Xả súng tại Mỹ, 8 trẻ em thiệt mạng

Mới đây, Thống đốc bang California Gavin Newsom (đảng Dân chủ) tuyên bố sẽ đánh thuế 100% lên những cư dân tại bang nhận tiền bồi thường từ Quỹ chống vũ khí hóa mới được chính quyền Tổng thống Trump thành lập gần đây, theo tờ The Hill. Quỹ này được quyền Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche công bố ngày 19.5 như một phần của thỏa thuận dàn xếp vụ kiện giữa gia đình ông Trump và Sở Thuế vụ Mỹ (IRS), cơ quan bị cáo buộc làm lộ hồ sơ thuế của vị lãnh đạo từ nhiều năm trước.

Theo thỏa thuận, ông Trump đồng ý rút đơn kiện và không đòi bồi thường. Thay vào đó, Bộ Tư pháp sẽ trích một phần tiền từ Quỹ phán quyết (do quốc hội lập để chi trả các vụ kiện nhắm vào chính phủ) để lập Quỹ chống vũ khí hóa. Quỹ mới này có ngân sách 1,77 tỉ USD, sẽ được dùng để bồi thường cho những công dân tự nhận là nạn nhân của tình trạng "vũ khí hóa bộ máy chính quyền" dưới thời người tiền nhiệm Joe Biden của ông Trump.

Lâu nay, ông Trump luôn khẳng định việc chính quyền tiền nhiệm truy tố các cá nhân tham gia vụ bạo loạn tại Quốc hội ngày 6.1.2021 là hành vi "vũ khí hóa" bộ máy tư pháp. Vụ bạo loạn xảy ra sau khi ông Trump không chấp nhận kết quả cuộc bầu cử tổng thống cuối năm 2020 và kêu gọi người ủng hộ "chiến đấu hết mình" chống lại điều mà ông cho là gian lận. 5 người thiệt mạng trong vụ bạo loạn, hàng trăm người bị thương, gồm cảnh sát, và hơn 1.000 người liên quan bị truy tố. Từ khi bước vào nhiệm kỳ hai vào tháng 1.2025, ông Trump ký lệnh ân xá hầu hết người bị truy tố hoặc bị kết án liên quan đến vụ bạo loạn.

Mặc dù chính quyền tuyên bố việc lập quỹ mới là hoàn toàn hợp pháp nhằm mang lại công lý cho người dân bất kể theo đảng phái nào, phe chỉ trích cho rằng đây hành động lợi dụng tiền thuế của dân để lập "quỹ đen" nhằm bồi thường cho những đồng minh chính trị và người ủng hộ ông Trump.

Tại New York, nghị viên Alex Bores (đảng Dân chủ) cũng đã giới thiệu dự luật nhằm đánh thuế thu nhập 100% lên những người nhận tiền từ quỹ này. Dự luật được thiết kế nhằm đảm bảo không ai hưởng lợi từ các quỹ liên quan thỏa thuận dàn xếp giữa tổng thống và chính quyền do vị lãnh đạo quản lý.

Ở cấp liên bang, lãnh đạo đảng Dân chủ tại Thượng viện Chuck Schumer và thượng nghị sĩ Ron Wyden cũng giới thiệu dự luật tương tự, áp thuế tiêu thụ đặc biệt 100% lên những khoản bồi thường từ quỹ mới, động thái có vẻ nhằm đồng bộ hóa phản ứng của đảng trên phạm quy toàn quốc, theo tờ Newsweek.

Không chỉ đảng Dân chủ, nhiều thành viên chủ chốt thuộc đảng Cộng hòa của ông Trump cũng bày tỏ sự bất bình vì lo ngại tiền thuế bị lạm dụng cho mục đích chính trị riêng. Lãnh đạo phe đa số tại Thượng viện John Thune tuyên bố ông "không nhìn thấy mục đích thực sự" của chương trình và đề nghị rà soát toàn bộ quá trình phân bổ ngân sách và giải ngân.

Theo AFP, sự phản đối gây ra mâu thuẫn nội bộ đảng Cộng hòa, làm trì hoãn dự luật thực thi chính sách nhập cư đáng lẽ được thông qua dễ dàng vào cuối tuần trước, bất chấp quyền Bộ trưởng Blanche đã gặp riêng các thượng nghị sĩ nhằm xoa dịu lo ngại.

Tin Gốc: Thanh Niên

Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) hôm nay ra khuyến cáo đặc biệt, cho rằng xác suất xảy ra "một trận động đất cực mạnh" vào lúc này là tương đối cao so với thời điểm bình thường.

Một quan chức Văn phòng Nội các Nhật Bản phát biểu trên truyền hình rằng người dân nên thực hiện các biện pháp chuẩn bị ứng phó thảm họa, dựa trên nguyên tắc tự chịu trách nhiệm về sự an toàn của mình, dù giới chức chưa chắc chắn liệu có xảy ra trận động đất mạnh khác hay không.

