Trong nhiều năm, Trung Quốc là một trong những đối tác thương mại quan trọng nhất của châu Âu. Tuy nhiên, điều từng được xem là mối quan hệ cùng có lợi đang dần trở thành một bài toán khó đối với Brussels khi lượng hàng hóa Trung Quốc đổ vào thị trường châu Âu ngày càng lớn, trong lúc các doanh nghiệp châu Âu lại gặp nhiều khó khăn hơn tại thị trường tỷ dân.
Những tuần gần đây, giới chức Liên minh châu Âu (EU) liên tục phát đi các tín hiệu cứng rắn hơn. Không chỉ nói về việc giảm phụ thuộc vào Trung Quốc, Brussels còn đang cân nhắc hàng loạt công cụ thương mại và công nghiệp mới nhằm bảo vệ các lĩnh vực sản xuất chiến lược.
Theo The New York Times, không khí tại Brussels hiện nay được mô tả là ngày càng căng thẳng khi nhiều nhà hoạch định chính sách lo ngại sức cạnh tranh của ngành công nghiệp châu Âu đang bị bào mòn nhanh chóng.
Nỗi lo lớn nhất của châu Âu không còn là hàng hóa giá rẻ
Trọng tâm của cuộc tranh luận hiện nay không đơn thuần là việc người tiêu dùng châu Âu mua nhiều hàng Trung Quốc hơn. Điều khiến EU lo ngại là quy mô và tốc độ mở rộng của năng lực sản xuất Trung Quốc.
Sau khi lĩnh vực bất động sản suy giảm, Bắc Kinh đẩy mạnh vai trò của công nghiệp sản xuất như động lực tăng trưởng mới. Các chương trình hỗ trợ và trợ cấp giúp nhiều doanh nghiệp Trung Quốc gia tăng đáng kể năng lực sản xuất trong các lĩnh vực như xe điện, pin, công nghệ xanh và thiết bị công nghiệp.
Trong khi đó, những rào cản thương mại ngày càng lớn tại Mỹ khiến các nhà sản xuất Trung Quốc tìm kiếm thêm thị trường xuất khẩu và châu Âu trở thành một trong những điểm đến quan trọng nhất.
Dữ liệu được trích dẫn trong các báo cáo gần đây cho thấy thâm hụt thương mại hàng hóa của EU với Trung Quốc đã lên tới khoảng 418 tỷ USD trong năm 2025. Sang những tháng đầu năm 2026, tình trạng mất cân bằng tiếp tục gia tăng khi lượng xe điện và nhiều mặt hàng công nghiệp từ Trung Quốc tăng mạnh.
Đối với các nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào sản xuất như Đức, đây là vấn đề đặc biệt nhạy cảm. Các ngành công nghiệp ô tô, hóa chất và chế tạo vốn là trụ cột tăng trưởng của châu Âu đang chịu áp lực cạnh tranh ngày càng lớn.
Từ lo ngại đến hành động
Trong nhiều năm, EU lựa chọn cách tiếp cận tương đối mềm dẻo với Trung Quốc. Tuy nhiên, quan điểm này đang thay đổi.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã nhiều lần kêu gọi châu Âu xây dựng các công cụ bảo vệ ngành công nghiệp chiến lược tương tự những gì Mỹ đang áp dụng. Ngay cả những quốc gia từng có cách tiếp cận cởi mở hơn với Bắc Kinh như Tây Ban Nha cũng bắt đầu kêu gọi Trung Quốc mở cửa thị trường nhiều hơn.
Một nhóm gồm Pháp, Italy, Tây Ban Nha, Hà Lan và Litva gần đây đã thúc đẩy các đề xuất nhằm cho phép EU phản ứng quyết liệt hơn với những mặt hàng nhập khẩu bị cho là gây sức ép lên ngành công nghiệp nội địa.
Theo Euronews, nhiều ủy viên châu Âu đã nhất trí cần tăng cường các công cụ phòng vệ thương mại. Các biện pháp đang được thảo luận bao gồm thuế quan, hạn ngạch nhập khẩu và những chính sách hỗ trợ sản xuất trong nước.
EU cũng đã triển khai Đạo luật Công nghiệp Net-Zero nhằm tăng tốc sản xuất của khối. Trên thực tế, cơ chế này có thể khiến doanh nghiệp Trung Quốc khó tiếp cận một số khoản hỗ trợ quan trọng từ châu Âu.
Vì sao Brussels vẫn rất thận trọng?
Dù giọng điệu ngày càng cứng rắn, EU vẫn chưa dễ dàng bước vào một cuộc đối đầu toàn diện với Trung Quốc.
