Tôi tốt nghiệp đại học chuyên ngành xây dựng cách đây 10 năm với khá nhiều kỳ vọng. Những năm ngồi trên giảng đường, chúng tôi được dạy về kết cấu, vật liệu, tiêu chuẩn an toàn, về cách một công trình được hình thành từ bản vẽ đến thực tế. Với vốn kiến thức chuyên môn ấy, tôi từng nghĩ chỉ cần chăm chỉ và kiên trì, mình sẽ có một chỗ đứng vững vàng trong nghề.
Nhưng thực tế sau khi ra trường lại không như vậy. Tôi và bạn bè bắt đầu hành trình tìm việc đầy chật vật. Người thì nhận lương thấp, làm việc ở công trình xa nhà, điều kiện khắc nghiệt. Người khác vào được công ty một thời gian thì lại bị cắt giảm nhân sự khi dự án đình trệ. Có bạn liên tục nhảy việc nhưng vẫn không tìm được môi trường ổn định. Tấm bằng kỹ sư, thứ từng khiến chúng tôi tự hào, dần trở nên “nhẹ cân” trước thị trường lao động nhiều biến động.
Rồi một người bạn trong lớp chuyển hướng sang làm môi giới bất động sản, buôn đất. Ban đầu chỉ là thử sức, nhưng sau một thời gian, bạn ấy bắt đầu có thu nhập tốt hơn hẳn. Không còn cảnh chờ lương, không còn nỗi lo dự án dừng là mất việc. Bạn mua được xe, rồi nói đến chuyện mua nhà. Từ một người loay hoay với bản vẽ và công trường, bạn đổi đời khá nhanh.
>> Kỹ sư xây dựng 10 năm mất việc ba lần
Qua những buổi họp lớp, bạn giới thiệu thêm những người khác trong lớp tham gia cùng. Và rồi, từng người một chuyển nghề. Tính đến bây giờ, lớp tôi đã có ít nhất 5 kỹ sư xây dựng trở thành “cò đất”. Tôi không nghĩ họ kém chuyên môn. Ngược lại, nhiều người trong số họ từng học rất tốt, hiểu nghề, có năng lực. Nhưng rõ ràng, giữa một bên là công việc chuyên môn vất vả, thu nhập bấp bênh, và một bên là thị trường bất động sản sôi động với cơ hội kiếm tiền nhanh, lựa chọn của họ trở nên dễ hiểu.
Điều khiến tôi trăn trở không phải là việc cá nhân đổi nghề, mà là xu hướng phía sau nó. Khi những người được đào tạo bài bản trong các lĩnh vực kỹ thuật, xây dựng, công nghệ thông tin – những ngành tạo ra giá trị vật chất cụ thể – lại rời bỏ nghề để chạy theo làm giàu từ đất, thì có ổn không?
Tại sao bất động sản ở ta lại được coi là kênh “sinh lời” hấp dẫn đến vậy? Giá trị thực mà nó tạo ra cho xã hội là gì, ngoài việc giá tăng lên qua các lần mua đi bán lại? Trong khi ở nhiều nước phát triển, người ta đầu tư vào khoa học, công nghệ, kỹ thuật… để tạo ra sản phẩm, nâng cao năng suất, thì chúng ta lại dễ dàng bị cuốn vào việc “ôm đất” và coi đó là phát triển.
Bản thân tôi đến giờ vẫn cố gắng bám trụ với nghề. Tôi chấp nhận đi công trình xa, chấp nhận thu nhập chưa cao để tích lũy kinh nghiệm và giữ lấy con đường mình đã chọn. Nhưng thú thật, đôi khi nhìn bạn bè đổi đời nhanh chóng, tôi cũng không khỏi dao động. Tôi tự hỏi, ngoài kia còn bao nhiêu người như mình, đang dần mất kiên nhẫn với công việc chuyên môn?
Có lẽ vấn đề nằm ở cách thị trường đang vận hành. Khi những công việc đòi hỏi chất xám không mang lại sự ổn định và thu nhập tương xứng, còn bất động sản lại mở ra cơ hội kiếm tiền nhanh, thì dòng tiền và cả nguồn nhân lực sẽ tự nhiên chảy về phía đó. Nhưng nếu tiền cứ tiếp tục đổ tiền vào đất, còn những ngành tạo ra giá trị thực bị bỏ ngỏ, thì câu hỏi đặt ra là: chúng ta sẽ phát triển bằng cách nào?
