Hiệp hội Tim mạch Mỹ (AHA) đã xây dựng một danh sách mang tên “8 thiết yếu cho cuộc sống” (Life’s Essential 8), định nghĩa đây là “các thước đo chính để cải thiện và duy trì sức khỏe tim mạch”. Năm 2023, tổ chức phi lợi nhuận này đã công bố một báo cáo dựa trên phân tích hơn 6.500 người trưởng thành, kết luận rằng việc tuân thủ các hướng dẫn này có thể giảm “tuổi sinh học” – hay còn gọi là tuổi kiểu hình của một người lên đến 5 năm.
“Tuổi thực của một người có thể tính bằng năm, tháng, ngày; nhưng tuổi sinh học là sự phản chiếu của tuổi thực kết hợp với các yếu tố như di truyền, lối sống và môi trường”, tiến sĩ Satyajit Reddy, bác sĩ tim mạch tại Mayo Clinic Arizona, chia sẻ.
Ví dụ, một người 27 tuổi hút thuốc, lười vận động và ăn uống kém khoa học có thể sở hữu tuổi sinh học là 32. Ngược lại, một người 49 tuổi ngủ đủ giấc và có chế độ ăn lành mạnh có thể chỉ có tuổi sinh học ở mức 44.
Theo tiến sĩ Reddy, có những yếu tố góp phần vào tuổi sinh học mà chúng ta không thể thay đổi như di truyền và đôi khi là môi trường sống. Tuy nhiên, có rất nhiều khía cạnh lối sống có thể điều chỉnh để giảm thiểu con số này.
“Sức khỏe tim mạch tốt có thể làm chậm tốc độ lão hóa sinh học, từ đó giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch và các bệnh liên quan đến tuổi tác, đồng thời kéo dài tuổi thọ”, trích thông cáo chính thức của AHA.
Dưới đây là danh mục kiểm tra sức khỏe từ Hiệp hội Tim mạch Mỹ:
Chế độ ăn uống giàu năng lượng lành mạnh
Hãy ưu tiên tiêu thụ thực phẩm nguyên bản (whole foods), trái cây, rau củ, protein nạc, các loại hạt và hạt giống.
“Tôi khuyên mọi người nên hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đặc biệt là tinh bột tinh chế và đường”, tiến sĩ Reddy nói, thêm rằng thực phẩm chế biến sẵn thường được thiết kế để gây nghiện. Đường có mặt ở khắp mọi nơi, vì vậy cần cảnh giác để tránh tiêu thụ quá mức.
Vị bác sĩ tim mạch cũng gợi ý cách kiểm tra đơn giản: Hãy chú ý cảm giác của bạn sau bữa ăn. Nếu trong vòng 1-2 giờ sau khi ăn mà bạn cảm thấy đói lại hoặc mệt mỏi, đó có lẽ không phải là một bữa ăn tối ưu.
Tăng cường vận động
AHA phân biệt mức độ vận động giữa người lớn và trẻ em. Người lớn nên tập luyện 75 phút cường độ cao hoặc 150 phút cường độ trung bình mỗi tuần. Trẻ em cần vận động khoảng 60 phút mỗi ngày, bao gồm cả các hoạt động có cấu trúc và vui chơi tự do.
Dù việc đi tập gym rất tốt, nhưng nhiều người cảm thấy áp lực vì thiếu thời gian. Tiến sĩ Reddy khuyên: “Hãy làm những gì bạn có thể. Tìm một hoạt động bạn yêu thích như nhảy, yoga, đi bộ nghe podcast… điều đó quan trọng cho sự bền vững”. Quan trọng nhất là tránh lối sống tĩnh tại: hãy đỗ xe xa cửa hàng hơn, đi thang bộ thay vì thang máy, hoặc đi dạo cùng con thay vì xem TV.
Từ bỏ thuốc lá
Hút thuốc là “kẻ thù” của tim mạch. Tuy nhiên, AHA cảnh báo khói thuốc thụ động và thuốc lá điện tử (vaping) cũng nguy hiểm không kém.
