Ngày 4-5 (giờ địa phương), Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và công ty điều hành tàu du lịch MV Hondius cho biết con tàu vẫn đang chờ cứu hộ ngoài khơi quốc đảo Cape Verde ở Đại Tây Dương.
MV Hondius là tàu của Hà Lan, đang thực hiện chuyến du ngoạn kéo dài vài tuần từ Argentina đến Nam Cực và một số hòn đảo biệt lập ở nam Đại Tây Dương.
Tàu đã yêu cầu hỗ trợ y tế sau khi đến vùng biển Cape Verde, ngoài khơi Tây Phi. Tuy nhiên Bộ Y tế Cape Verde không cho phép tàu cập cảng vì lo ngại dịch bệnh, và chưa ai được phép xuống tàu, theo công ty điều hành Oceanwide Expeditions (Hà Lan).
Nguyên nhân bùng phát dịch bệnh trên tàu vẫn chưa được xác định. WHO cho biết đang điều tra và phối hợp sơ tán các thủy thủ bị bệnh.
Một hành khách người Anh được sơ tán đến Nam Phi ngày 27-4 đã có kết quả dương tính với vi rút và đang trong tình trạng nguy kịch. Hiện có thêm một người có triệu chứng sốt nhẹ, nghi là ca bệnh mới.
Thi thể một hành khách người Đức tử vong vẫn còn trên tàu. Trước đó một hành khách người Hà Lan 70 tuổi qua đời trên tàu ngày 11-4; vợ ông, 69 tuổi, cũng tử vong sau đó ở Nam Phi sau khi rời tàu. Xét nghiệm máu cho thấy bà nhiễm vi rút Hanta.
Trong số 87 hành khách còn lại, có 19 người Anh, 17 người Mỹ và 13 người Tây Ban Nha. Tàu còn có 61 thủy thủ. Hai thủy thủ – một người Anh, một người Hà Lan – có triệu chứng hô hấp và cần chăm sóc y tế khẩn cấp, theo công ty điều hành.
Nếu không thể sơ tán hành khách tại Cape Verde, công ty cho biết sẽ xem xét đưa tàu đến Tenerife hoặc cảng Las Palmas thuộc quần đảo Canarias của Tây Ban Nha.
Theo chính quyền tỉnh Argentina, tàu MV Hondius rời Ushuaia, miền nam Argentina, ngày 1-4, và lúc đó không có hành khách nào có triệu chứng nhiễm vi rút Hanta.
Tuy nhiên do thời gian ủ bệnh có thể kéo dài đến tám tuần, “các hành khách có thể đã ủ bệnh nếu họ nhiễm ở Argentina hoặc ở nơi khác”, ông Juan Facundo Petrina, Giám đốc dịch tễ học tỉnh Tierra del Fuego, nói với AP. Năm ngoái, Argentina ghi nhận 28 ca tử vong do vi rút Hanta.
Ngày 26/5, TS.BS Hồng Quý Quân, Trưởng Khoa Phẫu thuật Nhi và Trẻ sơ sinh, cho biết các bệnh lý sinh dục - tiết niệu chiếm tỷ lệ lớn trong nhóm dị tật bẩm sinh ở trẻ em. Những bệnh như lún dương vật, hẹp bao quy đầu, ẩn tinh hoàn, thoát vị bẹn, lỗ đái thấp... chiếm khoảng 3-5% tổng số dị tật bẩm sinh ở trẻ.
Hiện nay, nhiều dị tật bẩm sinh có thể được phát hiện từ trước sinh và can thiệp kịp thời ngay sau sinh. Tuy nhiên, các dị tật tiết niệu - sinh dục thường không biểu hiện rõ ràng nên nhiều trẻ vẫn được phát hiện muộn, dẫn đến chậm trễ can thiệp, không chỉ tác động đến tâm lý mà còn có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản sau này.
Theo TS Quân, các bệnh lý này thường chưa được phát hiện sớm, vì triệu chứng không rõ ràng. Hơn nữa, do bất thường nằm ở vùng kín nên nhiều trẻ lớn có tâm lý e ngại, không kể cho bố mẹ. Có trẻ bị giãn tĩnh mạch tinh đau tức vùng bìu kéo dài nhưng không dám nói với bố mẹ, đến khi đi khám đã ở độ 3, phải phẫu thuật. Nếu phát hiện sớm hơn, trẻ hoàn toàn có thể điều trị nội khoa.
Trong khi đó, lún dương vật nếu không được can thiệp sớm có thể ảnh hưởng lớn đến tâm lý. Nhiều trẻ mặc cảm, ngại giao tiếp hoặc né tránh các hoạt động tập thể. Một bệnh lý khác rất phổ biến là ẩn tinh hoàn. Không ít phụ huynh có tâm lý chờ đợi tinh hoàn tự xuống đúng vị trí khi trẻ lớn hơn, hoặc lo sợ con phải phẫu thuật nên trì hoãn điều trị. Theo TS Quân, điều này tiềm ẩn nhiều rủi ro bởi tinh hoàn nằm sai vị trí lâu ngày có thể teo nhỏ, suy giảm chức năng, ảnh hưởng khả năng sinh sản sau này.
