Đỗ Thị Hải Yến với ‘gia tài’ hiếm có: 9 phim dự liên hoan phim lớn, kể câu chuyện rất Việt Nam

Nhóm nhạc Hàn đình đám BTS khiến thế giới phấn khích với concert miễn phí hồi tháng 3 - sự kiện đánh dấu màn tái xuất sau bốn năm vắng bóng vì nhập ngũ. Theo CNN, sự kiện, đặt ra câu hỏi cho ngành công nghiệp Kpop: Sau đó sẽ là gì?

Trang tin nhận định Kpop hiện nay hoàn toàn khác so với thời điểm BTS ra mắt năm 2013. Từ một thể loại nhạc mang tính địa phương và sau đó phổ biến ở châu Á, hiện lĩnh vực này trở thành ngành công nghiệp tỷ USD, có nghệ sĩ và tác phẩm thắng giải Grammy, giúp gia tăng sức mạnh mềm của Hàn Quốc.

Giới thần tượng Hàn bước sang thế hệ thứ năm (fifth generation, còn gọi là gen 5), đại diện là các nhóm ra mắt từ năm 2023 như Zerobaseone (ZB1), Babymonster, Cortis. Theo Grace Kao - giáo sư xã hội học của Đại học Yale, đây là cách fan phân chia các kỷ nguyên không chính thức trong lịch sử Kpop dựa trên những xu hướng đặc trưng, lớp nghệ sĩ của từng thời kỳ.

Từ đầu, Kpop hướng đến mục tiêu rõ ràng: Trở thành sản phẩm toàn cầu, xuất khẩu nhạc ra nước ngoài. Trò chuyện với CNN, John Lie - giáo sư xã hội học của Đại học California - cho rằng trong khi những giọng ca pop đình đám ở nhiều nước tập trung vào tệp khán giả nội địa, các ban nhạc Hàn chủ động xây dựng cộng đồng fan tại Nhật Bản, Trung Quốc từ thập niên 1990.

Giáo sư Kao cũng có quan điểm tương tự khi cho biết một số nhóm idol gen đặt tên bài hát và tên nhóm bằng tiếng Anh như H.O.T và S.E.S để người nói tiếng Anh dễ nhớ. Giai đoạn 2000-2010, các công ty giải trí thường cho nghệ sĩ học ngôn ngữ tiếng Nhật, Trung và tuyển các thành viên ngoại quốc. Nhờ đó, nhóm có người đảm nhận phần giao tiếp bằng các thứ tiếng khác nhau.

Sang thế hệ thứ hai (từ đầu thập niên 2000), Kpop có chỗ đứng tại Trung Quốc, Nhật Bản và Đông Nam Á, bắt đầu thử sức với thị trường phương Tây. Theo Nylon vào giai đoạn 2006-2012, một số nhóm và nghệ sĩ solo như SNSD, Wonder Girls, Rain phát hành nhạc tiếng Anh, biểu diễn tại Mỹ nhưng sức nóng không kéo dài lâu.

Đầu thập niên 2010, Big Bang và 2NE1 chinh phục truyền thông Âu Mỹ bằng các bài hát EDM sôi động, phong cách thời trang nổi loạn. Năm 2012, bản hit Gangnam Style của PSY "làm mưa làm gió" thế giới, giúp nhiều khán giả Âu Mỹ biết đến Kpop hơn. Ngoài ra, sự phát triển của mạng xã hội như Twitter (tên cũ của X), YouTube giúp các nhóm Kpop tiếp cận fan quốc tế dễ dàng hơn.

Nếu gen 2 là giai đoạn đặt nền móng cho giấc mơ Mỹ tiến, gen 3 hiện thực hóa mục tiêu và BTS là cái tên nổi bật nhất. Nylon nhận định nhóm nâng tầm, tái định nghĩa Kpop khi thúc đẩy tương tác trực tuyến với fan, ra mắt những ca khúc có câu chuyện và ca từ sâu sắc. Trang tin cho rằng bước ngoặt đánh dấu sự thành công của họ tại Mỹ là khi thắng giải Nghệ sĩ mạng xã hội hàng đầu tại lễ trao giải Billboard Music Awards năm 2017.

Những nhóm cùng thế hệ BTS như Blackpink, NCT và Seventeen dần quen thuộc với khán giả ngoài châu Á khi tham gia nhiều talkshow tiếng Anh, các cuộc đua âm nhạc lớn như Grammy hoặc nhạc hội quốc tế. Hiện Kpop có nhiều bài hát, album gần như toàn tiếng Anh như Deadline của Blackpink.