Lý do đầu tiên là sự phụ thuộc sâu rộng của châu Âu vào chuỗi cung ứng Trung Quốc. Không chỉ hàng tiêu dùng giá rẻ, nhiều ngành công nghệ cao, năng lượng sạch và sản xuất công nghiệp tại châu Âu hiện vẫn phụ thuộc vào nguyên liệu, linh kiện và khoáng sản chiến lược từ Trung Quốc.
Năm 2025, khi Bắc Kinh hai lần hạn chế xuất khẩu đất hiếm và nam châm để đáp trả các động thái từ Mỹ, nhiều doanh nghiệp châu Âu đã cảm nhận rõ rủi ro từ sự phụ thuộc này.
Bên cạnh đó, người tiêu dùng châu Âu cũng ngày càng quen thuộc với các sản phẩm Trung Quốc, đặc biệt là xe điện. Điều này khiến mọi biện pháp hạn chế nhập khẩu đều có thể kéo theo những tác động không mong muốn đối với giá cả và thị trường.
Một trở ngại khác là sự khác biệt quan điểm giữa các nước thành viên EU. Trong khi Pháp muốn phản ứng mạnh mẽ hơn, Đức vẫn ưu tiên duy trì khả năng tiếp cận thị trường Trung Quốc cho các doanh nghiệp của mình. Tây Ban Nha cũng tiếp tục đón nhận dòng vốn đầu tư từ Trung Quốc trong nhiều lĩnh vực.
Trung Quốc bác bỏ các cáo buộc về tình trạng dư thừa công suất và cho rằng những khó khăn của châu Âu xuất phát từ các vấn đề nội tại như chi phí năng lượng cao, quy định phức tạp và tốc độ đổi mới chậm.
Các học giả Trung Quốc gần đây còn lập luận rằng nền kinh tế nước này sở hữu lợi thế về sản xuất, hạ tầng và khả năng huy động nguồn lực, trong khi châu Âu đang chịu áp lực lớn từ chi tiêu an sinh xã hội.
Bắc Kinh cũng nhiều lần cảnh báo sẽ đáp trả nếu EU áp dụng các biện pháp mang tính bảo hộ thương mại.
Theo Euronews, điều khiến Brussels lo ngại nhất hiện nay không chỉ là mức thâm hụt thương mại kỷ lục, mà còn là nguy cơ đánh mất năng lực sản xuất trong các ngành chiến lược nếu xu hướng hiện tại tiếp diễn.
Trong những tuần tới, vấn đề Trung Quốc sẽ xuất hiện trong chương trình nghị sự của G7 cũng như các cuộc họp cấp cao của EU. Kết quả của các cuộc thảo luận này có thể quyết định liệu châu Âu và Trung Quốc tiếp tục tìm được tiếng nói chung hay tiến thêm một bước tới một cuộc đối đầu thương mại quy mô lớn.
Hôm 2/4, Starbucks thông báo đã hoàn tất thỏa thuận bán quyền kiểm soát hoạt động kinh doanh tại Trung Quốc cho Boyu Capital. Theo đó, hai bên thành lập liên doanh mới, do Boyu Capital nắm 60% cổ phần. Starbucks giữ phần còn lại và tiếp tục cấp phép thương hiệu, sở hữu trí tuệ cho liên doanh này.
Theo ChinaDaily, dựa trên định giá liên doanh khoảng 4 tỷ USD - không bao gồm tiền mặt và nợ, Boyu sẽ mua phần cổ phần tương ứng.
Thương vụ được chốt trong bối cảnh Starbucks duy trì đà tăng trưởng mạnh mẽ tại Trung Quốc. Trong báo cáo gần nhất, doanh thu thuần quý tài chính kết thúc ngày 28/12/2025 đạt 23 triệu USD, tăng 11%. Đây là quý tăng trưởng thứ 5 liên tiếp của chuỗi cà phê Mỹ ở thị trường lớn thứ hai toàn cầu, sau quê nhà.
Tuy nhiên, so với sự mở rộng của thị trường và đối thủ, đà tăng trưởng này không đủ để Starbucks duy trì vị thế. Đến Trung Quốc 30 năm trước, chuỗi này được coi là góp phần thúc đẩy văn hóa uống cà phê tại đất nước có văn hóa trà lâu đời.
Theo nền tảng dữ liệu Statista (Đức), tiêu thụ cà phê trung bình của người Trung Quốc đạt hơn 16 tách mỗi người vào năm 2024, còn rất thấp so với thế giới nhưng đã tăng hơn gấp đôi cách đó 5 năm. Ngày nay, nhiều chuyên gia xem Trung Quốc là một trong những thị trường cà phê triển vọng nhất.
