Ngày 14/6, Mỹ – Iran thông báo đạt thỏa thuận nhằm chấm dứt hơn ba tháng giao tranh. Thỏa thuận này sẽ được ký tại Thụy Sĩ vào ngày 19/6.
Trong bài đăng trên mạng xã hội, Tổng thống Mỹ Donald Trump xác nhận sẽ dỡ bỏ ngay lập tức lệnh phong tỏa hàng hải của Mỹ đối với Iran, đổi lại Iran phải mở cửa trở lại eo biển Hormuz “mà không có phí quá cảnh”. Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cũng khẳng định hai bên sẽ chấm dứt mọi hoạt động quân sự “ngay lập tức và vĩnh viễn”.
Tin tức này ngay lập tức khiến các thị trường toàn cầu biến động lớn. Phản ứng mạnh nhất là thị trường năng lượng. Dầu thô Mỹ WTI hiện giảm 6% về 79,8 USD một thùng. Dầu Brent mất 5,1% còn 82,8 USD một thùng. Đây là mức giá thấp nhất 3 tháng.
Các thị trường chứng khoán châu Á cũng tăng vọt. Chỉ số Kospi (Hàn Quốc) đóng cửa phiên giao dịch ngày 15/6 tăng 5,2%. Nikkei 225 (Nhật Bản) tăng 5%. S&P/ASX 200 của Australia lên 1,3%. Các chỉ số tương lai của thị trường chứng khoán Mỹ hiện tăng 1-2%.
“Các thị trường đã đợi tin tức này nhiều tháng qua và giờ đã thở phào. Tổng thống Trump đã xác nhận eo biển Hormuz sẽ mở cửa trở lại và lệnh phong tỏa của Hải quân Mỹ được dỡ bỏ”, Josh Gilbert – nhà phân tích khu vực châu Á – Thái Bình Dương tại eToro cho biết trên CNBC.
Các nhóm tài sản khác cũng ghi nhận biến động trong phiên đầu tuần. Chỉ số Dollar Index giảm 0,3%. Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm hạ 5 điểm cơ bản (0,05%), cho thấy nhà đầu tư đã bớt lo ngại về tác động của giá năng lượng lên lạm phát.
“Tác động tức thời nhất là thị trường đang điều chỉnh lại phần bù rủi ro lạm phát trong giá tài sản, phát sinh từ khi eo biển bị phong tỏa”, Billy Leung – chiến lược gia đầu tư tại Global X ETFs cho biết.
Tại ngân hàng Commonwealth Bank of Australia, các nhà phân tích nhấn mạnh tương lai thị trường dầu mỏ sẽ phụ thuộc vào tốc độ hoạt động vận chuyển và sản xuất trở lại bình thường. Vivek Dhar – Trưởng bộ phận nghiên cứu hàng hóa và phát triển bền vững tại CBA dự báo giá dầu Brent về 80 USD một thùng vào cuối năm nay, nếu eo biển mở cửa và hoạt động xuất khẩu được khôi phục.
Ông lưu ý thiệt hại với cơ sở hạ tầng lọc dầu, sự hiện diện của thủy lôi trên biển và những bất ổn liên quan đến hoạt động của các tàu chở dầu có thể làm chậm quá trình bình thường hóa. Dù vậy, Dhar cho rằng thị trường nhiều khả năng vẫn sẽ được trấn an. Vì dòng chảy dầu chỉ cần khôi phục về mức 60-70% trước chiến sự là đủ để giới phân tích lại dự báo dư cung.
Trên Reuters, nhà phân tích năng lượng Ron Bousso đánh giá việc mở lại eo biển Hormuz sẽ kích hoạt quá trình điều chỉnh theo nhiều giai đoạn với dòng chảy năng lượng toàn cầu. Giai đoạn một, các tàu chở dầu bị mắc kẹt tại khu vực vịnh Ba Tư sẽ ngay lập tức rời đi để tiếp tục hành trình cung cấp năng lượng cho những thị trường đang thiếu hụt, đặc biệt là tại châu Á. Theo hãng dữ liệu Kpler, hiện có khoảng 60 triệu thùng dầu thô và sản phẩm từ dầu đang được lưu trữ nổi trong khu vực Vịnh Ba Tư.
