Tại Nghị quyết 72/NQ/TW ngày 9/9/2025 về một số giải pháp đột phá tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, Bộ Chính trị đã quyết định lấy ngày 7/4 hằng năm là Ngày Sức khỏe toàn dân, và năm 2026 là năm đầu tiên triển khai với chủ đề: “Chủ động phòng bệnh – Vì một Việt Nam khỏe mạnh”.
Từ năm 2026, người dân sẽ được khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí ít nhất một lần mỗi năm. Xa hơn, đến năm 2030, chính sách hướng tới miễn viện phí ở mức cơ bản trong phạm vi quyền lợi bảo hiểm y tế theo lộ trình.
Trong bối cảnh mới, hệ thống y tế Việt Nam đang từng bước chuyển hướng từ mô hình tập trung vào điều trị sang chú trọng nhiều hơn đến dự phòng và chăm sóc sức khỏe ban đầu.
Phóng viên báo Dân trí đã ghi nhận nhiều tâm tư, nguyện vọng của đội ngũ y bác sĩ về việc tiến tới bảo đảm mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận các dịch vụ tầm soát cơ bản, phát hiện sớm và quản lý sức khỏe ngay từ cộng đồng.
Đây được xem là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng sống và tuổi thọ của người dân.
Video: Nguyễn Quỳnh Anh
"Việt Nam có nền y học cổ truyền lâu đời nhưng tỷ trọng khám chữa bệnh bằng phương pháp này còn thấp. Mỗi năm cả nước có khoảng 195 triệu lượt khám chữa bệnh BHYT với tổng chi hơn 160.000 tỷ đồng, song chi cho y học cổ truyền chỉ chiếm khoảng 3,3%", bà Trần Thị Trang, Vụ trưởng Bảo hiểm Y tế (Bộ Y tế), nói tại Hội thảo về nâng cao hiệu quả khám chữa bệnh BHYT trong lĩnh vực y, dược cổ truyền, chiều 29/5 tại Hà Nội.
Bà Trang cho hay chủ trương của Đảng và Nhà nước là bảo tồn, kế thừa và phát triển y học cổ truyền, đồng thời kết hợp bình đẳng giữa y học cổ truyền và y học hiện đại. Việc sử dụng cụm từ "kết hợp giữa y học cổ truyền và y học hiện đại" trong Luật Khám bệnh, chữa bệnh nhằm thể hiện tính tương tác, hỗ trợ lẫn nhau giữa hai nền y học, thay vì coi y học cổ truyền chỉ là phần bổ trợ.
Thông tư 01/2025 cũng bổ sung nhiều bệnh mạn tính và bệnh cần kỹ thuật chuyên sâu như châm cứu, phục hồi chức năng vào danh mục được chuyển tuyến điều trị. Tuy vậy, Bộ Y tế thừa nhận vẫn còn nhiều bất cập, đặc biệt là việc cập nhật danh mục bệnh còn chậm, một số chuyên khoa sâu của y học cổ truyền chưa được đưa vào đầy đủ.
Về dịch vụ kỹ thuật, Bộ Y tế đánh giá y học cổ truyền có lợi thế khi hầu như không bị khống chế tỷ lệ thanh toán BHYT như thuốc. Tuy nhiên, nhiều kỹ thuật hiện có mức giá thanh toán thấp, chưa tương xứng với công sức đào tạo và kinh nghiệm chuyên môn của đội ngũ thầy thuốc.
Hiện tỷ lệ bao phủ BHYT đã vượt 97% dân số trong quý I/2026, được xem là nền tảng tài chính quan trọng để mở rộng tiếp cận y học cổ truyền, đặc biệt tại tuyến xã và y tế cơ sở. Theo Thông tư 05, BHYT hiện thanh toán cho 222 vị thuốc đông y, thuốc từ dược liệu và 349 vị thuốc cổ truyền. Tuy nhiên, nhu cầu bổ sung các thuốc và dược liệu mới đang gia tăng. Bộ Y tế cho biết đang tiếp nhận hồ sơ đề xuất đưa thêm 94 loại thuốc và 5 dược liệu mới vào danh mục được BHYT chi trả. Ngoài ra, cơ quan này cũng nghiên cứu điều chỉnh cơ chế thanh toán đối với các dịch vụ như châm cứu, điều trị nội trú ban ngày và phục hồi chức năng.
"Chìa khóa để đưa y học cổ truyền đến gần người dân hơn là tích hợp các dịch vụ kỹ thuật và bài thuốc cổ truyền chính thống vào danh mục chi trả toàn diện của BHYT quốc gia", bà Trang nói.
