PGS-TS Hà Minh Hồng, Phó chủ tịch Hội Khoa học lịch sử TP.HCM, cho biết tại kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa VI (năm 1976) đã thông qua các quyết định về quốc hiệu, quốc kỳ, quốc huy, thủ đô và quốc ca của nước Việt Nam thống nhất. Đồng thời, Quốc hội chính thức thông qua quyết định lịch sử về việc thành phố Sài Gòn – Gia Định mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Quyết nghị của Quốc hội ngày 2.7.1976 nêu 2 căn cứ quan trọng. Đầu tiên, nhân dân thành phố Sài Gòn – Gia Định luôn luôn tỏ lòng kính yêu vô hạn đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh và tha thiết với việc thành phố mang tên Người.
Thứ 2, trong cuộc đấu tranh cách mạng lâu dài và gian khổ, thành phố Sài Gòn – Gia Định đã không ngừng phát huy truyền thống kiên cường, bất khuất của dân tộc và lập nhiều chiến công xuất sắc, xứng đáng được vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại.
PGS-TS Hà Minh Hồng cho biết thêm, ý tưởng đặt tên Hồ Chí Minh cho thành phố Sài Gòn có từ 30 năm trước đó bởi bác sĩ Trần Hữu Nghiệp. Theo tường thuật trên Báo Cứu quốc ngày 27.8.1946: “Tại Hà Nội ngày 25.8.1946, nhân ngày kỷ niệm một năm chính quyền cách mạng, Phòng Nam bộ Trung ương đã có một buổi họp mặt thân thiện giữa những người Việt miền Nam”.
Tại đây, bác sĩ Trần Hữu Nghiệp nhắc lại tình hình Nam bộ trong một năm qua, những chiến công oanh liệt của các chiến sĩ đã chết và còn sống hiện đang chiến đấu, nhưng trên tất cả, bác sĩ kể đến công đức của Hồ Chủ tịch, người chiến sĩ tiên phong của phong trào giải phóng dân tộc, vị đại anh hùng của dân chúng Việt Nam.
Ở những nước lớn thường hay lấy tên những vị anh hùng để đặt cho một thành phố lớn. Do vậy, bác sĩ Nghiệp đề nghị, để ghi lấy công đức của Hồ Chủ tịch, thành phố Sài Gòn đổi tên là thành phố Hồ Chí Minh. Đề xuất trên của bác sĩ Trần Hữu Nghiệp nhận được sự hưởng ứng, tán thành của toàn thể những người tham dự và cùng ký tên gửi tới Quốc hội, Chính phủ.
Tại hội thảo, nhiều chuyên gia, nhà khoa học đã phân tích, làm rõ sự “lột xác” toàn diện của TP.HCM trên nhiều lĩnh vực sau 51 năm đất nước thống nhất. Thạc sĩ Nguyễn Văn Giáp, Học viện Cán bộ TP.HCM, đánh giá từ năm 1975 đến nay, TP.HCM trải qua giai đoạn phát triển, tốc độ tăng trưởng kinh tế luôn duy trì ở mức cao qua nhiều giai đoạn.
Cụ thể, trong thời kỳ đổi mới, tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) tăng bình quân 7,82%/năm giai đoạn 1986 – 1990 và 12,62%/năm giai đoạn 1991 – 1995. Giai đoạn 1996 – 2010, TP.HCM tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng 2 con số, đạt từ 10 – 11%/năm; GRDP bình quân đầu người tăng từ khoảng 700 USD năm 1996 lên gần 5.000 USD năm 2010.
Giai đoạn 2011 – 2020, tăng trưởng kinh tế đạt bình quân 6,86%/năm, cao hơn mức bình quân của cả nước và Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Đến cuối năm 2025, quy mô nền kinh tế TP.HCM đạt khoảng 3 triệu tỉ đồng; GRDP bình quân đầu người đạt 220 triệu đồng; đóng góp khoảng 22 – 23% GDP và 25 – 27% tổng thu ngân sách quốc gia.
Về xây dựng và phát triển đô thị, từ một đô thị chịu nhiều tác động của chiến tranh, TP.HCM không ngừng mở rộng không gian phát triển, nâng cấp hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội theo hướng hiện đại, đồng bộ.
Năm 1975, thời điểm thành phố bước ra khỏi chiến tranh với diện mạo của một đô thị bị tàn phá, hạ tầng xuống cấp nghiêm trọng. Các tuyến đường chính như Cách Mạng Tháng Tám, Lý Thường Kiệt, Trường Chinh… đều là đường đất đá, trải nhựa sơ sài, xuống cấp.
