Việc chuyển đổi từ xăng khoáng truyền thống sang xăng sinh học như E10 đang trở thành xu hướng tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Theo Thông tư 50/2025, kể từ ngày 1.6.2026, xăng không chì theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia sẽ phải được phối trộn thành xăng E10 để sử dụng cho các phương tiện dùng động cơ xăng trên cả nước. Điều này đồng nghĩa với việc các trạm xăng, dầu trên cả nước sẽ ngừng bán xăng khoáng và chuyển sang xăng sinh học từ ngày 1.6 tới đây.
Thực tế, sau thời gian triển khai thí điểm tại một số thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM… đến thời điểm này nhiều doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu đã đưa xăng E10 vào phân phối thay cho xăng khoáng RON 95. Với thành phần pha trộn 10% ethanol sinh học và 90% xăng khoáng, xăng E10 được kỳ vọng giúp giảm phát thải khí độc hại, góp phần bảo vệ môi trường.
Tuy nhiên, khác với xăng RON 95 mà đa số người dùng ô tô, xe máy Việt Nam đã quen sử dụng nhiều năm qua, xăng E10 có một số đặc tính riêng liên quan đến khả năng hút ẩm, bay hơi cũng như tính tương thích với hệ thống nhiên liệu. Vì vậy, khi chuyển sang dùng loại nhiên liệu này, người dùng cần thay đổi một số thói quen để tránh ảnh hưởng đến động cơ và độ bền của xe.
Dưới đây là 5 thói quen người dùng ô tô, xe máy nên thay đổi khi sử dụng xăng E10:
Một trong những đặc tính của ethanol trong xăng E10 là khả năng hút ẩm từ không khí cao hơn xăng khoáng thông thường. Nếu xe để lâu không vận hành, đặc biệt trong điều kiện thời tiết nóng ẩm như Việt Nam, hơi nước có thể tích tụ trong bình nhiên liệu, làm giảm chất lượng xăng.
Đối với ô tô, xe máy ít sử dụng, việc đổ đầy bình xăng E10 rồi để xe “đắp chiếu” nhiều tuần hoặc nhiều tháng có thể khiến nhiên liệu bị biến chất, khó cháy hơn, thậm chí tạo cặn trong hệ thống nhiên liệu. Theo anh Nguyễn Minh Tân, kỹ thuật viên của một garage chuyên sửa chữa, bảo dưỡng ô tô tại phường Cát Lái, TP.HCM, xăng E10 không phù hợp với việc lưu trữ quá lâu trong bình xăng. “Nếu xe ít sử dụng, người dùng chỉ nên đổ lượng nhiên liệu vừa đủ và nên khởi động, vận hành xe định kỳ để nhiên liệu được lưu thông”, anh Tân chia sẻ.
Nhiều người dùng ô tô, xe máy tại Việt Nam có thói quen yêu cầu nhân viên cây xăng đổ đầy bình nhằm hạn chế việc ghé trạm nhiên liệu nhiều lần. Tuy nhiên, với xăng E10, đây không phải thói quen được khuyến khích. Ethanol trong xăng sinh học có khả năng giãn nở và bay hơi mạnh hơn trong điều kiện nhiệt độ cao. Nếu đổ xăng quá đầy, nhiên liệu có thể tràn sang hệ thống thu hồi hơi xăng hoặc tạo áp suất lớn trong bình chứa.
Ngoài nguy cơ hao hụt nhiên liệu, việc đổ tràn bình lâu dài còn có thể ảnh hưởng đến hệ thống kiểm soát khí thải trên ô tô đời mới. Trong khi đó với xe máy, tình trạng trào xăng khi dựng chân chống hoặc đỗ dưới trời nắng nóng cũng dễ xảy ra hơn. Các chuyên gia khuyến cáo người dùng chỉ nên đổ xăng ở mức vừa đủ, dừng bơm khi vòi ngắt tự động thay vì cố “lắc bình, châm thêm” để đầy miệng bình như trước đây.