Tôi chỉ mong có thêm những chính sách để thị trường bất động sản ổn định hơn, minh bạch hơn, để sức hút làm giàu nhanh không còn lấn át tất cả. Quan trọng hơn, cần tạo ra môi trường làm việc đủ tốt để những người làm nghề như chúng tôi có thể yên tâm gắn bó. Nếu không, sự rời bỏ sẽ còn tiếp diễn, và cái giá phải trả trong tương lai sẽ là không nhỏ.
"Tôi khá ủng hộ ý kiến của tác giả bài viết 'Người Việt gặp khó vì chơi thể thao đúng nghĩa tốn ít nhất 20 triệu một năm', và cảm nhận sự phản hồi từ những bạn không đồng tình, song bản thân lại đồng tình với hầu hết các bình luận này (hình như tôi hơi ba phải?).
Thật ra có hai khái niệm khác nhau nên giữa tác giả và các ý kiến còn chưa thống nhất quan điểm thôi: Tập thể dục thì đâu có tốn kém, chơi thể thao thì chi phí rất cao.
Thể dục là hệ thống các động tác vận động để rèn luyện thể lực và tập luyện thân thể, còn thể thao là những hoạt động nhằm nâng cao thể lực và giới hạn sức khỏe của con người.
Như vậy, bạn dùng đến thể lực, vận động thân thể theo những động tác nhất định đã được xem là thể dục. Nhưng chỉ được xem là thể thao khi thể lực hoặc giới hạn sức khỏe của bạn được nâng lên so với người khác thông qua các hình thức hoạt động có tổ chức theo những qui định cụ thể.
Nếu chúng ta cùng cách hiểu, thì sẽ thấy tác giả đúng với quan điểm 'chơi thể thao ở Việt Nam thì tốn khoảng 20 triệu đồng trở lên mỗi năm', và các bình luận luôn đúng khi 'tập thể dục ở Việt Nam có tốn đồng nào đâu, chỉ cần bạn sắp xếp thời gian và muốn tập luyện'.
Thực tế, sự khác biệt về chi phí chỉ đến khi có sự cạnh tranh giữa những người tham gia vận động (đặc trưng của thể thao), kể cả một bộ môn mà nhiều anh chị cho rằng rẻ như chạy bộ mà bước vào một cuộc thi thì sự khác biệt giữa giày, vớ, áo, quần, nịt ngực, đai lưng, băng dán hỗ trợ cơ, băng dán hỗ trợ hô hấp... sẽ làm thay đổi kết quả rất lớn, đồng nghĩa với nhiều tiền thì chơi thể thao mới đạt kết quả tốt, có tốn tiền thì mới đạt kết quả tối thiểu.
Đó là chưa kể đến chi phí cho dinh dưỡng, môi trường tập luyện bổ trợ (gym, thể hình, hồ thủy lực tĩnh và động, dụng cụ kháng lực, dụng cụ thư dãn cơ khớp...), người hỗ trợ (huấn luyện viên, mentor, người dẫn đường, đối thủ giả lập...).
Một đặc trưng khác của thể thao là tính tương tác xã hội như tính đồng đội, tính tập thể, tính chiến thuật, tinh thần thể thao... với đối thủ, đồng đội, người điều hành và người tham gia thể thao khác.
Một khi bạn tập thể dục, bạn có thể tập một mình; nhưng chơi thể thao thì ít nhất cần có từ ba người trở lên (mình, đối thủ và người tổ chức).
Do đó, thể thao khi chơi sẽ tốn tiền hơn thể dục khi bạn tự tập là lẽ thường. Và, 20 triệu đồng mỗi năm thật ra vẫn rất rẻ cho một môn thể thao trung bình và phổ thông như chạy việt dã hay đua xe đạp'".
Độc giả trinhgiangtoan bình luận như trên, cho rằng sự tranh luận trong bài viết Người Việt gặp khó vì chơi thể thao đúng nghĩa tốn ít nhất 20 triệu một năm thực chất đến từ việc nhiều người đang nhầm lẫn giữa hai khái niệm:
Tập thể dục có thể gần như không tốn tiền, nhưng chơi thể thao đúng nghĩa sẽ phát sinh chi phí lớn do tính cạnh tranh, trang bị và hỗ trợ đi kèm".
Trong bài viết trước, tác giả Hoàng Anh cho rằng thể thao tưởng chừng bình dân nhưng khi tập luyện nghiêm túc lại kéo theo hàng loạt chi phí từ trang bị đến sân bãi.