Cảnh báo áp dụng cho khu vực phía bắc Nhật Bản, được đưa ra vài giờ sau trận động đất gây sóng thần cao 70-80 cm ở tỉnh Iwate, cũng như làm rung chuyển các tòa nhà lớn ở thủ đô Tokyo, cách tâm chấn hàng trăm km.

Trận động đất ban đầu được đánh giá mạnh 7,4 độ, sau đó được điều chỉnh lên 7,5 độ và tiếp tục tăng đến 7,7 độ. Cảnh báo sóng thần cao tới 3 m đã được ban bố tại các tỉnh Iwate, Aomori, Miyagi, Fukushima và một số khu vực ở Hokkaido.

Chánh văn phòng Nội các Nhật Bản Minoru Kihara cho biết chưa có thông tin nào về thương vong nghiêm trọng hay thiệt hại đáng kể sau sự việc.

Nhật Bản là một trong những quốc gia có hoạt động địa chấn mạnh nhất thế giới vì nằm trong khu vực kiến tạo rất phức tạp. 4 trong số hàng chục mảng kiến tạo lớn tạo nên bề mặt Trái Đất nằm ở Nhật Bản. Động đất thường xảy ra tại đường đứt gãy giữa các mảng kiến tạo.

Nằm trong Vành đai lửa Thái Bình Dương, Nhật Bản hứng chịu khoảng 20% số trận động đất mạnh từ 6 độ được ghi nhận trên toàn thế giới.

Trong trận động đất mạnh 9 độ ngoài khơi bờ biển đông bắc Nhật Bản tháng 3/2011, sóng thần cao tới 40 m đã tấn công một số khu vực như tỉnh Iwate, quét sâu 10 km vào đất liền, gây ra thảm họa tại nhà máy điện hạt nhân Fukushima Daiichi.

Tin Gốc: Vnexpress

Khi ông Donald Trump nhậm chức Tổng thống thứ 47 của Mỹ vào tháng 1/2025, ông trở lại Nhà Trắng với tư cách là nhà lãnh đạo đầu tiên của Mỹ sau Tổng thống Grover Cleveland phục vụ 2 nhiệm kỳ không liên tiếp.

Vùng Vịnh - trung tâm của mỏ dầu thế giới, tuyến đường hàng hải chiến lược qua eo biển Hormuz và điểm nóng căng thẳng Mỹ - Iran nhanh chóng trở thành bàn cờ địa chính trị then chốt trong “ván bài” của ông Trump.

Trong lịch sử ngoại giao Mỹ tại Trung Đông, hiếm có giai đoạn nào mà chính sách của Mỹ mang tính cá nhân hóa và “giao dịch” rõ rệt như thời Tổng thống Trump nhiệm kỳ thứ hai. Sau khi trở lại Nhà Trắng đầu năm 2025, ông Trump nhanh chóng biến khu vực Vùng Vịnh thành trọng tâm của chiến lược địa chính trị mới. Mục tiêu của ông không chỉ là kiềm chế Iran, mà còn tái định hình cấu trúc an ninh khu vực theo hướng Mỹ giữ vai trò trung tâm, đồng thời tận dụng sức mạnh tài chính của các quốc gia Ả rập để phục vụ lợi ích kinh tế trong nước.

Đến ngày 11/4, khi Mỹ và Iran bước vào các cuộc đàm phán ngoại giao tại Pakistan nhằm cứu vãn một lệnh ngừng bắn mong manh, “ván bài” Vùng Vịnh của ông Trump bước sang giai đoạn then chốt. Cuộc đối đầu quân sự đẩy khu vực đến bờ vực xung đột toàn diện, nhưng cũng mở ra cơ hội tái cấu trúc trật tự an ninh mới. Thành công hay thất bại của chiến lược này không chỉ ảnh hưởng đến Trung Đông, mà còn tác động sâu sắc đến thị trường năng lượng, cạnh tranh nước lớn và cán cân quyền lực toàn cầu.

Trở lại Nhà Trắng và chiến lược “giao dịch quyền lực” ở Vùng Vịnh

Khi bước vào nhiệm kỳ thứ hai, ông Trump kế thừa một môi trường Trung Đông phức tạp. Giai đoạn 2021-2024 chứng kiến Mỹ giảm dần sự hiện diện quân sự trực tiếp, các quốc gia Vùng Vịnh đã chủ động đa dạng hóa quan hệ với Trung Quốc và Nga, trong khi Iran gia tăng ảnh hưởng thông qua các “lực lượng ủy nhiệm”. Sự thay đổi này khiến Washington đối mặt nguy cơ mất vai trò dẫn dắt khu vực.

