Thông tin được bà Nguyễn Thị Nga – Phó cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em, Bộ Y tế – chia sẻ tại lễ hưởng ứng Tháng hành động vì trẻ em năm 2026 diễn ra ngày 15-5 tại Hà Nội.
Theo bà Nga, trong quý 1-2026, lực lượng chức năng đã khởi tố, điều tra 518 vụ với 649 đối tượng xâm hại 535 trẻ em, tăng 25 vụ, tương đương 5,1% so với cùng kỳ năm 2025.
Trong số này, xâm hại tình dục trẻ em tiếp tục chiếm tỉ lệ lớn nhất – chiếm khoảng 89% tổng số vụ việc.
“Có những vụ việc đối tượng sử dụng hung khí để cưỡng ép các bé gái hoặc dùng lợi ích vật chất nhằm thực hiện hành vi xâm hại nhiều lần đối với nạn nhân”, bà Nga cho biết.
Bên cạnh đó, tình trạng lợi dụng không gian mạng để dụ dỗ, xâm hại tình dục và lừa đảo chiếm đoạt tài sản của trẻ em tiếp tục gia tăng.
Ngoài các vụ xâm hại tình dục, cơ quan chức năng còn ghi nhận 50 vụ dâm ô với trẻ em, 21 vụ cố ý gây thương tích, 8 vụ giết trẻ em và 4 vụ mua bán người dưới 16 tuổi.
Liên quan các vụ bạo hành trẻ em gây bức xúc dư luận thời gian qua, bà Nga cho hay xâm hại trẻ em là một dạng “tội phạm ẩn”, nhiều vụ việc diễn ra trong thời gian dài nhưng không được phát hiện hoặc không được thông báo kịp thời cho cơ quan chức năng.
“Các vụ bạo hành trẻ em nghiêm trọng thời gian qua cho thấy không ít trường hợp trẻ bị bạo lực kéo dài bởi cha dượng, người tình của mẹ hoặc chính người thân trong gia đình. Không phải chỉ xảy ra một lần rồi dẫn đến hậu quả nghiêm trọng ngay.
Có những trường hợp kéo dài nhiều ngày, nhiều tuần nhưng các thành viên trong gia đình không lên tiếng, không can thiệp”, bà Nga nói và cho rằng đây là vấn đề rất đáng báo động.
Theo bà, ở Việt Nam hiện nay, kiến thức về bảo vệ trẻ em và kỹ năng làm cha mẹ vẫn còn thiếu.
Nhiều tài liệu chuyên môn trước đây chủ yếu do các tổ chức quốc tế, tổ chức phi chính phủ hỗ trợ xây dựng, trong khi hệ thống tài liệu chuẩn hóa của cơ quan quản lý nhà nước chưa nhiều.
Dự kiến trong tháng 6 hoặc đầu quý 3 năm nay, Cục Bà mẹ và Trẻ em sẽ hoàn thiện và ban hành bộ tài liệu truyền thông về bảo vệ trẻ em và phòng chống xâm hại trẻ em để phục vụ công tác tuyên truyền.
Bên cạnh đó, bà cũng nhận định một trong những khó khăn lớn trong bảo vệ trẻ em hiện nay là thiếu nhân lực làm công tác bảo vệ trẻ em ở cơ sở.
Luật Trẻ em quy định trách nhiệm của cán bộ bảo vệ trẻ em cấp xã từ năm 2017, tuy nhiên thực tế nhiều nơi vẫn chưa bố trí đủ nhân lực. Điều này dẫn đến tình trạng địa phương không nắm được danh sách trẻ có nguy cơ cao để theo dõi, hỗ trợ kịp thời.
Đặc biệt, nhóm trẻ sống trong gia đình có cha mẹ ly thân, ly hôn hoặc sống cùng cha dượng, mẹ kế được đánh giá là nhóm nguy cơ cao dễ bị bạo lực, xâm hại.
“Khi không có nhân lực để rà soát, thăm hộ gia đình hay tư vấn hỗ trợ thì đến lúc sự việc xảy ra nghiêm trọng chính quyền mới biết và vào cuộc”, bà Nga nói.