Nhưng vài năm gần đây, thị phần của Starbucks lại giảm sút do cạnh tranh gay gắt từ các đối thủ địa phương, từ 34% năm 2019 xuống còn 14% vào 2024, theo Euromonitor International. Hàng loạt chuỗi nội địa như Cotti Coffee và Manner bán đồ uống với giá chỉ bằng một nửa so với Starbucks.
Đặc biệt, sức ép hàng đầu đến từ gã khổng lồ Luckin, với hơn 30.000 cửa hàng toàn cầu, chủ yếu tại quê nhà. Năm tài chính 2025, Luckin báo cáo tăng trưởng kỷ lục. Công ty đạt tổng doanh thu thuần 49,29 tỷ nhân dân tệ (7,16 tỷ USD), tăng 43% so với 2024, lợi nhuận hoạt động tăng 43,5%.
Không chỉ áp đảo về quy mô, điều làm nên khác biệt của Luckin là khả năng xây dựng tập khách hàng trực tuyến lớn thông qua ứng dụng đặt hàng, theo Mingchao Xiao, nhà sáng lập Zhimeng Trends Consulting.
Ngoài ra, Luckin gần đây tăng cường lấn sân sang phân khúc cao cấp, mở các cửa hàng hạng sang để bán đồ uống giá cao hơn. Khách hàng lui tới có thể chọn loại hạt từ Brazil, Ethiopia hoặc tỉnh Vân Nam. Đây vốn là hình thức phục vụ tùy chọn loại hạt đa dạng xuất xứ quen thuộc tại Starbucks.
Trước sức ép lớn của các đối thủ, Starbucks cần một chiến lược mới để giành lại thị phần. Hãng mô tả liên doanh mới với Boyu Capital "được thiết kế tỉ mỉ" và đặt tham vọng dài hạn có 20.000 cửa hàng, từ mức 8.000 quán hiện tại.
Ông Brian Niccol, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành Starbucks, kỳ vọng liên doanh mới thúc đẩy nhanh khả năng tăng trưởng có chủ đích và kỷ luật. "Liên doanh sẽ cho phép chúng tôi phục vụ nhiều khách hàng hơn, mở rộng phạm vi hoạt động sang nhiều thành phố hơn và củng cố vị thế dẫn đầu trong một thị trường năng động và luôn thay đổi", ông nói.
Cơ sở niềm tin này nằm ở năng lực của Boyu Capital. Thành lập năm 2011, công ty đầu tư Trung Quốc này đã rót vốn vào hơn 200 công ty, bao gồm những tên tuổi nổi tiếng ở nước này như nền tảng giải trí iQiyi, hệ thống các trung tâm mua sắm cao cấp SKP và đặc biệt là chuỗi Mixue.
Ông Brady Brewer, Giám đốc điều hành Starbucks Quốc tế, đánh giá Boyu có mô hình hoạt động giúp đẩy nhanh tốc độ mở rộng, nâng cao lợi nhuận và mang đưa thương hiệu đến nhiều cộng đồng hơn trên khắp Trung Quốc.
Zhu Danpeng, nhà phân tích thực phẩm và đồ uống độc lập tại Quảng Châu, cho biết Boyu sở hữu tầm nhìn chiến lược rất sắc bén. Chuyên gia này dự đoán Starbucks sẽ trải qua 3 thay đổi lớn: tăng tốc mở cửa hàng, hoạt động bản địa hóa chính xác và khoa học hơn và tăng cường tích hợp chuỗi cung ứng.
Starbucks đã có 3-4 năm kinh nghiệm trong việc thâm nhập các thành phố nhỏ hơn ở Trung Quốc nhưng ông Zhu tin rằng sự tham gia của Boyu sẽ củng cố hơn nữa lộ trình này, củng cố tầm ảnh hưởng của Starbucks trong phân khúc cao cấp.
"Được thúc đẩy bởi kế hoạch bản địa hóa toàn diện, thương vụ này sẽ đóng vai trò tiên phong trong việc định hình toàn bộ bối cảnh thương hiệu cà phê cao cấp tại Trung Quốc", ông Zhu nhận xét.
Bà Molly Liu, CEO Starbucks Trung Quốc, tiết lộ thỏa thuận sẽ thúc đẩy chiến lược "siêu địa phương hóa", bao gồm cung cấp các loại đồ uống, thực phẩm và hàng hóa thủ công cao cấp, phù hợp với nhu cầu mua hàng trực tiếp và trực tuyến ngày càng phát triển của nhiều cộng đồng đa dạng trên khắp đất nước.
