Nhiều phụ huynh vẫn vô tư cho con uống nước ngọt, ăn đồ nhanh mỗi ngày mà không biết những thói quen tưởng “chiều con cho vui” ấy có thể âm thầm hủy hoại thận trẻ nhỏ. Trường hợp bé trai lớp 4 dưới đây là lời cảnh báo khiến nhiều cha mẹ phải giật mình.
Sự việc đau lòng xảy ra ở Trung Quốc. Theo truyền thông địa phương, nhìn con trai 9 tuổi nằm co ro trên giường bệnh, gương mặt tái nhợt vì những cơn đau hành hạ, người mẹ ở Trịnh Châu, Hà Nam, Trung Quốc chỉ biết ôm mặt bật khóc.
Từ lúc nhận kết quả chẩn đoán đến khi con được đẩy vào phòng mổ, chị liên tục tự trách bản thân vì không ngờ những thói quen sinh hoạt hằng ngày lại đẩy con vào tình trạng nghiêm trọng đến vậy.
Các bác sĩ phát hiện hai quả thận của cậu bé học lớp 4 chứa dày đặc sỏi lớn nhỏ. Sau nhiều giờ phẫu thuật, ê-kíp lấy ra tổng cộng 56 viên sỏi con số khiến ngay cả những bác sĩ nhiều năm kinh nghiệm cũng không khỏi bàng hoàng bởi bệnh nhân còn quá nhỏ tuổi.
Điều khiến mọi người sốc hơn cả là nguyên nhân dẫn đến tình trạng này lại xuất phát từ những thói quen rất phổ biến trong nhiều gia đình: chiều con ăn uống theo sở thích và xem nhẹ việc uống nước lọc.
Cậu bé Xiao Xuan sống ở Hà Nam, Trung Quốc là một cậu bé hiếu động, thích đá bóng và chơi cầu lông. Sau mỗi buổi vận động, cậu thường khát nước nhưng lại cực kỳ ghét uống nước lọc.
Thay vì tập cho con thói quen uống nước đúng cách, gia đình lại chiều theo sở thích của cậu bé. Trong tủ lạnh lúc nào cũng chất đầy nước ngọt có ga, nước trái cây đóng chai và sữa. Chỉ cần con đòi là có ngay.
Không chỉ vậy, thực đơn hằng ngày của Xiao Xuan cũng thường xuyên xuất hiện hamburger, khoai tây chiên và các món ăn nhanh nhiều dầu mỡ. Bố mẹ nghĩ con còn nhỏ, lại năng vận động nên “ăn gì cũng không sao”.
Sự nuông chiều ấy kéo dài suốt nhiều năm mà không ai ngờ đang âm thầm phá hủy đôi thận của đứa trẻ.
Cho đến một ngày, Xiao Xuan bất ngờ ôm bụng quằn quại rồi ngã gục xuống sàn. Cậu đau dữ dội, tiểu ra máu và phải nhập viện cấp cứu ngay trong đêm.
Kết quả chụp chiếu khiến cả gia đình chết lặng: Hai quả thận của cậu bé chứa dày đặc sỏi. Sau ca phẫu thuật kéo dài, các bác sĩ lấy ra tổng cộng 56 viên sỏi lớn nhỏ.
Theo bác sĩ điều trị, nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng của Xiao Xuan là việc thiếu nước lọc kéo dài, trong khi cơ thể lại hấp thụ quá nhiều đường, muối và đạm từ nước ngọt, sữa cùng đồ ăn nhanh.
Khi trẻ uống quá ít nước, nước tiểu sẽ bị cô đặc. Các khoáng chất dư thừa không được đào thải hết sẽ lắng đọng dần, kết tinh thành sỏi trong thận.
Đặc biệt, nhiều phụ huynh hiện nay có thói quen cho con uống sữa hoặc nước trái cây thay nước lọc vì nghĩ “bổ hơn”. Đây là quan niệm sai lầm nguy hiểm.
Bác sĩ nhấn mạnh: Sữa tốt cho trẻ nhưng không thể thay thế hoàn toàn nước lọc. Việc lạm dụng nước ngọt, đồ uống đóng chai và thức ăn nhanh không chỉ làm tăng nguy cơ béo phì mà còn tạo áp lực lớn lên hệ bài tiết còn non yếu của trẻ nhỏ.
Câu chuyện của Xiao Xuan đang được nhiều phụ huynh tại Trung Quốc chia sẻ như một lời cảnh báo về cách nuôi con “thích gì chiều nấy”, theo China Press.
Các chuyên gia khuyến cáo cha mẹ cần đặc biệt lưu ý:
– Tập cho trẻ uống đủ nước lọc mỗi ngày, nhất là sau khi vận động.