Tiến sĩ Leslie Cho, Trưởng khoa Tim mạch dự phòng tại Cleveland Clinic, nhấn mạnh: “Nhiều người tin rằng vaping tốt hơn hút thuốc lá truyền thống, nhưng thực tế không phải vậy”. Vaping gây ra các vấn đề về phổi, ung thư và gây nghiện nicotine.
Ngủ đủ giấc
Các nghiên cứu chỉ ra rằng người trưởng thành nên ngủ từ 7-9 tiếng mỗi đêm. Việc ngủ quá ít hoặc quá nhiều đều liên quan đến các bệnh lý về tim mạch.
Kiểm soát cân nặng
Duy trì mức cân nặng phù hợp với thể trạng giúp tăng tuổi thọ. Điều này không có nghĩa là ăn kiêng cực đoan hay ám ảnh về ngoại hình. Thay vào đó, hãy tập trung vào thực phẩm giàu dinh dưỡng và vận động theo cách khiến cơ thể thấy thoải mái. Mỗi cơ thể là một bản thể khác biệt.
Kiểm soát Cholesterol
Mức LDL (cholesterol xấu) cao liên quan trực tiếp đến đau tim và đột quỵ. Bạn nên xét nghiệm máu ít nhất mỗi năm một lần.
Để kiểm soát chỉ số này, tiến sĩ David Samadi gợi ý tăng cường thực phẩm giàu chất xơ hòa tan và phytosterol như: các loại hạt, bơ, dầu ô liu, đậu, đậu nành, táo, nho, dâu tây và trái cây họ cam quýt. Các thực phẩm bổ sung chất xơ cũng có thể hỗ trợ hiệu quả.
Kiểm soát đường huyết
Về mặt sinh học, hầu hết thực phẩm chúng ta ăn đều chuyển hóa thành glucose (đường huyết) để tạo năng lượng. Tuy nhiên, đường huyết cao kéo dài sẽ phá hủy tim, thận, mắt và hệ thần kinh. Việc theo dõi chỉ số HbA1c là cách tốt nhất để kiểm soát đường huyết dài hạn, đặc biệt với người tiền tiểu đường hoặc tiểu đường.
Huyết áp tối ưu là dưới 120/80 mmHg. Để duy trì mức này, ngoài ăn uống và tập luyện, hãy giảm lượng muối trong khẩu phần, hạn chế rượu bia và giảm căng thẳng (stress). Bạn nên tự theo dõi huyết áp tại nhà và khám sức khỏe định kỳ.
Nếu bạn chưa thực hiện được những thói quen này, đừng quá lo lắng. Tiến sĩ Reddy khẳng định luôn có thời gian để thay đổi.
“Chính việc tiếp xúc với thuốc lá, lối sống ít vận động, huyết áp cao… trong nhiều năm mới dẫn đến tổn hại tích lũy”, ông chia sẻ.
Mặc dù di truyền đóng vai trò quan trọng như một câu châm ngôn nổi tiếng: “Di truyền học nạp đạn, nhưng lối sống mới là kẻ bóp cò”. Bạn có thể mang gene di truyền về bệnh tim, nhưng lối sống sẽ quyết định liệu căn bệnh đó có khởi phát hay không.
Hãy thực hiện nhiều thói quen lành mạnh nhất có thể và duy trì chúng càng lâu càng tốt – mọi nỗ lực nhỏ của bạn đều tạo nên sự khác biệt cho tuổi thọ.
Mới đây, Thái Lan cảnh báo khẩn bệnh "sốt đất" sau khi ghi nhận 732 ca mắc, 23 ca tử vong, chủ yếu ở người làm nông, tiếp xúc đất và nước.
Trước nguy cơ dịch bệnh bùng phát tại Thái Lan, Cục Phòng bệnh khuyến cáo người dân chủ động phòng bệnh, nhận biết các triệu chứng sớm, đến cơ sở y tế kịp thời.