Khi đó, cầu khỉ, cầu gỗ còn phổ biến ở các quận ven, giao thông công cộng chưa phát triển, còn hệ thống cấp thoát nước rời rạc, điện yếu, cảng biển, sân bay, nhà ga cũ, công nghệ lạc hậu.
Bước vào thời kỳ đổi mới, hàng loạt dự án hạ tầng quy mô lớn được đầu tư như đại lộ Đông Tây (đường Võ Văn Kiệt), hầm Thủ Thiêm, cầu Phú Mỹ, cầu Sài Gòn 2, cao tốc TP.HCM – Trung Lương, TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây, tuyến metro số 1 cùng các tuyến vành đai, cao tốc. Cùng với đó, các khu đô thị mới như Phú Mỹ Hưng, Thủ Thiêm, Vạn Phúc, Nam Sài Gòn tạo điểm nhấn cho một không gian đô thị hiện đại và có quy hoạch bài bản.
Bên cạnh đó, TP.HCM còn là địa phương đầu tiên triển khai chương trình xóa đói giảm nghèo từ năm 1992 và đến năm 2025 cơ bản không còn hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều của thành phố.
Tính đến năm 2025, TP.HCM có hơn 2.300 cơ sở giáo dục với trên 1,7 triệu học sinh; là trung tâm giáo dục và đào tạo lớn nhất cả nước. Hệ thống y tế gồm trên 130 bệnh viện công lập và ngoài công lập; tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đạt trên 95% dân số…
Ngày 4-5, theo thông tin từ Bộ Tài chính, tổ chức xếp hạng tín nhiệm Moody’s đã nâng triển vọng tín nhiệm quốc gia của Việt Nam từ "Ổn định" lên "Tích cực", đồng thời khẳng định xếp hạng ở mức Ba2.
Động thái này cho thấy niềm tin gia tăng vào khả năng cải thiện chất lượng tín nhiệm của Việt Nam trong bối cảnh nền tảng kinh tế vĩ mô tiếp tục được duy trì ổn định và các cải cách thể chế đang phát huy hiệu quả.
Theo Moody’s, việc nâng triển vọng phản ánh niềm tin vào khả năng cải thiện hồ sơ tín nhiệm của Việt Nam trong trung hạn.
Tổ chức này đánh giá chất lượng thể chế và quản trị đang được cải thiện rõ rệt nhờ các cải cách hành chính, pháp luật và khu vực công triển khai từ cuối năm 2024.
Quá trình tái cấu trúc thể chế, tinh gọn bộ máy, tăng phối hợp giữa các cơ quan được kỳ vọng giúp nâng hiệu quả phê duyệt dự án, cải thiện môi trường quản lý và giảm rủi ro. Đây là yếu tố quan trọng góp phần củng cố ổn định kinh tế vĩ mô.
Bên cạnh đó, năng lực cạnh tranh của nền kinh tế tiếp tục được tăng cường thông qua đẩy mạnh số hóa, đầu tư hạ tầng, nâng chất lượng nguồn nhân lực và phát triển thị trường vốn.
Moody’s cũng cho rằng rủi ro từ các biện pháp bảo hộ thương mại của Hoa Kỳ đã giảm so với dự báo trước đó, trong khi tăng trưởng kinh tế và dòng vốn FDI của Việt Nam vẫn duy trì tích cực, củng cố vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Việc giữ nguyên mức xếp hạng Ba2 cho thấy các nền tảng tín nhiệm cốt lõi của Việt Nam vẫn vững chắc.
Động lực tăng trưởng mạnh, cơ cấu xuất khẩu đa dạng, nhu cầu nội địa phục hồi và dòng vốn đầu tư nước ngoài ổn định tiếp tục hỗ trợ kinh tế.
Ở góc độ tài khóa, Moody’s đánh giá đây vẫn là điểm mạnh khi nợ Chính phủ duy trì ở mức thấp, khả năng trả nợ tốt và mức độ phụ thuộc vào vốn nước ngoài giảm, qua đó hạn chế rủi ro ngoại tệ và tăng khả năng chống chịu trước các cú sốc bên ngoài.
Tổ chức này cũng nhận định Việt Nam có khả năng thích ứng tốt trước biến động giá năng lượng, chi phí vận chuyển và áp lực lạm phát nhờ nền tảng tăng trưởng ổn định và bộ đệm kinh tế đối ngoại vững.
