Trước khi đột quỵ xảy ra, cơ thể đôi khi phát đi những tín hiệu cảnh báo sớm, trong đó khuôn mặt là nơi dễ nhận thấy. Nhận biết các dấu hiệu này và xử trí kịp thời có thể giúp giảm nguy cơ tử vong cũng như hạn chế tổn thương não lâu dài.
Méo mặt hoặc cười lệch
Theo Hiệp hội Đột quỵ Mỹ (ASA), méo mặt là một trong những dấu hiệu đột quỵ phổ biến nhất. Người bệnh có thể xuất hiện tình trạng một bên mặt xệ xuống, khó nâng khóe miệng hoặc không thể cười cân đối.
Một cách đơn giản để kiểm tra là yêu cầu người bệnh cười. Nếu nụ cười bị lệch hoặc một bên khuôn mặt gần như không cử động, có thể cảnh báo nguy cơ đột quỵ.
Tê hoặc mất cảm giác một bên mặt
Không chỉ tay chân, đột quỵ cũng có thể gây tê bì hoặc cảm giác châm chích ở một bên mặt. Tình trạng tê hoặc yếu đột ngột ở mặt, tay hoặc chân, đặc biệt chỉ xảy ra ở một bên cơ thể, là dấu hiệu cảnh báo quan trọng.
Trang Verywell Health chỉ ra người bệnh có thể cảm thấy tê bì, châm chích hoặc như có kiến bò, mất cảm giác hoặc nặng trĩu bất thường ở một bên mặt. Triệu chứng này thường xuất hiện đột ngột và không nên xem nhẹ.
Nói ngọng hoặc khó diễn đạt
Các cơ vùng mặt và miệng đóng vai trò quan trọng trong việc phát âm. Khi đột quỵ làm gián đoạn lưu lượng máu đến não, người bệnh có thể nói ngọng, phát âm khó hoặc không thể diễn đạt ý muốn nói.
Theo Healthline một số trường hợp người bệnh vẫn hiểu người khác nói gì nhưng gặp khó khăn trong việc sắp xếp từ ngữ hoặc phát âm rõ ràng. Đây là dấu hiệu cần được cấp cứu ngay vì thời gian điều trị càng sớm thì khả năng phục hồi càng cao.
Miệng lệch, biểu cảm mất cân đối
Theo Timesofindia, ngoài tình trạng méo mặt rõ rệt, một số người chỉ xuất hiện những thay đổi tinh tế hơn như khóe miệng xệ xuống, môi lệch hoặc biểu cảm khuôn mặt không còn cân xứng.
Dấu hiệu này có thể dễ nhận thấy khi người bệnh nói chuyện, ăn uống hoặc thể hiện cảm xúc. Một số trường hợp còn gặp khó khăn khi uống nước hoặc nuốt thức ăn do các cơ vùng miệng hoạt động kém hiệu quả.
Chảy nước dãi hoặc khó kiểm soát cơ mặt
Theo Medical News Today, tổn thương các dây thần kinh kiểm soát cơ mặt có thể khiến người bệnh khó giữ nước bọt trong miệng, dẫn đến chảy nước dãi hoặc cảm giác mất kiểm soát các cơ quanh môi. Dù triệu chứng này không phải lúc nào cũng xuất hiện, nhưng khi đi kèm méo mặt, tê mặt hoặc nói ngọng, nguy cơ đột quỵ cần được đặc biệt lưu ý.
Người bệnh không nên chờ các triệu chứng tự biến mất. Ngay cả khi tình trạng chỉ kéo dài vài phút rồi hồi phục, đó vẫn có thể là cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA) – dấu hiệu cảnh báo nguy cơ đột quỵ thực sự trong tương lai gần.
Các chuyên gia khuyến nghị ghi nhớ quy tắc FAST để nhận biết đột quỵ sớm gồm F (Face) – khuôn mặt méo hoặc xệ một bên; A (Arm) – tay yếu hoặc tê một bên; S (Speech) – nói khó, nói ngọng; và T (Time) – gọi cấp cứu ngay lập tức khi xuất hiện các dấu hiệu trên.
Điều trị trong những giờ đầu sau đột quỵ có thể giúp hạn chế đáng kể tổn thương não và cải thiện khả năng phục hồi của người bệnh.
Người bệnh nhập viện trong tình trạng suy hô hấp, nấc cụt liên tục, khó thở nặng nôn sau uống rượu. Ban đầu, các triệu chứng dễ nhầm lẫn với bệnh lý tim mạch hoặc hô hấp, tuy nhiên qua thăm khám lâm sàng, xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh và nội soi, các bác sĩ xác định đây là trường hợp vỡ thực quản tự phát – một cấp cứu ngoại khoa cực kỳ nguy hiểm.