Theo Cục Phòng bệnh, Whitmore là bệnh ít gặp, chủ yếu liên quan đến phơi nhiễm từ môi trường, không phải là bệnh lây truyền phổ biến từ người sang người. Bệnh ghi nhận nhiều tại khu vực Đông Nam Á và Bắc Úc.
Tại Việt Nam, hằng năm vẫn ghi nhận một số ca bệnh rải rác, thường tăng nguy cơ sau mưa lớn, ngập lụt, bão lũ.
Theo đó, bệnh Whitmore (còn gọi là Melioidosis) là bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn Burkholderia pseudomallei gây ra. Vi khuẩn này tồn tại tự nhiên trong đất, bùn và nước bề mặt bị ô nhiễm.
Người có thể mắc bệnh khi tiếp xúc với đất, bùn, nước có chứa vi khuẩn qua các vết trầy xước, vết thương hở trên da; do hít phải bụi hoặc giọt nước bị nhiễm khuẩn; hoặc do sử dụng nguồn nước, thực phẩm bị ô nhiễm.
Bệnh Whitmore có biểu hiện lâm sàng đa dạng, dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh khác, gây khó khăn cho chẩn đoán sớm.
Bệnh có thể diễn biến nặng với các biểu hiện như viêm phổi, áp xe ở nhiều cơ quan, nhiễm trùng huyết, sốc nhiễm trùng và có nguy cơ tử vong nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.
Những người có bệnh nền như đái tháo đường, bệnh gan, bệnh thận, bệnh phổi mạn tính, suy giảm miễn dịch và người thường xuyên tiếp xúc với đất, bùn, nước bẩn là nhóm có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.
Để chủ động phòng bệnh Whitmore, Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế khuyến cáo người dân thực hiện 8 biện pháp sau:
1. Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với đất, bùn, nước đọng, nước bẩn, nhất là tại khu vực ô nhiễm, khu vực bị ngập úng sau mưa lớn, bão lũ.
2. Sử dụng phương tiện bảo hộ phù hợp như giày, ủng, găng tay khi lao động, làm ruộng, làm vườn, dọn vệ sinh môi trường, thu gom rác thải, bùn đất sau mưa lũ hoặc khi phải thường xuyên tiếp xúc với đất, bùn, nước bẩn.
3. Che kín và chăm sóc tốt các vết thương hở, vết loét, vết bỏng; tránh để vết thương tiếp xúc với đất, bùn, nước bẩn. Trường hợp bắt buộc phải tiếp xúc, cần băng kín bằng vật liệu chống thấm và vệ sinh sạch sẽ ngay sau đó.
4. Không đi chân trần tại khu vực đất ẩm ướt, bùn lầy, vùng ngập nước; hạn chế tắm, bơi, ngụp lặn ở ao, hồ, sông, kênh rạch, vùng nước đọng nghi bị ô nhiễm, đặc biệt khi có vết thương hở.
5. Giữ gìn vệ sinh cá nhân, rửa tay bằng xà phòng và nước sạch sau khi lao động, sau khi tiếp xúc với đất, bùn, nước bẩn và trước khi ăn, uống.
6. Sử dụng nước sạch trong sinh hoạt, ăn uống; bảo đảm an toàn thực phẩm, không sử dụng nguồn nước hoặc thực phẩm nghi bị ô nhiễm.
7. Người có bệnh nền như đái tháo đường, bệnh thận, bệnh phổi mạn tính, bệnh gan, suy giảm miễn dịch cần đặc biệt lưu ý thực hiện các biện pháp phòng bệnh nêu trên và chủ động bảo vệ các vết thương trên da để hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn.
8. Sau khi tiếp xúc với đất, bùn, nước bẩn, nhất là sau mưa bão, ngập lụt, nếu có biểu hiện sốt, ho, đau ngực, khó thở, nổi áp xe, nhiễm trùng da hoặc tình trạng nhiễm trùng kéo dài, cần đến ngay cơ sở y tế để được khám, tư vấn, chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế khuyến cáo người dân không hoang mang, nhưng cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh, bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng.