Giai đoạn tiếp theo là làn sóng tàu đổ về đây nhằm giải phóng lượng dầu tại các kho chứa trên đất liền ở Trung Đông và khôi phục xuất khẩu. Dù chuỗi cung ứng cần vài tháng để cân bằng hoàn toàn, tác động giải tỏa áp lực lên kinh tế toàn cầu là rõ rệt. Các nước sản xuất trong khu vực có thể khôi phục khoảng 11 triệu thùng dầu một ngày từng phải ngừng khai thác trong thời gian xung đột.
Korea Herald đánh giá ngành lọc dầu và hóa dầu của Hàn Quốc sẽ hưởng lợi nhiều nhất từ diễn biến này. Các nhà máy lọc dầu nước này phụ thuộc lớn vào nguồn dầu thô từ Trung Đông, trong khi ngành hóa dầu chủ yếu sử dụng naphtha nhập khẩu từ vùng Vịnh. Giá dầu thô giảm sẽ giúp hạ chi phí nhập khẩu và cải thiện biên lợi nhuận của các ngành tiêu thụ nhiều năng lượng.
Các nước châu Á chịu tác động mạnh nhất khi eo biển Hormuz bị phong tỏa, do phần lớn dầu họ nhập khẩu từ Trung Đông. Trước chiến sự, khoảng 20% tàu dầu và khí hóa lỏng toàn cầu được vận chuyển qua eo biển này.
Trên Fortune, ông Ajay Srivastava – nhà sáng lập tổ chức tư vấn Global Trade Research Initiative cũng kỳ vọng thỏa thuận hòa bình giúp ổn định thị trường năng lượng, giảm áp lực lên giá dầu, khí đốt, cũng như cải thiện triển vọng tăng trưởng của Ấn Độ.
“Việc vận tải qua khu vực vùng Vịnh bị gián đoạn làm chi phí nhập khẩu năng lượng của Ấn Độ lên cao, khiến rủi ro lạm phát gia tăng, đồng rupee suy yếu và buộc các nhà máy lọc dầu phải tìm kiếm nguồn cung thay thế từ các thị trường xa hơn”, ông nói.
Bên cạnh đẩy giá dầu tăng, việc eo biển Hormuz bị phong tỏa còn gây gián đoạn chuỗi cung ứng nhiều mặt hàng thiết yếu, đặc biệt là phân bón. Iran, Saudi Arabia, Qatar, UAE và Bahrain hiện cung cấp hơn một phần ba nguồn cung ure toàn cầu. Đây là loại phân bón nitơ được sử dụng phổ biến nhất thế giới. Thiếu ure đã gây ảnh hưởng tới mùa gieo trồng cao điểm tháng 5-7 tại nhiều nước Đông Nam Á. Vì vậy, khi Hormuz mở trở lại, tình hình này có thể được xoa dịu.
Với các nhà đầu tư, tác động quan trọng nhất có lẽ là lạm phát và chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương. Giá dầu thấp hơn sẽ giúp giảm áp lực chi phí với hộ gia đình và doanh nghiệp, đồng thời làm giảm nguy cơ lạm phát tăng trở lại trong bối cảnh các ngân hàng trung ương lớn bước vào tuần họp chính sách dày đặc.
“Đây là tín hiệu tích cực đối với nhà đầu tư toàn cầu. Việc giá dầu hạ nhiệt sẽ giúp giảm bớt gánh nặng cho các ngân hàng trung ương”, Gilbert nhận định.
Tuần này, Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) sẽ có phiên họp chính sách. Tuần trước, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) nâng lãi suất lần đầu tiên sau 3 năm. Họ cũng là ngân hàng trung ương lớn đầu tiên làm việc này kể từ đầu chiến sự Trung Đông.
Dù vậy, nhiều nhà đầu tư vẫn nghi ngại về tác động kinh tế của thỏa thuận hòa bình. Leung lưu ý việc giá vàng thế giới tăng tốc, hiện lên quanh 4.300 USD một ounce. Ngoài yếu tố áp lực lãi suất hạ nhiệt, ông cho rằng đà tăng của kim loại quý cho thấy thị trường hiện chưa hoàn toàn tin vào thỏa thuận của Mỹ – Iran.