Ở tuổi 58, nhiều người hỏi tôi đã chuẩn bị nghỉ hưu chưa? Tôi thường chỉ cười và trả lời: "Chắc còn lâu". Không phải vì tôi không có điều kiện tài chính. Thực tế, nếu nhìn vào những gì tôi đang có, nhiều người sẽ nghĩ tôi hoàn toàn có thể dừng lại để nghỉ ngơi. Tôi có một căn nhà năm tầng trị giá 7 tỷ, một ôtô, hai mảnh đất gần 3 tỷ đồng, cùng khoảng 1,5 tỷ tiền mặt tích lũy, nói vui là chẳng thiếu thứ gì. Với nhiều người, đó là hẳn một điểm đích đáng mơ ước. Nhưng với tôi, đó chưa phải là lý do để dừng làm việc.
Tôi để ý thấy một xu hướng khá phổ biến hiện nay: nhiều người còn trẻ đã nghĩ đến chuyện "hưởng thụ", đến khi bước vào tuổi trung niên họ lại bắt đầu nói nhiều về "nghỉ hưu sớm". Những khái niệm như tự do tài chính, nghỉ hưu trước 50 tuổi được chia sẻ rất nhiều, nghe qua thì hấp dẫn, nhưng đôi khi tôi tự hỏi: liệu có phải chúng ta đang quá mơ mộng về một tương lai màu hồng?
Ở tuổi này, tôi thấy thực tế rất khác. Tôi vẫn còn con cái đang đi học, hoặc mới đi làm, sự nghiệp chưa ổn định. Các cháu cần thời gian, cần sự hỗ trợ, cả về tài chính lẫn kinh nghiệm sống. Tôi cũng còn cha mẹ già, sức khỏe yếu, không có thu nhập, mọi chi phí sinh hoạt, thuốc men đều trông vào con cái. Chỉ riêng hai điều đó thôi cũng đủ để tôi hiểu rằng mình chưa thể nghỉ.
Vài người bảo: "Có tài sản rồi thì cứ sống chậm lại, tận hưởng trước khi quá muộn". Nhưng tôi nhìn tài sản của mình theo cách khác. Đó là "lớp đệm an toàn", không phải là lý do để ngừng tạo ra giá trị. Cuộc sống luôn có những biến số mà mình không lường trước được. Nếu dừng lại quá sớm, khi có biến cố xảy ra, tôi sẽ xoay xở ra sao?
>> Tôi hối tiếc vì tuổi 50 có 5 tỷ vẫn không dám nghỉ hưu sớm
Thế nên, tôi vẫn đi làm mỗi ngày, vẫn giữ nhịp sống bận rộn, dù công việc của tôi có áp lực khá cao. Không phải vì tôi tham lam tiền bạc, mà vì tôi thấy mình còn khả năng lao động, còn tạo ra thu nhập được thì không có lý do gì để dừng lại. Làm việc với tôi không chỉ là kiếm tiền, mà còn là cách để giữ cho mình minh mẫn, có ích và không bị tụt lại phía sau.
Tôi cũng tin rằng, mỗi thế hệ đều có trách nhiệm với gia đình và xã hội. Nếu ai cũng chỉ nghĩ đến nghỉ ngơi sớm, ai sẽ là người tiếp tục làm việc, tạo ra của cải, đóng góp cho sự phát triển chung? Có thể quan điểm này không phổ biến với những người đang theo đuổi lối sống hưởng thụ, nhưng với tôi, làm việc đến khi hết tuổi lao động là điều đương nhiên.
Tôi không phản đối việc nghỉ ngơi hay tận hưởng cuộc sống. Nhưng theo tôi, điều đó nên đến sau khi chúng ta đã thực sự hoàn thành trách nhiệm của mình. Còn khi vẫn còn những người phụ thuộc, còn những nghĩa vụ chưa trọn vẹn, thì việc nói đến nghỉ hưu sớm có phần nào đó là quá vội vàng.
Ở tuổi này, tôi chỉ nghĩ đơn giản: còn làm được thì cứ làm, còn lo được cho gia đình thì cứ cố gắng, sao phải nghỉ? Với tôi, đó là trách nhiệm và cũng là ý nghĩa của việc sống.
