Nhiều người bắt đầu ngày mới trong trạng thái vội vã với hàng loạt công việc và áp lực cần giải quyết. Tuy nhiên các nhà khoa học cho rằng chính khoảng thời gian đầu ngày lại đóng vai trò quan trọng trong việc thiết lập trạng thái sinh lý và tinh thần cho toàn bộ 24 giờ tiếp theo.
Theo bác sĩ Jeffrey Egler – Giám đốc y khoa của Next Health (Mỹ), các thói quen buổi sáng có liên quan trực tiếp đến việc điều hòa nhịp sinh học của cơ thể. Đây là hệ thống kiểm soát nhiều chức năng quan trọng như sản xuất hormone, chuyển hóa năng lượng, chất lượng giấc ngủ và khả năng phục hồi của cơ thể.
Khi những hoạt động lành mạnh được lặp lại đều đặn vào mỗi sáng, cơ thể sẽ duy trì được trạng thái cân bằng tốt hơn, từ đó giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh mạn tính liên quan đến tuổi tác.
Sau nhiều giờ ngủ, cơ thể thường rơi vào tình trạng thiếu nước nhẹ. Các chuyên gia khuyến nghị nên uống một cốc nước ngay khi thức dậy để hỗ trợ quá trình trao đổi chất và giúp các cơ quan hoạt động hiệu quả hơn.
Bác sĩ Jeffrey Egler cho biết việc bổ sung nước vào đầu ngày có thể hỗ trợ tiêu hóa, kích thích chuyển hóa và góp phần đào thải các sản phẩm chuyển hóa của cơ thể.
Ngoài lợi ích về thể chất, nước còn có vai trò quan trọng đối với chức năng não bộ. Một số nghiên cứu cho thấy ngay cả tình trạng mất nước nhẹ cũng có thể làm giảm khả năng tập trung, khiến cơ thể mệt mỏi và ảnh hưởng đến tâm trạng.
Các chuyên gia dinh dưỡng tiếp tục nhấn mạnh vai trò của bữa sáng trong việc cung cấp năng lượng và dưỡng chất cho cơ thể.
Tiến sĩ Federica Amati, chuyên gia dinh dưỡng tại Công ty khoa học dinh dưỡng và sức khỏe đường ruột ZOE (Anh), cho rằng một bữa sáng lý tưởng nên giàu chất xơ, protein và các thực phẩm có nguồn gốc thực vật.
Những lựa chọn như yến mạch, sữa chua không đường, các loại hạt, quả mọng hoặc trái cây tươi không chỉ giúp tạo cảm giác no lâu mà còn hỗ trợ kiểm soát đường huyết và sức khỏe tim mạch.
Theo các chuyên gia, bữa sáng cũng là cơ hội để cải thiện chất lượng khẩu phần ăn trong ngày thông qua việc bổ sung nhiều thực phẩm giàu vi chất dinh dưỡng.
Không nhất thiết phải tập luyện cường độ cao vào mỗi buổi sáng. Chỉ vài phút vận động nhẹ cũng có thể mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe.
Các hình thức đơn giản như giãn cơ, yoga, đi bộ hoặc các bài tập khởi động giúp thúc đẩy tuần hoàn máu, tăng tính linh hoạt của cơ thể và cải thiện sự tỉnh táo.
Nếu có thể vận động ngoài trời dưới ánh nắng tự nhiên vào buổi sáng, cơ thể còn được hỗ trợ điều chỉnh nhịp sinh học hiệu quả hơn, góp phần cải thiện chất lượng giấc ngủ về đêm.
Theo Andrew Hogue – đồng Giám đốc điều hành của NEUROFIT, công ty nghiên cứu sức khỏe thần kinh và quản lý căng thẳng tại Mỹ, hệ thần kinh cũng cần được “khởi động” tương tự như cơ bắp.
Một số hoạt động đơn giản như vỗ nhẹ lên cơ thể, thực hiện các động tác vận động ngắn hoặc tập trung vào cảm nhận cơ thể trong vài phút có thể giúp tăng khả năng thích ứng với căng thẳng.
Các chuyên gia cho rằng việc chú ý đến những vùng cơ thể đang căng cứng hoặc khó chịu giúp con người nhận diện áp lực tâm lý sớm hơn, từ đó chủ động điều chỉnh, thay vì để căng thẳng tích tụ kéo dài.
Ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy căng thẳng mạn tính là yếu tố nguy cơ của nhiều bệnh lý như tim mạch, tiểu đường, rối loạn miễn dịch và trầm cảm.