Theo dữ liệu Hiệp hội Thị trường trái phiếu Việt Nam (VBMA), tính đến 24-4, có 5 đợt phát hành trái phiếu doanh nghiệp được ghi nhận trong tháng 4-2026. Với tổng khối lượng là 4.776 tỉ đồng trong lĩnh vực ngân hàng, xây dựng và bất động sản.
Lũy kế từ đầu năm 2026, tổng giá trị phát hành trái phiếu doanh nghiệp được ghi nhận là 52.815 tỉ đồng, với 14 đợt phát hành ra công chúng trị giá 15.334 tỉ đồng (chiếm 29% tổng giá trị phát hành) và 17 đợt phát hành riêng lẻ trị giá 37.481 tỉ đồng (chiếm 71%).
Các doanh nghiệp đã mua lại 13.263 tỉ đồng trái phiếu trong tháng 4.
Lũy kế từ đầu năm đến nay, tổng giá trị trái phiếu đã được mua lại trước hạn đạt 24.565 tỉ đồng, giảm 38,8% so với năm 2025. Ngân hàng là nhóm ngành dẫn đầu, chiếm khoảng 58,8% tổng giá trị mua lại trước hạn (tương ứng khoảng 14.464 tỉ đồng).
Bộ Y tế trao tặng gần 6 tỉ đồng cho Trường Sa
Ngày 3-5, tại Hội nghị quán triệt nhiệm vụ đoàn công tác số 15 đi thăm đặc khu Trường Sa và nhà giàn DK1 năm 2026 được tổ chức tại tỉnh Khánh Hòa, đại diện đoàn đại biểu Bộ Y tế đã trao tặng gần 6 tỉ đồng gồm tiền mặt, trang thiết bị y tế và hàng hóa để chuyển đến Trường Sa.
Trong đó, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh hỗ trợ 3,3 tỉ đồng tiền mặt để đầu tư thiết bị y tế tại đặc khu Trường Sa; Hệ thống nhà thuốc và tiêm chủng Long Châu hỗ trợ tiền mặt 500 triệu đồng và hàng hóa gồm vitamin thiết yếu trị giá 500 triệu đồng…
Cùng ngày, đoàn đại biểu Bộ Y tế do Thầy thuốc ưu tú, GS.TS.BS Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế, dẫn đầu đã đến thăm và tặng quà cho Đội điều trị 486. Thứ trưởng đánh giá cao nỗ lực của Đội điều trị 486 trong công tác đảm bảo quân y cho các nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu.
Dù chỉ có 52 cán bộ, nhân viên nhưng đơn vị đã tổ chức khám sức khỏe cho các lực lượng công tác trên biển; khám sức khỏe định kỳ cho cán bộ, chiến sĩ của Vùng 4 Hải quân và các đơn vị thuộc Quân chủng Hải quân đóng quân tại Vùng 4…
Những năm gần đây, Đội điều trị 486 còn triển khai khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế cho người dân, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho nhân dân địa phương.
Những năm gần đây, mức sinh tại Việt Nam đã giảm xuống dưới mức sinh thay thế, từ 2,11 con/phụ nữ (2021) xuống 1,91 con/phụ nữ (2024) và 1,93 con/phụ nữ (2025), đặc biệt tại các đô thị lớn và khu vực có điều kiện kinh tế - xã hội phát triển.
Thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm khuyến khích sinh con.
Kế hoạch thực hiện Chương trình bảo đảm mức sinh thay thế đến năm 2030 đặt mục tiêu trên 95% cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ được cung cấp đầy đủ thông tin về kết hôn, sinh con và duy trì mức sinh thay thế; 100% tỉnh, thành phố phải triển khai các chính sách hỗ trợ sinh con, nuôi con phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.
Kế hoạch xác định rõ, việc tăng tỉ suất sinh không chỉ hướng tới mục tiêu về số lượng mà còn phải gắn với nâng cao chất lượng dân số, bao gồm chăm sóc tốt sức khỏe bà mẹ, trẻ em; nâng cao thể chất, trí tuệ và tinh thần của thế hệ tương lai, qua đó góp phần xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước.
