Ngày 13-6, Bộ Ngoại giao phát thông cáo cho biết nhận lời mời của Tổng thống Nga Vladimir Putin, Thủ tướng Lê Minh Hưng sẽ dẫn đầu đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham dự Hội nghị cấp cao kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN – Nga và có các hoạt động song phương tại Kazan, Nga từ ngày 16 đến đến 18-6.
Đây là chuyến công tác đến Nga đầu tiên của Thủ tướng Lê Minh Hưng trên cương vị người đứng đầu Chính phủ Việt Nam.
Chuyến đi tiếp tục khẳng định trách nhiệm, tích cực của Việt Nam trong vai trò thành viên của ASEAN, đồng thời củng cố quan hệ tốt đẹp giữa Việt Nam và Nga.
Hội nghị cấp cao kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN – Nga là cơ hội để hai bên định hình những triển vọng mới cho quan hệ hợp tác cùng có lợi, đồng thời tiếp tục củng cố quan hệ Đối tác chiến lược ASEAN – Nga.
Quan hệ ASEAN – Nga khởi đầu từ tháng 7-1991. Nga trở thành Đối tác đối thoại đầy đủ của ASEAN vào tháng 7-1996, sau đó hai bên ký tuyên bố chung về quan hệ Đối tác tiến bộ và toàn diện vào năm 2005.
Quan hệ tiếp tục được củng cố tại Hội nghị cấp cao ASEAN – Nga lần thứ hai, tổ chức vào năm 2010 tại Hà Nội. Hội nghị tái khẳng định cam kết làm sâu sắc hơn quan hệ và tăng cường phối hợp trong cấu trúc khu vực đang định hình tại châu Á – Thái Bình Dương.
Đây cũng là dấu mốc thể hiện vai trò tích cực của Việt Nam trong thúc đẩy quan hệ ASEAN – Nga và sự tham gia của Nga vào các cơ chế do ASEAN dẫn dắt, nổi bật là Hội nghị cấp cao Đông Á (EAS) và Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng mở rộng (ADMM+).
Bước ngoặt quan trọng của quan hệ là Hội nghị cấp cao lần thứ ba tại Singapore năm 2018, khi ASEAN và Nga nhất trí nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược. Hiện nay, hợp tác được triển khai trong khuôn khổ Kế hoạch Hành động toàn diện giai đoạn 2021-2025 nhằm thực hiện quan hệ Đối tác chiến lược.
Về quan hệ Việt Nam – Nga, hai nước vừa kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 2025. Quan hệ chính trị có độ tin cậy cao và không ngừng được củng cố. Trao đổi đoàn cấp cao diễn ra thường xuyên, tạo động lực mạnh mẽ cho quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước.
Hợp tác thương mại và kinh tế tiếp tục được thúc đẩy, năng lượng – dầu khí là lĩnh vực truyền thống và là biểu tượng cho hợp tác hiệu quả giữa hai nước.
Tháng 3 vừa qua, Việt Nam và Nga đã ký hiệp định hợp tác xây dựng nhà máy điện hạt nhân trên lãnh thổ Việt Nam, kỳ vọng trở thành công trình biểu tượng mới cho tình hữu nghị Việt – Nga.
Hãng thông tấn Prensa Latina ở Cuba dẫn tuyên bố từ chính phủ Cuba ngày 20.5 (giờ địa phương) lên án cáo buộc của Bộ Tư pháp Mỹ trước đó nhằm vào cựu Chủ tịch Raul Castro. Phía Cuba nhấn mạnh chính phủ Mỹ thiếu tính hợp pháp và thẩm quyền để thực hiện hành động này, liên quan sự kiện dẫn đến việc bắn rơi 2 máy bay do tổ chức khủng bố Brothers to the Rescue có trụ sở tại Miami điều khiển trên không phận Cuba vào tháng 2.1996.
