải sản cao cấp. Tuy nhiên, số lượng cực ít khiến cá chành dục gần như vắng bóng trên thị trường. Nhiều du khách khi lên núi Cấm từng thử vận may mang cần câu đi tìm, nhưng phần lớn đều trở về tay trắng.
Cá chành dục không chỉ nổi tiếng bởi độ ngon mà còn vì tính "gan lì". Người đi câu kể rằng, dù đã mắc câu nhưng nếu rơi xuống nước, chúng vẫn có thể quay lại đớp mồi thêm lần nữa. Đặc tính này khiến người dân ví loài cá nhỏ bé ấy như "chiến binh suối núi", kiên cường và khó khuất phục.
Hiện nay, do môi trường sống bị thu hẹp và nguồn nước thay đổi, cá chành dục ngày càng hiếm. Một số người dân đã thử nuôi trong bể hoặc ao nhỏ nhằm bảo tồn nhưng kết quả chưa khả quan. Loài cá này chỉ thích nghi trong môi trường nước suối tự nhiên, trong, mát và có dòng chảy liên tục.
Đối với người dân An Hảo, cá chành dục không chỉ là món ăn ngon mà còn là biểu tượng của núi Cấm – nơi thiên nhiên hào phóng nhưng cũng đầy bí ẩn. Từ đỉnh núi Cấm nhìn xuống, những con suối uốn lượn như dải lụa bạc giữa màu xanh đại ngàn. Dưới làn nước trong veo ấy, cá chành dục vẫn bơi lội, lẩn khuất đâu đó giữa đá và rêu. Chúng lặng lẽ tồn tại như chứng nhân của thiên nhiên, của sự giao hòa giữa con người và núi rừng.