Lãnh đạo Cục Bà mẹ và Trẻ em cho hay để công tác bảo vệ trẻ em hiệu quả hơn, cần đồng thời bảo đảm ba trụ cột gồm hoàn thiện thể chế, phát triển hệ thống dịch vụ và tăng nguồn lực con người.
Hiện Bộ Y tế đang sửa đổi Luật Trẻ em cùng nhiều văn bản liên quan nhằm tháo gỡ các khó khăn trong thực tiễn. Dự thảo sửa đổi luật dự kiến được đưa ra Quốc hội thảo luận trong thời gian tới.
Bên cạnh đó, Bộ Y tế cũng đang xây dựng chương trình quốc gia về bảo vệ trẻ em và phòng ngừa, giảm thiểu trẻ em lao động trái quy định pháp luật. Theo định hướng được nêu trong Nghị quyết 263, đến năm 2027, 100% cấp xã phải bố trí người làm công tác bảo vệ trẻ em và thiết lập mạng lưới hoạt động 24/7.
Hiện cả nước có hơn 500 cơ sở cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em, gồm cả công lập và ngoài công lập. Tuy nhiên, hệ thống này vẫn cần tiếp tục được mở rộng và nâng cao chất lượng để trẻ em và gia đình có thể tiếp cận hỗ trợ thuận lợi hơn.
Ngày 15/6, Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Quảng Ngãi thông tin bác sĩ của Khoa Nhi hô hấp đã nội soi gắp một con đỉa còn sống trong khí quản bé gái 8 tuổi (trú tại xã Thanh Bồng, Quảng Ngãi).
Cháu bé được đưa đến bệnh viện trong tình trạng khàn tiếng, ho nhiều và khó thở. Qua thăm khám, bác sĩ nhận định trong đường thở của bé gái có dị vật nên chỉ định nội soi để lấy ra ngoài. Qua nội soi, bác sĩ phát hiện con đỉa còn sống trú ngụ trong khí quản của bệnh nhi này. Khi được gắp ra ngoài, con đỉa dài đến 12cm.
Theo Bác sĩ CKII Huỳnh Duy Thám, Trưởng Khoa Nhi hô hấp (Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Quảng Ngãi), gia đình cho biết cách đây ít lâu cháu bé đi tắm suối nên có thể con đỉa đã xâm nhập vào đường thở và tiếp tục phát triển.
Đây là trường hợp dị vật đường thở đặc biệt nguy hiểm. Nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời, con đỉa có thể tiếp tục hút máu, phát triển kích thước, gây bít tắc đường thở, dẫn đến suy hô hấp nặng, thậm chí đe dọa tính mạng của trẻ.
Bác sĩ khuyến cáo, khi trẻ có các biểu hiện như ho dai dẳng, khàn tiếng, khó thở, ho ra máu hoặc cảm giác vướng trong cổ họng sau khi đi tắm sông, suối… phụ huynh cần đưa ngay đến cơ sở y tế để được thăm khám, xử trí kịp thời.
Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ cho thấy mối liên hệ thống kê và không chứng minh được quan hệ nhân quả.
Tiêu thụ nhiều cà phê hơn, nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt thấp hơn
Nghiên cứu là một tổng quan hệ thống và phân tích tổng hợp dữ liệu từ 16 nghiên cứu đoàn hệ với hơn 1,08 triệu người tham gia, trong đó có 57.732 trường hợp ung thư tuyến tiền liệt.
Các nhà nghiên cứu đánh giá mối liên hệ giữa lượng cà phê tiêu thụ và nguy cơ mắc ung thư tuyến tiền liệt, bao gồm ung thư khu trú, ung thư giai đoạn tiến triển và tử vong do bệnh.
Kết quả cho thấy tiêu thụ cà phê nhiều hơn có liên quan đến nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt thấp hơn. So với nhóm tiêu thụ ít cà phê nhất, nhóm tiêu thụ nhiều nhất ghi nhận nguy cơ mắc bệnh thấp hơn khoảng 9%.
Đối với tử vong do ung thư tuyến tiền liệt, nhóm tiêu thụ nhiều cà phê nhất có nguy cơ thấp hơn khoảng 16% so với nhóm tiêu thụ ít nhất.
Các nhà nghiên cứu cũng ước tính mỗi tách cà phê bổ sung mỗi ngày có liên quan đến mức giảm tương đối khoảng 1,2% nguy cơ mắc bệnh.