– Hạn chế nước ngọt có ga, trà sữa, nước trái cây đóng chai.
– Giảm đồ ăn nhanh, thức ăn nhiều muối và dầu mỡ.
– Tăng rau xanh, trái cây tươi trong khẩu phần ăn.
– Không tự ý bổ sung canxi hoặc thực phẩm chức năng khi chưa có chỉ định bác sĩ.
– Đau vùng bụng dưới hoặc đau hông lưng dữ dội.
– Tiểu buốt, tiểu dắt, đi tiểu nhiều lần.
– Nước tiểu màu hồng, đỏ hoặc có màu bất thường.
– Buồn nôn, nôn ói kéo dài.
– Sốt, ớn lạnh nếu có nhiễm trùng đường tiết niệu.
Nước ngọt hầu như không chứa chất xơ, vitamin hay khoáng chất có lợi cho cơ thể. Thành phần chủ yếu của nước ngọt là đường, chất tạo ngọt, hương liệu và các nguồn năng lượng không cần thiết. Vì vậy, đây không phải là loại thức uống tốt cho sức khỏe dù vẫn được rất nhiều người yêu thích.
Một chai nước ngọt có gas có thể chứa lượng đường rất cao, tương đương khoảng 10–22 thìa cà phê đường. Đây là lượng đường mà một người bình thường phải mất nhiều ngày mới tiêu thụ hết nếu dùng trong cà phê hoặc các thực phẩm khác.
Khi cơ thể hấp thụ quá nhiều đường trong thời gian ngắn, lượng insulin sẽ tăng nhanh để xử lý đường trong máu. Đồng thời, gan cũng chuyển phần đường dư thừa thành chất béo. Đây là nguyên nhân khiến việc uống nước ngọt thường xuyên dễ dẫn đến tăng cân và béo phì.
Ngoài ra, caffeine trong nước ngọt có gas còn kích thích hệ thần kinh trung ương, khiến bạn cảm thấy tỉnh táo tạm thời nhưng cũng có thể gây phụ thuộc và ảnh hưởng đến sức khỏe nếu sử dụng nhiều.
Các nghiên cứu cho thấy cơ thể có nhiều thay đổi chỉ trong vòng 1 giờ sau khi uống một chai nước ngọt có gas:
– Sau 10 phút: Cơ thể hấp thụ lượng đường tương đương khoảng 10 thìa cà phê, gần bằng mức khuyến nghị tối đa trong một ngày. Axit photphoric trong nước ngọt giúp giảm cảm giác quá ngọt nên bạn không thấy khó chịu.
– Sau 20 phút: Đường huyết tăng mạnh, insulin được tiết ra để đưa đường vào tế bào. Gan bắt đầu chuyển lượng đường dư thành chất béo.
– Sau 40 phút: Caffeine phát huy tác dụng khiến đồng tử giãn ra, huyết áp tăng và cơ thể trở nên tỉnh táo hơn.
– Sau 60 phút: Caffeine bắt đầu kích thích lợi tiểu, làm cơ thể đào thải nước cùng nhiều khoáng chất như canxi, magie và kẽm. Sau đó, cơ thể dễ rơi vào trạng thái mệt mỏi, uể oải và cáu gắt.
Gigi Robinson, 27 tuổi, luôn thấy mình khác biệt so với bạn bè đồng trang lứa. Từ nhỏ, cô là người hòa giải các cuộc tranh cãi, ghi nhớ ngày sinh nhật và lo lắng cảm xúc cho từng thành viên trong nhà. Khi trưởng thành, bản năng này theo cô vào tận phòng họp. Robinson luôn dự đoán rủi ro và thúc đẩy công việc trước khi có người yêu cầu.
Tương tự, bà Tsao-Lin Moy, 61 tuổi, không quên được cảm giác của một đứa trẻ phải trưởng thành sớm. "Tôi không nhớ mình có khoảng thời gian vui vẻ nào. Có quá nhiều áp lực phải thể hiện tốt để làm gương cho các em", bà kể.
Với họ, danh xưng "con gái cả" là một công việc toàn thời gian, không lương và không ngày nghỉ.
Năm 2022, Sherri Lu, một phụ nữ tại Manhattan (Mỹ), nhận ra ít người phân tích sâu về tổn thương của các chị lớn. Mong muốn tìm người đồng cảnh ngộ, Lu thành lập Câu lạc bộ Con gái cả (Eldest Daughter Club).
