Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 đang cận kề đây là giai đoạn các sĩ tử phải tập trung cao độ cho việc ôn tập, đồng thời đối mặt với không ít áp lực về tâm lý và sức khỏe. Bên cạnh việc học tập hiệu quả, một chế độ dinh dưỡng khoa học chính là “trợ thủ” quan trọng giúp các em duy trì thể lực, tăng khả năng tập trung và đạt phong độ tốt nhất trong phòng thi.
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, việc cung cấp đầy đủ năng lượng, vitamin và khoáng chất thiết yếu sẽ giúp não bộ hoạt động hiệu quả hơn, cải thiện khả năng ghi nhớ và tư duy. Để đồng hành cùng con trong mùa thi, phụ huynh nên ưu tiên bổ sung những thực phẩm dưới đây vào thực đơn hằng ngày.
Trứng nguồn năng lượng vàng cho trí não
Từ lâu, nhiều người vẫn kiêng ăn trứng trước kỳ thi vì những quan niệm dân gian thiếu căn cứ. Thực tế, trứng là một trong những thực phẩm giàu protein và dưỡng chất bậc nhất, giúp duy trì năng lượng và tăng cường sự tập trung.
Các sĩ tử nên ăn khoảng một quả trứng mỗi ngày, tốt nhất vào bữa sáng hoặc bữa phụ buổi chiều. Tránh ăn quá nhiều hoặc dùng vào buổi tối để hạn chế cảm giác đầy bụng, khó ngủ.
Nấm “kho dinh dưỡng” tự nhiên
Nấm chứa nhiều protein, carbohydrate, vitamin và khoáng chất cần thiết cho cơ thể. Không chỉ giúp bổ sung năng lượng, nấm còn hỗ trợ tăng cường hệ miễn dịch, giúp các em duy trì sức khỏe trong những ngày ôn luyện căng thẳng.
Đậu phụ dễ ăn, dễ tiêu, giàu đạm
Là nguồn đạm thực vật chất lượng cao, đậu phụ vừa bổ dưỡng vừa dễ tiêu hóa. Đây là lựa chọn lý tưởng cho những bữa ăn mùa thi, giúp cơ thể hấp thu dinh dưỡng hiệu quả mà không gây cảm giác nặng nề.
Các loại đậu và hạt sen nguồn dưỡng chất cho trí nhớ
Đậu xanh, đậu đen, đậu đỏ hay hạt sen đều chứa nhiều vitamin, khoáng chất và protein thực vật. Những thực phẩm này không chỉ tốt cho sức khỏe tổng thể mà còn hỗ trợ hoạt động của não bộ, giúp sĩ tử duy trì sự tỉnh táo và minh mẫn trong quá trình học tập.
Cá thực phẩm không thể thiếu cho não bộ
Cá là nguồn cung cấp protein chất lượng cao cùng các axit béo Omega-3 có lợi cho hệ thần kinh và tim mạch. Các chuyên gia khuyến nghị nên ăn cá khoảng 2-3 lần mỗi tuần, ưu tiên những loại cá giàu dinh dưỡng như cá thu, cá basa hoặc cá trích.
Ngoài ra, các món ăn mùa hè như canh cua, ngao hay hến cũng rất giàu đạm và khoáng chất, giúp cơ thể phục hồi năng lượng hiệu quả.
Rau xanh đậm “siêu thực phẩm” mùa thi
Rau ngót, rau dền, cải bó xôi và các loại rau xanh đậm khác chứa hàm lượng lớn sắt cùng vitamin nhóm B. Đây là những dưỡng chất quan trọng giúp tăng cường hoạt động của não bộ, hỗ trợ quá trình tạo năng lượng và giảm cảm giác mệt mỏi.
Một khẩu phần rau xanh trong mỗi bữa ăn sẽ giúp sĩ tử duy trì thể trạng ổn định và học tập hiệu quả hơn.
Hoa quả tươi bổ sung vitamin tự nhiên
Các loại trái cây có màu vàng và đỏ như cam, quýt, xoài, đu đủ hay thanh long đỏ rất giàu vitamin A và các chất chống oxy hóa, giúp bảo vệ đôi mắt trong thời gian học tập kéo dài.
Mỗi ngày, sĩ tử nên ăn ít nhất một quả chuối, một quả táo hoặc uống một ly nước cam để bổ sung vitamin và khoáng chất cần thiết, đồng thời tăng cường sức đề kháng cho cơ thể.