Gilbert cũng cảnh báo thỏa thuận đến ngày 19/6 mới được ký và các chi tiết được công khai hiện rất ít. “Cuộc xung đột này đã nhiều lần cho thấy tình hình có thể đảo chiều rất nhanh”, ông nói.
Trên Atlantic Council, Josh Lipsky – cố vấn cho Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cho rằng “không nên kỳ vọng thị trường sẽ ăn mừng thỏa thuận hòa bình quá lâu”. Ông nhấn mạnh trong hơn một tháng qua, mỗi khi xuất hiện tin tức về khả năng đạt thỏa thuận, giới buôn dầu lại nâng dần kỳ vọng sớm hay muộn điều này cũng thành hiện thực.
“Điều đó có nghĩa các thị trường, vốn luôn hướng tới tương lai, đã phản ánh phần lớn kết quả hôm nay vào giá tài sản từ trước”, ông kết luận.
Meta vừa kích hoạt một trong những đợt sa thải gây chấn động nhất ngành công nghệ năm 2026 khi khoảng 8.000 nhân viên trên toàn cầu đồng loạt nhận thông báo mất việc qua email vào rạng sáng 20/5. Đằng sau quyết định này là cuộc “đặt cược tất tay” của CEO Mark Zuckerberg vào trí tuệ nhân tạo (AI) - lĩnh vực được ông xem là “mặt trận cạnh tranh khốc liệt nhất lịch sử công nghệ”.
Theo Bloomberg, Meta đang cắt giảm khoảng 10% lực lượng lao động toàn cầu, đồng thời hủy thêm khoảng 6.000 vị trí tuyển dụng chưa sử dụng nhằm tái cấu trúc bộ máy theo hướng tinh gọn và tập trung tuyệt đối cho AI.
“Email định mệnh” gửi đi lúc 4h sáng
Làn sóng sa thải bắt đầu từ các văn phòng Meta tại châu Á, đặc biệt là Singapore, nơi nhiều nhân viên nhận email thông báo mất việc từ khoảng 4h sáng theo giờ địa phương. Tại Bắc Mỹ, nhân viên được yêu cầu làm việc tại nhà trong ngày 20/5 để chờ thông báo từ bộ phận nhân sự. Theo bản ghi nhớ nội bộ của Giám đốc Nhân sự Janelle Gale, email sa thải được gửi theo từng múi giờ nhằm đồng bộ quy trình toàn cầu.
Cách triển khai này khiến không khí bên trong Meta trở nên căng thẳng suốt nhiều ngày trước đó. Nhiều nhân viên cho biết họ gần như mất ngủ vì liên tục kiểm tra email trong đêm để chờ “phán quyết”.
Đợt cắt giảm lần này không chỉ nhắm vào nhân viên cấp thấp mà còn tác động mạnh tới tầng quản lý trung gian. Meta muốn xây dựng mô hình vận hành “phẳng” hơn, với các nhóm nhỏ có quyền tự chủ cao và tốc độ triển khai nhanh hơn.
Dù sa thải quy mô lớn, Meta vẫn đưa ra gói hỗ trợ được đánh giá là khá cao so với mặt bằng ngành công nghệ. Theo tài liệu nội bộ được Business Insider tiếp cận, nhân viên tại Mỹ bị cắt giảm sẽ nhận tối thiểu 16 tuần lương cơ bản, cộng thêm 2 tuần lương cho mỗi năm làm việc.
Đáng chú ý, Meta kéo dài thời gian bảo hiểm y tế cho nhân viên và gia đình lên tới 18 tháng, cao hơn đáng kể so với nhiều đợt sa thải trước đây của các “ông lớn” công nghệ. So với các đối thủ, mức hỗ trợ của Meta được xem là tương đối hào phóng. Trước đó, Amazon từng hỗ trợ khoảng 3 tháng lương cho nhân viên mất việc, trong khi Block chi trả khoảng 20 tuần lương kèm phụ cấp thâm niên.
Canh bạc AI trị giá tới 145 tỷ USD
Đằng sau đợt cắt giảm nhân sự quy mô lớn là kế hoạch chuyển đổi sâu rộng nhằm biến Meta thành công ty “AI-native” - nơi AI trở thành trung tâm của mọi hoạt động vận hành và sản phẩm.