Tuy nhiên Moody’s lưu ý một số rủi ro còn tồn tại, gồm hệ thống ngân hàng, thị trường bất động sản và những điểm nghẽn thể chế, có thể ảnh hưởng đến khả năng nâng hạng trong thời gian tới.
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động, việc được nâng triển vọng lên "Tích cực" cho thấy sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế đối với nỗ lực điều hành và cải cách của Việt Nam.
Theo đánh giá, Việt Nam hiện là quốc gia duy nhất trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương được Moody’s xếp triển vọng ở mức này.
Bộ Tài chính cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với Moody’s và các tổ chức quốc tế để cập nhật thông tin, phục vụ quá trình đánh giá tín nhiệm quốc gia trong thời gian tới.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhiều lần nhấn mạnh để hiện thực hóa khát vọng đến năm 2030 Việt Nam trở thành nước công nghiệp hiện đại và đến năm 2045 vươn lên thành quốc gia phát triển có thu nhập cao vào đúng dịp kỷ niệm 100 năm thành lập nước, con đường tất yếu là đẩy mạnh KH-CN và đổi mới sáng tạo.
Nhìn nhận về định hướng này, PGS-TS Dương Minh Hải (ĐH Quốc gia Singapore - NUS) khẳng định đây là lựa chọn mang tính chiến lược. Trong kỷ nguyên hiện tại, động lực phát triển phải đến từ năng lực sáng tạo và làm chủ công nghệ. Theo PGS-TS Dương Minh Hải, kinh nghiệm từ các quốc gia phát triển như Singapore, Hàn Quốc hay Trung Quốc cho thấy không quốc gia nào có thể vượt qua "bẫy thu nhập trung bình" nếu không đầu tư quyết liệt vào công nghệ, giáo dục và nguồn nhân lực chất lượng cao.
Chia sẻ góc nhìn này, ông Lê Anh Đức, chuyên gia về trí tuệ nhân tạo (AI) của Google khu vực châu Á - Thái Bình Dương kiêm Trưởng ban Khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo của Ban Liên lạc cộng đồng người Việt Nam tại Singapore, cho biết các công nghệ lõi như AI, robot, công nghệ sinh học và lượng tử đang tiến hóa với tốc độ chóng mặt trên toàn cầu. "Nếu Việt Nam không kịp thời đổi mới tư duy quản trị và hành động quyết liệt, chúng ta sẽ đứng trước nguy cơ tụt hậu và bỏ lỡ cơ hội tham gia chuỗi giá trị công nghệ mới của thế giới", ông Đức khẳng định.
Để có thể làm chủ công nghệ, bài toán cốt lõi luôn nằm ở con người. Tư duy về việc thu hút và trọng dụng nhân tài của Việt Nam đang chứng kiến những bước ngoặt lớn. Ông Lê Anh Đức phân tích trong bối cảnh thế giới phẳng và toàn cầu hóa hiện nay, khái niệm "chảy máu chất xám" đã không còn phù hợp.
"Thay vì nhìn nhận việc các chuyên gia, nhà khoa học làm việc ở nước ngoài là sự mất mát nguồn lực đối với quốc gia, Việt Nam cần chủ động thay đổi tư duy, xây dựng một mạng lưới "tuần hoàn chất xám toàn cầu". Mạng lưới này sẽ là không gian để tri thức, kinh nghiệm quản trị và các công nghệ lõi được kết nối, lan tỏa và chảy ngược trở lại phục vụ công cuộc phát triển đất nước", ông Đức nói.
PGS-TS Dương Minh Hải cho rằng hợp tác giữa Việt Nam và Singapore mang tính bổ trợ vô cùng cao. "Singapore có thế mạnh tuyệt đối về công nghệ, quản trị, tài chính và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, trong khi Việt Nam sở hữu nguồn nhân lực trẻ, khả năng thích ứng công nghệ nhanh, thị trường năng động và nguồn tài nguyên dồi dào. Hai nước không cạnh tranh trực tiếp mà cùng tương hỗ để tạo ra giá trị mới cho khu vực ASEAN", ông Hải khẳng định.
Ông Lê Anh Đức cho biết kỳ vọng lớn nhất của cộng đồng trí thức người Việt tại Singapore là chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ tạo nền móng cho các cơ chế hợp tác mang tính đột phá giữa hai nước, trước hết là trong lĩnh vực bán dẫn và AI.
PGS-TS Dương Minh Hải đặc biệt tâm đắc với định hướng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về phát triển công nghiệp vật liệu theo hướng xanh, bền vững theo cấu trúc 3 tầng: vật liệu nền, vật liệu chiến lược và vật liệu tương lai.
