“Mỗi lần đọc tranh luận ‘nên thuê hay mua nhà?’, tôi thấy có một áp lực vô hình rằng bằng mọi giá phải sở hữu một căn nhà càng sớm càng tốt, nếu không sẽ bị coi là bấp bênh, thiếu ổn định. Nhưng với cá nhân tôi, thuê hay mua đơn giản chỉ là lựa chọn sống của mỗi người mà thôi.
Tôi đi thuê nhà gần 20 năm nay và chưa bao giờ thấy cuộc sống của mình bất ổn như nhiều người vẫn tưởng tượng. Thậm chí, tôi thấy giai đoạn còn trẻ, con còn nhỏ mới là lúc cần tiền để đầu tư cho chất lượng sống và học hành để lo cho tương lai của con cái, chứ căn nhà xét cho cùng cũng chỉ là nơi để đi về. Tôi không muốn vì áp lực mua nhà mà phải thắt lưng buộc bụng suốt nhiều năm, để rồi con cái thiếu thốn đủ thứ: ăn uống dè sẻn, ít được trải nghiệm, không được học hành hay vui chơi bằng bạn bè đồng trang lứa. Theo tôi, đó mới là điều đáng suy nghĩ với những người làm cha mẹ.
Nhiều người nói thuê nhà là sống trong cảm giác tạm bợ vì phụ thuộc chủ nhà. Nhưng trải nghiệm của tôi lại hoàn toàn trái ngược. Với tôi, người trả tiền mới là người có quyền lựa chọn. Tôi thường thuê những căn hộ mới, có sẵn nội thất cơ bản, chỉ cần mang quần áo đến ở. Đồ đạc hỏng thì chủ nhà sửa, nhà xuống cấp hoặc ở không còn phù hợp thì tôi chuyển sang nơi khác.
Có thời gian, tôi chuyển nhà chỉ vì thấy hàng xóm không thân thiện hoặc khu vực an ninh không tốt. Mọi thứ diễn ra khá nhẹ nhàng, không phải đau đầu chuyện sửa chữa, bảo trì hay gánh nặng tài chính kéo dài hàng chục năm. Và một điều tôi thích khi thuê nhà là gia đình mình luôn có cơ hội ở những căn nhà mới, phù hợp với từng giai đoạn cuộc sống.
>> 10 năm sống trong nợ nần khi tôi mua chung cư Hà Nội
Tôi cũng không đồng tình với quan điểm cho rằng mua nhà sẽ giúp con cái ổn định chuyện học hành hơn. Thực tế, từ mẫu giáo đến hết phổ thông rồi đại học, chuyện thay đổi môi trường học tập vài lần là bình thường. Nếu đã mua nhà cố định ở một nơi, nhiều gia đình lại phải chấp nhận cảnh con đi học xa vì không thể chuyển đến gần trường. Trong khi đó, tôi chọn cách rất đơn giản: con học ở đâu thì thuê nhà gần trường ở đó.
Nhờ vậy mà con tôi không phải dậy từ tinh mơ để chen chúc xe cộ hay ngáp ngắn ngáp dài đứng đợi xe đưa đón từ 5h30-6h sáng như tôi vẫn thường thấy mỗi ngày khi đi tập thể dục. Trong khi đó, nhiều đứa trẻ còn rất nhỏ nhưng đã phải bắt đầu ngày mới trong trạng thái mệt mỏi chỉ vì quãng đường đi học quá xa. Còn con tôi, 6h sáng vẫn ngủ ngon lành trong chăn, 6h30 dậy vệ sinh cá nhân, ăn sáng tử tế rồi đi bộ khoảng 5 phút là tới trường. Với tôi, đó mới là sự ổn định và chất lượng sống thực sự.
Đúng là việc sở hữu một căn nhà mang lại cảm giác an tâm với không ít người. Nếu đủ khả năng tài chính mà vẫn duy trì được cuộc sống thoải mái thì đó là lựa chọn rất tốt. Nhưng tôi nghĩ không nên mặc định rằng ai chưa mua nhà cũng là sống tạm bợ hay thiếu trách nhiệm với tương lai. Có người chọn dồn toàn lực để sở hữu tài sản sớm. Có người ưu tiên trải nghiệm sống, giáo dục con cái và sự linh hoạt trong nhiều năm đầu đời. Mỗi lựa chọn đều có cái giá và giá trị riêng.
Xét cho cùng, căn nhà vốn dĩ cũng chỉ là chỗ chui ra chui vào, sao phải khổ vì nó?”.
Đó là quan điểm của độc giả Vuhaianh sau bài viết “10 năm sống trong nợ nần khi tôi mua chung cư Hà Nội” của tác giả Doan NH. Trong bối cảnh giá nhà tại Hà Nội ngày càng leo thang, nhiều gia đình trẻ phải vay nợ hàng chục năm để đổi lấy một căn hộ nhỏ, câu chuyện nên thuê hay mua nhà vẫn luôn gây tranh luận. Áp lực phải mua nhà ở các thành phố lớn đang khiến nhiều người trẻ chấp nhận sống chật vật suốt hàng chục năm chỉ để đổi lấy cảm giác “an cư”.