Theo CNN, xu hướng toàn cầu hóa mạnh mẽ hơn khi có thêm thần tượng từ Đông Nam Á và các châu lục còn lại. Nhiều nhạc sĩ, nhà sản xuất, biên đạo cũng là người nước ngoài. Giáo sư Lie cho rằng bây giờ Kpop trở thành một dạng "thực thể lai (hybrid entity)". Ông nói: "Kpop không thực sự mang tính Hàn Quốc nữa, nhưng điều này không quan trọng vì mô hình của ngành công nghiệp này có thể sao chép khắp thế giới".

Katseye là một trong những ví dụ tiêu biểu của mô hình Kpop lai. Nhóm ra mắt năm 2024 từ cuộc thi sống còn The Debut: Dream Academy do tập đoàn HYBE - đứng sau BTS - và hãng đĩa Mỹ Geffen phối hợp sản xuất. Đến nay, nhóm gây tranh luận về việc họ thuộc Kpop hay không khi chỉ có một trong sáu thành viên mang quốc tịch Hàn, còn nhạc gần như toàn tiếng Anh.

Theo CNN, Katseye tự mô tả là "nhóm nữ toàn cầu được thành lập dựa trên phương pháp phát triển nghệ sĩ Kpop". Cách diễn đạt này phản ảnh chiến lược "đa quốc gia, đa thể loại (multi-home, multi-genre)" mà HYBE đề cập trong thư gửi cổ đông năm 2024, trình bày về tầm nhìn toàn cầu của Kpop trong tương lai. Thời gian qua, tập đoàn mở nhiều công ty con, tổ chức buổi tuyển chọn ở các nước như Ấn Độ, Mỹ Latin nhằm mang Kpop đến gần công chúng quốc tế, cũng như giới thiệu "phương pháp Kpop (Kpop methodologies)" cho các nhà làm nhạc ngoại quốc.

"Nói cách khác: họ không cố biến nhạc Latin thành Kpop mà đào tạo nghệ sĩ Latin theo 'hệ thống Kpop'", CNN viết. Tuy vậy, mô hình này từ lâu vướng nhiều chỉ trích như quá khắc nghiệt, tác động xấu sức khỏe tinh thần và can thiệp sâu vào đời sống tình cảm của nghệ sĩ. Nó cũng bị nhận xét rập khuôn nhưng nhà sản xuất Danny Chung cho rằng "sẽ thiếu tôn trọng nếu nói Kpop máy móc".

Danny Chung là nhà sản xuất nhiều bản hit của Blackpink, thuộc bộ phận tìm kiếm tài năng và quản lý nghệ sĩ của công ty The Black Label. Theo anh, mô hình đào tạo nghệ sĩ là thứ định nghĩa Kpop, không phải ngôn ngữ hay quốc tịch. Bên cạnh bồi dưỡng kỹ năng, công ty giải trí xây dựng bản sắc cho nhóm như chọn màu sắc, phong cách riêng cho từng thành viên. Họ không chỉ phát hành CD, còn bán sách ảnh, postcard, hình dán, poster, quà lưu niệm và duy trì lượng fan cứng qua các nền tảng kỹ thuật số, sự kiện giao lưu trực tiếp.

Ngoài ra, Danny Chung nhận xét Kpop luôn biến đổi, nhất là trong bối cảnh mạng xã hội định hướng cách sản xuất và tiêu thụ nhạc. Sự linh hoạt đó thúc đẩy mục tiêu của ngành công nghiệp nhạc Hàn khỏi biên giới và khuôn mẫu.

Theo CNN, giới chuyên gia cho rằng gen 5 có vài điều đáng mong đợi. Về mặt âm thanh, chất nhạc dần chuyển sang hướng hyperpop với tiết tấu nhanh, phần lời bắt tai, vũ đạo cuốn hút để người nghe dễ cắt ghép đăng mạng xã hội. Trong bối cảnh ngành giải trí đông đúc thần tượng, các nghệ sĩ phải cạnh tranh gay gắt hơn vì sự chú ý của khán giả dễ bị phân tán.

Dù vậy, giáo sư Kao cho rằng Kpop vẫn có dư địa để phát triển vì dòng nhạc này chưa bão hòa. Tuy nhiên, sẽ khó lặp lại đỉnh cao của BTS bởi thành công của nhóm phần nào nhờ yếu tố "thiên thời". Đầu những năm 2010 - thời điểm chiến lược quảng bá bằng mạng xã hội còn mới, nhóm tận dụng nó. Trong giai đoạn Covid-19, nhạc BTS thịnh hành ở phương Tây nhờ mọi người dùng Internet nhiều hơn.