"Sau một tuổi, nếu tinh hoàn chưa xuống bìu đúng vị trí thì cần được can thiệp trong giai đoạn 1-2 tuổi, không nên tiếp tục chờ đợi", TS Quân nói.
Mới đây, bệnh viện vừa tiếp nhận một bé trai 10 tuổi có khối u tinh hoàn kích thước khoảng 1-1,5 cm. Các bác sĩ chỉ định phẫu thuật bóc tách khối u, cố gắng bảo tồn tinh hoàn cho bệnh nhi. Kết quả sinh thiết tức thì xác định đây là khối u lành tính. Sau mổ, bệnh nhi được điều trị kháng sinh dự phòng nhiễm trùng, chống phù nề. Chức năng tinh hoàn hiện ổn định.
"Nếu khối u là ác tính, việc điều trị sẽ phức tạp hơn nhiều. Người bệnh có thể phải cắt bỏ tinh hoàn và điều trị thêm hóa chất tùy giai đoạn bệnh", bác sĩ Quân nói, khuyến cáo phụ huynh nên quan sát, kiểm tra vùng sinh dục của trẻ để phát hiện sớm những bất thường như hẹp bao quy đầu, ẩn tinh hoàn, giãn tĩnh mạch tinh hay các khối bất thường ở tinh hoàn. Riêng u tinh hoàn thường cần được phẫu thuật sớm để tránh biến chứng.
Ngày 30/5, Bệnh viện Việt Đức tổ chức chương trình khám phát hiện sớm dị tật sinh dục - tiết niệu cho trẻ em nhân dịp Quốc tế Thiếu nhi 1/6. Trẻ sẽ được các chuyên gia khám, tư vấn và siêu âm miễn phí nhằm phát hiện các bệnh như hẹp bao quy đầu, lún dương vật, lỗ đái thấp, thoát vị bẹn, ẩn tinh hoàn, giãn tĩnh mạch tinh và các dị tật hệ tiết niệu. Phụ huynh có thể đăng ký qua tổng đài 19001902 hoặc đường dây nóng 0936617683 của khoa.
Ngày 7/7, thạc sĩ tâm lý Hoàng Quốc Lân, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, cho biết bệnh nhân nhập viện khi đang ở tam cá nguyệt thứ 2, mặt nhợt nhạt do thức trắng nhiều đêm, mắt sưng và liên tục có ý định muốn bỏ con. Trước đó, cú sốc từ sự phản bội của chồng khiến người phụ nữ không thể kiểm soát cảm xúc, thường xuyên tự trách bản thân không còn sức hấp dẫn do những thay đổi hình thể khi mang bầu.
Gia đình cho biết thai phụ vốn có tính cách vui vẻ, từng rất háo hức chờ đón con đầu lòng. Tuy nhiên, biến cố hôn nhân khiến chị trở nên khép kín, chán ăn và bỏ mặc việc chăm sóc bản thân. Sau khi thực hiện các bài kiểm tra chuyên sâu, bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân mắc chứng rối loạn lo âu và trầm cảm. Hiện thạc sĩ Lân áp dụng phác đồ điều trị kết hợp giữa thuốc dành riêng cho thai phụ và trị liệu tâm lý để ổn định sức khỏe cho cả mẹ và bé.
Các nghiên cứu y tế toàn cầu cho thấy việc điều trị trầm cảm cho phụ nữ mang thai là một bài toán cân não giữa lợi ích điều trị cho người mẹ và nguy cơ tiềm ẩn cho thai nhi. Khác với người bình thường, việc dùng thuốc ở thai phụ tuân thủ những nguyên tắc khắt khe như lợi ích vượt trội nguy cơ.
Đối với người bình thường, mục tiêu ưu tiên là dứt điểm triệu chứng nhanh nhất. Tuy nhiên, theo Hiệp hội Sản phụ khoa Mỹ (ACOG), với thai phụ, bác sĩ chỉ kê đơn khi tình trạng trầm cảm nặng có nguy cơ dẫn đến tự sát hoặc bỏ bê chăm sóc thai kỳ – những yếu tố gây hại cho thai nhi còn lớn hơn tác dụng phụ của thuốc. Nếu trầm cảm ở mức độ nhẹ đến trung bình, trị liệu tâm lý (như CBT) luôn là lựa chọn đầu tay trước khi dùng thuốc.
Trong khi người bình thường có thể tiếp cận phổ rộng các loại thuốc chống trầm cảm thế hệ mới, thai phụ thường được giới hạn trong nhóm SSRIs (ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc) do ít tác dụng phụ hơn.
Ở người bình thường, liều lượng dựa trên đáp ứng lâm sàng. Ở thai phụ, theo hướng dẫn từ Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), bác sĩ phải dùng "liều thấp nhất có hiệu quả". Việc điều trị không chỉ do bác sĩ tâm thần quyết định mà phải có sự phối hợp chặt chẽ (multidisciplinary team) với bác sĩ sản khoa để theo dõi sát sao sự phát triển của thai nhi qua siêu âm và xét nghiệm sàng lọc dị tật định kỳ, điều mà phác đồ cho người bình thường không yêu cầu.
