Giấc ngủ chất lượng không chỉ giúp cơ thể phục hồi năng lượng mà còn hỗ trợ trí nhớ, tâm trạng, miễn dịch và sức khỏe tim mạch. Theo các chuyên gia, nhiều thói quen ban ngày có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng đi vào giấc ngủ và chất lượng nghỉ ngơi vào ban đêm.
Duy trì giờ ngủ và thức dậy cố định
Theo Mayo Clinic, việc đi ngủ và thức dậy vào cùng một thời điểm mỗi ngày, kể cả cuối tuần, giúp ổn định đồng hồ sinh học. Khi nhịp sinh học được duy trì đều đặn, cơ thể sẽ dễ buồn ngủ vào buổi tối và tỉnh táo hơn vào buổi sáng. Người trưởng thành nên ngủ ít nhất 7 tiếng mỗi đêm và hạn chế thay đổi giờ giấc ngủ thất thường.
Tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên vào ban ngày
Ánh sáng mặt trời đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh nhịp sinh học. Dành thời gian ngoài trời hoặc tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên vào ban ngày có thể cải thiện chất lượng và thời lượng giấc ngủ vào ban đêm.
Ánh sáng buổi sáng giúp cơ thể nhận biết thời điểm thức và ngủ, từ đó hỗ trợ quá trình sản xuất hormone melatonin đúng lúc vào buổi tối.
Vận động thường xuyên
Theo Times of India, hoạt động thể chất hằng ngày có thể giúp dễ đi vào giấc ngủ, đồng thời tăng thời gian ngủ sâu. Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý không nên tập luyện cường độ cao quá sát giờ đi ngủ vì khiến cơ thể tỉnh táo và khó thư giãn.
Hạn chế caffeine vào cuối ngày
Cà phê, trà đặc, nước tăng lực hay một số loại nước ngọt có chứa caffeine có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ nhiều giờ sau khi sử dụng. Điều này là do caffeine kích thích hệ thần kinh và có thể làm chậm quá trình buồn ngủ tự nhiên của cơ thể.
Những người nhạy cảm với caffeine nên tránh sử dụng các đồ uống này vào buổi chiều hoặc tối để giảm nguy cơ trằn trọc, khó ngủ.
Ăn thực phẩm hỗ trợ giấc ngủ
Chế độ ăn uống cũng có thể ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ. Theo Healthline, một số thực phẩm chứa melatonin, magie hoặc tryptophan – những chất tham gia vào quá trình điều hòa giấc ngủ – có thể giúp dễ ngủ hơn.
Các lựa chọn thường được nhắc đến gồm cá béo (như cá hồi, cá thu); quả kiwi; anh đào chua; các loại hạt (hạt óc chó, hạnh nhân) và sữa.
Giảm thời gian dùng thiết bị điện tử trước khi ngủ
Ánh sáng xanh từ điện thoại, máy tính bảng và các thiết bị điện tử có thể ức chế quá trình tiết melatonin – hormone để cơ thể chuẩn bị cho giấc ngủ.
Mọi người nên hạn chế sử dụng thiết bị ít nhất một giờ trước khi đi ngủ. Thay vào đó, có thể đọc sách, nghe nhạc nhẹ hoặc thực hiện các hoạt động thư giãn để não bộ chuyển sang trạng thái nghỉ ngơi.
Tạo không gian ngủ thoải mái và thư giãn
Nhiệt độ phòng, ánh sáng và tiếng ồn đều ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ. Giữ phòng ngủ mát mẻ, tối và yên tĩnh đồng thời duy trì các hoạt động thư giãn như tắm nước ấm, thiền hoặc hít thở sâu trước khi ngủ cũng có thể dễ đi vào giấc ngủ hơn.
Theo Medical News Today, việc xây dựng một thói quen thư giãn cố định vào buổi tối giúp gửi tín hiệu cho não bộ rằng đã đến lúc nghỉ ngơi, từ đó cải thiện chất lượng giấc ngủ về lâu dài.
Tại Phòng khám 2 - Bệnh viện Y học cổ truyền Đà Nẵng, mỗi ngày có hơn 50 lượt người đến khám với những triệu chứng đau cổ vai gáy. Thời gian gần đây ghi nhận tỷ lệ người dưới 30 tuổi tăng báo động, ở mức hơn 50% trong nhóm bệnh này. Đặc biệt có cả bệnh nhân (BN) mới 17 tuổi, còn đang đi học. Nhiều trường hợp chỉ mới ngoài 20 tuổi đã gặp phải tình trạng thoái hóa sớm, thoát vị đĩa đệm cổ, vốn thường chỉ xuất hiện ở người trung niên và cao tuổi.
