Chiều 22/7, Bệnh viện Quân y 175 (Bộ Quốc phòng) tổ chức chương trình truyền thông tư vấn sức khỏe cộng đồng với chủ đề “Nâng cao chất lượng cuộc sống và kỹ năng nhận biết, xử trí ban đầu một số tình huống cấp cứu thường gặp”, dành cho cán bộ hưu trí của đơn vị qua các thời kỳ.
Chương trình góp phần trang bị kiến thức và kỹ năng sơ cấp cứu ban đầu, giúp người cao tuổi chủ động nhận biết sớm các dấu hiệu nguy hiểm, xử trí đúng trong những phút đầu của các tình huống cấp cứu thường gặp và nâng cao khả năng tự chăm sóc sức khỏe.
Đây là hoạt động ý nghĩa trong chuỗi chương trình tri ân, nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh – Liệt sĩ (27/7/1947-27/7/2026).
Thiếu tướng, PGS.TS Lê Quang Trí, Phó Giám đốc Bệnh viện Quân y 175 chia sẻ, nhiều tình huống cấp cứu nguy hiểm đều cần can thiệp trong “thời gian vàng”. Việc nhận biết sớm, xử trí đúng ngay tại hiện trường và kích hoạt hệ thống cấp cứu kịp thời có ý nghĩa quyết định trong việc cứu sống người bệnh cũng như giảm thiểu các di chứng nặng nề.
Vì vậy, trang bị kiến thức và kỹ năng sơ cấp cứu cho cộng đồng là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả cấp cứu trước bệnh viện, góp phần bảo vệ và chăm sóc sức khỏe nhân dân.
Tại chương trình, Đại tá, BSCKII, TTƯT Đình Ân, Chủ nhiệm khoa Hồi sức tích cực chống độc, Bệnh viện Quân y 175 đã cập nhật các yếu tố nguy cơ tim mạch, dấu hiệu nhận biết sớm đột quỵ não, nhồi máu cơ tim cấp, tăng huyết áp cấp cứu và hướng dẫn các biện pháp dự phòng hiệu quả ở người cao tuổi.
Khi phát hiện có trường hợp gặp vấn đề bất thường sức khỏe, người dân cần áp dụng quy trình tiếp cận và xử trí ban đầu theo nguyên tắc “DRS.ABCDE”. Đây là quy trình cấp cứu ngoại viện, giúp người sơ cứu tiếp cận người bệnh một cách khoa học, an toàn và có hệ thống.
Cụ thể, 8 bước người sơ cứu cần thực hiện tuần tự bao gồm:
“D” (Danger) – bảo đảm an toàn hiện trường; “R” (Response) – đánh giá mức độ đáp ứng; “S” (Send for help) – gọi người hỗ trợ và kích hoạt hệ thống cấp cứu 115; “A” (Airway) – khai thông đường thở; “B” (Breathing) – đánh giá hô hấp;
“C” (Circulation) – đánh giá tuần hoàn, kiểm soát chảy máu và tiến hành hồi sinh tim phổi (CPR) khi người bệnh ngừng tuần hoàn; “D” (Disability) – đánh giá nhanh tình trạng thần kinh; “E” (Exposure) – bộc lộ toàn thân để phát hiện tổn thương và giữ ấm cho người bệnh.
Đại tá Vũ Đình Ân cho biết, việc tuân thủ đúng quy trình DRS.ABCDE giúp phát hiện sớm các tình trạng đe dọa tính mạng, ưu tiên xử trí theo đúng trình tự và nâng cao hiệu quả cấp cứu trong những phút đầu trước khi người bệnh được chuyển đến cơ sở y tế.
“Sơ cứu kịp thời tại hiện trường là điều kiện cần, còn điều trị chuyên sâu trong bệnh viện là điều kiện đủ. Khi hai yếu tố này gắn kết thành một chuỗi cấp cứu hoàn chỉnh, cơ hội sống sót và hồi phục toàn diện cho người bệnh sẽ được nâng cao rõ rệt”, Đại tá Vũ Đình Ân nhấn mạnh.