Chính quyền Havana chỉ ra việc Washington đã lờ đi nhiều khiếu nại được Cuba đệ trình lên Bộ Ngoại giao Mỹ, Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) và Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO), liên quan đến hơn 25 vụ vi phạm nghiêm trọng và có chủ ý đối với không phận Cuba do tổ chức Brothers to the Rescue thực hiện từ năm 1994 - 1996.
Giới chức Cuba thời điểm đó đã làm rõ lập trường không dung thứ cho các hành vi vi phạm không phận. Cuba khẳng định phản ứng của nước này trước các vụ vi phạm không phận là hành động tự vệ chính đáng, được bảo vệ bởi Hiến chương Liên Hiệp Quốc, Công ước Chicago năm 1944 về Hàng không Dân dụng quốc tế, các nguyên tắc về chủ quyền vùng trời và tính tương xứng.
Cuba tái khẳng định cam kết hòa bình và quyết tâm vững chắc thực hiện quyền tự vệ bất khả xâm phạm, được Hiến chương Liên Hiệp Quốc công nhận.
Chính phủ Cuba khẳng định quyết tâm không thể lay chuyển trong việc bảo vệ Tổ quốc, và thể hiện sự ủng hộ vô điều kiện với cựu Chủ tịch Cuba Raul Castro.
Trang tin Axios ngày 5/5 dẫn nguồn tin quan chức Mỹ cho biết "Nhà Trắng tin rằng họ đang tiến gần tới việc đạt được đồng thuận với Iran" về Bản ghi nhớ (MOU) dài một trang, gồm 14 điểm, do đặc phái viên Trung Đông Steve Witkoff và con rể của ông Trump, Jared Kushner, soạn thảo, cộng tác với một số quan chức Iran.
Một quan chức Pakistan tham gia nỗ lực hòa bình cũng xác nhận với Reuters thông tin trên. "Chúng ta đang rất gần, rất gần rồi", ông này nói.
Nội dung MOU đề xuất hai bên tuyên bố chấm dứt chiến tranh và kích hoạt giai đoạn đàm phán 30 ngày, hướng tới thỏa thuận mở cửa eo biển Hormuz, hạn chế chương trình hạt nhân của Iran và dỡ bỏ lệnh trừng phạt của Mỹ với Iran.
Mỹ yêu cầu Iran dừng mọi hoạt động làm giàu uranium trong tối thiểu 12 năm và lệnh này sẽ tự động gia hạn nếu Iran vi phạm. Sau giai đoạn này, Iran sẽ được phép làm giàu uranium ở mức thấp 3,67% phục vụ mục đích dân sự, cam kết không được tìm cách sở hữu vũ khí hạt nhân và phải chấp nhận các cuộc thanh tra kiểm soát tăng cường cũng như đột xuất.
Hai nguồn tin cho hay Iran sẽ đồng ý loại bỏ kho dự trữ uranium làm giàu cấp độ cao hiện có và các nhà đàm phán đề xuất chuyển số vật liệu này sang Mỹ.
Trong giai đoạn 30 ngày đàm phán, các hạn chế của Iran đối với hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz và lệnh phong tỏa của Mỹ với các cảng biển Iran sẽ dần được dỡ bỏ.
Tuy nhiên, nếu đàm phán đổ vỡ hoặc hai bên không đạt được thỏa thuận, Mỹ có thể khôi phục lệnh phong tỏa hoặc tái khởi động chiến tranh.
Trong khuôn khổ MOU, Mỹ cam kết từng bước dỡ bỏ các lệnh trừng phạt áp đặt lên Iran và dần giải tỏa hàng tỷ USD trong các quỹ của nước này đang bị đóng băng trên khắp thế giới.
Axios nói rằng "chưa có gì được thống nhất chính thức" nhưng các nguồn tin cho hay quá trình hiện tại là thời điểm Mỹ và Iran tiến gần thỏa thuận nhất từ khi cuộc chiến bắt đầu hôm 28/2. Mỹ kỳ vọng nhận được phản hồi từ Tehran về các điểm mấu chốt trong vòng 48 giờ tới.