BN N.M.L (23 tuổi, một nữ lập trình viên tại Đà Nẵng) đến khám trong tình trạng cổ bị cứng cục bộ, hạn chế tầm vận động quay đầu sang hai bên, đau cả vùng cổ lan xuống vai và lưng. Qua khai thác bệnh sử, L. cho biết mỗi ngày bạn dành trung bình hơn 10 tiếng ngồi làm việc trước máy tính và tiếp tục sử dụng điện thoại nhiều giờ sau đó.
Bác sĩ chuyên khoa 1 Nguyễn Công Lý (Bệnh viện Y học cổ truyền Đà Nẵng) cho hay: Các triệu chứng thường gặp ở BN trẻ bắt đầu bằng cảm giác mỏi nhẹ vùng gáy, sau đó chuyển sang đau, co cứng cơ thang, cơ trám, và lan dần xuống cánh tay. Nghiêm trọng hơn, nhiều BN xuất hiện tình trạng đau nhức, giảm lực cầm nắm.
Nguyên nhân chủ yếu là do tư thế sai lệch kéo dài trong sinh hoạt, làm việc, học tập... Việc cúi đầu quá thấp khi sử dụng điện thoại hoặc ngồi sai tư thế trước màn hình máy tính cũng gây áp lực rất lớn lên cột sống cổ. Bên cạnh đó, thói quen ít vận động; thiếu thời gian phơi nắng; làm việc liên tục trong môi trường máy lạnh nhiệt độ thấp khiến co cơ, cứng cổ, giảm tuần hoàn máu; ngủ gối cao… Tất cả những thói quen này khiến khí huyết lưu thông kém, gây co thắt các khối cơ, dẫn đến tình trạng đau nhức dai dẳng.
Khác với việc chỉ sử dụng các loại thuốc giảm đau tạm thời, các chuyên gia cho biết, nhiều bạn trẻ đã chọn y học cổ truyền để "đi đường dài", điều trị theo nguyên lý thông kinh hoạt lạc, điều hòa khí huyết, khu phong, tán hàn, trừ thấp… làm ấm cơ thể, giải phóng kinh mạch bị tắc, khí huyết ứ trệ gây đau.
Với những người trẻ bị đau cổ vai gáy, y học cổ truyền áp dụng phổ biến phương pháp châm cứu kích thích các huyệt đạo quan trọng, tác động trực tiếp vào các điểm co thắt cơ, giúp giảm đau nhanh chóng và tăng cường lưu thông máu đến vùng cổ vai bị tổn thương. Ngoài ra, các kỹ thuật viên xoa bóp, bấm huyệt, chườm thuốc y học cổ truyền làm giãn các nhóm cơ bị cứng, giải phóng sự chèn ép thần kinh…
"Trường hợp nặng, các bác sĩ sẽ chỉ định sử dụng phương pháp thủy châm, tiêm các thuốc vào huyệt vị để giảm đau, giảm viêm, tái tạo tế bào tổn thương", bác sĩ Nguyễn Công Lý cho biết.
Tuy nhiên, việc điều trị chỉ thực sự bền vững khi BN chủ động điều chỉnh lối sống. Cụ thể là điều chỉnh tư thế, giữ màn hình máy tính ngang tầm mắt, không cúi đầu quá sâu khi dùng điện thoại. Thực hiện các bài tập giãn cơ nhẹ nhàng sau mỗi 45 - 60 phút làm việc. Tránh để luồng gió máy lạnh thổi trực tiếp vào vùng cổ gáy, duy trì thói quen tập luyện các bộ môn bổ trợ như yoga, bơi lội hoặc các bài tập vận động nhẹ tăng tính dẻo dai. Có chế độ nghỉ ngơi hợp lý, khi ngủ tránh nằm gối quá cao hoặc quá mềm.
Đau cổ vai gáy ở người trẻ không chỉ đơn thuần là triệu chứng nhất thời mà là tín hiệu cảnh báo sức khỏe cột sống đang bị tổn thương. Việc phát hiện sớm và điều trị đúng cách, kết hợp thay đổi thói quen, sinh hoạt sẽ giúp người trẻ bảo vệ được hệ xương khớp, duy trì năng suất làm việc và chất lượng cuộc sống lâu dài.