Các bác sĩ khuyến cáo, người trên 60 tuổi hoặc có bệnh tim mạch nên khám sức khỏe định kỳ, tuân thủ điều trị và vận động điều độ. Đặc biệt, mỗi gia đình cần chủ động học kỹ thuật ép tim ngoài lồng ngực để không bỏ lỡ “thời gian vàng” khi có sự cố xảy ra.
Phường Phú Mỹ khám sức khỏe, tặng quà thương binh, gia đình chính sách
Hướng tới kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh – Liệt sỹ, chiều 16/7, Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Phú Mỹ phối hợp Trạm Y tế phường tổ chức thăm hỏi, khám sức khỏe, cấp thuốc miễn phí và tặng quà cho 18 thương binh, bệnh binh (tỷ lệ thương tật 61-81%) và gia đình chính sách có hoàn cảnh khó khăn.
Mỗi người được khám sức khỏe, tư vấn chăm sóc sức khỏe, tặng thuốc trị giá 300.000 đồng và hỗ trợ 1 triệu đồng tiền mặt.
Theo UBND phường Phú Mỹ, trong 6 tháng đầu năm, Ủy ban MTTQ Việt Nam phường đã phối hợp vận động trao gần 6.950 phần quà và tiền mặt, tổng trị giá hơn 3,5 tỷ đồng cho gia đình chính sách, người có công, hộ khó khăn và các đối tượng bảo trợ xã hội; đồng thời hỗ trợ sửa chữa 2 căn nhà từ Quỹ “Vì người nghèo”, trợ giúp khẩn cấp các hộ đặc biệt khó khăn và thăm, tặng quà gia đình tân binh có hoàn cảnh khó khăn.
Nam thanh niên ngoài 30 tuổi được đưa vào cấp cứu tại Bệnh viện Quân y 175 trong tình trạng hôn mê, liệt nửa người. Huyết áp lúc nhập viện lên tới 190/110 mmHg. Người nhà không tin nổi bởi trước đó anh vẫn đi làm bình thường, chưa từng than đau đầu hay chóng mặt, cũng chưa bao giờ khám sức khỏe.
TS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa, Chủ nhiệm Khoa Nội thần kinh, Bệnh viện Quân y 175, cho biết đây không phải trường hợp hiếm gặp. Nhiều bệnh nhân trẻ chỉ phát hiện mình bị tăng huyết áp sau khi đã xảy ra đột quỵ. Nguyên nhân là bệnh diễn tiến âm thầm, hầu như không gây triệu chứng, khiến nhiều người chủ quan vì nghĩ mình còn trẻ, còn khỏe.
Mỗi năm Việt Nam ghi nhận khoảng 200.000 ca đột quỵ và xu hướng đang ngày càng trẻ hóa. Tại nhiều trung tâm đột quỵ lớn, bệnh nhân dưới 45 tuổi chiếm khoảng 10-15% tổng số ca và tỷ lệ này tiếp tục tăng qua từng năm. Tuổi trung bình người bệnh ở Việt Nam khoảng 62, trẻ hơn gần 10 tuổi so với nhiều nước. Đáng lo là phần lớn bệnh nhân trẻ đang ở độ tuổi lao động, là trụ cột gia đình. Nếu sống sót, nhiều người phải chịu di chứng như liệt, rối loạn ngôn ngữ, suy giảm trí nhớ, thậm chí mất khả năng làm việc.
Theo bác sĩ Nghĩa, trong các yếu tố nguy cơ, tăng huyết áp đứng đầu. Khoảng 78% ca đột quỵ liên quan đến tăng huyết áp. Riêng xuất huyết não - thể đột quỵ nặng có tỷ lệ tử vong cao - tăng huyết áp là nguyên nhân của 80-85% trường hợp. Điều nguy hiểm là bệnh gần như không có dấu hiệu báo trước. Nhiều người nghĩ huyết áp cao phải đau đầu, chóng mặt, đỏ mặt. Thực tế, có người huyết áp trên 180, thậm chí hơn 200 mmHg nhưng vẫn sinh hoạt bình thường. Vì vậy, tăng huyết áp được gọi là "kẻ giết người thầm lặng".