Mỹ và Iran đạt được lệnh ngừng bắn từ ngày 8/4. Tuy nhiên, tình trạng Iran siết chặt eo biển Hormuz và Mỹ phong tỏa các cảng biển đối phương đã khiến thị trường toàn cầu thiếu hụt hàng triệu thùng dầu, đẩy giá nhiên liệu tăng cao.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ngày 5/5 tuyên bố chiến dịch "Cơn thịnh nộ Kinh hoàng" nhằm vào Iran đã chấm dứt. Theo ông, các vấn đề liên quan chương trình hạt nhân của Iran, trong đó có số phận kho uranium làm giàu ở mức cao, sẽ được giải quyết thông qua đàm phán.
Trả lời phỏng vấn kênh Fox News vào ngày 15/5, Tổng thống Donald Trump xác nhận Mỹ đã cho phép 3 tàu chở dầu Trung Quốc chở đầy dầu của Iran đi qua eo biển Hormuz vào đầu tuần này.
Ông Trump nói rằng các tàu này được phép đi qua eo biển Hormuz “vì chúng tôi đã cho phép điều đó xảy ra”.
Tổng thống Trump vừa trở về Mỹ sau chuyến thăm Trung Quốc và có các cuộc gặp với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Ông Trump cho biết các tàu Trung Quốc đã được phép rời khỏi eo biển Hormuz trước chuyến thăm.
Trước đó, truyền thông nhà nước Iran đưa tin rằng khoảng 30 tàu, bao gồm ít nhất một tàu Trung Quốc, đã đi qua eo biển Hormuz kể từ tối 13/5, đồng thời cho biết hoạt động này diễn ra “với sự cho phép của Iran”.
Theo Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, trong cuộc gặp tại Bắc Kinh, Tổng thống Trump đã thảo luận với Chủ tịch Tập Cận Bình về cuộc chiến Iran và việc phong tỏa eo biển Hormuz.
Ông Rubio khẳng định Washington không đề nghị Bắc Kinh giúp đỡ trong vấn đề Iran. Tuy nhiên, ông nói: “Phía Trung Quốc cho biết họ không ủng hộ việc quân sự hóa eo biển Hormuz, không ủng hộ một hệ thống thu phí, và đó cũng là lập trường của chúng tôi”.
Ông Trump từng được kỳ vọng sẽ tìm kiếm sự hỗ trợ của nhà lãnh đạo Trung Quốc trong việc chấm dứt cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel với Iran và giải quyết bế tắc tại eo biển Hormuz, một tuyến đường vận tải biển quan trọng đối với hoạt động trung chuyển năng lượng toàn cầu.
Iran trên thực tế đã đóng cửa eo biển Hormuz sau khi Mỹ và Israel phối hợp mở chiến dịch không kích Iran, làm gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu và khiến giá xăng dầu tăng vọt.
Trong khi đó, Mỹ đã phong tỏa hải quân đối với Iran. Mỹ đã triển khai lực lượng quân sự theo dõi và ngăn các tàu ra vào các cảng của Iran.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nhấn mạnh việc mở lại eo biển Hormuz cũng phục vụ lợi ích của Trung Quốc và ông tin rằng Bắc Kinh sẽ làm những gì có thể để mở lại tuyến đường thủy chiến lược này.
Trung Quốc, quốc gia có quan hệ chặt chẽ với Iran, đã chỉ trích các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, và kêu gọi một giải pháp ngoại giao cho cuộc chiến.
Ông Rubio cho biết ông Trump và ông Tập đã tìm thấy tiếng nói chung về vấn đề Iran, khi Trung Quốc nhắc lại sự phản đối đối với việc Tehran phát triển vũ khí hạt nhân.
Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết các quan chức cấp cao Mỹ và Trung Quốc nhất trí rằng không nước nào được phép áp đặt phí lưu thông đối với tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải huyết mạch với hoạt động vận tải dầu mỏ toàn cầu.