Sữa chua bảo vệ hệ tiêu hóa
Một hệ tiêu hóa khỏe mạnh là nền tảng để cơ thể hấp thu tốt các chất dinh dưỡng. Sữa chua chứa nhiều lợi khuẩn có lợi cho đường ruột, giúp tăng cường miễn dịch và hạn chế các vấn đề tiêu hóa thường gặp.
Mỗi ngày, các em có thể sử dụng từ 1-2 hộp sữa chua để hỗ trợ sức khỏe toàn diện.
Sữa nguồn bổ sung năng lượng nhanh chóng
Sữa cung cấp protein, canxi cùng nhiều dưỡng chất thiết yếu khác. Một ly sữa vào buổi tối hoặc giữa các buổi học sẽ giúp cơ thể nhanh chóng nạp lại năng lượng, giảm cảm giác mệt mỏi và duy trì sự tỉnh táo.
Thực phẩm tự nhiên giàu dưỡng chất
Ngoài các thực phẩm quen thuộc, phụ huynh có thể cân nhắc bổ sung một số sản phẩm từ thiên nhiên như yến sào, nhân sâm hoặc tảo biển. Đây là những nguồn dinh dưỡng quý, góp phần tăng cường sức đề kháng và hỗ trợ chức năng não bộ trong giai đoạn ôn thi căng thẳng.
Bên cạnh việc ăn uống đầy đủ, các em cũng cần tránh lạm dụng các loại đồ ăn vặt chứa nhiều đường, tinh bột và chất béo như nước ngọt, bánh kẹo, bim bim, nem chua rán, bánh chiên hay phô mai que.
Những thực phẩm này chỉ tạo cảm giác no tạm thời nhưng lại nghèo vitamin và khoáng chất, dễ khiến cơ thể mất cân bằng dinh dưỡng nếu sử dụng thường xuyên.
Ngoài ra, cà phê, trà đặc hay nước tăng lực cũng không phải là giải pháp giúp học tập hiệu quả. Sự tỉnh táo mà các loại đồ uống này mang lại chỉ mang tính tạm thời và có thể ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ yếu tố vô cùng quan trọng đối với sức khỏe và khả năng ghi nhớ.
Mùa thi không chỉ là cuộc đua về kiến thức mà còn là thử thách về thể lực và tinh thần. Một chế độ ăn uống khoa học kết hợp với giấc ngủ đầy đủ, vận động hợp lý và thời gian nghỉ ngơi phù hợp sẽ giúp các sĩ tử giữ được phong độ tốt nhất, tự tin chinh phục kỳ thi quan trọng phía trước.
Tuyệt đối tránh ăn thức ăn lạ và cắt giảm ôn tập sát ngày thi để đảm bảo trạng thái tinh thần, thể lực minh mẫn nhất.
Nơi họ sống và chiến đấu được ví như những "pháo đài thép" giữa đại dương. Ở đó những người lính Vùng 2 hải quân kiên cường bám trụ giữa thiên nhiên khắc nghiệt, căng mắt canh giữ vùng chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc.
Sau hơn hai ngày lênh đênh trên biển, tàu HQ-561 của Vùng 4 hải quân đến nhà giàn DK1/19, cũng là một trong những "pháo đài thép" xa nhất trong hệ thống nhà giàn DK1 trên thềm lục địa phía Nam. Trên sân thượng, cờ Tổ quốc bay phần phật trong gió. Thấp thoáng xa xa đã thấy những cánh tay vẫy, có anh lính còn cởi áo phất ngang đầu la lớn "Chào đất liền! Chào đất liền nhé!" đón khách.
Đấy là nhà giàn Ba Kè A nằm trên bãi san hô ngầm giữa vòng xoáy thủy triều dữ dội, nơi sóng gió gần như không có ngày ngơi nghỉ. Chiều xuống, bầu trời bất ngờ đổi sắc từ xanh trong thành đen kịt, gió rít từng hồi, sóng dựng cao quất mạnh vào thân nhà giàn. "Toàn tàu hạ xuồng!", giọng thuyền trưởng vang lên giữa tiếng gió rít từng hồi. Mọi người lần lượt xuống xuồng giữa con sóng chao đảo làm chiếc xuồng lúc nhô cao, lúc trũng sâu.