Áp lực máu tăng kéo dài làm thành mạch xơ cứng, hẹp lại, tăng nguy cơ nhồi máu não; đồng thời khiến thành mạch yếu đi, có thể vỡ bất ngờ gây xuất huyết não. Ở Việt Nam, người trẻ bị xuất huyết não do tăng huyết áp không kiểm soát vẫn chiếm tỷ lệ khá cao và thường diễn biến nặng.
Theo Hội Tim mạch Việt Nam, cứ bốn người 25-49 tuổi thì có một người bị tăng huyết áp, cho thấy căn bệnh đã hiện diện phổ biến ngay trong nhóm tuổi nhiều người vẫn cho là "không thể mắc bệnh".
Nguyên nhân đầu tiên khiến nhiều người trẻ không biết mình tăng huyết áp là tâm lý chủ quan. Không ít người cho rằng bệnh tim mạch chỉ gặp ở người lớn tuổi nên không bao giờ đo huyết áp hay khám sức khỏe định kỳ. Trong khi đó, thức khuya, căng thẳng, ăn nhiều muối, uống nhiều rượu bia, hút thuốc, lạm dụng cà phê và nước tăng lực, ít vận động, thừa cân... đều góp phần làm huyết áp tăng sớm. Ngay cả khi đã được chẩn đoán, nhiều người trẻ cũng tự ý ngừng thuốc vì thấy cơ thể bình thường.
"Thuốc điều trị tăng huyết áp giúp kiểm soát huyết áp chứ không chữa khỏi bệnh. Nếu tự ý bỏ thuốc, huyết áp sẽ tăng trở lại và nguy cơ đột quỵ vẫn còn nguyên", bác sĩ nói.
Do tăng huyết áp không thể nhận biết bằng cảm giác, cách duy nhất để phát hiện là đo huyết áp. Việc này chỉ mất khoảng hai phút và có thể thực hiện tại nhà, nhà thuốc hoặc trạm y tế. Huyết áp dưới 120/80 mmHg là tối ưu; từ 120-139/80-89 mmHg cần điều chỉnh lối sống và theo dõi; từ 140/90 mmHg trở lên (qua nhiều lần đo) nên đi khám để được chẩn đoán và điều trị.
Người trưởng thành nên đo huyết áp ít nhất mỗi năm một lần. Người có tiền sử gia đình bị tăng huyết áp hoặc đột quỵ, thừa cân, hút thuốc, uống nhiều rượu bia cần kiểm tra thường xuyên hơn. Một số trường hợp có thể được chỉ định đo huyết áp liên tục 24 giờ để loại trừ hiện tượng "tăng huyết áp áo choàng trắng".
Mỗi người cũng cần ghi nhớ dấu hiệu đột quỵ theo quy tắc F.A.S.T, gồm F (mặt méo), A (yếu hoặc tê một bên tay chân), S (nói khó, nói đớ), T (gọi 115 và đưa người bệnh đến cơ sở điều trị đột quỵ càng sớm càng tốt). Một số hướng dẫn bổ sung quy tắc BE FAST, thêm dấu hiệu mất thăng bằng và giảm thị lực đột ngột. Đột quỵ có "giờ vàng" để điều trị, càng đến viện sớm cơ hội phục hồi càng cao. Tuyệt đối không cạo gió, chích máu đầu ngón tay hay chờ người bệnh tự tỉnh.
Khoảng 90% ca đột quỵ liên quan các yếu tố nguy cơ có thể kiểm soát được, trong đó tăng huyết áp là quan trọng nhất. Bác sĩ khuyến cáo duy trì đo huyết áp định kỳ, kiểm soát đường huyết và mỡ máu, giảm muối, ăn nhiều rau quả, tập thể dục ít nhất 150 phút mỗi tuần, bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia, ngủ đủ giấc và kiểm soát căng thẳng. Người đã được chẩn đoán tăng huyết áp cần uống thuốc đều đặn theo chỉ định và tái khám đúng hẹn, không tự ý ngừng thuốc.