Vì vậy các chuyên gia khuyến khích dành vài phút mỗi sáng để thực hành chánh niệm thông qua thiền, hít thở sâu hoặc viết nhật ký biết ơn.
Những hoạt động này giúp cải thiện khả năng tập trung, ổn định cảm xúc và giảm phản ứng căng thẳng của cơ thể. Theo các chuyên gia, ngay cả vài phút thực hành mỗi ngày cũng có thể tạo ra sự khác biệt đáng kể nếu được duy trì lâu dài.
Dành vài phút để lên kế hoạch và xác định các ưu tiên trong ngày là một thói quen được nhiều chuyên gia sức khỏe khuyến nghị.
Theo bác sĩ Jeffrey Egler, việc thiết lập mục tiêu giúp tăng khả năng tập trung, nâng cao hiệu suất làm việc và tạo cảm giác kiểm soát cuộc sống tốt hơn.
Người thực hiện có thể ghi nhanh các công việc quan trọng cần hoàn thành, hoặc đơn giản là xác định một vài mục tiêu ưu tiên trong đầu trước khi bắt đầu ngày mới.
Đối với nhiều người, cà phê là một phần không thể thiếu của buổi sáng. Các nghiên cứu gần đây cho thấy thức uống này không chỉ giúp tăng sự tỉnh táo mà còn có thể mang lại lợi ích cho hệ vi sinh đường ruột.
Theo tiến sĩ Federica Amati, những người thường xuyên uống cà phê có xu hướng sở hữu một số nhóm vi khuẩn đường ruột đặc trưng phát triển thuận lợi nhờ các hợp chất sinh học có trong cà phê.
Điều đáng chú ý là lợi ích này cũng được ghi nhận ở người uống cà phê không chứa caffeine, cho thấy tác động tích cực không chỉ đến từ chất kích thích caffeine, mà còn từ nhiều hợp chất thực vật khác có trong hạt cà phê.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng tuổi thọ không được quyết định bởi một hành động đơn lẻ, mà là kết quả của những thói quen nhỏ được duy trì trong thời gian dài.
Việc uống nước sau khi thức dậy, ăn sáng đầy đủ, vận động nhẹ, giảm căng thẳng và xây dựng mục tiêu cho ngày mới đều là những thay đổi đơn giản nhưng có thể mang lại lợi ích đáng kể cho sức khỏe thể chất và tinh thần.
Thay vì cố gắng thay đổi toàn bộ lối sống trong một ngày, việc bắt đầu từ một hoặc hai thói quen nhỏ vào mỗi buổi sáng có thể là bước đi hiệu quả hơn trên hành trình hướng tới một cuộc sống khỏe mạnh và trường thọ.
Trong nhiều thập kỷ qua, ung thư đại trực tràng vốn được coi là căn bệnh chỉ cần lo lắng sau độ tuổi 50, song thực tế này đang thay đổi. Các bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa trên khắp thế giới đang ghi nhận một xu hướng: số lượng người ở độ tuổi 20, 30 và 40 được chẩn đoán mắc ung thư đại trực tràng đang cao hơn bao giờ hết, theo Times of India.
Trong chương trình Podcast The Mel Robbins, tiến sĩ Trisha Pasricha, bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa kiêm giáo sư tại trường Y Harvard, chia sẻ một trong những vấn đề khoa học lớn nhất hiện nay khiến bà cũng như các nhà khoa học trên toàn cầu đặc biệt lo ngại là lý do tại sao căn bệnh này ngày càng trẻ hóa. Đồng thời, bà cũng liệt kê những triệu chứng phổ biến của bệnh ung thư đại trực tràng khởi phát sớm, vốn có thể áp dụng cho mọi lứa tuổi.
Dấu hiệu đầu tiên cần lưu ý là tình trạng đau bụng. Tình trạng đau quặn, đau âm ỉ hoặc chướng bụng kéo dài mãi không khỏi chính là một dấu hiệu cảnh báo. Mọi người thường dễ nhầm lẫn sự khó chịu dai dẳng ở bụng với hội chứng ruột kích thích (IBS), nhạy cảm với thức ăn hoặc chỉ là chứng khó tiêu thông thường, nhất là khi cơn đau lúc có lúc không. Tuy nhiên, có một sự khác biệt rất lớn giữa các vấn đề tiêu hóa thỉnh thoảng mới gặp với những cơn đau kéo dài hàng tuần hoặc hàng tháng.