Báo cáo "Café East Asia 2026" của nền tảng thông tin chuyên ngành cà phê World Coffee Portal cho biết Trung Quốc có hơn 85.500 quán cà phê theo chuỗi năm qua, tăng trưởng đến 31,5%. Đây là thị trường duy nhất thế giới có thêm đến 20.000 quán mở mới trong vòng một năm.
Công ty nghiên cứu thị trường Mordor Intelligence cho rằng đang có sự "bùng nổ văn hóa quán cà phê" ở nước này, với mục đích thưởng thức lẫn xã giao.
Để cạnh tranh, nhiều chuỗi cà phê đang đa dạng hóa sản phẩm bằng cách kết hợp thêm các loại trà, đồ ăn nhẹ và đồ uống mang đậm bản sắc văn hóa, đồng thời tăng cường hiện diện trên mạng xã hội. Điều này cũng khiến các thương hiệu toàn cầu đến đây phải điều chỉnh chiến lược để thích ứng với một thị trường phát triển nhanh nhưng cạnh tranh khốc liệt.
"Trung Quốc vẫn là một trong những thị trường dài hạn đầy triển vọng nhất của chúng tôi", Chủ tịch kiêm CEO Startbucks Brian Niccol, khẳng định.
Trong chuyến thăm Hàn Quốc tuần này, CEO Nvidia Jensen Huang không chỉ gặp gỡ các lãnh đạo ngành chip nhớ và robot của Hàn Quốc. Ông còn dự kiến xuất hiện trên một chương trình truyền hình nổi tiếng và ném bóng mở màn tại một trận bóng chày ở nước này.
Việc này cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của Hàn Quốc trong hệ sinh thái AI toàn cầu. Đây cũng là chuyến thăm Hàn Quốc lần thứ 2 của Huang trong 7 tháng qua.
Samsung Electronics và SK Hynix hiện sản xuất khoảng 70% bộ nhớ cần thiết cho các chip AI như của Nvidia. Bên cạnh đó, thế mạnh về sản xuất và robot cũng giúp Hàn Quốc trở thành một mắt xích quan trọng trong hệ thống AI vật lý - tích hợp AI vào robot, xe cộ và nhà máy.
"Nvidia ngày càng phụ thuộc vào các nhà cung cấp Hàn Quốc", Jeff Kim, nhà phân tích tại KB Securities viết trong một báo cáo. Huang "cần một địa điểm sản xuất cho AI vật lý và Hàn Quốc đang nổi lên là môi trường thử nghiệm hoàn hảo".
Nền kinh tế lớn thứ tư châu Á hiện cũng là khách hàng lớn của Nvidia. Tháng 10 năm ngoái, công ty này thông báo sẽ cung cấp hơn 260.000 chip AI tiên tiến nhất cho chính phủ và một số doanh nghiệp hàng đầu Hàn Quốc.
Các nhà phân tích và nhà đầu tư cho rằng tầm quan trọng của Hàn Quốc đang ngày càng tăng, khi căng thẳng thương mại làm suy giảm doanh số sản phẩm bán dẫn tiên tiến sang Trung Quốc. "Trong khi đó, các công ty Hàn Quốc đang vận hành những nhà máy công nghệ cao, cần rất nhiều chip này", Seung-yub Lee - Giám đốc quỹ đầu tư Quad Investment Management cho biết.
Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung cam kết đầu tư vào AI sẽ là ưu tiên chính sách hàng đầu, với mục tiêu đưa nước này trở thành một trong ba cường quốc AI lớn nhất thế giới. Chính sách này cũng nằm trong nỗ lực xoa dịu tác động kinh tế từ tình trạng dân số suy giảm.
"Hàn Quốc là một phần quan trọng trong hệ sinh thái của chúng tôi", Huang nói với các phóng viên trong bữa tối cùng các lãnh đạo công nghệ Hàn Quốc ở Đài Loan ngày 1/6, ngày khai mạc triển lãm công nghệ Computex.
Ông nhấn mạnh tiềm năng hợp tác trong lĩnh vực robot khi được hỏi Nvidia có thể đầu tư vào đâu, vì "Hàn Quốc là một nước sản xuất và có giới hạn về dân số". "Chúng tôi còn rất nhiều việc phải làm cùng nhau", ông nói.
Kế hoạch của Huang còn bao gồm việc thu hút đất nước 50 triệu dân này. Ông sẽ xuất hiện trên một trong những chương trình trò chuyện nổi tiếng nhất Hàn Quốc "You Quiz on the Block". Ông cũng sẽ mặc áo của đội bóng chày Doosan Bears để thực hiện nghi thức ném bóng khai cuộc trong trận đấu ngày 7/6. Chủ tịch Doosan Group Park Jeong-won cũng tham gia đánh bóng tượng trưng. Các công ty thành viên của Doosan hiện sản xuất robot và vật liệu được sử dụng trong chip Blackwell của Nvidia.