Bắt đầu từ những video trên mạng xã hội chia sẻ về "lời nguyền con gái cả", phong trào này nhanh chóng trở thành điểm tựa tinh thần cho hàng nghìn phụ nữ toàn cầu. Với bản tin định kỳ hơn 6.300 người đăng ký và các buổi gặp mặt hàng tháng, câu lạc bộ tạo không gian để phụ nữ chia sẻ những trải nghiệm chưa từng thổ lộ. Nhiều thành viên cho biết họ bắt đầu học cách thiết lập ranh giới với người thân và tự quyết định cuộc đời mà không còn mặc cảm tội lỗi.
Tiến sĩ Ashwini Nadkarni, bác sĩ tâm thần tại Trường Y Harvard, cho biết đây là hiện tượng phổ biến. Trách nhiệm con gái cả gánh vác là con dao hai lưỡi. Một mặt, nó rèn luyện kỹ năng lãnh đạo. Mặt khác, nó củng cố chủ nghĩa hoàn hảo cực đoan và thói quen kìm nén nhu cầu bản thân.
Nghiên cứu của Đại học California, Los Angeles (UCLA) chỉ ra rằng những cô con gái đầu lòng trong gia đình từng gặp biến cố tài chính hoặc tâm lý thường phát triển trách nhiệm cao hơn mức bình thường từ rất sớm.
Để thoát khỏi trách nhiệm này, các chuyên gia khuyến khích phụ nữ tìm kiếm những cộng đồng đồng cảm nhằm xóa bỏ cảm giác cô lập. Quan trọng hơn, mỗi người cần thiết lập ranh giới và hiểu rằng ưu tiên nhu cầu cá nhân không phải là sự ích kỷ. Thay vì làm "phần mở rộng" cho vai trò của cha mẹ, con gái cả cần được trao quyền để tìm lại bản sắc riêng và tận hưởng cuộc sống.
Trên thế giới có những nơi mà chỉ cần nghe tên đã đủ khiến người ta tò mò, nơi cuộc sống không giống bất kỳ đâu và thiên nhiên luôn đặt ra những thử thách đặc biệt. Ẩn mình giữa những điều kiện khắc nghiệt, những ngôi làng độc lạ này vẫn tồn tại, thích nghi và tạo nên những câu chuyện khiến ai cũng muốn một lần tìm hiểu.
Nằm nép mình giữa những dãy núi phía đông bắc Ấn Độ, ngôi làng Mawsynram, bang Meghalaya được xem là nơi ẩm ướt nhất hành tinh, nơi những cơn mưa dường như chưa từng có điểm dừng.
Điều đáng nói ở nơi này mỗi năm, mưa trút xuống liên tục với cường độ dày đặc đến mức tiếng mưa rơi trên mái nhà có thể gây ra tiếng ồn như một cơn bão. Người dân đã nghĩ ra cách độc đáo: phủ cỏ lên mái nhà để giảm tiếng ồn và hạn chế nước mưa dội thẳng xuống mái tôn hoặc vật liệu cứng.
Lớp cỏ này hoạt động như một "tấm đệm tự nhiên" vừa giúp hấp thụ nước, vừa làm dịu tiếng mưa rơi rào rào ngày đêm. Nhờ vậy, dù sống giữa nơi mưa dày đặc, người dân vẫn có thể sinh hoạt tương đối bình thường.
Ngôi làng ấy không chỉ nổi tiếng vì thời tiết khắc nghiệt, mà còn vì sự thích nghi kỳ lạ và sáng tạo của con người trước thiên nhiên cực đoan.
Thay vì những cánh rừng nhiệt đới hay vùng gió mùa quen thuộc, chính ngôi làng nhỏ này mới là nơi giữ kỷ lục lượng mưa trung bình năm cao nhất thế giới, theo ghi nhận của Sách Kỷ lục Guinness với con số lên tới khoảng 11.873mm.
Có những thời điểm, lượng mưa ở đây đạt mức "khó tin": chỉ trong một ngày tháng 6/2022, Mawsynram ghi nhận hơn 1.004mm nước mưa cao hơn cả lượng mưa trung bình cả năm của nhiều quốc gia châu Âu như Ba Lan.
Tên gọi Mawsynram bắt nguồn từ tiếng Khasi bản địa, trong đó "maw" nghĩa là đá và "synram" nghĩa là lạnh cái tên "những tảng đá lạnh" như một mô tả trực diện về khí hậu ẩm ướt, se lạnh quanh năm của vùng đất này.
Hiện tượng mưa cực đoan tại đây được hình thành từ điều kiện địa lý đặc biệt. Mùa mưa kéo dài từ tháng 6 đến tháng 9, khi các luồng gió mùa tây nam mang theo hơi ẩm khổng lồ từ vịnh Bengal tràn vào đất liền.