TP HCM ghi nhận 940 trẻ mắc bệnh tay chân miệng trong tuần qua, tăng 42,7% so với trung bình 4 tuần trước đó, nâng tổng số ca mắc từ đầu năm vượt 9.100. Theo dữ liệu giám sát, chủng virus EV71 hiện chiếm 56% mẫu bệnh phẩm, với sự xuất hiện của biến thể C1 mang độc lực cao và có khả năng "né miễn dịch", khiến trẻ dù từng mắc tay chân miệng vẫn có nguy cơ tái nhiễm.
BS.CK1 Võ Thành Luân, Phó Khoa Hồi sức tích cực Nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng 2, cho biết chủng EV71 thường gây bệnh nặng hơn các chủng khác, tuy nhiên lại dễ bị bỏ sót vì trẻ nổi ban rất ít hoặc kín đáo. Nhiều trường hợp trẻ vào viện trong tình trạng nguy kịch, suy hô hấp, sốc tim mà không hề có hồng ban hay loét miệng rõ rệt.
Virus ít biểu hiện tổn thương da mà tấn công thẳng vào hệ thần kinh trung ương, gây tổn thương nghiêm trọng các cơ quan và tử vong nhanh chóng chỉ trong vòng 12-24 giờ. Hầu hết các trường hợp nhập viện trễ trong tình trạng nguy kịch đều ít nổi hồng ban hoặc nổi kín đáo dẫn đến bỏ sót bệnh.
Theo bác sĩ Luân, khi bệnh bắt đầu có dấu hiệu tác động lên hệ thần kinh, mỗi phút giây chậm trễ đều có thể ảnh hưởng đến tính mạng của trẻ. Phụ huynh cần đưa con mình đến ngay cơ sở y tế gần nhất nếu phát hiện các biểu hiện báo động sau, ngay cả khi không thấy hồng ban hay loét miệng:
Giật mình chới với là dấu hiệu báo động đỏ. Trẻ giật mình nẩy người khi bắt đầu ngủ hoặc ngay cả khi đang thức. Nếu tần suất 2 lần trong 30 phút, đây là tình trạng nguy hiểm.
Bên cạnh đó, cần cảnh giác khi trẻ sốt trên kéo dài hơn 48 giờ và không đáp ứng với các loại thuốc hạ sốt thông thường. Trẻ đi đứng loạng choạng, mất thăng bằng, run chi, tay chân yếu hoặc ngồi không vững. Trẻ nôn vọt, nôn nhiều lần trong ngày; quấy khóc dai dẳng, lừ đừ hoặc trằn trọc không yên.
Hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho bệnh tay chân miệng. Việc điều trị chủ yếu là hỗ trợ và can thiệp hồi sức tích cực tùy theo mức độ nặng. Nếu phát hiện sớm ở giai đoạn đầu, trẻ có cơ hội hồi phục tốt. Ngược lại, nếu chậm trễ do chủ quan, virus EV71 sẽ gây tổn thương não bộ và tim mạch không thể hồi phục. Trẻ sẽ rơi vào trạng thái sốc, tổn thương đa cơ quan, phù phổi cấp với nguy cơ tử vong rất cao hoặc để lại di chứng thần kinh nặng nề lâu dài.
Tay chân miệng lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hóa và tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ người bệnh. Để bảo vệ trẻ, phụ huynh cần thực hiện nguyên tắc "3 sạch" theo khuyến cáo của Bộ Y tế, gồm bàn tay sạch, ăn uống sạch, môi trường sạch.
Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng cho cả trẻ và người chăm sóc. Ăn chín, uống sôi, tuyệt đối không dùng chung vật dụng cá nhân hay mớm thức ăn cho trẻ. Thường xuyên khử khuẩn bề mặt tiếp xúc và đồ chơi. Cách ly trẻ bệnh tại nhà tối thiểu 10-14 ngày đầu của bệnh.
"Cần ghi nhớ các dấu hiệu nguy hiểm, theo dõi sát và đưa trẻ nhập viện sớm ngay khi có bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nào, kể cả khi không thấy hồng ban hay loét miệng", bác sĩ Luân nhấn mạnh.