Song song với việc sa thải 8.000 người, Meta cũng đang điều chuyển hơn 7.000 nhân sự sang các dự án AI trọng điểm. Các nhóm này sẽ tập trung phát triển mô hình ngôn ngữ lớn, trung tâm dữ liệu và đặc biệt là các “AI agent” - trợ lý ảo có khả năng tự động thực hiện nhiều công việc vốn do con người đảm nhiệm.
Theo Bloomberg, Meta dự kiến chi từ 125-145 tỷ USD vốn đầu tư trong năm 2026, phần lớn dành cho hạ tầng AI như chip xử lý, máy chủ và trung tâm dữ liệu quy mô lớn.
Con số này cho thấy mục tiêu thực sự của Meta không đơn thuần là tiết kiệm chi phí nhân sự. Các chuyên gia tại Evercore ước tính việc sa thải 8.000 người chỉ giúp tập đoàn tiết kiệm khoảng 3 tỷ USD, một con số quá nhỏ so với khoản đầu tư hàng trăm tỷ USD mà công ty đang chuẩn bị.
Điều Meta muốn là tái thiết toàn bộ cấu trúc vận hành cho kỷ nguyên AI với ít tầng quản lý hơn, tốc độ ra quyết định nhanh hơn và tập trung nguồn lực cho các bộ phận có khả năng tạo doanh thu từ trí tuệ nhân tạo.
Trong bối cảnh cuộc đua AI toàn cầu ngày càng khốc liệt, Meta đang chịu áp lực lớn từ OpenAI, Google và Microsoft. Đây cũng là lý do Meta chấp nhận hy sinh hàng nghìn việc làm để tăng tốc.
Áp lực nội bộ và nỗi lo AI thay thế con người
Không chỉ đối mặt với làn sóng cắt giảm nhân sự, Meta còn đang vấp phải phản ứng âm ỉ từ chính đội ngũ nhân viên liên quan tới chiến lược AI. Theo các nguồn tin nội bộ, hơn 1.000 nhân viên đã ký kiến nghị phản đối công cụ “Model Capability Initiative” - hệ thống có khả năng ghi lại thao tác làm việc như gõ phím, di chuyển chuột hay nội dung màn hình để phục vụ huấn luyện AI.
Nhiều người lo ngại họ đang vô tình “đào tạo” chính các hệ thống có thể thay thế mình trong tương lai. Dù ban lãnh đạo Meta khẳng định dữ liệu chỉ được dùng để cải thiện khả năng học hỏi của AI chứ không nhằm giám sát cá nhân, niềm tin nội bộ vẫn suy giảm đáng kể.
Các khảo sát ẩn danh trên nền tảng Blind cho thấy điểm đánh giá văn hóa doanh nghiệp của Meta đã giảm mạnh so với giai đoạn đỉnh cao trước đây. Không ít nhân viên mô tả môi trường làm việc hiện tại giống một “cỗ máy hiệu suất”, nơi tốc độ và thuật toán được đặt cao hơn yếu tố con người.
Giới phân tích cho rằng đợt sa thải ngày 20/5 có thể chưa phải điểm kết thúc. Meta được cho là đang để ngỏ khả năng tiếp tục cắt giảm nhân sự trong các tháng tới nếu quá trình tái cấu trúc chưa đạt mục tiêu.
Cuộc chơi AI đang buộc các tập đoàn công nghệ phải thay đổi với tốc độ chưa từng có. Nhưng cùng lúc đó, nó cũng đặt ra câu hỏi lớn cho thị trường lao động toàn cầu: Khi AI ngày càng thông minh và rẻ hơn, đâu sẽ là vị trí của con người trong bộ máy công nghệ tương lai?
Có lớp vỏ màu tím dày và cứng hơn các giống nhãn thông thường, phần cơm màu vàng trong, dẻo, nhãn sầu riêng gây tò mò cho nhiều khách tham quan tại Tuần lễ trái cây "Trên bến dưới thuyền" 2026 ở TP HCM.