Tại hội nghị, Thứ trưởng thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cho biết mạng lưới khám chữa bệnh y học cổ truyền thời gian qua tiếp tục được củng cố. Hiện cả nước có 5 bệnh viện y học cổ truyền trực thuộc Bộ và các bộ, ngành; 61 bệnh viện tuyến tỉnh cùng 10 bệnh viện tư nhân. Ông đề nghị ngành y tế đánh giá toàn diện thực trạng khám chữa bệnh BHYT trong lĩnh vực y dược cổ truyền, làm rõ những kết quả đạt được, khó khăn, vướng mắc cũng như yêu cầu đặt ra trong giai đoạn mới.
Theo lãnh đạo Bộ Y tế, cần tiếp tục nâng cao chất lượng chuyên môn, hiệu quả sử dụng Quỹ BHYT, đồng thời tăng cường kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại nhằm giúp người bệnh tiếp cận dịch vụ an toàn, thuận lợi và hiệu quả hơn.
Tin Gốc: Vnexpress
Trong bài đăng trên trang cá nhân, chuyên gia dinh dưỡng Zeng Jianming chia sẻ nhiều bệnh nhân tại phòng khám của ông khẳng định ăn uống thanh đạm, lành mạnh nhưng chỉ số xét nghiệm máu vẫn không đạt chuẩn. Ông cho hay nguyên nhân ở việc chọn sai thực phẩm. Theo chuyên gia, chế độ ăn cho người bệnh thận không phải là một hình phạt "không được ăn gì" mà thực chất là một "trò chơi thay thế".
"Chỉ cần tránh được ba 'cạm bẫy' lớn là mặn, thực phẩm chế biến sẵn và các loại nước dùng, bệnh nhân vẫn có thể ăn ngon và đủ chất nếu nắm vững các nguyên tắc thay thế thực phẩm khoa học", ông Zeng nói.
Sai lầm phổ biến đầu tiên nằm ở quan niệm về thực phẩm nguyên hạt. Nhiều người tin rằng gạo lứt, ngũ cốc hay các loại hạt là lựa chọn tốt nhất cho sức khỏe. Tuy nhiên, khi chức năng thận suy giảm và khả năng kiểm soát chỉ số phosphorus trong máu kém đi, những thực phẩm đó lại vô tình làm tăng gánh nặng bài tiết cho thận. Trong giai đoạn này, các loại thực phẩm tinh chế như cơm trắng, mì trắng hay bánh bao chay lại là lựa chọn an toàn hơn.
Thứ hai, nhiều người nghĩ không được ăn mặn nên chuyển sang mua "muối thấp natri". Song chuyên gia cảnh báo các loại muối giảm mặn hoặc nước tương chứa hàm lượng natri thấp trên thị trường thường sử dụng kali để thay thế. Điều này cực kỳ nguy hiểm cho người bệnh thận. Thay vào đó, bệnh nhân nên sử dụng muối ăn thông thường nhưng tiết chế liều lượng hoặc tăng cường các gia vị tự nhiên như hành, gừng, tỏi và chanh để kích thích vị giác mà không gây hại.
Đối với rau củ quả, ông cho biết có một nghịch lý rằng một số bệnh nhân thận tin rau xanh có hàm lượng kali cao nên tuyệt đối không chạm vào song lại ăn rất nhiều cà chua và kiwi, vốn là những loại trái cây có hàm lượng kali cao. Chuyên gia khuyến nghị thay thế bằng các loại quả an toàn hơn như táo, nho, dứa hoặc lê. Riêng với rau xanh, phương pháp chế biến đúng cách là thái nhỏ, chần qua nước sôi rồi đổ bỏ phần nước đó trước khi đem xào nấu để loại bỏ tối đa lượng kali dư thừa.
Về lượng đạm, tâm lý sợ suy thận khiến nhiều bệnh nhân không dám ăn thịt, dẫn đến tình trạng suy dinh dưỡng. Ông Zeng khẳng định nhu cầu protein trước và sau khi chạy thận là hoàn toàn khác nhau, do đó, bệnh nhân cần tham vấn bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để có thực đơn phù hợp với thể trạng cá nhân.
Để áp dụng vào thực tế, chuyên gia gợi ý những thay đổi đơn giản trong thực đơn hàng ngày. Bữa sáng thay vì sử dụng chè mè đen, bột ngũ cốc hay bánh mì kẹp thịt xông khói dùng kèm trà sữa, người bệnh nên chuyển sang ăn bánh mì trắng cùng một quả trứng chần (không thêm sốt), hoặc bánh bao chay ăn cùng trứng hấp và nước lọc.