Theo ông Hải, bằng cách tận dụng nguồn sinh khối và phụ phẩm nông nghiệp khổng lồ như rơm rạ, lá dứa, bã mía kết hợp với KH-CN hiện đại học hỏi từ Singapore, Việt Nam hoàn toàn có thể định hình ngành công nghiệp vật liệu xanh mang đậm bản sắc riêng trên bản đồ thế giới. Ông nhấn mạnh quan hệ hợp tác song phương trong giai đoạn tới cần bước qua giai đoạn "mua công nghệ", tiến thẳng tới "đồng phát triển công nghệ", nơi hai nước cùng nghiên cứu, thử nghiệm và thương mại hóa.
Trong phiên họp của Thường trực Ban Chỉ đạo T.Ư về phát triển KH-CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào ngày 25.5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu tạo môi trường học thuật tự do, trung thực, sáng tạo, có đãi ngộ xứng đáng và có cơ hội giao nhiệm vụ lớn cho người tài. PGS-TS Dương Minh Hải khẳng định đây là định hướng rất quan trọng đối với tương lai KH-CN Việt Nam.
"Kinh nghiệm quốc tế cho thấy khoa học chỉ có thể phát triển mạnh khi nhà khoa học được trao quyền sáng tạo, được chấp nhận thử nghiệm những ý tưởng mới và thậm chí được quyền thất bại. Những đột phá lớn thường xuất phát từ các ý tưởng rất khác biệt", ông Hải chia sẻ.
Do đó, Việt Nam cần xây dựng một môi trường học thuật thực sự minh bạch và tôn trọng tư duy phản biện. Nhà khoa học cần được đánh giá dựa trên chất lượng nghiên cứu, tác động thực tiễn và năng lực sáng tạo thay vì quá nặng về chỉ tiêu hình thức. Đồng thời, cần mạnh dạn giao nhiệm vụ lớn cho người trẻ và người có năng lực. "Ở nhiều đại học nghiên cứu hàng đầu, các nhà khoa học trẻ có thể được giao dẫn dắt phòng thí nghiệm hoặc quản lý các dự án lớn từ rất sớm nếu họ chứng minh được năng lực", PGS-TS Dương Minh Hải cho biết.
Bên cạnh đó, cần có cơ chế đãi ngộ đủ cạnh tranh để giữ chân nhân tài. Đãi ngộ không chỉ là thu nhập mà còn bao gồm cơ sở vật chất, quyền tự chủ học thuật, đội ngũ hỗ trợ và cơ hội phát triển dài hạn. Ngoài ra, Việt Nam cần đầu tư mạnh hơn vào nghiên cứu dài hạn và xây dựng các trung tâm nghiên cứu xuất sắc mang tính liên ngành, đặc biệt trong các lĩnh vực như AI, vật liệu mới, năng lượng sạch và công nghệ xanh.
"Theo tôi, điều quan trọng nhất là tạo được niềm tin và khát vọng. Khi người làm khoa học cảm thấy được tôn trọng, trao cơ hội và có thể đóng góp cho những mục tiêu lớn của đất nước, họ sẽ sẵn sàng cống hiến lâu dài", PGS-TS Dương Minh Hải khẳng định.
Theo ông Lê Anh Đức, Việt Nam cần xây dựng cơ chế đóng góp linh hoạt cho đội ngũ trí thức kiều bào thông qua các hình thức cố vấn từ xa, làm việc bán thời gian hoặc tham gia các tổ công tác đặc biệt. "Yếu tố quan trọng nhất để thu hút chuyên gia giỏi không chỉ là chính sách tài chính mà còn là niềm tin và cơ hội được tham gia những nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển của đất nước", ông Đức chia sẻ.
Bên cạnh đó, Việt Nam cần mạnh dạn trao quyền cho các chuyên gia có tầm nhìn dài hạn tham gia hoạch định chiến lược KH-CN quốc gia. Các cơ quan nhà nước cần mạnh dạn đóng vai trò là "khách hàng đầu tiên" sử dụng sản phẩm của các startup công nghệ Việt Nam, đồng thời tạo ra các "hộp cát pháp lý" (Sandbox) an toàn để thử nghiệm công nghệ mới.
"Cộng đồng người Việt Nam tại Singapore luôn xem mình là cánh tay nối dài của Tổ quốc. Chúng tôi sẵn sàng góp phần kết nối tri thức, chuyển giao công nghệ tiên tiến và đồng hành cùng đất nước trong hành trình phát triển KH-CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, góp phần đưa Việt Nam tự tin bước vào kỷ nguyên phát triển mới", ông Lê Anh Đức khẳng định.