Bên cạnh đó, chảy máu khi đi vệ sinh (chảy máu trực tràng) là một trong những dấu hiệu cảnh báo dễ nhận biết nhất, nhưng lại thường bị bỏ qua. Nhiều người thường đinh ninh rằng cứ thấy máu trong bồn cầu thì chắc chắn là do bệnh trĩ hoặc đổ lỗi cho chế độ ăn uống và tự mua thuốc về bôi, uống. Bệnh trĩ có thể gây chảy máu nhẹ nhưng nếu tình trạng này kéo dài, người bệnh cần đi khám. Những người trẻ tuổi thường bỏ qua dấu hiệu này vì tâm lý ngại ngùng không muốn chia sẻ với bác sĩ hoặc nghĩ rằng nó quá nhỏ nhặt để phải đi khám. Tuy nhiên, bất kỳ hiện tượng chảy máu trực tràng nào kéo dài quá vài ngày hoặc tái đi tái lại không được chủ quan.
Một dấu hiệu quan trọng khác nhưng thường bị xem nhẹ, đặc biệt ở phụ nữ trẻ, là tình trạng thiếu máu do thiếu sắt. Nhiều người coi đây là một phần bình thường của cuộc sống thay vì là dấu hiệu cảnh báo tiềm ẩn của ung thư đại tràng. Giáo sư Pasricha giải thích kết quả xét nghiệm máu cho thấy các tế bào hồng cầu nhỏ hơn bình thường chính là tín hiệu cơ thể đang bị mất sắt.
Với phụ nữ, thiếu máu do thiếu sắt thường biểu hiện qua cảm giác mệt mỏi. Lúc này, cả người bệnh lẫn bác sĩ thường dễ dàng đổ lỗi cho chu kỳ kinh nguyệt làm cơ thể mất đi một lượng máu và sắt đáng kể. Song nếu xuất hiện kèm theo các triệu chứng khác hoặc nếu kinh nguyệt ít mà vẫn bị thiếu máu, người bệnh cần đặc biệt lưu ý và không được bỏ qua.
Cuối cùng, sự thay đổi trong thói quen đại tiện được đánh giá là dấu hiệu quan trọng nhất nhưng lại dễ bị lờ đi nhất đơn giản vì nó mơ hồ. Bất kỳ sự thay đổi nào trong thói quen đi vệ sinh như đột ngột bị tiêu chảy, táo bón hoặc bất kỳ sự xáo trộn nào so với chu kỳ sinh lý bình thường đều có thể là dấu hiệu nguy hiểm.
Theo bà Pasricha, hình dạng chất thải có thể thay đổi đột ngột từ khuôn dày sang rất mỏng. Thực tế đã có những trường hợp người nổi tiếng chia sẻ rằng dấu hiệu duy nhất họ gặp phải chính là sự thay đổi trong thói quen đại tiện. "Ban đầu họ chỉ nghĩ do tác động của cà phê hoặc yếu tố khác nhưng khi thay đổi chế độ ăn uống mà tình trạng vẫn không thuyên giảm thì mới phát hiện ra bệnh", bác sĩ nói, khuyên khi có bất kỳ cảm giác bất ổn nào, người bệnh không nên chờ đợi, không tự trấn an đó là điều bình thường mà hãy tham vấn ý kiến của bác sĩ ngay lập tức.
Ngày 4-4, ông Trần Thuận - giám đốc Trung tâm Y tế Krông Búk (Đắk Lắk) - cho biết đang theo dõi, xử lý ổ dịch quai bị tại Trường Tiểu học Phạm Hồng Thái (xã Cư Pơng).
Theo ghi nhận ban đầu, trong ngày 3-4, ngành y tế phát hiện 9 trường hợp mắc bệnh, chủ yếu là học sinh, xuất hiện rải rác tại 5 lớp từ khối 1 đến khối 3. Các học sinh mắc quai bị sinh sống tại các buôn Tlan, Kđoh và Ea Klok.
Các trường hợp mắc bệnh có triệu chứng điển hình như sốt, sưng đau vùng mang tai, khó nhai nuốt và mệt mỏi.
Hiện chưa ghi nhận ca biến chứng nặng, song theo ngành y tế, nguy cơ lây lan khá cao do môi trường học đường có mật độ tiếp xúc lớn.
Ngay sau khi phát hiện ổ dịch tại trường, Trung tâm Y tế Krông Búk đã đẩy mạnh tuyên truyền để người dân nâng cao ý thức phòng bệnh.