Đề xuất hoàn thiện các chính sách hỗ trợ phù hợp, khuyến khích nam, nữ thanh niên kết hôn sớm hơn, không trì hoãn việc sinh con và không sinh quá ít con; thí điểm, triển khai mở rộng các biện pháp hỗ trợ các cặp vợ chồng sinh đủ hai con, khuyến khích phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi.
Nhiều giải pháp hỗ trợ thiết thực cũng được đề xuất như phát triển các dịch vụ tư vấn hôn nhân, gia đình; xây dựng môi trường sống thân thiện với các gia đình có con nhỏ; mở rộng các dịch vụ hỗ trợ người lao động như đưa đón, trông giữ trẻ, ngân hàng sữa mẹ, bác sĩ gia đình; giảm bớt các khoản đóng góp, hỗ trợ chi phí nuôi dạy con…
Ngành y tế TP.HCM chính thức khởi động kế hoạch năm 2026 với trọng tâm là nâng cao năng lực hệ thống y tế cơ sở và đẩy mạnh mục tiêu loại trừ lây truyền bệnh giang mai từ mẹ sang con.
Theo số liệu báo cáo giai đoạn 2020 - 2025, bệnh sùi mào gà vẫn ghi nhận số ca mắc cao nhất, đỉnh điểm vào năm 2023 với hơn 38.000 trường hợp.
Đáng chú ý, số ca nhiễm giang mai đã tăng gấp đôi chỉ trong vòng 5 năm, từ 4.899 ca (năm 2020) lên 9.511 ca (năm 2025).
Sự chênh lệch về giới tính cũng được thể hiện rõ rệt khi tỉ lệ mắc giang mai ở nam giới cao gấp 3 lần nữ giới, và bệnh lậu ở nam giới cao hơn gần 11 lần so với nữ giới.
Trước thực tế đó, chương trình phòng chống các bệnh lây truyền qua đường tình dục năm 2026 đặt ra 3 mục tiêu cốt lõi: nâng cao năng lực hệ thống y tế cơ sở, giảm tỉ lệ mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục phổ biến và quyết tâm loại trừ lây truyền giang mai từ mẹ sang con.
Đứa trẻ mới 2-3 tuổi, với những ngón tay nhỏ xíu đã có thể lướt màn hình điện thoại thoăn thoắt để tìm video ngắn yêu thích, thậm chí biết cách “mở”, “tắt” hay “bấm dừng”. Đôi mắt tròn chăm chú trên màn hình dọc, khuôn mặt giãn ra, cơ thể gần như bất động. Nhưng chỉ cần phụ huynh đưa tay lấy lại chiếc điện thoại, cơn giằng co và quấy khóc của trẻ có thể bùng lên ngay lập tức.
Chị H.T.N.T (38 tuổi, ở TP.HCM) vừa đút cháo cho con gái - bé M.N (gần 3 tuổi) - vừa thở dài nói: “Hồi con mới mấy tháng tuổi, tôi mở video hoạt hình ngắn để ‘dụ’ ăn. Thấy con chăm chú xem rồi chịu hợp tác nên bữa nào đút ăn tôi cũng bật cho con xem. Đến giờ, con đã biết tự lướt video, xem gần như mọi lúc. Chỉ cần không cho là con la khóc, vùng vẫy tay chân”.
Cho trẻ xem hoạt hình không phải là câu chuyện mới. Trước khi video ngắn bùng nổ, nhiều phụ huynh vẫn cho con xem quảng cáo hoặc các đoạn phim hoạt hình trên ti vi, iPad. Thế nhưng, những biểu hiện như nghiện màn hình, khó tập trung hay quấy khóc khi bị ngắt xem không phổ biến như hiện nay.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Thanh Sang, Trưởng khoa Tâm lý lâm sàng - Phục hồi chức năng - Y học cổ truyền, Bệnh viện Nhi đồng 2 (TP.HCM), cho biết video ngắn kích thích não bộ trẻ liên tục giải phóng dopamine - chất tạo cảm giác vui vẻ và phần thưởng, giống như một “liều kích thích” mạnh. Khi bị tắt điện thoại đột ngột, dopamine giảm nhanh, khiến trẻ khó chịu, bồn chồn, thậm chí “đau đớn” về mặt sinh học. Lúc này trẻ dễ khóc lóc, ăn vạ hoặc bùng nổ cảm xúc vì chưa kiểm soát được cảm xúc tốt.