Chưa rõ toàn cầu hóa có phù hợp kỳ vọng của người hâm mộ hay không. Theo CNN, người Hàn có thể không xem các nhóm như Katseye thuộc Kpop, còn nhiều fan nước ngoài thích nhạc ngay từ đầu nhờ "chất Hàn". Nhưng với khán giả quốc tế - người không gắn bó Kpop, sự thay đổi này giúp họ khám phá một nền văn hóa mới. Đây cũng là một phần của Hallyu (làn sóng văn hóa Hàn Quốc) thúc đẩy sức mạnh mềm của quốc gia, quảng bá các sản phẩm của nước nhà như mỹ phẩm, phim và ẩm thực.

Sau cùng, trang tin đặt ra câu hỏi: Nếu bỏ yếu tố Hàn khỏi Kpop, liệu fan vẫn thích loại nhạc này? Giáo sư John Lie cho rằng vẫn còn. Theo ông, thời hoàng kim của vài thể loại nhạc và phim kéo dài trong một thế hệ hoặc khoảng 30 năm bởi "ai cũng già đi còn người trẻ thường muốn cái mới". Ông ví Kpop như "cỗ máy đổi mới sáng tạo" nên sẽ giữ nhiệt lâu.

Trong khi đó, nhà sản xuất Danny Chung nói hiểu nỗi lo của khán giả khi nghĩ Kpop thời nay không còn như trước. Nhưng anh nhấn mạnh mọi người không thể ngăn sự phát triển của âm nhạc. Theo Chung, bản chất dễ biến đổi của Kpop giúp nghệ thuật này dễ tiếp cận hơn, lan rộng với quy mô toàn cầu.

Tin Gốc: Vnexpress

Tác phẩm từng được đài truyền hình TP HCM thu hình gần 50 năm trước ở dạng đen trắng. Theo êkíp phục chế, do hạn chế về thiết bị ghi hình thời đó, cùng việc băng từ xuống cấp theo thời gian, các bản số hóa sau này mắc nhiều lỗi, kém chất lượng nên khó phát sóng. Đơn vị quyết định dùng AI và một số công cụ để tô màu, nâng độ phân giải, phát sóng dịp giỗ Tổ Hùng Vương và 30/4.

Với thời lượng vở dài 150 phút, bản màu trải qua quy trình nhiều bước. Ông Lê Phước Hiếu Trung, phó giám đốc HTV-TMS, công ty thực hiện - cho biết đầu tiên, biên tập viên quyết định màu trang phục, kỹ thuật dựng chia vở thành hàng trăm đoạn nhỏ theo từng cảnh quay. Bộ phận kỹ thuật sử dụng AI dựa trên màu đã định để tô hình tham chiếu, sau đó áp dụng cho video đen trắng tương ứng. Cuối cùng, kỹ thuật ghép các đoạn, xử lý hoàn thiện và tạo thành phẩm.

Đơn vị ấp ủ ý tưởng từ nhiều năm trước, đến nay mới khởi động nhờ đủ điều kiện công nghệ. Các biên tập viên tra cứu tư liệu cũ, gặp các nghệ sĩ liên quan để tìm hiểu màu sắc, hoa văn, kiểu dáng trang phục, mấn, mão, sau đó mới quyết định tô màu. Họ thực hiện trên nguyên tắc tôn trọng bản gốc, không làm thay đổi kịch bản, cách dàn dựng hoặc lạm dụng AI. Vở mở màn cho chuỗi dự án phục chế những tác phẩm kinh điển, tôn vinh giá trị cải lương.

Tiếng trống Mê Linh công diễn lần đầu năm 1977, xoay quanh cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng. Vở hội tụ nhiều diễn viên tài danh, từng đoạt giải Thanh Tâm như Thanh Nga, Hùng Minh, Bích Sơn, Thanh Sang, Bảo Quốc. Tác phẩm góp phần đưa Thanh Nga (vai Trưng Trắc), Thanh Sang (vai Thi Sách) trở thành tên tuổi hàng đầu của cải lương thời vàng son.
Bản dựng của đạo diễn Ngô Y Linh được xem là chuẩn mực cho các thế hệ nghệ sĩ sau mỗi khi làm lại vở. Năm 2025, vở được bình chọn là một trong 10 tác phẩm sân khấu tiêu biểu của TP HCM, dịp 50 năm thống nhất đất nước. Trích đoạn từng được nhiều thế hệ nghệ sĩ, đoàn làm phim dàn dựng, đưa lên sân khấu, màn ảnh rộng để tri ân cải lương thời vàng son.

Nghệ sĩ Thanh Nga sinh năm 1942, nổi tiếng khi đoạt giải Thanh Tâm Triển Vọng năm 1958 với vai sơn nữ Phà Ca trong tuồng Người vợ không bao giờ cưới (soạn giả Kiên Giang - Quy Sắc). Những năm 1960 là thời kỳ rực rỡ nhất trong sự nghiệp của Thanh Nga khi sóng đôi cùng Thanh Sang, "tạo bão" qua loạt vai diễn. Ngoài tài năng ca diễn, bà còn được ngưỡng mộ như biểu tượng nhan sắc, với nét đẹp thừa hưởng từ mẹ - bầu Thơ.