VanCuộc sống của tôi sau khi nghỉ hưu sớm tuổi 45
45 tuổi nghỉ hưu sớm, sống nhờ lãi tiết kiệm tháng 25 triệu đồng
Vỡ mộng nghỉ hưu sớm dù tháng kiếm 40 triệu từ dãy trọ cho thuê
Tôi đã tìm ra cách nghỉ hưu sớm tuổi 40 cho mình
Hai năm đáng giá nhất cuộc đời khi tôi nghỉ hưu sớm ở tuổi 50
"Tôi rất tâm đắc với một câu chuyện có nội dung chính như sau: người bố dẫn con trai vào một quán kem. Tiệm phục vụ 31 vị kem khác nhau. Người cha hỏi con 'thích món nào nhất?', nhưng đứa bé không biết lựa chọn thế nào? Thấy vậy, người cha nói rằng: 'Để biết được món mình thích nhất trong 31 vị kem, thì trước hết con phải thử hết tất cả chúng đã'.
Cho nên, muốn biết mình thích công việc gì, mỗi người cứ phải thử trước đã. Ở đây không phải là đầu tư mạnh ngay từ đầu, mà chỉ cần trải nghiệm vài tiếng làm thêm là được. Hãy thử xem bạn có thấy vui khi làm nó lâu dài hay không, có thực sự thích không? Nếu một ngày bạn thấy công việc đó như gánh nặng kéo mình xuống, thay vì làm bạn hứng khởi mỗi ngày để thức dậy, thì hãy mạnh dạn chuyển việc.
Bản thân tôi trong 10 năm qua cũng đã làm đủ loại công việc. Tôi từng làm nhân viên văn phòng nhưng thấy chán nên nhảy ra kinh doanh sữa hạt. Làm chủ được năm tháng tôi lại nghỉ, và đi học nghề may. Ba tháng sau, tôi nghỉ tiếp và đi bán nước ép trái cây. Sau ba tháng, tôi hết chịu nổi nên mua máy ảnh để làm thợ chụp ảnh sản phẩm trong bốn tháng tiếp theo trước khi phải nghỉ vì chán.
Tôi nhận ra rằng, trong 10 năm đó, có một việc tôi luôn làm mà không thấy chán, đó là học ngoại ngữ. Mặc dù chưa phải tới mức quá giỏi vì trước giờ tôi nghĩ đó không phải thứ mình thích. Giờ thì tôi biết mình thực sự thích ngoại ngữ, nên ngày nào cũng học, cũng xem phim, nghe nhạc nước ngoài. Mỗi khi đi làm về, tôi lại ngồi học 3-4 tiếng. Thay vì thấy mệt, tôi lại rất vui sau mỗi buổi học như thế. Và tôi đã tìm ra việc mình muốn làm, đó là giáo viên ngoại ngữ".
Đó là chia sẻ của độc giả Ranh về câu chuyện chọn nghề theo đam mê. Giữa vô vàn lựa chọn nghề nghiệp trong cuộc sống, không ít người từng hoang mang trước câu hỏi: "Mình thực sự phù hợp với công việc nào?". Có người sớm tìm được hướng đi, nhưng cũng có người phải trải qua nhiều lần thử sức, thay đổi và thất bại mới nhận ra điều mình thật sự yêu thích. Thực tế cho thấy, đam mê không phải lúc nào cũng xuất hiện ngay từ đầu, mà đôi khi chỉ được khám phá sau những trải nghiệm.
>> Kỹ sư 'việc nhẹ lương cao' ngày gồng 8 tiếng vì không đam mê
Đồng tình với quan điểm trên, bạn đọc Sơn Hải kể về trường hợp của bản thân:"Đúng là phải thử hết mới biết mình hợp và thích làm việc gì. Tôi cũng từng học kỹ thuật theo định hướng của gia đình. Tôi xác định ngay từ năm nhất đại học rằng sẽ không theo nghề đó đến cùng. Lúc đó, tôi vẫn học vì chưa biết mình thực sự thích gì?
Đến cuối năm hai đại học, tôi mới bắt đầu mơ hồ có ý nghĩ muốn mở công ty riêng. Tất nhiên, tôi chưa biết sẽ kinh doanh gì? Chỉ là vì mỗi đi lên sàn chứng khoán, thấy mọi vác túi lớn, túi bé đi đầu tư, nên tôi cũng ước có công ty để người ta đầu tư như vậy.
Giờ đã gần 20 năm trôi qua, ước mơ của tôi đã sáng tỏ rất nhiều, vì trải qua rất nhiều ngành nghề, học đủ thứ để tìm đúng cái mình thích, đến khi tìm được rồi lại thiếu tiền và phải quay về cái nghề cũ - làm kỹ thuật. Tôi cố 'cày' để lấy vốn mở công ty. Nhưng buồn cười không hiểu sao tôi có thể leo lên tới vị trí Phó Giám đốc ở cái nghề mà mình không thích đó".