Xuồng cập sát chân đế nhà giàn, những con sóng cứ bất ngờ nâng xuồng lên rồi hạ xuống tạo khoảng cách chênh vênh giữa xuồng và cầu thang sắt. Để bước lên, mỗi người phải chờ đúng nhịp sóng dâng, bước dứt khoát, tay bám chặt thành thang len từng bậc một.
Những chiến sĩ đã đợi sẵn ở đấy, đón khách bằng những cái siết tay thật chặt như muốn truyền cho nhau sức mạnh giữa trùng khơi.
Dẫn chúng tôi lên mái nhà của nhà giàn, thượng úy Lý Thanh Dinh - Phó chỉ huy trưởng DK1/19, chàng trai dân tộc thiểu số quê An Giang có khuôn mặt rám nắng, đôi mắt to đen cùng nụ cười hiền - giới thiệu: "Đây là vị trí cao nhất, từ đây có thể quan sát được bốn phương, tám hướng. Mọi mục tiêu lạ đều được phát hiện, theo dõi và báo cáo kịp thời về đất liền".
Câu hỏi bất chợt vang lên: "Các anh bảo vệ bầu trời thế nào giữa biển khơi?". Không chút do dự, thượng úy Dinh trả lời chắc nịch: "Chúng tôi trực 24/24". Anh nói nếu bộ đội phòng không - không quân canh giữ bầu trời trên đất liền thì lính nhà giàn canh giữ bầu trời trên biển.
"Càng vào dịp lễ, Tết, việc trực sẵn sàng chiến đấu càng siết chặt. Bất luận điều kiện thời tiết khắc nghiệt ra sao chúng tôi vẫn bám chặt canh giữ mặt biển, bầu trời, phát hiện mục tiêu lạ sẽ báo cáo kịp thời, sẵn sàng xử lý khi có tình huống bất ngờ", anh Dinh nói.
Tàu tiếp tục hành trình đến nhà giàn khác song do mưa gió, kế hoạch lên nhà giàn buộc phải thay đổi. Không thể hạ xuồng, những phần quà từ đất liền được buộc chặt trong bao ni lông, thả xuống biển rồi kéo lên nhà giàn bằng dây. Các chiến sĩ thay quân ngồi vào "quang" được kéo lên giữa không trung chao đảo theo từng nhịp sóng. Hình ảnh quá quen với lính nhà giàn mà khiến người chứng kiến thắt lòng.
Tàu và nhà giàn chỉ cách nhau chừng 30m, rất gần mà vẫn không thể chạm tay, mọi tình cảm chỉ có thể gửi theo sóng gió. Qua máy I-Com, giọng chính trị viên tàu HQ-561 ấm mà chắc: "Chúc các đồng chí luôn vững vàng tay súng, canh giữ biển trời bình yên, nhân dân cả nước luôn bên cạnh các đồng chí".
Từ phía nhà giàn, câu trả lời vọng lại, dứt khoát: "Chúng tôi quyết tâm bảo vệ vững chắc chủ quyền vùng biển được giao". Rồi một giọng trẻ hơn chen vào rất đời: "Nhờ các anh gửi thư về đất liền giúp nhé, vợ con đang mong lắm!" làm những ai nghe được như lặng đi.
Trên "mái nhà" DK1/15, một tổ chiến sĩ vẫn đứng gác không rời vị trí. Khi tàu rời đi vòng quanh nhà giàn như một lời chào tạm biệt, có người trong đoàn đã lặng lẽ quay mặt đi, có những giọt nước mắt không kịp nén lại. Giữa tiếng sóng, tiếng gió, giọng hát của những người lính vang lên qua bộ đàm "sóng gió mặc sóng gió, lính nhà giàn bọn tôi ở đó…".
Hội thảo thu hút nhiều nhà quản lý, nhà khoa học và người trong cuộc với hơn 100 tham luận gửi về. Không chỉ dừng ở câu chuyện chính sách, hội thảo đặt ra một vấn đề lớn hơn, đó là làm sao để quyền tiếp cận thực sự đi vào đời sống.
Phát biểu tại hội thảo, ông Bùi Tá Hoàng Vũ - Giám đốc Sở Công Thương TP.HCM, thành viên ban cố vấn dự án Vượt sóng - cho hay Việt Nam không thiếu quy định pháp luật liên quan đến người khuyết tật, thậm chí nhiều chủ trương đã tiệm cận chuẩn quốc tế. Tuy nhiên vấn đề nằm ở khâu thực thi.