Theo ông Lân, giai đoạn mang thai khiến nội tiết tố, thể chất và cảm xúc của phụ nữ thay đổi mạnh mẽ, khiến họ trở nên nhạy cảm và cần sự bảo vệ từ bạn đời hơn bao giờ hết. Việc chồng ngoại tình vào thời điểm này không chỉ là sự phản bội mà còn làm mất đi chỗ dựa tinh thần lớn nhất. Những suy nghĩ tiêu cực về tương lai của con hoặc nỗi lo gia đình tan vỡ khiến não bộ luôn căng thẳng, dẫn đến nguy cơ trầm cảm tăng cao.
Dấu hiệu trầm cảm ở thai phụ thường biểu hiện qua sự buồn bã, mất ngủ, tuyệt vọng, cạn kiệt năng lượng hoặc mất hứng thú với việc chuẩn bị chào đón em bé. Những trường hợp nặng có thể xuất hiện ý định làm hại bản thân hoặc từ bỏ thai nhi. Tình trạng này gây nguy hiểm trực tiếp đến mẹ qua các biến chứng sản khoa, đồng thời khiến trẻ đối mặt với nguy cơ sinh non, nhẹ cân hoặc kém phát triển.
Bác sĩ khuyến cáo thai phụ không nên chịu đựng áp lực một mình mà cần chia sẻ với người thân để tìm kiếm sự hỗ trợ. Nếu các triệu chứng mất ngủ, chán ăn kéo dài trên hai tuần, bệnh nhân cần đến ngay cơ sở chuyên khoa tâm thần hoặc tâm lý. Việc duy trì chế độ ăn lành mạnh, tập thể dục, hạn chế tiếp xúc mạng xã hội và tìm đến chuyên gia sớm sẽ giúp thai phụ cân bằng tâm lý, tránh những hệ lụy đáng tiếc cho cả hai mẹ con.
Thạc sĩ - bác sĩ nội trú Ngô Thanh Hùng, Trường đại học Khoa học Sức khỏe, Đại học Quốc gia TP.HCM, cho biết với dân văn phòng, vòng eo tăng là tín hiệu cần chú ý và đo lường, không nên bỏ qua. Để giảm nguy cơ tim mạch - tiểu đường bắt đầu từ 3 việc: đo theo dõi vòng eo, ngắt quãng thời gian ngồi và xây dựng lại khối cơ bằng vận động đều đặn kết hợp chế độ ăn ít thực phẩm tinh chế.
Mỗi 30 - 60 phút: đứng dậy 2-3 phút, đi quanh phòng, leo 1-2 tầng cầu thang, đứng lên ngồi xuống 10 - 15 lần, hoặc đi bộ nhanh tại chỗ. Mục tiêu là phá vỡ chuỗi ngồi lâu, ngồi nhiều không phải đổ mồ hôi.
Tại ghế làm việc, 2-3 lần/ngày, mỗi lần 5 phút như sau:
Ngoài giờ làm, nên ưu tiên đi bộ nhanh, đạp xe, bơi, chạy nhẹ hoặc khiêu vũ 30 - 45 phút/ngày, 5 ngày/tuần. Tập kháng lực 2 - 3 buổi/tuần với squat, chống đẩy tường, kéo dây đàn hồi, plank biến thể... Cần lưu ý với người có các bệnh lý nền khác như đau khớp gối, thoát vị đĩa đệm, bệnh tim mạch hoặc tăng huyết áp chưa kiểm soát… cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi áp dụng và lựa chọn cường độ phù hợp.
Về ăn uống, nguyên tắc nền tảng là giảm năng lượng dư thừa nhưng không ăn kiêng cực đoan. Mô hình phù hợp gồm: 1/2 đĩa là rau; 1/4 là đạm tốt như cá, trứng, đậu, thịt nạc, sữa chua không đường; 1/4 là tinh bột nguyên hạt hoặc ít tinh chế như gạo lứt, khoai, yến mạch. Hạn chế nước ngọt, trà sữa, bánh ngọt, rượu bia, thịt chế biến, thức ăn chiên và thực phẩm siêu chế biến.
Hội Tim mạch Mỹ khuyến nghị ưu tiên rau quả, ngũ cốc nguyên hạt, nguồn đạm lành mạnh, dầu thực vật không bão hòa, đồng thời giảm đường thêm vào, muối và chất béo bão hòa/trans. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cũng nhấn mạnh nền tảng của chế độ ăn là thực phẩm ít chế biến, ít đường tự do, ít muối và ít chất béo không lành mạnh.
"Nghiên cứu cho thấy can thiệp lối sống với mục tiêu giảm khoảng 7% cân nặng và vận động ít nhất 150 phút/tuần làm giảm 58% nguy cơ tiến triển tiểu đường loại 2 ở người nguy cơ cao. Bài học quan trọng: giảm mỡ nội tạng không cần phương pháp kỳ lạ; cần giảm ngồi lâu, tăng cơ, ăn đúng và duy trì đủ lâu", bác sĩ Hùng chia sẻ.