Để đảo ngược tình thế, ông Trump nhanh chóng khôi phục phương châm gây “áp lực tối đa” đối với Iran, thúc đẩy quan hệ chặt chẽ hơn với Ả rập Xê út, Các tiểu vương quốc Ả rập Thống nhất (UAE) và Qatar. Khác với các chính quyền trước, ông không đặt nặng các khung hợp tác đa phương truyền thống, mà ưu tiên các thỏa thuận song phương lớn, mang tính giao dịch rõ rệt: bán vũ khí, hợp tác công nghệ, đổi lại cam kết đầu tư và liên kết chiến lược.

Giới phân tích từ các viện nghiên cứu như Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) hay Viện Brookings (Mỹ) nhận định rằng cách tiếp cận này phản ánh “ngoại giao giao dịch” của ông Trump; đưa quan hệ an ninh thành cơ sở thúc đẩy lợi ích kinh tế. Các gói đầu tư lớn từ Vùng Vịnh vào Mỹ, đặc biệt trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), năng lượng và hạ tầng, trở thành trụ cột song song với chiến lược quân sự.

Song song với đó, Mỹ tăng cường hỗ trợ quân sự cho các đồng minh Ả rập, bao gồm hệ thống phòng thủ tên lửa và máy bay chiến đấu thế hệ mới. Mục tiêu là xây dựng “vành đai răn đe” chống Iran, đồng thời giảm nhu cầu Mỹ triển khai lực lượng trực tiếp. Chiến lược này giúp ông Trump thể hiện lập trường cứng rắn nhưng vẫn duy trì thông điệp tránh “chiến tranh vô tận”.

Một điểm đáng chú ý là nỗ lực mở rộng các thỏa thuận bình thường hóa quan hệ giữa Israel và thế giới Ả Rập. Dù tiến triển còn hạn chế, Mỹ vẫn coi đây là nền tảng của một trật tự an ninh mới, trong đó các quốc gia Ả rập hợp tác với Israel nhằm đối phó Iran và ổn định khu vực.

Tuy nhiên, cách tiếp cận theo kiểu giao dịch cũng gây ra những mâu thuẫn. Các nước Vùng Vịnh hoan nghênh cam kết an ninh của Mỹ, nhưng đồng thời lo ngại bị cuốn vào đối đầu trực tiếp với Tehran. Sự phụ thuộc quá lớn vào Mỹ cũng khiến họ phải cân nhắc giữa lợi ích kinh tế và nguy cơ an ninh.

Từ đối đầu quân sự đến bàn đàm phán Pakistan và bước ngoặt Hormuz

Căng thẳng giữa Mỹ và Iran leo lên nấc thang mới khi Mỹ - Israel hiệp đồng tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạt nhân và hạ tầng quân sự của Iran trong năm 2025 và 2026. Tehran đã đáp trả bằng chiến lược “bất đối xứng”, bao gồm tấn công bằng UAV, tên lửa, đặc biệt là kiểm soát eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển khoảng 20% dầu mỏ toàn cầu. Việc Iran hạn chế hoạt động vận tải qua eo Hormuz từ đầu tháng 3 đến nay đã khiến thị trường năng lượng toàn cầu biến động mạnh, lạm phát tăng cao, đồng thời làm dấy lên lo ngại khủng hoảng kinh tế thế giới.

Trước áp lực quốc tế, các nỗ lực ngoại giao được thúc đẩy, trong đó Pakistan nổi lên như bên trung gian quan trọng. Đầu tháng 4, Mỹ và Iran đã đồng ý một lệnh ngừng bắn tạm thời kéo dài 2 tuần, tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán tại Islamabad nhằm đạt thỏa thuận dài hạn.

Các cuộc thương lượng tập trung vào những vấn đề cốt lõi như mở cửa trở lại eo biển Hormuz, chương trình hạt nhân Iran, giảm trừng phạt và an ninh khu vực.

Ngày 11/4, các phái đoàn Mỹ và Iran đã tới Islamabad để thảo luận, với mục tiêu củng cố lệnh ngừng bắn mong manh và tìm lối thoát cho cuộc xung đột kéo dài hơn một tháng. Phái đoàn Mỹ do Phó Tổng thống JD Vance dẫn đầu, trong khi Iran cử các quan chức cấp cao tham gia, cho thấy tầm quan trọng của cuộc gặp.

Các cuộc đàm phán diễn ra trong bối cảnh căng thẳng vẫn tiếp diễn và Tehran tiếp tục đặt điều kiện, khiến triển vọng đạt thỏa thuận toàn diện còn nhiều bất định. Đáng chú ý, Mỹ vẫn chuẩn bị phương án quân sự nếu ngoại giao thất bại. Tổng thống Trump tuyên bố Mỹ “sẵn sàng hành động quyết đoán” nếu Iran không tuân thủ các yêu cầu liên quan đến việc mở phong tỏa eo Hormuz và chương trình hạt nhân.