"Chúng ta có luật, có quyền nhưng khoảng cách từ chính sách đến đời sống vẫn còn khá xa. Điều quan trọng lúc này không phải là ban hành thêm mà là tổ chức thực hiện sao cho hiệu quả, đồng bộ và minh bạch", ông Vũ nhấn mạnh.
GS.TS Ngô Thị Phương Lan, Hiệu trưởng Trường ĐH Khoa học xã hội và Nhân văn (ĐH Quốc gia TP.HCM), cho rằng trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng, khoa học xã hội và nhân văn càng cần được đề cao để giữ vững yếu tố con người.
"Quyền tiếp cận không chỉ là loại bỏ rào cản vật lý mà còn bao gồm khả năng tiếp cận thông tin, giáo dục, việc làm, dịch vụ công và cơ hội phát triển. Người khuyết tật phải được nhìn nhận như một chủ thể có đầy đủ quyền và năng lực tham gia vào đời sống xã hội", bà Lan chia sẻ.
Điều này cũng đồng nghĩa mỗi chính sách công cần được thiết kế theo hướng bao trùm, không để bất kỳ nhóm yếu thế nào bị bỏ lại phía sau.
TS Lê Văn Công - Trưởng ngành công tác xã hội Trường ĐH Khoa học xã hội và Nhân văn (ĐH Quốc gia TP.HCM) - chỉ ra hàng loạt bất cập trong thực tiễn: từ thiếu nhân lực hỗ trợ giáo dục hòa nhập đến những rào cản tưởng chừng rất nhỏ nhưng lại ảnh hưởng lớn đến cuộc sống của người khuyết tật.
"Có những quy định pháp luật tưởng như hợp lý nhưng khi áp dụng lại trở thành rào cản. Ví dụ quy định lăn tay trong một số thủ tục hành chính có thể gây khó khăn cho người không có khả năng thực hiện", ông Công dẫn chứng.
Ở lĩnh vực giáo dục, dù đã có nhiều chính sách hỗ trợ nhưng tỉ lệ người khuyết tật tiếp cận được hệ thống đào tạo chính quy, đặc biệt là bậc ĐH vẫn còn rất thấp. Nguyên nhân đến từ nhiều phía như cơ sở vật chất chưa phù hợp, thiếu phương tiện di chuyển, thiếu tài liệu học tập chuyên biệt…
Các đại biểu tại hội thảo đều cho rằng một trong những rào cản lớn nhất đối với người khuyết tật hiện nay là cơ hội việc làm. TS Võ Thị Hoàng Yến - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và phát triển năng lực người khuyết tật - nói bản thân là người khuyết tật vận động, được đi học nhiều nơi trong và ngoài nước nên nhận thấy rằng rào cản đối với người khuyết tật vẫn còn rất nhiều.
Để người khuyết tật tự tin hòa nhập vào xã hội, trước tiên là câu chuyện việc làm. Tại sao doanh nghiệp nước ngoài sẵn sàng đón nhận, tuyển dụng người khuyết tật còn doanh nghiệp trong nước thì rất hạn chế!
Một số ý kiến của các chuyên gia cũng nêu ra những kinh nghiệm quốc tế và bài học cho Việt Nam. Nội dung quan trọng của hội thảo là việc tham chiếu các mô hình quốc tế. Nhiều quốc gia đã thành công trong việc xây dựng môi trường không rào cản thông qua thiết kế bao trùm, chính sách đồng bộ và sự tham gia tích cực của người khuyết tật.
Các chuyên gia cho rằng Việt Nam có thể học hỏi nhưng không thể sao chép nguyên mẫu. Điều quan trọng là phải điều chỉnh cho phù hợp với bối cảnh kinh tế - xã hội trong nước. Một trong những xu hướng được nhắc đến là phát triển các mô hình hỗ trợ dựa vào cộng đồng, đặc biệt trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tâm thần. Thay vì tập trung toàn bộ vào hệ thống y tế chuyên sâu, việc nâng cao năng lực cho tuyến cơ sở sẽ giúp mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ cho người khuyết tật.
Theo thống kê được chia sẻ tại hội thảo, Việt Nam hiện có khoảng 7 triệu người khuyết tật, chiếm hơn 6% dân số. Trong khi đó trên thế giới, con số này lên đến hơn 1,3 tỉ người. Tuy nhiên tỉ lệ người khuyết tật được tiếp cận đầy đủ các dịch vụ cơ bản vẫn còn hạn chế. Đặc biệt trong lĩnh vực sức khỏe tâm thần, nhiều trường hợp có dấu hiệu trầm cảm, lo âu nhưng chưa được phát hiện và hỗ trợ kịp thời.