Bệnh viện Radboudumc hôm 12/5 thông báo cách ly phòng ngừa 12 nhân viên y tế sau khi các mẫu máu và nước tiểu của một bệnh nhân nhiễm Hantavirus được xử lý không đúng quy trình nghiêm ngặt, theo Reuters. Sự cố xảy ra trong bối cảnh các cơ quan y tế toàn cầu đang nỗ lực ngăn chặn sự lây lan của đợt bùng phát dịch bệnh liên quan đến tàu du lịch MV Hondius.
Trong thông cáo báo chí, bệnh viện Radboudumc cho biết các nhân viên sẽ phải cách ly trong 6 tuần. Cơ sở y tế này khẳng định nguy cơ lây nhiễm là rất thấp và việc chăm sóc bệnh nhân vẫn diễn ra bình thường. Bệnh nhân trên nhập viện vào ngày 7/5.
Phát biểu trước quốc hội, Bộ trưởng Y tế Hà Lan Sophie Hermans cho biết bệnh viện đã tuân thủ các quy trình thông thường nhưng chưa áp dụng mức độ kiểm soát cao nhất dành riêng cho chủng Hantavirus này. "Khả năng nhân viên y tế bị lây nhiễm là rất thấp nhưng vì biết đây là một loại virus nguy hiểm, phía bệnh viện đã quyết định chọn giải pháp an toàn nhất", bà nói, cho biết tình hình hiện tại thực sự khác biệt so với thời điểm dịch Covid-19. "Với những hiểu biết hiện có cùng các biện pháp đang triển khai, chúng tôi tin tưởng rằng có thể kiểm soát hoàn toàn loại virus này".
Đến nay, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã xác nhận tổng cộng 9 ca nhiễm trong đợt bùng phát này, tăng 2 ca so với ngày trước đó. Ngoài ra, WHO cũng ghi nhận 2 ca nghi nhiễm, gồm một người tử vong trước khi được xét nghiệm và một trường hợp tại đảo Tristan da Cunha, vùng đảo hẻo lánh ở Nam Đại Tây Dương vốn không có sẵn thiết bị xét nghiệm.
Hiện tất cả ca bệnh đều được xác định có nguồn gốc lây nhiễm từ chuyến hải trình trên tàu Hondius. Tổng giám đốc WHO, ông Tedros Adhanom Ghebreyesus, cảnh báo số ca nhiễm có thể tiếp tục tăng do thời gian ủ bệnh của Hantavirus kéo dài và sự tiếp xúc gần giữa các hành khách trước khi dịch bệnh được phát hiện. Tuy nhiên, ông khẳng định đây không phải là một đại dịch. Loại virus này có nguy cơ tử vong cao nhưng chúng không dễ lây từ người sang người.
Dịch tễ học cho thấy Hantavirus thường lây truyền qua động vật gặm nhấm hoang dã, việc lây truyền từ người sang người là rất hiếm và chỉ xảy ra khi có tiếp xúc gần. Kể từ khi dịch bùng phát, đã có 3 trường hợp tử vong bao gồm một cặp vợ chồng người Hà Lan và một công dân Đức. Hiện tàu Hondius trên hải trình trở về Hà Lan với 25 thủy thủ đoàn cùng đội ngũ y tế, dự kiến cập cảng vào ngày 17/5 sau khi các hành khách khác đã rời tàu tại quần đảo Canary (Tây Ban Nha) hôm 10/5.
Sự việc cũng đang đặt hệ thống điều phối quốc tế vào tình trạng báo động. Tại Italy, các chuyên gia đang xét nghiệm mẫu sinh học của một người đàn ông từng tiếp xúc với nạn nhân người Hà Lan đã tử vong. Tại Tây Ban Nha, một trường hợp dương tính đã được xác nhận trong khi 13 người khác đang cách ly tại Madrid có kết quả âm tính.
Tại Mỹ, 18 hành khách trở về từ tàu Hondius đã được cách ly, trong đó một trường hợp có kết quả dương tính yếu đang được theo dõi tại đơn vị cách ly sinh học ở bang Nebraska. Các chuyên gia dịch tễ từ Viện Pasteur (Pháp) nhận định dù quá trình truy vết có thể kéo dài nhiều tháng do thời gian ủ bệnh lên đến 6 tuần, với đặc tính khó lây lan, số lượng ca nhiễm dự kiến sẽ không tăng quá mạnh.
Cà phê là thức uống quen thuộc giúp nhiều người tỉnh táo, cải thiện sự tập trung và hiệu suất làm việc. Bên cạnh đó, cà phê còn chứa caffeine cùng nhiều hợp chất chống oxy hóa có lợi cho sức khỏe.