Ngày 7.5, tiếp xúc với Tổ đại biểu số 6 - Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đồng Nai sau kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, cử tri phường Bình Phước mong gỡ khó các dự án quy hoạch treo, cải cách hành chính.
Tham dự có bà Điểu Huỳnh Sang, Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đồng Nai; bà Trương Thị Diệu Thúy, Ủy viên và đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội; lãnh đạo sở, ngành thành phố Đồng Nai và các phòng, ban, đơn vị cùng gần 50 cử tri trên địa bàn.
Tại buổi tiếp xúc, cử tri Đoàn Văn Hưng (khu phố Thanh Bình, phường Bình Phước) phản ánh tình trạng ngập cục bộ mỗi khi mưa lớn tại khu vực ngã ba Hùng Vương do suối Tầm Vông chưa được nạo vét khiến rác, cát, đất bồi lắng làm tắc dòng chảy và đề nghị phường khẩn trương xử lý dứt điểm.
Ông Hưng cũng đề nghị cần xem xét dự án công viên trung tâm Đồng Xoài đã quy hoạch kéo dài nhiều năm nhưng chậm triển khai, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân. Ngoài ra, ở dự án đường Tôn Đức Thắng nối dài, nhiều hộ dân đã hiến đất làm đường từ lâu nhưng nay muốn làm sổ đỏ cho phần diện tích đất còn lại thì gặp khó khăn, bởi việc tính giá đất đã tăng gấp 2, gấp 3 lần thời điểm người dân hiến đất, vượt quá khả năng kinh tế của nhiều người.
Đại biểu Nguyễn Thanh Lâm (khu phố Phú Cường, phường Bình Phước) cũng kiến nghị cải cách hành chính, chuyển đổi số cần liên thông cơ sở dữ liệu giữa các cơ quan, ban ngành đồng bộ, tránh tình trạng người dân phải đi lại nhiều lần hoặc phải quay về lấy giấy tờ cũ khi hệ thống thay đổi.
Trong khi đó, cử tri Tạ Đức Quynh (khu phố Phú Cường) kiến nghị đối với các dự án quy hoạch treo nhiều năm trên địa bàn, nhà nước cần sớm triển khai, nếu không thực hiện thì phải xóa bỏ quy hoạch để người dân thoát cảnh muốn xây cất, sửa chữa nhà hay tặng cho, làm giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, vay vốn ngân hàng… rất khó khăn.
Bà Hoàng Thúy Vũ, Phó chủ tịch UBND phường Bình Phước, cho biết đối với các dự án tồn đọng như làm đường giao thông, một số dự án quy hoạch lâu năm trên địa bàn, hiện tại, phường đang phối hợp các đơn vị liên quan xem xét giải quyết hoặc điều chỉnh quy hoạch phù hợp với tình hình phát triển kinh tế - xã hội.
Riêng dự án công viên trung tâm Đồng Xoài, UBND phường đang phối hợp với Trung tâm Phát triển quỹ đất và nhà đầu tư tháo gỡ các vướng mắc trong giải phóng mặt bằng. Đây là dự án kéo dài nhiều năm, địa phương cũng rất mong muốn sớm hoàn thành để phát triển đô thị.
Đối với ý kiến đề nghị liên thông cơ sở dữ liệu giữa các cấp chính quyền và ngành dọc, theo bà Vũ, việc này là nhu cầu cấp thiết, giúp cán bộ không phải đòi hỏi hồ sơ giấy và rút ngắn thời gian xác nhận thông tin (về hộ tịch, cư trú...).
"Phường đang triển khai thí điểm phần mềm quản lý tại 6 khu phố để thu thập dữ liệu dân cư. Tuy nhiên thực tế một số hộ dân còn e ngại việc lộ lọt thông tin cá nhân khi cung cấp dữ liệu. Chính quyền kêu gọi người dân đồng thuận để xây dựng mô hình phường thông minh", bà Vũ nói.
Bà Điểu Huỳnh Sang cho biết sẽ ghi nhận các ý kiến, kiến nghị của cử tri. Đồng thời đề nghị phường Bình Phước cần quan tâm, nắm chắc tình hình địa bàn, rạch ròi trong việc phân cấp quản lý dự án giữa cấp phường, khu vực và thành phố để tránh tình trạng đùn đẩy trách nhiệm, gây thiệt thòi cho người dân.