Điều này cho thấy nhu cầu cấp thiết phải xây dựng hệ thống hỗ trợ toàn diện, từ phòng ngừa, phát hiện sớm đến can thiệp và phục hồi, hướng tới một xã hội không rào cản. Từ các tham luận và ý kiến trao đổi, hội thảo đã gợi mở nhiều hướng đi quan trọng.
Đó là hoàn thiện thể chế theo hướng bao trùm và dễ tiếp cận, tăng cường phối hợp liên ngành trong thực thi chính sách, phát triển hệ sinh thái việc làm cho người khuyết tật. Đồng thời đẩy mạnh truyền thông nhằm thay đổi nhận thức xã hội, đảm bảo sự tham gia thực chất của người khuyết tật trong quá trình xây dựng và giám sát chính sách.
Tại Nhật Bản, nhân viên vận hành đường sắt sử dụng một kỹ thuật đơn giản để duy trì sự tập trung tuyệt đối mang tên Shisa Kanko. Thay vì chỉ quan sát, họ được đào tạo để chỉ tay vào vật thể như tín hiệu, điểm dừng và gọi to tên của nó. Theo nghiên cứu năm 1994 của Viện Nghiên cứu Kỹ thuật Đường sắt Nhật Bản, việc thực hành Shisa Kanko giúp giảm thiểu các sự cố do lỗi con người xuống gần 85%.
Phương pháp này có thể áp dụng vào đời sống thường ngày cho những người hay quên tắt bếp, khóa cửa hay rút phích cắm điện.
Nhà trị liệu Joy Gallon thuộc dịch vụ chăm sóc sức khỏe Thriveworks (Mỹ) cho biết phương pháp này chủ động kích hoạt đa giác quan gồm mắt, tay, miệng và tai. Việc này giúp tăng lưu lượng máu đến thùy trán, nơi xử lý khả năng lý luận và logic của não bộ.
Theo chuyên gia quản lý thời gian Anna Dearmon Kornick (Mỹ), đa số những việc thường nhật thường diễn ra theo thói quen. Khi đó, não bộ tiêu hao ít năng lượng hơn, khiến chúng ta hành động như một chiếc máy và không lưu lại ký ức rõ ràng. Việc đưa vào một hành động không thuộc chế độ mặc định như chỉ tay, búng ngón tay hoặc nói to buộc não bộ phải tỉnh táo.
"Những lần kiểm tra vật lý này chuyển suy nghĩ của bạn sang phạm vi hành động thực tế, đòi hỏi nhiều nỗ lực hơn, từ đó ghi dấu ấn sâu hơn vào trí nhớ", chuyên gia năng suất Rashelle Isip nói.
Phương pháp đặc biệt hữu ích với những người mắc chứng rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD). Nhà trị liệu Billy Roberts cho biết việc kích hoạt nhiều giác quan giúp não bộ người mắc ADHD tham gia tích cực hơn vào hành vi. Chuyên gia tâm lý Terry Matlen cũng cho biết thêm, thay vì chỉ nói, mọi người có thể hát một giai điệu ngắn hoặc gõ nhẹ vào cổ tay khi thực hiện việc cần nhớ. Việc tạo ra âm thanh hoặc sự rung động vật lý giúp giải phóng dopamine, cải thiện khả năng tập trung.
Cách ứng dụng vào đời sống hàng ngày
Bạn có thể kết hợp Shisa Kanko vào thói quen mỗi ngày:
Xác nhận an toàn: Chỉ vào tay nắm cửa và nói to "Đã khóa cửa"; chỉ vào ổ cắm và nói "Đã rút điện".
Ghi nhớ đồ dùng: Chỉ vào ví và chìa khóa trên bàn, gọi tên từng món trước khi rời đi.
Quản lý công việc: Nói to "Đã gửi email" hoặc viết tay một ghi chú nhỏ để neo giữ thông tin.
Giải tỏa căng thẳng: Khi thấy choáng ngợp, hãy chỉ và gọi tên 5 đồ vật xung quanh để lấy lại bình tĩnh.
Các chuyên gia khuyên để kỹ thuật không bị nhàm chán, người dùng nên định kỳ thay đổi câu lệnh, đổi tay chỉ hoặc dùng âm thanh khác nhau để kích thích não bộ.