So với xăng khoáng truyền thống, xăng E10 có tính tẩy rửa mạnh hơn. Điều này giúp làm sạch cặn bẩn tồn đọng trong hệ thống nhiên liệu, nhưng đồng thời cũng có thể khiến cặn bị bong ra và làm bẩn lọc xăng trong giai đoạn đầu sử dụng. Với những mẫu ô tô, xe máy đời cũ hoặc ít bảo dưỡng, người dùng nên chú ý kiểm tra các chi tiết như lọc nhiên liệu, ống dẫn xăng, ron cao su hay kim phun sau khi chuyển sang dùng E10.
Theo các kỹ thuật viên ô tô, ethanol có thể khiến một số gioăng cao su hoặc vật liệu nhựa cũ xuống cấp nhanh hơn nếu xe không được thiết kế tối ưu cho nhiên liệu pha cồn sinh học. Do đó, người dùng nên chủ động bảo dưỡng hệ thống nhiên liệu định kỳ sớm hơn so với trước đây, nhất là với xe đã sử dụng nhiều năm.
Trong bối cảnh giá nhiên liệu biến động, không ít người có thói quen mua xăng dự trữ trong can hoặc chai nhựa để dùng dần cho xe máy, máy phát điện hay các thiết bị dân dụng. Tuy nhiên, với xăng E10, việc lưu trữ kéo dài không được khuyến khích. Ethanol trong nhiên liệu có thể hấp thụ hơi nước từ môi trường, khiến chất lượng xăng giảm nhanh hơn so với xăng RON 95 thông thường.
Ngoài ra, nếu chứa trong chai nhựa hoặc can không đạt chuẩn, ethanol còn có thể phản ứng với vật liệu chứa, ảnh hưởng đến chất lượng nhiên liệu và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cháy nổ. Các chuyên gia cho rằng người dùng chỉ nên mua lượng nhiên liệu vừa đủ sử dụng trong thời gian ngắn, đồng thời bảo quản trong bình chứa chuyên dụng, kín và đặt ở nơi thoáng mát.
Trước đây khi sử dụng xăng khoáng RON 92 hoặc RON 95 nhiều người dùng ô tô, xe máy khi xe gần hết xăng thường tiện đâu đổ đó. Tuy nhiên, khi sử dụng xăng E10, việc lựa chọn cây xăng uy tín càng trở nên quan trọng hơn. Do đặc tính của ethanol dễ hấp thụ nước, khâu bảo quản nhiên liệu tại trạm xăng cần được kiểm soát chặt chẽ để tránh lẫn tạp chất hoặc hơi ẩm.
Người dùng nên ưu tiên đổ xăng tại các cây xăng lớn, có lượng khách ổn định để nhiên liệu được luân chuyển thường xuyên. Điều này giúp hạn chế nguy cơ xăng tồn lâu trong bồn chứa. Bên cạnh đó, việc chọn các hệ thống phân phối uy tín cũng giúp đảm bảo chất lượng xăng E10 đúng tiêu chuẩn pha trộn, tránh tình trạng nhiên liệu kém chất lượng gây ảnh hưởng đến động cơ.
Trong bối cảnh xăng sinh học E10 đang dần phổ biến tại Việt Nam, việc thay đổi một số thói quen sử dụng ô tô, xe máy không chỉ giúp phương tiện vận hành ổn định hơn mà còn góp phần kéo dài tuổi thọ động cơ và tối ưu hiệu quả nhiên liệu.
Di chuyển với tốc độ cao trên đoạn đường vắng, tài xế xe tải không kịp xử lý tình huống khi phát hiện một người đàn ông đi xe máy hướng ngược chiều đang chuẩn bị rẽ trái sang đường. Người đi xe máy khi đó định rẽ rất dứt khoát, nhưng nhìn thấy xe tải lao tới nhanh, người này chủ động dừng lại, không tiếp tục di chuyển.
Tuy nhiên, không kịp phanh ở tốc độ cao, tài xế xe tải đánh lái lấn hẳn sang làn đường ngược chiều để né tránh. Cú va chạm mạnh khiến người đàn ông đi xe máy bị hất văng ra xa, hiện chưa rõ tình trạng thương tích.
