Câu chuyện nhanh chóng thu hút sự chú ý, không chỉ vì tính đúng sai của vụ việc, mà còn là một thực tế đáng lo ngại: “Nhiều sinh viên đi làm thêm nhưng không thực sự biết mình có những quyền gì”.
Trao đổi về vấn đề này, luật sư Nguyễn Trung Tín, Giám đốc Công ty Luật Tín & Associates, cho biết việc sinh viên làm thêm có phải tham gia bảo hiểm bắt buộc hay không phụ thuộc vào điều kiện cụ thể của quan hệ lao động.
Theo ông Tín, đáng chú ý, Điểm l, Khoản 1, Điều 2 của luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định, người lao động làm không trọn thời gian vẫn phải tham gia bảo hiểm bắt buộc nếu có mức lương trong tháng bằng hoặc cao hơn mức tối thiểu làm căn cứ đóng bảo hiểm (mức lương cơ sở hiện tại là 2.340.000 đồng/tháng).
Liên quan đến trường hợp sinh viên vừa đi học, vừa đi làm, luật sư cho biết thêm theo Khoản 10, Điều 1 và Khoản 5, Điều 13 của luật Bảo hiểm y tế sửa đổi 2024, nếu một người đồng thời thuộc nhiều nhóm tham gia bảo hiểm y tế, sẽ đóng theo nhóm có thứ tự ưu tiên cao hơn. Trong đó, nhóm do người lao động và người sử dụng lao động đóng được xếp trước nhóm học sinh, sinh viên. Điều này đồng nghĩa với việc khi sinh viên ký hợp đồng lao động và thuộc diện đóng bảo hiểm bắt buộc, sẽ phải tham gia bảo hiểm y tế theo doanh nghiệp thay vì theo nhà trường.
Về vấn đề đóng trùng bảo hiểm y tế, theo Khoản 2.5 và Điều 20 Quyết định 595/QĐ-BHXH, trường hợp người tham gia đóng trùng sẽ được cơ quan bảo hiểm xã hội hoàn trả phần tiền đã đóng thừa.
Làm rõ thêm về việc doanh nghiệp yêu cầu người lao động hoàn tất nghĩa vụ bảo hiểm trước khi trả lương, luật sư Nguyễn Trung Tín khẳng định đây là hai nghĩa vụ hoàn toàn độc lập và không thể thay thế cho nhau.
Cụ thể, theo Điều 102 bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động chỉ được khấu trừ tiền lương trong một số trường hợp nhất định, như để bồi thường thiệt hại do người lao động làm hư hỏng tài sản, thiết bị.
“Pháp luật không cho phép doanh nghiệp tự ý giữ lương của người lao động như một hình thức ‘bảo đảm’ cho các nghĩa vụ khác, bao gồm cả nghĩa vụ bảo hiểm”, luật sư Nguyễn Trung Tín nhấn mạnh.
Theo luật sư, tiền lương là quyền lợi gắn liền với công sức lao động và phải được chi trả đầy đủ, đúng thời hạn.
“Việc chưa hoàn tất nghĩa vụ bảo hiểm (nếu có) cần được xử lý thông qua cơ chế đối chiếu, truy thu hoặc thỏa thuận rõ ràng, chứ không thể trở thành lý do để trì hoãn hoặc từ chối trả lương”, ông cho biết.
Trên thực tế, việc sinh viên đi làm thêm từ sớm không còn xa lạ, nhưng không phải ai cũng được tiếp cận đầy đủ thông tin về hợp đồng lao động hay bảo hiểm.
Phạm Thị Quyên, sinh viên Trường ĐH Kiến trúc Hà Nội, hiện đang làm thêm tại một cửa hàng trang sức trong trung tâm thương mại, cho biết bản thân chưa được ký hợp đồng lao động chính thức.
“Mình cũng không hiểu rõ lắm về quyền lợi, chỉ biết là nếu được ký hợp đồng thì sẽ có bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và có thêm tháng lương thứ 13”, Quyên chia sẻ.
Trong khi đó, Nguyễn Trung Kiên, sinh viên Trường ĐH Tôn Đức Thắng TP.HCM, hiện làm bán thời gian tại một quán cà phê, cũng cho biết mình chưa từng ký hợp đồng lao động.
“Mình cũng có biết sơ qua về quyền lao động, nhưng nghĩ làm việc làm bán thời gian thì không quá quan trọng. Chủ yếu làm thêm kiếm tiền nên em cũng không để ý nhiều đến chuyện hợp đồng”, Kiên nói.