Theo bà Trần Thị Ngọc Châu, chủ cơ sở Trái Vườn Tâm Ngọc, đây là giống nhãn được một người quen nhập cây giống từ Thái Lan về trồng thử nghiệm tại Bến Tre. Do cây mới được đưa vào canh tác nên sản lượng thu hoạch còn rất hạn chế.
"Đợt này, tôi chỉ có khoảng 20 kg để chia cho hai điểm trưng bày. Chủ yếu mang đến để khách tham quan trải nghiệm vì trên thị trường gần như chưa có", bà Châu nói.
Theo bà, mức giá hơn 2 triệu đồng một kg chủ yếu do chi phí nhập giống ban đầu cao và nguồn cung hạn chế khi cây vẫn trong giai đoạn trồng thử nghiệm tại Việt Nam.
Khác với các giống nhãn phổ biến trên thị trường, nhãn sầu riêng có lớp vỏ dày, cứng giúp bảo quản được lâu hơn. Loại quả này vẫn giữ vị ngọt đặc trưng của nhãn nhưng có hương thơm khác biệt, thoang thoảng mùi sầu riêng. Hương vị sầu riêng không quá đậm mà chỉ xuất hiện nhẹ ở hậu vị. Theo bà Châu, chính sự khác biệt về hình thức và hương vị khiến nhiều khách tham quan tìm đến gian hàng để hỏi mua, đặt trước ngay trong ngày đầu mở bán.
Bên cạnh nhãn sầu riêng, nhiều loại trái cây độc lạ khác cũng nhận được sự quan tâm lớn từ người tiêu dùng.
Tại lễ hội, xoài chuối - giống xoài có hình dáng giống quả chuối, được trồng tại Nha Trang và lần đầu được giới thiệu tới khách tham quan. Loại quả này có vị chua ngọt, hơi bột và được bán với giá khoảng 40.000 đồng một kg.
Một sản phẩm khác thu hút sự tò mò của khách tham quan là quả trầu bà Nam Mỹ trồng tại Đà Lạt. Mỗi quả nặng khoảng 250 gram, giá bán 300.000 đồng. Theo người bán, khi chín, các mắt trên quả sẽ tự tách ra để lộ phần thịt bên trong và có thể ăn tương tự mãng cầu.
Theo các tiểu thương, điểm chung của những loại trái cây độc lạ là sản lượng thấp do mới được một số nhà vườn tại miền Tây và Đà Lạt đưa vào trồng thử nghiệm. Trong khi đó, nhu cầu trải nghiệm của người tiêu dùng ngày càng tăng, đặc biệt với các sản phẩm lần đầu xuất hiện trên thị trường.
Trong khi một số loại trái cây độc lạ được bán với giá từ vài trăm nghìn đến hàng triệu đồng mỗi kg, nhiều đặc sản vùng miền tại sự kiện lại có giá khá mềm. Bơ sáp được bán khoảng 25.000 đồng một kg, thấp hơn khoảng 30% so với giá tại các cửa hàng và chợ truyền thống. Chôm chôm, măng cụt có giá dao động 20.000-60.000 đồng một kg, trong khi sầu riêng Ri6 được bán với giá khoảng 50.000 đồng một kg.
Các tiểu thương cho biết đây là một trong những năm trái cây đặc sản có giá hấp dẫn nhất nhờ nguồn cung dồi dào, nhiều nhà vườn và hợp tác xã tham gia bán trực tiếp nên giảm được chi phí trung gian.
Tuần lễ trái cây "Trên bến dưới thuyền" 2026 diễn ra từ ngày 12 đến 19/6, quy tụ hơn 230 gian hàng của doanh nghiệp, hợp tác xã, nhà vườn và cơ sở sản xuất đến từ TP HCM cùng nhiều địa phương khu vực Đồng bằng sông Cửu Long và Đông Nam Bộ. Trong đó, khu vực trái cây có khoảng 80 gian hàng giới thiệu các loại trái cây tươi theo mùa, sản phẩm chế biến từ trái cây và đặc sản vùng miền.
Bà Vũ Thị Thu Hương, Phó chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài (FDI), đã ví von như trên tại hội nghị "Đối thoại với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trên địa bàn TP.HCM năm 2026", do Thuế TP.HCM tổ chức hôm nay, 16-6.