Ngoài ca cổ, bà nổi tiếng ở mảng điện ảnh, là gương mặt được hâm mộ qua các phim Loan mắt nhung, Xa lộ không đèn, Sau giờ giới nghiêm, Lan và Điệp. Nhiều thập niên qua, đông đảo người mộ điệu vẫn tiếc thương khi danh ca đột ngột qua đời (ngày 26/11/1978), lúc đang ở đỉnh cao sự nghiệp.

Những năm gần đây, nhiều đơn vị ứng dụng AI để phục chế các bản ghi hình tác phẩm sân khấu, điện ảnh kinh điển. Trong buổi hội thảo công tác chuyển đổi số lĩnh vực phát thanh truyền hình, do Bộ Văn hóa, Thể Thao và Du lịch tổ chức tháng 10/2025 tại TP HCM, một số trích đoạn trong Biệt động Sài Gòn được trình chiếu. Các phân cảnh của nhân vật Sáu Tâm (Thương Tín đóng), Ngọc Lan (Thúy An), Ngọc Mai (Hà Xuyên) được chỉnh lại với độ nét cao, khuôn mặt sống động hơn. Theo các chuyên gia, bằng cách nâng cấp nội dung cũ, các đơn vị có thể tăng giá trị tài sản số, kéo dài vòng đời của tác phẩm.

Tin Gốc: Vnexpress

Trên trang cá nhân, cô đăng trích đoạn bài hát hợp tác cùng Burna Boy - ca sĩ, nhà sản xuất âm nhạc nổi tiếng người Nigeria. "Từ sân vận động Maracanã, đây là Dai Dai, bài hát chính thức của FIFA World Cup 2026", cô viết.

Trong video, Shakira xuất hiện trên sân Maracan của Brazil, bên cạnh các vũ công. Cô hát bằng tiếng Anh: "Here in this place. You belong" (Tại nơi đây. Bạn thuộc về). Burna Boy hòa giọng cùng cô: "What broke you once. Made you strong" (Điều khiến bạn tổn thương lại khiến bạn mạnh mẽ hơn). Ở phần sau, cô hát tiếng Tây Ban Nha.

Trong bài đăng của Shakira, nhiều người hâm mộ ủng hộ ca sĩ. Họ bình luận: "Khi các bài hát cổ vũ bóng đá ngày một tẻ nhạt, Shakira đã trở lại và cứu vãn tất cả", "Đây là thứ giai điệu sôi động chúng tôi muốn nghe ở World Cup". Trước đó, Lighter, bài hát đầu tiên của World Cup do FIFA phát hành, bị nhận xét buồn tẻ, thiếu sức sống.

Shakira được mệnh danh là "nữ hoàng nhạc World Cup" với Hips Don't Lie (Bamboo) và Waka Waka. Trong đó, Waka Waka, bài hát chính thức của giải đấu năm 2010, là đĩa đơn World Cup bán chạy nhất lịch sử với hơn 10 triệu bản, hiện đạt 4,5 tỷ lượt xem trên YouTube. Điệu nhảy "Waka Waka" đã tạo nên trào lưu flashmob quy mô toàn cầu một thời. Theo NBC, điệp khúc "Zamina mina" thực chất là một bản phối lại từ ca khúc quân đội Zangaléwa (1986) của nhóm Golden Sounds (Cameroon). Dù ban đầu tranh chấp bản quyền, tác phẩm sau đó được dàn xếp ổn thỏa và trở thành biểu tượng của giải đấu.

Trước đó, năm 2006, dù không phải là bài hát chính thức cho giải đấu tại Đức nhưng Hips Don't Lie được coi là một trong những bài hát World Cup hay và mang tính biểu tượng. Theo Billboard, nó đứng đầu bảng xếp hạng tại 55 quốc gia, nằm trong nhóm đĩa đơn bán chạy nhất thế kỷ 21. Phiên bản Bamboo của ca khúc này được phối lại với nhịp trống mạnh hơn để trình diễn trước trận chung kết tại Berlin.

Shakira, 49 tuổi, là giọng ca nổi tiếng người Colombia. Suốt sự nghiệp, cô giành nhiều giải thưởng âm nhạc uy tín, nhiều bài hát lập kỷ lục Guinness. Sau khi chia tay cầu thủ Gerard Piqué, cô vướng tin yêu tay đua F1 Lewis Hamilton. Hồi tháng 4/2024, truyền thông đưa tin cô hẹn hò diễn viên Anh Lucien Laviscount khi hợp tác trong MV Puntería.

Tin Gốc: Vnexpress