Tuy nhiên, các tác giả nhấn mạnh rằng kết quả trên chỉ phản ánh mối liên hệ thống kê. Nghiên cứu không chứng minh việc uống cà phê có thể phòng ngừa ung thư tuyến tiền liệt, bởi nguy cơ mắc bệnh còn chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố như tuổi tác, di truyền, cân nặng, lối sống và chế độ ăn uống.
Theo bác sĩ Liu Bo-Ren, chuyên gia y học chức năng và dinh dưỡng, cà phê chứa nhiều hoạt chất sinh học có thể tác động đến quá trình chuyển hóa, phản ứng viêm và tình trạng căng thẳng oxy hóa trong cơ thể. Đây là những cơ chế sinh học được giả định có thể ảnh hưởng đến quá trình hình thành và tiến triển của một số loại ung thư. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện nay chưa đủ để khẳng định tác dụng bảo vệ trực tiếp của cà phê đối với ung thư tuyến tiền liệt.
Các chuyên gia cũng lưu ý cà phê nên được sử dụng ở mức hợp lý. Nam giới có thể uống khoảng 1-3 tách cà phê đen không đường mỗi ngày tùy thể trạng. Cà phê pha bằng giấy lọc có thể giúp giảm hàm lượng cafestol - hợp chất được cho là có khả năng làm tăng cholesterol máu nếu tiêu thụ với lượng lớn.
Những người mắc bệnh tim mạch, rối loạn nhịp tim, mất ngủ, trào ngược dạ dày thực quản hoặc tăng huyết áp chưa kiểm soát nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi duy trì thói quen uống cà phê hằng ngày.
Nam giới trên 50 tuổi thuộc nhóm nguy cơ cao
Ung thư tuyến tiền liệt là một trong những loại ung thư thường gặp ở nam giới. Theo báo cáo của Ủy ban Ung thư Tuyến tiền liệt công bố trên The Lancet năm 2024, số ca tử vong do căn bệnh này trên toàn cầu có thể tăng từ khoảng 375.000 ca năm 2020 lên gần 700.000 ca vào năm 2040.
Bệnh thường tiến triển chậm và có thể không gây triệu chứng rõ ràng trong giai đoạn đầu. Nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi khám sức khỏe định kỳ hoặc khi người bệnh xuất hiện các rối loạn đường tiết niệu.
Nam giới nên đi khám nếu có các dấu hiệu như tiểu nhiều lần, đặc biệt về đêm; khó tiểu; dòng tiểu yếu; đau hoặc rát khi đi tiểu; có máu trong nước tiểu hoặc tinh dịch. Ở giai đoạn tiến triển, bệnh có thể gây đau vùng chậu, đau lưng, đau cột sống hoặc phù chân.
Tuy nhiên, các triệu chứng trên không đặc hiệu cho ung thư tuyến tiền liệt. Chúng cũng có thể xuất hiện ở người mắc tăng sản lành tính tuyến tiền liệt - bệnh lý phổ biến ở nam giới lớn tuổi. Vì vậy, người bệnh không nên tự chẩn đoán mà cần được bác sĩ thăm khám và đánh giá.
Các yếu tố nguy cơ đã được ghi nhận gồm tuổi cao, đặc biệt trên 50 tuổi; tiền sử gia đình mắc bệnh; béo phì; hút thuốc lá; tiền sử bệnh lý tuyến tiền liệt và một số đột biến gene di truyền như BRCA.
Để giảm nguy cơ mắc bệnh, các chuyên gia khuyến cáo nam giới duy trì cân nặng hợp lý, vận động thường xuyên, không hút thuốc lá và xây dựng chế độ ăn cân đối. Khẩu phần ăn nên ưu tiên rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu và thực phẩm giàu chất xơ; đồng thời hạn chế thịt đỏ, thực phẩm chế biến sẵn và các thực phẩm có mật độ năng lượng cao.
Dù nghiên cứu ghi nhận mối liên hệ giữa tiêu thụ cà phê và nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt thấp hơn, bằng chứng hiện nay chưa đủ để xem cà phê là biện pháp phòng bệnh.