Kỹ năng lái xe: Người điều khiển phương tiện cần luôn chủ động kiểm soát tốc độ, đặc biệt là khi di chuyển qua các khu vực đô thị, khu dân cư, kể cả khi đường vắng. Việc làm chủ tốc độ sẽ giúp tài xế dễ dàng xử lý các tình huống bất ngờ. Phóng nhanh như tài xế xe tải trong tình huống trên sẽ khiến người lái không thể nhận định chính xác diễn biến vụ việc, dù đã bấm còi cảnh báo. Nếu di chuyển chậm hơn, tài xế hoàn toàn có thể phanh dừng lại an toàn.
Bên cạnh đó, người đi xe máy khi muốn chuyển hướng, ngoài việc bật tín hiệu xin đường, cần phải quan sát từ xa và chỉ rẽ sang đường khi đảm bảo khoảng cách an toàn với các xe đang tới.
Ngày 10/5, camera hành trình trên một ôtô đang di chuyển trên đường DT379, Hưng Yên với tốc độ khoảng 80-85 km/h ghi lại tình huống một xe máy điện bất ngờ lao lên từ phía sau, vượt qua xe này với tốc độ rất cao. Theo diễn biến video, chiếc xe máy điện có thể đã chạy tới khoảng 90-100 km/h, vì xe đã vượt ôtô hàng chục mét chỉ sau 1-2 giây. Người điều khiển xe điện là một cậu bé không đội mũ bảo hiểm, phương tiện cũng không gắn biển số.
Trong Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ, xe gắn máy môtơ điện chỉ được có tốc độ thiết kế tối đa 50 km/h và công suất động cơ không quá 4 kW. Tuy nhiên theo cục CSGT, chiếc xe trong video có dấu hiệu đã bị "độ chế" để tăng tốc độ vượt xa giới hạn cho phép.
Hiện nay, phần lớn xe máy điện phổ thông trên thị trường Việt Nam có tốc độ tối đa khoảng 45-60 km/h. Một số dòng công suất lớn hơn có thể đạt khoảng 70-90 km/h, tuy nhiên để chạm ngưỡng gần 100 km/h thường phải can thiệp vào hệ thống kỹ thuật của xe.
Xe máy điện có thể độ tốc độ bằng cách nào?
Các hình thức độ xe điện phổ biến gồm thay bộ điều khiển điện tử (controller) để tăng dòng xả, thay pin điện áp cao hơn, mở giới hạn tốc độ bằng phần mềm hoặc thay môtơ công suất lớn hơn. Một số trường hợp còn thay đổi hệ truyền động nhằm tăng khả năng tăng tốc.
Đáng chú ý, việc tìm các dịch vụ nhận độ xe điện hiện khá dễ dàng. Trên mạng xã hội xuất hiện nhiều tài khoản quảng cáo nâng tốc độ xe điện với chi phí từ vài triệu đồng. Người dùng thậm chí có thể tự mua pin, môtơ, bộ điều khiển hoặc các linh kiện liên quan trên sàn thương mại điện tử rồi tự lắp tại nhà theo video hướng dẫn do người bán đăng tải.
Vì sao xe điện dễ nâng tốc hơn xe máy xăng?
Theo một số kỹ thuật viên, xe điện hiện nay dễ độ tốc độ hơn xe máy xăng do cấu tạo đơn giản hơn và phụ thuộc nhiều vào hệ thống điện tử. Với xe xăng, muốn tăng công suất thường phải can thiệp sâu vào động cơ như thay piston, cam, ECU, hệ thống phun xăng hoặc ống xả, đòi hỏi kỹ thuật cơ khí phức tạp và chi phí lớn.
Trong khi đó, xe điện chủ yếu gồm pin, môtơ điện và bộ điều khiển điện tử (controller). Chỉ cần thay controller có dòng xả lớn hơn hoặc thay bộ pin điện áp cao hơn, xe đã có thể tăng đáng kể khả năng tăng tốc và tốc độ tối đa. Một số mẫu xe còn có sẵn giới hạn tốc độ bằng phần mềm nên chỉ cần mở khóa thông qua cài đặt điện tử hoặc thay firmware là xe có thể chạy nhanh hơn.