Đến sáng 4-4, toàn bộ khuôn viên trường đã được lực lượng của trung tâm phun khử khuẩn. Trung tâm cũng đã phối hợp với nhà trường vệ sinh lớp học, đồ dùng, bàn ghế nhằm hạn chế nguy cơ lây nhiễm.
Ngành y tế địa phương cũng phối hợp với các đơn vị liên quan khẩn trương điều tra, giám sát, xử lý ổ dịch, đồng thời khuyến cáo người dân chủ động phòng bệnh, đặc biệt là tiêm vắc xin và thực hiện vệ sinh cá nhân để ngăn nguy cơ bùng phát dịch trong thời gian tới.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Châu Thị Anh, phụ trách Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á TP.HCM, cho biết dù cùng có nguồn gốc từ mía hoặc củ cải đường và thành phần chính đều là sucrose, đường trắng và đường nâu lại có những điểm khác biệt rất rõ rệt về bản chất và hương vị.
Đường trắng là loại sucrose đã được tinh luyện gần như hoàn toàn, loại bỏ sạch mọi tạp chất để cho ra những hạt đường có màu trắng tinh khiết và vị ngọt sắc. Ngược lại, đường nâu thực chất là đường trắng nhưng còn giữ lại hoặc được phối trộn bổ sung thêm mật mía (molasses). Chính lớp mật mía đặc sánh này đã tạo nên màu sắc sẫm đặc trưng và mang lại cho đường nâu hương thơm caramel thoang thoảng. Nhờ thành phần mật mía này mà đường nâu cũng chứa một lượng nhỏ các khoáng chất tự nhiên như canxi, kali, sắt và magie.
Mặc dù đường nâu có chứa canxi, kali, sắt và magie nhờ lớp mật mía, nhưng hàm lượng của chúng cực kỳ không đáng kể. Ví dụ thực tế, một thìa cà phê đường nâu chỉ chứa lượng khoáng chất rất nhỏ, thường chưa tới vài % nhu cầu khuyến nghị hằng ngày của cơ thể.
"Để bạn dễ hình dung, nếu muốn nhận được lượng sắt hay magie đủ 'có ý nghĩa' cho sức khỏe từ đường nâu, bạn sẽ phải ăn hàng lạng, thậm chí hàng cân đường mỗi ngày. Lúc này, tác hại từ lượng calo rỗng và lượng đường quá tải nạp vào cơ thể (gây béo phì, tiểu đường, tim mạch) sẽ vượt xa hoàn toàn lợi ích nhỏ từ lượng ít khoáng chất kia", bác sĩ Châu Thị Anh phân tích.
Nói cách khác, đường nâu đúng là có nhiều vi chất hơn đường trắng, nhưng lượng quá nhỏ để tạo ra lợi ích sức khỏe thực tế.
Xét về lượng calo và khả năng gây tăng cân, đường trắng và đường nâu gần như không có sự khác biệt khi mỗi gram của 2 loại đều cung cấp khoảng 4 kcal. Do mức chênh lệch calo là không đáng kể, yếu tố quan trọng nhất đối với người ăn kiêng vẫn luôn là tổng lượng đường tiêu thụ, tổng năng lượng nạp vào và tần suất sử dụng đồ ngọt hằng ngày.
Tương tự, chỉ số đường huyết của 2 loại đường này cũng khác nhau rất ít. Dù đường nâu đôi khi có chỉ số đường huyết thấp hơn một chút nhờ thành phần mật mía, nhưng mức chênh này hoàn toàn không đủ lớn để tạo ra sự khác biệt rõ rệt trong việc kiểm soát cân nặng, quản lý insulin hay giảm nguy cơ tiểu đường.
Nếu mục tiêu của bạn là giảm cân, kiểm soát đường huyết và hướng tới một lối sống lành mạnh, thì việc cắt giảm tổng lượng đường tiêu thụ hằng ngày quan trọng hơn nhiều so với việc chỉ đổi từ đường trắng sang đường nâu. Hãy xem đường nâu như một lựa chọn mang tính cá nhân về hương vị với mùi caramel đặc trưng và rất phù hợp để làm bánh hay pha chế đồ uống chứ nó hoàn toàn không phải là một "phiên bản healthy" thực sự.
"Vì vậy, thay vì bận tâm về màu sắc của đường, chiến lược hiệu quả hơn nhiều cho người ăn kiêng là tập trung kiểm soát khẩu phần tổng thể: chủ động giảm đồ uống có đường, hạn chế thực phẩm siêu chế biến và ưu tiên các nguồn carbohydrate giàu chất xơ từ tự nhiên", bác sĩ Anh chia sẻ.