Bữa trưa thay vì ăn các món cơm chan nước sốt hay canh thịt viên, hãy chuyển sang cơm trắng ăn cùng cá hấp hoặc gà xào hành và rau chần, lưu ý không uống nước dùng. Bữa tối cần tránh xa các loại mì tôm, bánh mì công nghiệp hay nước hầm xương "bồi bổ", thay vào đó là nửa bát cơm trắng kết hợp một phần đạm chất lượng cao và rau xanh đã qua xử lý.
Ông Zeng cho hay điều thực sự gây áp lực lên thận không phải là việc thỉnh thoảng ăn một miếng thịt mà là thói quen tiêu thụ thực phẩm quá mặn, đồ chế biến sẵn trong mọi bữa ăn và uống quá nhiều các loại nước canh trong mỗi bữa ăn. Ông khẳng định: "Ăn uống đúng cách không làm giảm chất lượng sống của bệnh nhân, mà trái lại, đó là chìa khóa để duy trì chức năng thận lâu dài hơn".
Tin Gốc: Vnexpress
Ban đêm là thời điểm huyết áp sẽ giảm xuống để cơ thể nghỉ ngơi, phục hồi. Nếu huyết áp không giảm hoặc thậm chí tăng lên khi ngủ, nguy cơ tổn thương tim mạch sẽ cao hơn, theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today (Anh).
Các dấu hiệu dưới đây không đủ để khẳng định một người bị huyết áp cao. Tuy nhiên, nếu chúng xuất hiện thường xuyên thì người mắc nên theo dõi sức khỏe và kiểm tra huyết áp để phát hiện sớm bất thường.
Một số người thỉnh thoảng sẽ thức dậy giữa đêm hay vào sáng hôm sau với cơn nhức đầu. Nếu tình trạng này lặp lại thường xuyên thì đó có thể là tín hiệu đáng lưu ý. Huyết áp tăng cao trong khi ngủ có thể làm tăng áp lực lên hệ tuần hoàn, từ đó gây cảm giác nặng đầu hoặc nhức đầu khi thức dậy.
Đôi khi chúng ta đột ngột tỉnh giấc vào ban đêm và cảm thấy tim đập mạnh, hồi hộp hoặc bồn chồn. Nguyên nhân có thể do căng thẳng, lo âu hoặc nạp nhiều caffeine. Tuy nhiên, biểu hiện này cũng có thể là dấu hiệu huyết áp đang biến động bất thường trong khi ngủ.
Khi huyết áp tăng hoặc cơ thể gặp tình trạng thiếu ô xy do ngưng thở khi ngủ, hệ thần kinh giao cảm sẽ bị kích hoạt mạnh hơn. Hệ quả là làm nhịp tim tăng nhanh và tạo cảm giác hồi hộp khi thức giấc.
Thỉnh thoảng cảm thấy hơi choáng váng khi vừa thức dậy là điều bình thường. Tuy nhiên, nếu tình trạng này xảy ra thường xuyên, kéo dài hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày thì không nên chủ quan.
Chóng mặt buổi sáng có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau như mất nước, hạ đường huyết, rối loạn tiền đình hoặc tác dụng phụ của thuốc. Trong một số trường hợp, những biến động bất thường của huyết áp trong lúc ngủ cũng có thể góp phần gây ra cảm giác choáng váng khi thức dậy, bác sĩ tim mạch dự phòng Luke Laffin thuộc trung tâm y tế phi lợi nhuận Cleveland Clinic (Mỹ) cho biết.
Khi xuất hiện một hay một vài trong số các dấu hiệu trên thì không có nghĩa chắc chắn bị huyết áp cao. Tuy nhiên, nếu chúng xuất hiện thường xuyên, đặc biệt người mắc có các yếu tố nguy cơ như thừa cân, béo phì, tiểu đường, bệnh thận hoặc tiền sử gia đình mắc huyết áp cao, thì nên chủ động kiểm tra sức khỏe.
Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi huyết áp liên tục trong 24 giờ để đánh giá xem huyết áp có tăng bất thường vào ban đêm hay không. Phương pháp này sẽ giúp phát hiện những trường hợp huyết áp cao về đêm mà đo huyết áp thông thường vào ban ngày có thể bỏ sót, theo Medical News Today.
Tin Gốc: Thanh Niên