Bà Hương cho hay cộng đồng doanh nghiệp FDI ngày càng đóng vai trò quan trọng đối với nền kinh tế Việt Nam.
Ghi nhận nhiều thay đổi tích cực trong công tác quản lý thuế, nhất là tại Thuế TP.HCM, nhưng đứng về góc độ của doanh nghiệp, bà Hương cũng bày tỏ mong muốn cơ quan thuế cải tiến quy trình nhằm rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ hoàn thuế giá trị gia tăng (VAT) vì việc chậm hoàn thuế ảnh hưởng rất lớn đến dòng tiền của doanh nghiệp.
Doanh nghiệp FDI cũng không biết giải thích thế nào đối với công ty mẹ khi hoàn thuế bị chậm, ảnh hưởng đến việc nhập hàng. Bà Hương kiến nghị ngành thuế khoanh lại số thuế hoàn còn nghi ngờ và tiến hành hoàn thuế cho những hồ sơ đã đủ chứng từ nhằm đảm bảo quyền lợi chính đáng của doanh nghiệp.
Liên quan đến vấn đề chuyển giá, theo bà Hương, Thuế TP.HCM khá tôn trọng doanh nghiệp nhưng thuế tại một số địa phương lại không như vậy, tất cả là hồ sơ tại bàn, khi doanh nghiệp lỗ thì cơ quan thuế không chấp nhận mà yêu cầu doanh nghiệp tự tính lại, vì… không có chuyện làm ăn mà không có lãi.
"Nhiều khi cán bộ thuế không thể hiểu hết được tình huống cụ thể từ doanh nghiệp. Vì cùng sản xuất một mặt hàng nhưng kết quả kinh doanh giữa một doanh nghiệp vừa thành lập sẽ rất khác với một công ty thành lập được 5 năm rồi.
Thế nhưng doanh nghiệp rất khó để giải thích với cơ quan thuế là chúng tôi vừa thành lập cho nên chúng tôi không thể lãi. Như vậy khác nào doanh nghiệp không được phép lỗ. Tôi chia sẻ câu chuyện rất thật để kiến nghị rằng hãy để doanh nghiệp trình bày và doanh nghiệp cần có bằng chứng, như vậy sẽ đảm bảo quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp hơn", bà Hương kiến nghị.
Cũng theo bà Hương, ngành thuế nói sẽ đồng hành hỗ trợ doanh nghiệp thay vì tư duy quản lý, như vậy là "quá tuyệt vời" và đi đúng hướng của Chính phủ.
Riêng bản thân bà thấy rằng mối quan hệ giữa thuế và các nhà đầu tư như là ong với hoa, là cùng hệ sinh thái để cùng tạo ra kết quả. "Quan hệ giữa thuế và doanh nghiệp không phải là quan hệ đối kháng mà là quan hệ đồng hành hỗ trợ để cùng nhau phát triển", bà Hương nói.
Bà cũng chia sẻ với áp lực mà công chức thuế đang chịu, có khi làm việc đến 22h, do vậy bà Hương kiến nghị ngành thuế nên số hóa tốt hơn. Khối doanh nghiệp FDI cũng có thể sẵn sàng hỗ trợ số hóa cho cơ quan thuế nhằm giải quyết vấn đề nhanh chóng hơn.
Phát biểu tại hội nghị, ông Đoàn Minh Dũng, Trưởng Thuế TP.HCM, cho biết mặc dù số lượng doanh nghiệp FDI chỉ chiếm xấp xỉ 10% trên tổng số doanh nghiệp đang hoạt động trên địa bàn thành phố, song kết quả nộp ngân sách thời gian qua đã khẳng định vị trí, vai trò và tình hình sản xuất kinh doanh khá hiệu quả của doanh nghiệp khu vực FDI.
"Hội nghị gặp gỡ, đối thoại với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trên địa bàn TP là dịp hết sức có ý nghĩa để cơ quan thuế tiếp tục tăng cường mối quan hệ hợp tác với cộng đồng doanh nghiệp FDI trên địa bàn nhằm hướng đến mục tiêu phát triển bền vững và xây dựng văn hóa thuế hiện đại", ông Dũng khẳng định.