Nhiều dòng xe điện phổ thông hiện cũng sử dụng linh kiện dạng module, tháo lắp nhanh, khiến việc thay pin, đổi môtơ hoặc controller trở nên đơn giản hơn nhiều so với xe xăng. Người dùng không cần có tay nghề sửa xe chuyên sâu vẫn có thể tự thực hiện sau khi xem video hướng dẫn trên mạng.
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo việc tăng công suất quá mức có thể khiến xe vượt ngoài khả năng thiết kế ban đầu của khung gầm, hệ thống phanh và lốp xe. Nhiều mẫu xe điện học sinh vốn chỉ được thiết kế để chạy quanh mức 40-50 km/h, nên khi bị độ lên tốc độ gần 100 km/h sẽ tiềm ẩn nguy cơ mất lái, cháy nổ pin hoặc hỏng hệ thống điện khi vận hành liên tục ở tải cao.
Đề xuất siết quản lý cơ sở độ xe điện học sinh
Theo Nghị định 168, hành vi tự ý thay đổi khung, máy, hình dáng, kích thước hoặc đặc tính của xe, thường được gọi là độ xe, sẽ bị phạt 4-6 triệu đồng đối với cá nhân. Ngoài tiền phạt, người vi phạm còn có thể bị yêu cầu khôi phục phương tiện về tình trạng ban đầu theo quy định.
Trước thực trạng xe điện học sinh bị độ ngày càng phổ biến, nhiều ý kiến đề nghị cần siết quản lý các cơ sở sửa chữa, nâng cấp phương tiện. Tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội ngày 11/5, Phó chủ tịch Thường trực Hội đồng Dân tộc Hoàng Duy Chinh đề nghị Chính phủ nghiên cứu giải pháp quản lý tình trạng độ chế xe đạp điện đang diễn ra tại nhiều địa phương.
Theo ông Hoàng Duy Chinh, nhiều phụ huynh mua xe đạp điện cho con đi học nhưng sau đó học sinh tự mang xe đến các cơ sở sửa chữa để thay bộ điều khiển, lắp thêm ắc quy nhằm tăng tốc độ và hiệu suất vận hành. "Điều này rất nguy hiểm, nhiều cháu đã gây tai nạn. Khi kiểm tra thì phát hiện xe được lắp thêm bình ắc-quy", ông nói.
Ông cho rằng tình trạng này xuất hiện khá phổ biến, đặc biệt tại vùng sâu, nơi việc quản lý các cơ sở sửa chữa còn lỏng lẻo. Đại biểu Quốc hội đề nghị cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra các điểm sửa chữa, độ xe điện, đồng thời xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật chặt chẽ hơn nhằm hạn chế tình trạng tự ý thay đổi kết cấu, nâng tốc độ vượt thiết kế của nhà sản xuất.
Tình huống giao thông: Đường có dấu hiệu ùn ứ cục bộ, nhiều ôtô đi chậm và dừng hẳn lại trong khi một xe con và xe tải đi cuối cùng không kịp dừng đúng lúc. Va chạm đầu tiên là của chiếc Kia Morning trắng, đâm vào đuôi VinFast VF 5. Sau đó xe tải húc mạnh vào Morning, đẩy loạt xe con dồn về trước.
Kỹ năng lái xe: Các phương tiện khi tham gia giao thông cần giữ khoảng cách an toàn phòng mọi tình huống có thể xảy ra. Trong khu dân cư (tốc độ quy định dưới 60 km/h), luật không có khoảng cách an toàn tối thiểu, mà yêu cầu tài xế chủ động giữ khoảng cách với xe phía trước. Trong tình huống này, loạt xe chạy khá sát nhau, đặc biệt dù qua một đoạn đường trơn ướt.
Ngoài việc giữ khoảng cách, tài xế cũng cần nhận biết sớm khi xe phía trước sáng đèn phanh. Ngay lúc đó cần bỏ chân ga, rà chân phanh để giảm tốc kịp thời, và cũng là cách để báo hiệu cho xe phía sau về tình huống nguy hiểm.
Nghị định 168/2024 quy định ôtô không giữ khoảng cách an toàn gây tai nạn liên hoàn bị phạt 20-22 triệu đồng và trừ 10 điểm trên giấy phép lái xe.