Diễn biến này phản ánh chiến lược “vừa đánh, vừa đàm” (gây áp lực và đàm phán song song) - một đặc trưng trong chính sách của ông Trump. Việc vừa duy trì sức ép quân sự vừa thúc đẩy ngoại giao nhằm buộc Tehran nhượng bộ mà không cần chiến tranh toàn diện. Tuy nhiên, chiến lược này cũng khiến khu vực đứng trước rủi ro leo thang. Bất kỳ sự cố nào tại eo Hormuz cũng có thể kích hoạt phản ứng dây chuyền, kéo các quốc gia Vùng Vịnh vào xung đột trực tiếp.

Trật tự an ninh mới?

“Ván bài” của ông Trump tại Vùng Vịnh mang lại một số lợi ích rõ rệt. Một là, Mỹ đã tái khẳng định vai trò trung tâm tại Trung Đông. Các quốc gia đồng minh Ả rập tăng chi tiêu quốc phòng; phụ thuộc ngày càng chặt chẽ vào Mỹ, trong khi Iran chịu áp lực kinh tế và quân sự lớn.

Hai là, chiến lược này tạo ra “đòn bẩy” chiến lược để thúc đẩy đàm phán, giao dịch. Việc Iran chấp nhận đối thoại với Mỹ tại Pakistan cho thấy sức ép quân sự và kinh tế đã phần nào buộc Tehran phải cân nhắc thỏa hiệp.

Ba là, Mỹ tận dụng được nguồn đầu tư lớn từ các quốc gia Vùng Vịnh, qua đó củng cố lợi ích kinh tế trong nước - yếu tố quan trọng đối với chính trị nội bộ Mỹ, phù hợp với triết lý “Nước Mỹ trên hết” của ông Trump.

Tuy nhiên, rủi ro của chiến lược trong ván bài trên của ông Trump cũng rất đáng kể. Trước hết là nguy cơ xung đột lan rộng. Việc Iran sử dụng chiến thuật bất đối xứng có thể khiến các cuộc tấn công xảy ra trên nhiều mặt trận, từ Iraq, Syria đến Biển Đỏ.

Thứ hai, niềm tin của các quốc gia Vùng Vịnh vào lá chắn an ninh Mỹ không còn tuyệt đối. Khi cơ sở hạ tầng dầu mỏ, năng lượng trở thành mục tiêu, họ buộc phải tìm kiếm giải pháp an ninh độc lập hơn, bao gồm tăng cường đối thoại trực tiếp với Iran.

Thứ ba, cạnh tranh nước lớn tại khu vực đang gia tăng. Nga đang theo dõi sát diễn biến tại Vùng Vịnh, sẵn sàng tận dụng khoảng trống nếu Mỹ thất bại. Điều này khiến khu vực trở thành đấu trường địa chính trị rộng lớn hơn.

Trong bối cảnh đó, các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran tại Pakistan mang ý nghĩa quyết định. Nếu thành công, chúng có thể mở đường cho một cơ chế an ninh mới ở Vùng Vịnh, dựa trên thỏa thuận khu vực thay vì đối đầu quân sự. Ngược lại, nếu thất bại, vòng xoáy leo thang có thể dẫn đến khủng hoảng năng lượng và bất ổn kéo dài.

Đến nay, “ván bài” Vùng Vịnh của Tổng thống Donald Trump vẫn đang ở giai đoạn quyết định. Ông đã tái khẳng định vai trò của Mỹ, gây áp lực mạnh mẽ lên Iran và củng cố quan hệ với các đồng minh Ả rập. Tuy nhiên, chiến lược này cũng đẩy khu vực đến bờ vực bất ổn, với eo biển Hormuz trở thành điểm nóng toàn cầu.

Các cuộc đàm phán tại Pakistan có thể là cơ hội chuyển từ đối đầu sang thỏa thuận. Thành công sẽ giúp ông Trump định hình trật tự an ninh mới ở Trung Đông, trong đó Mỹ giữ vai trò trung tâm. Thất bại sẽ khiến khu vực rơi vào “vòng xoáy” xung đột mới, buộc các quốc gia Vùng Vịnh tìm kiếm mô hình an ninh độc lập hơn.

Trong lịch sử ngoại giao tại Trung Đông, những bước ngoặt thường đến từ các quyết định táo bạo. Ông Trump dường như đang đặt cược vào chiến lược “gây áp lực để đạt thỏa thuận”. Nhưng như nhiều lần trước, Vùng Vịnh vẫn là bàn cờ khó lường, nơi một nước cờ đi sai có thể làm thay đổi toàn bộ cục diện địa chính trị toàn cầu.

Tin Gốc: Dân Trí