“Về lâu dài, thói quen xem video ngắn có thể làm giảm khả năng kiên nhẫn, tập trung và chịu đựng thất bại. Trẻ dễ cáu gắt hơn, khó thích nghi với sự chờ đợi và nỗ lực, từ đó có thể ảnh hưởng đến sự phát triển cảm xúc”, bác sĩ Sang cảnh báo.
Theo bác sĩ Sang, cha mẹ hoàn toàn có thể “biến hại thành lợi” khi cho trẻ xem video ngắn bằng cách:
Bên cạnh đối tượng trẻ nhỏ, hiện nay, lớp thanh thiếu niên cũng “nghiện” video ngắn; song ngoài tác hại về mặt sinh học, nhóm người trẻ này còn đối mặt với nhiều nguy cơ tâm lý nghiêm trọng.
Theo bác sĩ chuyên khoa 1 Nguyên Phi Yến, Khoa Tâm thể, Bệnh viện đa khoa Thủ Đức, các nền tảng như TikTok, Instagram Reels, YouTube Shorts sử dụng thuật toán tối ưu hóa sự so sánh xã hội. Theo nghiên cứu lớn trên The Lancet Child & Adolescent Health 2024 (Anh), thanh thiếu niên sử dụng video ngắn hơn 2 giờ/ngày có nguy cơ mắc Hội chứng tự ti ngoại hình (Body Dysmorphic - BDD) cao gấp 4,2 lần so với nhóm sử dụng dưới 30 phút/ngày.
Một nghiên cứu đăng trên JAMA Pediatrics 2023 (Mỹ) của nhóm tác giả tại Đại học Stanford còn kết luận rằng, thanh thiếu niên tiếp xúc thường xuyên với nội dung “biến hình” trên TikTok có nguy cơ phát triển rối loạn ăn uống và BDD cao hơn 3,5 lần.
“Video ngắn tạo ra hiện tượng ‘sự hoàn hảo được chuẩn hóa’, những ai không đạt được sẽ cảm thấy bị loại khỏi nhóm, dẫn đến tăng mạnh so sánh xã hội; sợ bị bình luận tiêu cực; tăng hành vi bắt chước và thử các xu hướng nguy hiểm. Đó là một trong những yếu tố góp phần quan trọng vào sự gia tăng mạnh các ca rối loạn ăn uống, tự ti ngoại hình và trầm cảm ở nhóm tuổi 13 - 19 trong những năm gần đây”, bác sĩ Phi Yến nói.
Giải trí là nhu cầu chính đáng, nhưng cần nhận thức đầy đủ lợi - hại cùng các nguy cơ tiềm ẩn để chủ động bảo vệ sức khỏe. Từ đó, các bác sĩ đưa ra một số lời khuyên sau:
Giới hạn sử dụng video ngắn tối đa 30 - 45 phút/ngày.
Dành thời gian nhìn nhận cơ thể thật mà không qua filter. Tập trung vào sức khỏe, kỹ năng và giá trị bản thân thay vì ngoại hình.
Tăng hoạt động ngoại tuyến: Thể thao, nghệ thuật, giao tiếp trực tiếp.
Cha mẹ nên lắng nghe không phán xét, giúp con phân biệt “hình ảnh thật” và “hình ảnh chỉnh sửa”.
Nếu có dấu hiệu soi gương quá nhiều, che giấu cơ thể, hoặc nói liên tục về khuyết điểm tưởng tượng, nên đi khám tâm lý sớm để được hỗ trợ.