TS.BS Nguyễn Xuân Hòa, Phó Giám đốc Trung tâm Phẫu thuật Tiêu hóa và Bệnh lý sàn chậu, cho hay ca bệnh đặc biệt phức tạp do tổn thương nằm ở 1/3 dưới thực quản – vị trí khó tiếp cận. Êkíp phải cân nhắc giữa phẫu thuật đường ngực hay đường bụng để xử trí. Sau hội chẩn chuyên sâu và đánh giá kỹ lưỡng qua nội soi, các bác sĩ quyết định lựa chọn tiếp cận qua đường bụng để phẫu tích và khâu lại thực quản.
Trong phẫu thuật, kỹ thuật này đòi hỏi kinh nghiệm cao bởi đường bụng chỉ cho phép tiếp cận thực quản trong phạm vi khoảng 8 – 10 cm. Nếu đánh giá sai vị trí tổn thương, phẫu thuật viên có thể gặp rất nhiều khó khăn trong xử trí.
"Điều quan trọng nhất với hội chứng Boerhaave là thời gian. Nếu được chẩn đoán trong vòng 24 giờ đầu, khả năng khâu bảo tồn thực quản và cứu sống người bệnh sẽ cao hơn rất nhiều", TS Hòa nói.
Sau phẫu thuật 5 ngày, người bệnh đã có thể ngồi dậy, được rút dẫn lưu màng phổi. Kết quả chụp kiểm tra cho thấy thực quản liền tốt, không còn rò dịch. Người bệnh được rút ống thông dạ dày và tập ăn qua đường miệng, sau 3 – 4 tuần có thể ăn uống bình thường.
Trước đây, khi phương tiện chẩn đoán hình ảnh, gây mê hồi sức và kỹ thuật ngoại khoa còn hạn chế, nhiều bệnh nhân tử vong hoặc để lại biến chứng nặng nề. Hiện nay, nhờ sự phát triển của chẩn đoán hiện đại, trình độ phẫu thuật chuyên sâu cùng hồi sức tích cực, phần lớn người bệnh đã được cứu sống thành công.
Các bác sĩ cho biết, cơ chế thường gặp của hội chứng Boerhaave là sau khi uống nhiều rượu, người bệnh nôn dữ dội làm áp lực trong thực quản tăng đột ngột dẫn tới rách, vỡ thực quản. Điều nguy hiểm là triệu chứng ban đầu có thể chỉ là đau ngực, khó thở hoặc nấc cụt nên nhiều người chủ quan.
Người dân không nên lạm dụng rượu bia. Nếu sau uống rượu xuất hiện nôn liên tục, đau ngực, khó thở hoặc nấc cụt kéo dài, cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa sâu về tiêu hóa và thực quản để được chẩn đoán, xử trí kịp thời, tránh nguy cơ tử vong.
"Đêm nhiệt đới" là thuật ngữ chỉ hiện tượng nhiệt độ ban đêm không giảm dưới 20 độ C. Hiện tượng này xảy ra khi nền nhiệt độ nóng quá mức, đặc biệt với châu Âu, đe dọa sức khỏe cộng đồng. Châu lục này, chưa đầy một tháng sau đợt nắng nóng kỷ lục hồi tháng 5 đang tiếp tục hứng thêm một đợt nóng cực đoan mới, với nền nhiệt có thể phá vỡ mọi kỷ lục tháng 6.
Chính phủ Pháp hôm 21/6 ban hành lệnh cấm rượu bia tại các vùng báo động đỏ. Tây Ban Nha và Đức đồng loạt hủy bỏ các sự kiện thể thao lớn, còn Anh phát cảnh báo hiện tượng "đêm nhiệt đới" đe dọa sức khỏe cộng đồng, AFP đưa tin.
Dự báo cho thấy nhiệt độ còn tăng trong những ngày tới. Các nhà khoa học nhận định những đợt nắng nóng liên tiếp là dấu hiệu rõ rệt của tình trạng nóng lên toàn cầu mà nguyên nhân chủ yếu do việc đốt than đá, dầu mỏ và khí đốt. Đồng thời, họ cảnh báo những đợt nắng nóng sẽ xuất hiện ngày càng dày đặc, gay gắt cũng như kéo dài hơn.
Tại Pháp, dưới nắng nóng đỉnh điểm, Lễ hội Âm nhạc đường phố toàn quốc (Fête de la Musique) được giám sát nghiêm ngặt. Để giảm rủi ro y tế và đảm bảo an ninh, chính phủ cấm sử dụng đồ uống có cồn tại các khu vực thuộc vùng báo động đỏ. Vì lý do an toàn, bảo tàng Louvre ở Paris cũng hủy buổi hòa nhạc miễn phí dự kiến tổ chức dưới chân kim tự tháp kính. Người dân Paris đổ xô đến kênh Saint-Martin sau khi giới chức cho phép bơi lội tại đây để giải tỏa cơn nóng.