Một số nghiên cứu cho thấy, khi tiêu thụ ở mức vừa phải, caffeine có thể hỗ trợ hoạt động của tinh trùng thông qua việc thúc đẩy quá trình tạo năng lượng (ATP), đồng thời các chất chống oxy hóa trong cà phê giúp giảm tổn thương tế bào do gốc tự do gây ra.
Theo chuyên trang sức khỏe Verywell Health, một số nghiên cứu quan sát còn ghi nhận nam giới uống khoảng 1-2 cốc cà phê mỗi ngày (khoảng 85-170mg caffeine) có nguy cơ rối loạn cương dương thấp hơn so với người không sử dụng caffeine.
Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh bằng chứng hiện nay chưa đủ để coi caffeine là một biện pháp điều trị rối loạn cương dương.
Uống quá nhiều mới là điều đáng lo
Dù vậy, lợi ích của cà phê chỉ xuất hiện khi sử dụng ở mức hợp lý.
Theo Nutrition Journal, phân tích 28 nghiên cứu với gần 20.000 nam giới, cho thấy bằng chứng về mối liên quan giữa cà phê và chất lượng tinh trùng còn chưa thống nhất.
Tuy nhiên, lượng caffeine cao có thể liên quan đến tổn thương ADN của tinh trùng và làm suy giảm khả năng sinh sản ở một số nhóm nam giới.
Các nhà nghiên cứu cũng lưu ý, tác động bất lợi chủ yếu được ghi nhận khi lượng caffeine tiêu thụ ở mức rất cao hoặc đến từ nước ngọt có chứa caffeine, thay vì cà phê thông thường.
Đối với testosterone, các nghiên cứu quốc tế cho thấy tác động của caffeine phụ thuộc vào liều lượng và bối cảnh sử dụng.
Theo Verywell Health, lượng caffeine dưới 400mg/ngày có thể làm testosterone tăng nhẹ trong một số điều kiện, đặc biệt khi kết hợp với luyện tập thể thao.
Ngược lại, tiêu thụ trên 400mg caffeine mỗi ngày có xu hướng liên quan đến sự giảm testosterone, dù mức thay đổi thường không lớn và chỉ mang tính tạm thời.
Ngoài ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản, việc nạp quá nhiều caffeine còn có thể gây mất ngủ, lo âu, bồn chồn, tim đập nhanh, tăng huyết áp hoặc rối loạn tiêu hóa.
Các chuyên gia lưu ý, thiếu ngủ kéo dài cũng là yếu tố có thể làm suy giảm quá trình sản xuất testosterone và ảnh hưởng đến quá trình sinh tinh.
Bao nhiêu cà phê là vừa?
Theo khuyến nghị của U.S. Food and Drug Administration, hầu hết người trưởng thành khỏe mạnh có thể tiêu thụ tối đa khoảng 400mg caffeine mỗi ngày (tương đương khoảng 3-5 cốc cà phê pha, tùy loại) mà không gặp tác dụng bất lợi đáng kể. Tuy nhiên, mỗi người có mức dung nạp caffeine khác nhau.
Nhìn chung, các bằng chứng hiện nay cho thấy uống cà phê điều độ không gây hại rõ rệt đối với sức khỏe sinh sản nam giới, thậm chí có thể mang lại một số lợi ích. Tuy nhiên, việc lạm dụng caffeine trong thời gian dài có thể ảnh hưởng đến nội tiết, giấc ngủ và một số chỉ số liên quan đến chất lượng tinh trùng.
Các chuyên gia khuyến cáo nam giới, đặc biệt là những người đang có kế hoạch sinh con hoặc đang điều trị vô sinh, nên duy trì lượng caffeine ở mức hợp lý, đồng thời kết hợp chế độ ăn uống lành mạnh, ngủ đủ giấc và tập luyện thường xuyên để bảo vệ sức khỏe sinh sản.
Ngoài tổng lượng caffeine mỗi ngày, thời điểm và cách uống cà phê cũng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe. Uống cà phê vào cuối buổi chiều hoặc buổi tối dễ làm gián đoạn giấc ngủ, trong khi giấc ngủ kém kéo dài có thể tác động bất lợi đến hormone sinh dục nam.
Bên cạnh đó, các loại cà phê pha nhiều đường, kem béo hoặc uống kèm nước tăng lực có thể làm tăng lượng đường, năng lượng và caffeine nạp vào cơ thể. Vì vậy, nam giới nên ưu tiên cà phê ít đường, tránh uống sát giờ ngủ và không sử dụng cà phê để thay thế cho việc nghỉ ngơi đầy đủ.