Những chia sẻ này cho thấy một điểm chung: nhiều sinh viên bước vào thị trường lao động với tâm lý “làm tạm”, từ đó dễ bỏ qua quyền lợi của chính mình.
Theo tiến sĩ Nguyễn Thị Bích, Trưởng bộ môn luật lao động (Trường ĐH Luật TP.HCM), sinh viên và lao động trẻ thường gặp bất lợi do thiếu hiểu biết và kinh nghiệm: Không phân biệt rõ các loại hợp đồng, không quan tâm đến quyền lợi bảo hiểm, không lưu giữ thông tin làm việc và ngại va chạm khi có tranh chấp.
Đặc biệt, tâm lý “làm thêm cho vui” hoặc “chỉ làm tạm thời” khiến nhiều người chấp nhận làm việc mà không có hợp đồng hoặc thỏa thuận rõ ràng.
Tiến sĩ Nguyễn Thị Bích nhận định: “Dù là lao động toàn thời gian hay bán thời gian, khi đã có quan hệ lao động thì quyền và nghĩa vụ của các bên đều được pháp luật điều chỉnh. Việc không ký hợp đồng hoặc không quan tâm đến hợp đồng có thể khiến người lao động rơi vào thế bất lợi khi xảy ra tranh chấp”.
Theo bà, nhiều sinh viên hiện nay chưa có thói quen tìm hiểu quy định pháp luật lao động từ sớm, dẫn đến việc dễ chấp nhận những điều kiện làm việc thiếu rõ ràng.
“Người lao động không đi xin việc, mà đang trao đổi giá trị sức lao động của mình. Khi không nhận thức được điều này, họ dễ chấp nhận những điều kiện bất lợi”, bà nhấn mạnh.
Xung quanh việc lao động trẻ cần làm gì để tự bảo vệ mình? Trao đổi thêm về vấn đề này, bà Nguyễn Thị Bích cho biết trong trường hợp phát sinh tranh chấp, người lao động được khuyến nghị: Kiểm tra hợp đồng, bảng lương; trao đổi trực tiếp với quản lý; lưu giữ bằng chứng làm việc; liên hệ cơ quan chức năng nếu cần.
Lừa đảo tiền chuộc thú cưng bằng AI đang trở thành nỗi ám ảnh của nhiều người khi thú cưng bị thất lạc. Nhiều bạn trẻ đã rơi vào bẫy lừa đảo này, không chỉ mất tiền mà còn mất đi niềm tin vào việc tìm kiếm thú cưng của mình.
Anh T.Q.T. (30 tuổi), đang thuê trọ trên đường Trần Văn Khánh (P.Tân Thuận, TP.HCM), cho biết cuối tháng 3 anh vừa tìm lại được mèo đi lạc. Kể lại câu chuyện qua điện thoại, anh vừa bực vừa buồn cười.
"Tôi đã tìm được mèo rồi, nhưng vẫn có đối tượng lừa đảo nhắn tin đòi tiền chuộc. Tụi nó dùng AI tạo ảnh để lừa đảo. Quá bận, chẳng có thời gian dây dưa, tôi nhắn: "Anh đem thịt luôn dùm em đi anh", rồi chặn luôn", anh T. kể.
Cụ thể, tối 20.3, con mèo của anh nhân lúc các bạn sinh viên cùng trọ mở cửa đã chạy ra ngoài. Tìm kiếm khắp nơi không thấy, anh đăng bài lên các hội nhóm nhờ hỗ trợ. Trưa hôm sau, anh nhận được cuộc gọi báo đang giữ mèo, yêu cầu anh đến nhận.
"Tôi đeo cho mèo vòng cổ có ghi số điện thoại. Người nhặt được gọi tôi đến đón. Lúc đó tôi đang đi làm nên nhờ em họ đến nhận giúp", anh nói.
Đúng lúc này, điện thoại anh bất ngờ nhận tin nhắn từ tài khoản Zalo "Ngoc Vu", nói đang giữ mèo và yêu cầu chuyển khoản 4 triệu đồng tiền chuộc, hẹn "chuyển xong ra cầu Tân Thuận nhận". Người này còn gửi hình ảnh mèo nằm trong chuồng sắt, nền bẩn thỉu.
"Nhìn hình giống y chang, tôi giật mình. Tôi gọi ngay cho em họ thì em nói đã đón mèo rồi. Lúc đó mới nhận ra: khi nóng ruột rất dễ bị lừa. Sau nhìn lại thấy ảnh AI, Tôi đăng bài cảnh báo và biết nhiều người cũng bị lừa kiểu này. Họ lấy ảnh mình từng đăng khi tìm thú cưng rồi tạo ảnh AI giống thật để đòi tiền", anh cho biết…
Không may mắn như anh T., chị Đ.T.T.T. (35 tuổi, ngụ P.Tân Sơn Nhất, TP.HCM) đã mất 3 triệu đồng vì chiêu lừa tương tự.