Dữ liệu từ Numbeo 2026 – nền tảng thống kê chi phí sinh hoạt toàn cầu – cho thấy chỉ số giá nhà trên thu nhập (Price to Income Ratio) của Việt Nam ở mức khoảng 30-32,8 lần, thuộc nhóm cao nhất châu Á và nằm trong top 10 quốc gia khó mua nhà nhất thế giới. Riêng TP HCM, chỉ số này khoảng 32 lần, còn Hà Nội khoảng 31 lần. Điều này đồng nghĩa một hộ gia đình phải mất hơn 30 năm thu nhập mới có thể mua được nhà nếu không chi tiêu cho các nhu cầu khác.
Trong khi đó, nguồn cung nhà ở, đặc biệt phân khúc bình dân, ngày càng khan hiếm dù nhu cầu ở thực vẫn lớn. Căn hộ dưới 35 triệu đồng mỗi m2 gần như biến mất, còn căn hộ trung cấp diện tích 70 m2 hiện phổ biến ở mức 5-7 tỷ đồng.
"Tôi có ba năm nghỉ hưu sớm với ý định đi du lịch cho đã. Thế nhưng, đến năm thứ hai, khoản thu nhập thụ động từ bất động sản cho thuê của tôi bắt đầu có vấn đề, toàn bộ bài toán tài chính hưu 'trật đường ray'. Điều đó cho thấy những suy nghĩ của tôi về điều kiện hưu trên khoản thu nhập thụ động hoàn toàn sai lầm.
Vậy là, tôi phải liên hệ lại với đồng nghiệp ở công ty cũ để xem vị trí trước đây của mình có còn cần người không? Nhưng tiếc là bộ máy nhân sự lúc đó đã ổn định. Cuối cùng, tôi lại đi rải CV và tìm cơ hội công việc mới. May mắn là sau khoảng hai năm lông bông, kỹ năng và kinh nghiệm của tôi vẫn chưa bị mài mòn nhiều lắm, nên tôi tìm được cơ hội vào lại cuộc chơi.
Sau lần ấy, tôi rút ra được một bài học xương máu rằng nghỉ hưu sớm hay muộn không phải được quyết định khi bạn đã đạt được bao nhiêu tiền và thu nhập thụ động sau khi nghĩ việc là bao nhiêu? Nó còn phụ thuộc vào triết lý xây dựng lối sống tiếp theo của bạn sau khi nghỉ việc. Đặc biệt, đừng bất chấp để nghỉ, hãy lắng nghe người thân, bạn bè để có thêm cái nhìn đa chiều trước khi quyết định".
Đó là chia sẻ của độc giả Nguyễn Phú Hưng về quyết định nghỉ hưu sớm. FIRE (độc lập tài chính và nghỉ hưu sớm) bắt đầu được nhiều người Việt biết đến từ khoảng năm 2020. Khảo sát trên VnExpress với gần 20.000 độc giả cho thấy chỉ 11% muốn làm việc đến tuổi nghỉ hưu theo quy định. 55% muốn nghỉ từ tuổi 50, 29% từ 40-50 tuổi và 5% muốn nghỉ trước tuổi 40. Tuy nhiên, không phải lúc nào nghỉ hưu sớm cũng đi cùng những mặt tích cực. Người theo trào lưu FIRE dễ rơi vào trạng thái hụt hẫng do chưa xác định được mục đích sống, hoặc nhầm lẫn giữa công cụ mưu sinh và ý nghĩa cuộc đời.
>> Cuộc sống nghỉ hưu sớm sau 10 năm đi làm
Từng rơi vào cảm giác tương tự sau khi nghỉ hưu sớm, bạn đọc Doanhiep bình luận: "Tôi cũng nghỉ hưu sớm từ năm 35 tuổi, sau khi đã tích lũy đủ tài sản để sống một đời sung túc. Nhưng thú thực, sau khi nghỉ, tôi thấy rất buồn. Tôi cũng dành hơn 5 năm đi khắp thế giới, nhưng vẫn cảm thấy cô đơn, trống rỗng. Cuối cùng, sau 10 năm nghỉ ở nhà, tôi quyết định quay trở lại với công việc, thành lập một công ty nho nhỏ với khoảng 20 nhân viên. Giờ công việc của tôi rất bận rộn nhưng bản thân lại thấy vui vẻ hơn ngày trước rất nhiều. Ý nghĩa cuộc sống đôi khi không phải sự nhàn rỗi, đủ đầy, mà nó nằm trong sự tồn tại của bản thân với thế giới xung quanh".