Theo AP, cơ quan khí tượng Pháp nâng cảnh báo đỏ lên mức cao nhất tại 35 tỉnh, tương đương một phần ba lãnh thổ, dự kiến mở rộng lên 49 tỉnh trong ngày 22/6. Hệ thống đường sắt quốc gia phải hủy nhiều chuyến tàu, tăng cường hàng nghìn nhân viên để ứng phó nguy cơ đường ray và cáp điện bị ảnh hưởng bởi nhiệt độ cao. Giới chức đặc biệt lo ngại cho người vô gia cư và người cao tuổi, nhất là người sống một mình hoặc tại viện dưỡng lão. Đợt nắng nóng lịch sử năm 2003 từng khiến khoảng 15.000 người cao tuổi tại Pháp tử vong.
Lực lượng khẩn cấp và quân đội Pháp trong trạng thái sẵn sàng cao độ để phòng cháy rừng, giám sát nguồn nước cho các lò phản ứng hạt nhân. Chính phủ yêu cầu 845 trường học đóng cửa trong ngày 22/6.
Tại Đức và Tây Ban Nha, nắng nóng gây xáo trộn lớn đối với các hoạt động văn hóa, thể thao. Ở Đức, ban tổ chức giải quần vợt Berlin Open hoãn trận chung kết và sơ tán toàn bộ khán giả khỏi sân do thời tiết khắc nghiệt. Trong hai ngày cuối tuần, nhiệt độ tại Berlin vượt 30 độ C, kèm giông bão nghiêm trọng. Tại Madrid, giới chức Tây Ban Nha hủy buổi chiếu công cộng trận đấu World Cup của đội tuyển quốc gia do dự báo nhiệt độ chạm ngưỡng nguy hiểm.
Tây Ban Nha bước vào đợt nắng nóng đầu tiên trong năm, kéo dài từ 21/6 đến 24/6, với nhiệt độ có thể lên tới 44 độ C ở một số khu vực. Người dân nước này và Bồ Đào Nha đổ ra các bãi biển đông nghịt để tránh nóng, trong khi nhiều người trên phố phải liên tục dùng quạt tay hoặc ô che nắng.
Tại Trung Âu và vùng Balkan, hệ thống cảnh báo y tế liên tục được kích hoạt. Thụy Sĩ cảnh báo về đợt nắng nóng nghiêm trọng, với nhiệt độ có thể lên tới 37 độ C tại các vùng thấp và chưa rõ khi nào kết thúc. Croatia và Serbia ban hành cảnh báo thời tiết ở mức cam khi nhiệt độ dự kiến chạm 35 độ C trong những ngày tới. Croatia đã phát hướng dẫn khẩn cấp phòng sốc nhiệt, trong khi Bắc Macedonia, Bosnia và Montenegro gấp rút chuẩn bị ứng phó.
Tại Anh, Cơ quan Khí tượng quốc gia (Met Office) ban hành cảnh báo màu hổ phách về nắng nóng cực đoan từ 22/6 đến 25/6, nhiệt độ có thể lên 38 độ C tại England và xứ Wales. Cơ quan này đặc biệt cảnh báo hiện tượng "đêm nhiệt đới" làm tăng nguy cơ kiệt sức và cản trở quá trình phục hồi của cơ thể sau một ngày nắng nóng.
Ngày 12/5, thông tin từ Bệnh viện Sản - Nhi Cà Mau, bệnh viện vừa tiếp nhận cấp cứu 2 bệnh nhi nhập viện do bị ong vò vẽ đốt.
Trong đó, nam bệnh nhi P.T.K. (13 tuổi, trú tại xã Khánh An) bị ong đốt khoảng 6 vết. Còn người em gái là T.S.T. (10 tuổi) bị ong đốt hơn 70 vết.
Theo gia đình, trong lúc 2 anh em K. đi chơi ở khu vực gần nhà, có cây cối, không may có tổ ong vò vẽ và bị ong đốt.
Thời điểm nhập viện, tình trạng của em T. rất nặng. Đội ngũ y bác sĩ bệnh viện đã tích cực điều trị xử lý theo phác đồ. Hiện sức khỏe của em T. cơ bản được kiểm soát.
Theo bác sĩ, nọc ong vò vẽ có độc tính rất mạnh. Trường hợp bị ong đốt nặng có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm.
Các phụ huynh được bác sĩ khuyến cáo nên hạn chế cho con em vui chơi ở những khu vực có cây cối rậm rạp. Trường hợp bị ong đốt cần đưa ngay đến cơ sở y tế để được xử trí kịp thời.