Chị kể, khoảng 1 giờ sáng, chị nhận được tin nhắn Zalo từ một người tên Đức, khẳng định đã thấy mèo của chị. Người này gửi hình ảnh mèo bị nhốt, nhìn rất đáng thương, giống hệt bé Lem (tên thú cưng của chị).
"Tôi yêu cầu gọi video xem trực tiếp nhưng họ từ chối. Tôi biết 80% là lừa đảo nhưng vẫn hy vọng. Họ nói suy nghĩ kỹ, 5 giờ sáng trả lời, nếu không chuộc sẽ đưa vào lò mổ. Chỉ cần còn một chút hy vọng, tôi vẫn bám vào", chị nói.
Sau khi thương lượng, người này yêu cầu 3 triệu đồng để "chuộc mèo". Chị chuyển khoản, rồi cùng bạn đến địa điểm đã hẹn gần nhà nhưng không thấy ai. Gọi lại thì đã bị chặn liên lạc.
3 ngày sau, chị may mắn phát hiện mèo Lem bị kẹt trong nhà hàng xóm, cách nhà vài căn.
"Tôi không dùng Facebook, phải nhờ bạn đăng bài cảnh báo. Kẻ lừa đảo còn mở chặn để nhắn tin chọc ghẹo, tôi chặn luôn. Trong phần bình luận, có người nói chúng còn khoe lừa được 3 triệu đồng. Sau bài đăng, nhiều người nói nhờ đọc câu chuyện của tôi nên không chuyển tiền nữa", chị kể.
Từ năm 2023, luồng sinh khí mới đã lan tỏa tại Trường ĐH Y dược Cần Thơ khi trường bắt đầu tuyển sinh quốc tế cho ngành y khoa. Bất ngờ là chỉ trong 3 năm, đất Tây Đô trở thành ngôi nhà thứ hai của hơn 450 sinh viên đến từ đất nước Ấn Độ.
Sự hiện diện của những gương mặt trẻ đến từ đất nước đông dân thứ 2 thế giới cũng đã khẳng định niềm tin vào chất lượng đào tạo y khoa của Việt Nam và là minh chứng cho tình hữu nghị giữa Việt Nam - Ấn Độ ngày càng sâu rộng, bền chặt.
Tại vùng đất miền Tây sông nước của Việt Nam, các du học sinh Ấn Độ không chỉ bị chinh phục bởi môi trường học tập hiện đại mà còn bị cuốn hút bởi những giá trị văn hóa bản địa đặc sắc. Những ngày đầu tuy không ít bỡ ngỡ và khó khăn trong việc thích nghi, nhưng càng khám phá, các bạn trẻ phương xa lại càng cảm thấy yêu mến con người và đất nước Việt Nam nhiều hơn.
Trong ký ức của sinh viên năm thứ 2 Joseph Paul Carsiya Simon, những ngày đầu tiên tại Việt Nam là một trải nghiệm đầy lúng túng với thói quen dậy sớm của người dân địa phương. Tại quê hương Ấn Độ của cô, học sinh thường bắt đầu đến trường vào khoảng 8 giờ sáng. Trong khi ở Việt Nam, nhịp sống học tập đã rộn ràng từ lúc bình minh. Joseph cũng bày tỏ sự thích thú khi khám phá ẩm thực buổi sáng tại đây, nơi mà hầu như món ăn nào cũng có sự hiện diện của thịt, một nét khác biệt hoàn toàn so với những bữa ăn tại quê nhà.
Quyết định chọn Việt Nam làm nơi gửi gắm ước mơ bác sĩ của Joseph bắt nguồn từ sự tham khảo ý kiến từ những người đi trước. Bởi tại Ấn Độ, Trường ĐH Y dược Cần Thơ vốn được đánh giá rất cao như một trung tâm đào tạo y khoa trọng điểm. "Chỉ sau hai năm gắn bó, tôi quyết nỗ lực học tiếng Việt để nuôi hy vọng được ở lại sinh sống, làm việc lâu dài tại đây nếu có cơ hội", Joseph chia sẻ.