Việc duy trì lối sống lành mạnh, khám sức khỏe định kỳ và đi khám sớm khi có dấu hiệu bất thường vẫn là những yếu tố quan trọng trong phòng ngừa và phát hiện sớm ung thư tuyến tiền liệt.
Ở tuổi trung niên, nhiều người bắt đầu gặp những thay đổi về giấc ngủ do quá trình lão hóa tự nhiên, ngay cả khi thói quen sinh hoạt không thay đổi.
Đồng hồ sinh học thay đổi
Từ tuổi trung niên, đồng hồ sinh học của cơ thể bắt đầu có xu hướng dịch chuyển về sớm. Nhiều người cảm thấy buồn ngủ sớm hơn vào buổi tối, thức dậy sớm vào buổi sáng và khó ngủ lại nếu tỉnh giấc giữa đêm.
Theo Healthline, quá trình lão hóa cũng làm giảm sản xuất melatonin - hormone giúp điều hòa chu kỳ ngủ - thức. Sự thay đổi này khiến giấc ngủ trở nên gián đoạn hơn dù tổng thời gian ngủ không giảm nhiều.
Giấc ngủ sâu giảm dần
Không chỉ thay đổi thời điểm ngủ, cấu trúc giấc ngủ cũng thay đổi theo tuổi tác. Thời gian dành cho giấc ngủ sâu - giai đoạn quan trọng giúp cơ thể phục hồi - có xu hướng giảm khi một người già đi.
Đồng thời, cơ thể trở nên nhạy cảm hơn với các tác động từ môi trường như tiếng ồn, ánh sáng hoặc thay đổi nhiệt độ trong phòng, theo Verywell Mind. Vì vậy, nhiều người ngủ đủ số giờ nhưng vẫn cảm thấy mệt mỏi, thiếu tỉnh táo sau khi thức dậy.
Bệnh mạn tính và thuốc điều trị
Ở tuổi trung niên, nguy cơ mắc các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, trào ngược dạ dày thực quản, viêm khớp hoặc bệnh tim mạch bắt đầu tăng lên. Các triệu chứng đau nhức, khó thở, tiểu đêm hoặc khó chịu do bệnh có thể làm gián đoạn giấc ngủ.
Một số thuốc điều trị cũng ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ. Theo Health, thuốc lợi tiểu có thể làm tăng số lần đi tiểu vào ban đêm, trong khi một số thuốc chống trầm cảm, corticosteroid hoặc thuốc điều trị tăng huyết áp có thể khiến người bệnh khó ngủ hoặc thức giấc nhiều lần.
Nguy cơ rối loạn giấc ngủ tăng
Một số rối loạn giấc ngủ trở nên phổ biến hơn từ tuổi trung niên. Trong đó, ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn là nguyên nhân thường gặp khiến người bệnh thức giấc nhiều lần mà không nhận ra, dẫn đến mệt mỏi và buồn ngủ vào ban ngày.
Hội chứng chân không yên và rối loạn cử động chân khi ngủ cũng có thể khiến giấc ngủ bị gián đoạn, làm giảm chất lượng nghỉ ngơi.
Thói quen sinh hoạt
Lối sống cũng góp phần không nhỏ vào chất lượng giấc ngủ. Ít vận động, ngủ trưa quá lâu, sử dụng cà phê hoặc rượu bia vào buổi tối và dành nhiều thời gian nằm trên giường khi chưa buồn ngủ đều có thể khiến việc đi vào giấc ngủ trở nên khó khăn hơn.
Các chuyên gia khuyến cáo người trung niên nên duy trì giờ đi ngủ và thức dậy cố định mỗi ngày, tập thể dục đều đặn, hạn chế caffeine và rượu bia vào buổi tối, đồng thời giữ phòng ngủ yên tĩnh, tối và mát. Những thói quen này không chỉ giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ mà còn hỗ trợ sức khỏe tim mạch và tinh thần.
Thức giấc một vài lần trong đêm không phải lúc nào cũng là dấu hiệu bất thường, đặc biệt nếu có thể ngủ lại nhanh. Tuy nhiên, nếu tình trạng khó ngủ kéo dài nhiều tuần, gây mệt mỏi vào ban ngày, ngủ ngáy lớn kèm nghẹt thở hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày, nên đi khám để xác định nguyên nhân.