Đồng quan điểm, độc giả Henry Tran cho rằng: "Cuộc sống là một hành trình dài, chứ không phải một đích đến. Bởi lẽ, đến cuối cùng thì ai cũng sẽ phải rời xa cõi đời này. Điều làm nên sự khác biệt giữa mỗi người không nằm ở việc ai đến đích trước, mà ở việc ai đã sống với nhiều trải nghiệm ý nghĩa và đa sắc màu hơn.
Tự do tài chính không phải là đích đến để dừng lại hay chỉ tận hưởng cuộc sống trong sự nhàn rỗi. Giá trị lớn nhất của nó là giúp chúng ta không còn phải quá bận tâm đến cơm áo gạo tiền hằng ngày, từ đó có thời gian nhìn lại chính mình: mình thực sự muốn gì, điều gì đáng theo đuổi, điều gì nên buông bỏ và đâu là đam mê khiến cuộc sống trở nên có ý nghĩa hơn.
Nếu còn trẻ mà chọn cách nghỉ ngơi hoàn toàn, rất dễ đánh mất động lực, mất kết nối với xã hội và dần đánh mất giá trị của bản thân. Con người vốn cần được cống hiến, học hỏi và phát triển. Chỉ khi tuổi cao, sức khỏe không còn cho phép lao động như trước thì việc sống chậm và nghỉ ngơi mới là điều tự nhiên. Còn khi vẫn còn trẻ, tự do tài chính nên được xem là cơ hội để sống đúng với giá trị của mình, chứ không phải là lý do để ngừng bước".
Tôi đang dự định mở một quán cà phê nhỏ theo mô hình "hát với nhau". Quán chỉ có dàn âm thanh, màn hình chiếu lời bài hát theo kiểu karaoke, khách nào thích thì đăng ký lên hát cho vui.
Liên quan đến bản quyền âm nhạc khi kinh doanh nhà hàng, quán ăn, tôi có thắc mắc là nếu chỉ mở karaoke từ YouTube cho khách hát thì có phải xin phép hoặc trả tiền bản quyền không? Nếu mua đầu karaoke đã có hàng chục nghìn bài hát thì liệu khoản tiền mua thiết bị đã bao gồm chi phí bản quyền hay chưa?
Mức phí đối với một quán cà phê nhỏ có khác gì so với quán karaoke chuyên nghiệp hay không? Tôi rất hy vọng những bạn có kinh nghiệm chia sẻ và hướng dẫn giúp tôi trường hợp này, xin chân thành cảm ơn.
Căn cứ theo các quy định của Luật Sở hữu trí tuệ, luật sư chỉ ra quán cà phê bị ràng buộc bởi các quy định về quyền tài sản thuộc quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc và quyền liên quan với bản ghi âm, ghi hình.
Với quyền tác giả, việc phát nhạc tại quán cà phê là hành vi "biểu diễn tác phẩm trước công chúng gián tiếp". Đây là quyền tài sản độc quyền của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả. Do đó, khi khai thác và sử dụng quyền này, quán cà phê phải được sự cho phép và trả tiền bản quyền, cùng các quyền lợi vật chất khác (nếu có). Luật sư lưu ý thêm đa số các nền tảng phát nhạc không được cấp quyền đại diện thu tiền bản quyền tác phẩm.
Trên một diễn đàn, tôi thấy một người nước ngoài chia sẻ về giá sách ở Việt Nam. Người này chia sẻ rằng: "Sống ở Sài Gòn 8 ngày, sống thoải mái với chỉ 70 đôla" nhưng mua sách in đắt kinh khủng.
"Mình mua tầm 7-8 cuốn mà gần tốn 3,5-4 triệu đồng. Chẳng có cuốn nào mình mua dưới 350 nghìn đồng cả". Và người này đặt câu hỏi:
Cùng mấy cuốn sách đó, ở nước mình mua rẻ hơn một nửa, thậm chí còn rẻ hơn nữa ấy". Sao sách ở đây lại đắt thế?
Đầu tiên, tôi nghĩ rằng sách mà bạn người nước ngoài này mua là sách ngoại văn, nên việc đắt đỏ là điều dễ hiểu.
Tuy nhiên, tôi lại đồng tình rằng giá sách ở ta vẫn còn cao so với thu nhập. Đơn cử như một cuốn sách tôi mua gần đây chỉ có 138 trang, dịch lại những câu triết lý của nước ngoài, hàm lượng chữ trong một trang rất ít, nhưng bán với giá gần 70 nghìn đồng. Tôi đọc chưa tới một buổi chiều là đã hết và hiện giờ nó nằm im trong giá sách.
Chỉ khi nào rủng rỉnh tiền tôi mới dám đi nhà sách, vì mỗi lần vào mua 2-3 cuốn là tốn hơn 500-600 nghìn đồng. Nếu đi hiệu sách cũ thì giá cũng không rẻ hơn bao nhiêu.
Cá nhân tôi nghĩ rằng giá sách ở Việt Nam còn đắt so với thu nhập, ít nhất là một người đi làm bình thường chứ chưa nói đến học sinh, sinh viên. Bạn có nghĩ giống tôi không?