Cùng chung hành trình ấy, sinh viên năm thứ 3 Dhanasckar Chitra Kavya cũng từng đối mặt với rào cản ngôn ngữ như một thử thách lớn nhất khi mới sang Việt Nam. Tuy nhiên, cô chưa bao giờ cảm thấy bị động khi luôn nhận được sự quan tâm thấu đáo của nhà trường. Bên cạnh hoạt động chuyên môn, nhà trường còn có nhiều hoạt động ngoại khóa, giao lưu văn nghệ, thể dục thể thao giữa sinh viên trong nước và quốc tế.
Về mặt chuyên môn, Dhanasckar cảm thấy rất hài lòng khi được thực hành và nâng cao kỹ năng dưới sự dẫn dắt tận tâm của các giảng viên. Các thầy cô luôn giảng dạy với phương châm "chậm và chắc" để sinh viên tiếp thu kiến thức hiệu quả nhất. Dhanasckar tự tin nói: "Đây sẽ là hành trang quý giá để mai này khi ra trường, tôi có thể góp sức vào sự phát triển của ngành y tế tại chính quốc gia mình".
Còn với sinh viên năm thứ 2 Rajakumar Gokul, nỗi nhớ nhà là điều khó tránh khỏi khi khoảng cách địa lý khiến anh mỗi năm chỉ có thể về thăm gia đình hai lần vào dịp Tết Nguyên đán và kỳ nghỉ hè. Thế nhưng, sự thân thiện và ấm áp của người Cần Thơ nói riêng và Việt Nam nói chung đã nhanh chóng lấp đầy khoảng trống ấy trong lòng anh. Qua những chuyến thăm chùa chiền và đền đài ở miền Tây, Rajakumar không khỏi bất ngờ trước một nền văn hóa cởi mở, nơi con người rất dễ gần gũi và kết bạn.
Dù đi đến đâu, Rajakumar cũng được tiếp đãi nồng hậu như một người bản xứ, một ấn tượng đẹp đẽ mà anh rất muốn kể lại cho gia đình khi trở về quê hương. "Đối với tôi, tình cảm của thầy cô và người dân Việt Nam chính là những mảnh ghép rực rỡ trong ký ức tuổi thanh xuân của mình", Rajakumar bày tỏ.
Dưới góc nhìn của người trực tiếp đứng lớp, thạc sĩ-bác sĩ Nguyễn Thị Thảo Linh, Phó trưởng Bộ môn vi sinh - ký sinh trùng, chia sẻ rào cản ngôn ngữ là thách thức lớn nhất trong quá trình giảng dạy sinh viên Ấn Độ. Tuy nhiên, bằng sự nỗ lực từ cả hai phía, thầy và trò đã cùng nhau vượt qua khó khăn thông qua việc tăng cường tương tác và trao đổi trực tiếp.
Điều khiến các giảng viên cảm thấy hài lòng nhất chính là tác phong học tập cực kỳ nghiêm túc và tinh thần chịu khó của các du học sinh Ấn Độ. Chính sự giao thoa giữa tri thức và tình người ấy đang hằng ngày vun đắp cho một tương lai y học không biên giới, góp phần làm bền chặt hơn tình hữu nghị Việt Nam - Ấn Độ.
Trong lễ tốt nghiệp ngày 24.4 của Trường ĐH Tài chính – Quản trị kinh doanh (nay thuộc Phân viện Học viện tài chính), hình ảnh cả đại gia đình đông đúc quây quần bên tân cử nhân Nguyễn Thị Huyền nhanh chóng trở thành tâm điểm chú ý.
Huyền cho biết, hôm nhận bằng có tổng cộng 29 thành viên đến chúc mừng. Trong số đó, người lớn tuổi nhất là ông nội 74 tuổi, bà nội 70 tuổi. Nhỏ nhất là một em bé mới 6 tháng tuổi. Tất cả mọi người đều cố gắng thu xếp để có mặt trong ngày trọng đại của cô nàng.
Đại gia đình của Huyền sống tại Sóc Sơn (Hà Nội), cách trường khoảng 45 km. Để tham dự buổi lễ, mọi người phải di chuyển gần 1 tiếng rưỡi bằng xe khách 29 chỗ được Huyền thuê trước đó. Không chỉ đến dự lễ, cả gia đình còn cùng nhau đi ăn mừng, đi chơi và tận hưởng trọn vẹn niềm vui.
Điều đặc biệt, toàn bộ chi phí cho ngày hôm đó được Huyền chủ động chuẩn bị từ khoản học bổng hơn 18 triệu đồng mà cô nhận được. “Khi có lịch tốt nghiệp và nhận được tiền học bổng, mình đã nghĩ ngay đến việc mời cả gia đình đi cùng để chia sẻ niềm vui”, Huyền nói.