Mưa không chỉ là thời tiết mà là một phần của đời sống thường nhật. Người dân nơi đây đã hình thành những cách thích nghi độc đáo để chung sống với điều kiện khắc nghiệt này.
Để chống lại thời tiết khắc nhiệt những mái nhà thường được lợp bằng cỏ một giải pháp tưởng chừng đơn sơ nhưng giúp giảm đáng kể tiếng ồn dữ dội từ những cơn mưa trút xuống ngày đêm. Dù vậy, lớp mái tự nhiên này vẫn phải thường xuyên được gia cố trước mỗi mùa mưa lớn, khi nước có thể làm xô lệch hoặc cuốn trôi cấu trúc.
Khoảng cách ấy được Gary Dawson - Giám đốc học tập và phát triển tại Employers Association of the NorthEast - quan sát thường xuyên trong quá trình đào tạo cho hàng trăm tổ chức thuộc nhiều lĩnh vực. Dawson làm việc với nhiều cấp độ lãnh đạo, phát hiện một thực tế lặp đi lặp lại là đa số chưa từng được đào tạo về EQ một cách bài bản.
Theo ông, vấn đề cốt lõi nằm ở trình tự đào tạo. Doanh nghiệp thường yêu cầu cải thiện các kỹ năng như quản lý xung đột hay giao tiếp nhưng lại bắt đầu trực tiếp từ các kỹ năng này thay vì xây dựng nền tảng EQ trước. Khi thiếu nền tảng, việc đào tạo trở nên kém hiệu quả.
Thực tế cho thấy các kỹ năng quản lý sẽ vận hành tốt hơn khi được đặt trên nền tảng EQ. Với xung đột, lãnh đạo sẽ xử lý hiệu quả hơn khi hiểu rõ điểm kích hoạt của bản thân, điều gì khiến họ nhanh chóng nổi giận. Nhờ tự nhận thức và tự quản lý, họ có thể giữ bình tĩnh, tránh phản ứng bộc phát, tiếp cận mọi thứ bằng sự tò mò thay vì phán xét và hướng đến hợp tác thay vì đối đầu.
Nhiều quản lý né tránh những chủ đề đối thoại hóc búa không phải vì thiếu kỹ năng mà vì không muốn đối diện với cảm xúc tiêu cực đi kèm. EQ giúp họ nhận diện và vượt qua những cảm xúc này, đồng thời sử dụng sự đồng cảm để truyền đạt thông tin khó một cách rõ ràng, tinh tế.
Nhận thức xã hội và quản lý mối quan hệ cũng giúp tạo ra môi trường an toàn, nơi xung đột được giải quyết một cách lành mạnh. Trong giao tiếp, hiệu quả tăng lên khi lãnh đạo hiểu rằng mỗi nhân viên tiếp nhận thông tin khác nhau. Vì vậy việc hiểu phong cách giao tiếp, mức độ trưởng thành cảm xúc và nhận thức của từng cá nhân là điều cần thiết.
EQ là nền tảng cho nhiều năng lực, là giá trị thực tiễn khiến đây trở thành kỹ năng cốt lõi trong phát triển lãnh đạo. Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển, Dawson nhìn nhận công nghệ này có thể giúp giảm tải công việc hành chính và tăng hiệu suất. Tuy nhiên ông cảnh báo về nguy cơ "chuyển giao cảm xúc - xã hội" cho AI.
Con người có thể nhờ AI viết những phản hồi mang tính cảm xúc nhưng điều đó đồng nghĩa với việc họ không còn thực sự hiểu nhu cầu của người khác hay xây dựng mối quan hệ. Những nhà lãnh đạo hiệu quả là người biết khi nào nên và không nên sử dụng AI.
Một xu hướng khác được ghi nhận là nhu cầu tăng cao đối với đào tạo nghi thức kinh doanh, đặc biệt dành cho gen Z. Các kỹ năng như đọc vị tình huống, xây dựng mối quan hệ, phát biểu trong cuộc họp hay phân biệt giao tiếp nội bộ và với khách hàng đều được chú trọng. Như các kỹ năng khác, EQ tiếp tục đóng vai trò nền tảng giúp nhân sự trẻ phát triển những năng lực này.
Dawson nhấn mạnh rằng các chương trình EQ hiệu quả cần gắn với trải nghiệm thực tế. Ông tin rằng kinh nghiệm thực tiễn và những câu chuyện cụ thể là yếu tố quan trọng giúp người học kết nối với nội dung. Nếu chỉ dừng ở lý thuyết, đào tạo sẽ trở nên khô cứng và kém hiệu quả.