Park Ju-gun - Giám đốc công ty phân tích doanh nghiệp Leaders Index cho rằng Huang đã rút ra bài học từ chuyến thăm hồi tháng 10/2025. Cuộc gặp tại một cửa hàng gà rán ở Hàn Quốc với lãnh đạo Samsung Electronics và Hyundai Motor khi đó thu hút sự chú ý lớn của truyền thông.
Gà rán dùng kèm bia tươi ướp lạnh gọi là combo "chimaek", món "nhất định phải thử" đối với bất kỳ ai đến Hàn Quốc. Ba ông trùm công nghệ đã thưởng thức tại nhà hàng Kkanbu Chicken ở quận Gangnam, nhân hội nghị APEC.
Trong tiếng Hàn, từ "kkanbu" được hiểu rộng là "bạn thân" hoặc "đối tác tin cậy", từng trở nên nổi tiếng toàn cầu qua bộ phim "Squid Game" của Netflix, nơi nó tượng trưng cho sự trung thành giữa các đồng minh.
Huang không tiết lộ nhiều khi được hỏi lần này sẽ gặp những lãnh đạo doanh nghiệp Hàn Quốc nào. Tuy nhiên, ẩm thực một lần nữa đóng vai trò quan trọng trong lịch trình. Theo truyền thông địa phương, ông có thể tham dự một bữa BBQ (thịt nướng) Hàn Quốc tại Sungsu (Seoul) cùng các lãnh đạo từ SK Group, Hyundai Motor và LG Group.
Reuters trước đó đưa tin Huang nhiều khả năng sẽ gặp Chủ tịch Koo Kwang-mo của LG Group cùng các lãnh đạo của Naver - nền tảng trực tuyến lớn nhất Hàn Quốc.
Ngày 9/4, Thống đốc Phạm Đức Ấn chủ trì cuộc họp với đại diện các ngân hàng thương mại, quán triệt định hướng điều hành lãi suất.
Ngân hàng Nhà nước nhận định bối cảnh quốc tế nhiều biến động, đặc biệt căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông khiến giá dầu tăng, gây áp lực lên lạm phát. Nhu cầu vốn cao trong khi một số ngân hàng cạnh tranh huy động đã đẩy mặt bằng lãi suất tăng thời gian qua.
Tuy nhiên để hỗ trợ doanh nghiệp và người dân, tại cuộc họp, các ngân hàng thống nhất thực hiện chủ trương của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước về việc giảm mặt bằng lãi suất. Các nhà băng theo đó cam kết sẽ điều chỉnh giảm cả lãi suất huy động và cho vay ngay sau cuộc họp.
Ngân hàng Nhà nước cũng cho biết sẽ tiếp tục theo dõi chặt diễn biến lãi suất trên thị trường, yêu cầu các ngân hàng minh bạch việc công bố lãi suất trên website, đồng thời sẵn sàng hỗ trợ thanh khoản khi cần thiết. Cơ quan quản lý đồng thời cũng tăng cường thanh tra, giám sát và xử lý nghiêm các vi phạm trong hoạt động huy động vốn, cấp tín dụng.
Thông tin tại cuộc họp, ông Phạm Chí Quang, Vụ trưởng Chính sách tiền tệ, cho biết trong 3 tháng đầu năm, chính sách tiền tệ được điều hành chủ động, linh hoạt nhằm ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng.
Ngân hàng Nhà nước theo ông Quang, điều hành nghiệp vụ thị trường mở linh hoạt, chào mua giấy tờ có giá với kỳ hạn đa dạng để hỗ trợ thanh khoản hệ thống. Tỷ giá và thị trường ngoại tệ cũng được điều hành phù hợp với diễn biến thị trường, kết hợp các công cụ để ổn định vĩ mô.
Về tín dụng, cơ quan này định hướng tăng trưởng khoảng 15%, đồng thời yêu cầu các tổ chức tín dụng kiểm soát dòng vốn vào lĩnh vực rủi ro như bất động sản. Tín dụng cần được ưu tiên cho sản xuất kinh doanh và các lĩnh vực tạo động lực tăng trưởng, hạn chế nợ xấu.
Ngân hàng Nhà nước khẳng định tiếp tục giữ nguyên các mức lãi suất điều hành nhằm tạo điều kiện cho các tổ chức tín dụng tiếp cận nguồn vốn chi phí thấp, qua đó hỗ trợ nền kinh tế.