Nhưng với cô, khoảnh khắc đáng nhớ nhất không phải lúc nhận bằng, mà là khi nhìn thấy ông bà bước xuống xe.
“Lúc đó mình thực sự xúc động. Ông bà đã lớn tuổi, sức khỏe không tốt nhưng vẫn đi một quãng đường xa để đến với mình. Mình cảm giác như mình là người hạnh phúc nhất ngày hôm đó”, Huyền chia sẻ.
Hôm ấy cũng có mặt trong ngày vui của cháu, chị Nguyễn Thị Tươi, cô của Huyền, chia sẻ: “Khi đó gia đình chưa biết Huyền tốt nghiệp loại gì hay có học bổng, chỉ nghĩ đơn giản là cháu thiếu vắng bố mẹ nên mọi người muốn có mặt để cháu không tủi thân”.
Theo chị Tươi, khi biết lịch nhận bằng, Huyền chủ động đề xuất thuê xe, mời cả nhà đi ăn và kết hợp một chuyến đi chơi. “Với gia đình, đây không chỉ là buổi lễ tốt nghiệp mà còn là dịp sum họp hiếm hoi, khi ai cũng gác lại công việc riêng để chung vui cùng cháu. Đó là một ngày rất ý nghĩa, thậm chí niềm vui còn lớn hơn nhiều sự kiện khác vì chứng kiến hành trình nỗ lực của cháu được đền đáp”, chị Tươi bày tỏ.
Với chị, Huyền không chỉ ngoan ngoãn, biết nghĩ cho mọi người mà còn vượt xa kỳ vọng của gia đình, khiến ai cũng tự hào và sẵn sàng đồng hành cùng em trong những chặng đường phía trước.
Đằng sau khoảnh khắc rộn ràng ấy là một câu chuyện dài về sự mất mát, nỗ lực và tình yêu thương. Huyền chia sẻ cô sinh ra trong một gia đình không trọn vẹn. Năm 5 tuổi, mẹ qua đời, bố thì đi làm xa. Hai anh em Huyền được ông bà nội nuôi dưỡng từ nhỏ. Dù cuộc sống còn nhiều khó khăn, ông bà vẫn cố gắng lo cho các cháu đầy đủ.
Biến cố tiếp tục ập đến khi năm 2019, bà nội Huyền được chẩn đoán ung thư phổi. Một năm sau, ông nội cũng phát hiện mắc ung thư dạ dày. “Lúc đó mình đã từng nghĩ sẽ không học đại học. Mình sợ đi học rồi ông bà vất vả hơn, không có ai chăm sóc”, Huyền nhớ lại.
Sau khi tốt nghiệp THPT, Huyền quyết định ở nhà một năm. Chỉ đến năm 2022, khi sức khỏe ông bà dần ổn định, cùng với sự động viên mạnh mẽ từ bà nội, Huyền mới đi học đại học.
“Có những lúc mình mệt mỏi, áp lực, thậm chí từng tự hỏi tại sao cuộc sống lại khó khăn với mình như vậy. Nhưng mỗi lần nghĩ đến ông bà và gia đình, những người luôn đặt hy vọng vào mình thì lại có thêm động lực để cố gắng”, cô gái chia sẻ.
Huyền cho rằng bản thân không phải là người có năng khiếu học tập nổi trội. Nhưng bằng sự kiên trì, cô nàng luôn giữ thói quen học tập chủ động: chăm chú nghe giảng, làm bài đầy đủ, tự ôn tập trước kỳ thi ít nhất một tháng.
“Mình biết mình không thể học giỏi như người khác nên phải bù lại bằng sự chăm chỉ. Mình thường tự soạn đề cương, làm lại bài để hiểu thật kỹ. Chỗ nào không hiểu thì chủ động hỏi thầy cô, bạn bè”, Huyền nói.
Nhờ sự nỗ lực không ngừng, Huyền liên tục đạt thành tích xuất sắc, nhận nhiều học bổng và tốt nghiệp với danh hiệu thủ khoa loại xuất sắc ngành quản trị kinh doanh.
Với Huyền, thành quả ngày hôm nay không chỉ là kết quả của cá nhân, mà còn là “trái ngọt” của cả một gia đình. “Có thể mình thiếu thốn tình cảm của bố mẹ từ nhỏ, nhưng bù lại mình luôn nhận được tình yêu thương từ ông bà và người thân. Có lẽ vì thế mà ngày tốt nghiệp, mọi người đến đông đủ như vậy. Và gia đình chính là nguồn động lực lớn nhất để mình có thể đi đến ngày hôm nay”, Huyền bộc bạch.
