Vừa đánh lái chiếc môtô phân khối lớn vào bài thi vòng số 8, ông Philippe loạng choạng rồi chống chân. Loa báo trượt, ông dắt xe ra ngoài chờ thi lại.
Người đàn ông Pháp 73 tuổi có mặt tại một trung tâm sát hạch lái xe ở Nha Trang từ lúc 6h30 để thi lấy giấy phép lái xe (bằng lái) hạng A, dành cho môtô trên 125 cm3. “Ở Pháp, tôi không đi môtô nên điều khiển xe chưa tốt. Dù trượt lần này, tôi sẽ thi lại. Nhờ học lái xe, tôi hiểu luật và các tình huống giao thông thường xảy ra ở Việt Nam hơn”, ông nói.
Ông Philippe cho biết trước đây, giấy phép lái xe quốc tế của ông có thể chuyển đổi để điều khiển xe máy dưới 125 cm3 ở Việt Nam. Để tự cầm lái xe phân khối lớn (trên 125 cm3) đi phượt đúng luật, đầu năm nay, ông nộp hồ sơ thi sát hạch.
Để có mặt ở sân thi thực hành, Philippe phải vượt qua bài thi lý thuyết. “Đây là phần gian nan nhất với người nước ngoài như tôi”, ông nói. Với những câu có hình ảnh biển báo, ông có thể trả lời được nhưng những câu tình huống hoặc văn hóa giao thông, bắt buộc người thi phải đọc hiểu.
Không giỏi tiếng Việt nên trong một tháng người đàn ông Pháp đến lớp ôn thi ba buổi mỗi tuần, thời gian còn lại tự học qua ứng dụng điện thoại nhờ vợ người Việt dịch thuật. “Cuối cùng tôi đã vượt qua 23/25 câu hỏi lý thuyết”, ông nói.
Trong khoảng nửa năm qua, trên các diễn đàn của người nước ngoài (Expats) tại Hà Nội, TP HCM và Đà Nẵng, liên tục xuất hiện những bài đăng tìm trung tâm dạy lái xe hoặc hỏi đáp thủ tục thi lấy bằng lái, thu hút hàng chục nghìn lượt tương tác.
Anh Nguyễn Tiên Huy, 31 tuổi, giáo viên tại Trung tâm đào tạo và sát hạch lái xe Đà Nẵng, cho biết lượng học viên người nước ngoài thi thực hành tăng đột biến từ cuối năm 2025 đến nay. Mỗi cơ sở tiếp nhận khoảng 40-50 học viên so với mức chưa đến 10 người trước kia.
“Đa số họ đã có bằng ôtô nên được miễn phần lý thuyết. Trong quá trình tập sa hình, chúng tôi bố trí người phiên dịch tiếng Anh hoặc tiếng Trung hướng dẫn”, anh Huy cho biết. Theo anh, việc người nước ngoài thi cả lý thuyết không nhiều do rào cản từ bộ đề 250 câu tiếng Việt.
Hiện tượng tương tự cũng đang diễn ra ở các thành phố khác. Anh Văn Sơn, 42 tuổi, giáo viên dạy lái xe của một trung tâm ở TP HCM, cho biết lượng học viên ngoại quốc từ đầu năm đến nay tăng gấp đôi so với mọi năm, trung bình mỗi tháng có khoảng 50-60 người dự thi.
Chị Võ Vy, chuyên hỗ trợ thủ tục hành chính cho người nước ngoài ở TP HCM, cho biết xu hướng học và thi lấy bằng lái xe máy bắt nguồn từ việc ngày càng nhiều người xác định cư trú lâu dài ở Việt Nam. Ý thức tuân thủ này cũng xuất phát từ việc cơ quan chức năng ngày càng tăng cường công tác kiểm tra.
“Sa hình vòng số 8 vốn đã làm khó nhiều người, nhưng bộ đề 250 câu mới thực sự là thử thách. Không có bản dịch tiếng Anh, học viên buộc phải am hiểu từ vựng tiếng Việt để phân tích các tình huống giao thông phức tạp thay vì chỉ nhìn biển báo”, chị Vy nói.
Khảo sát của mạng lưới toàn cầu Internations Expat Insider chỉ ra, giao thông là một trong những yếu tố gây sốc văn hóa lớn nhất. 45% người nước ngoài tại Việt Nam gặp khó khăn khi làm quen với đường phố.
Jason, 33 tuổi, người Pháp, cho biết những ngày đầu đến Việt Nam anh bất ngờ khi thấy xe máy di chuyển ở mọi ngóc ngách và vượt lên từ hai phía. Sau nhiều năm sống tại đây, anh hiểu kỹ năng điều khiển phương tiện tốt là chưa đủ. “Khi lực lượng chức năng kiểm tra hoặc xảy ra va chạm, việc có bằng lái rất quan trọng, đặc biệt liên quan đến vấn đề bồi thường bảo hiểm”, Jason nói.
Ông Ray Kuschert, 58 tuổi, người Australia có hơn 10 năm sống tại TP HCM cũng nhấn mạnh yếu tố “đúng luật”. Ông cho biết bằng lái là điều kiện tiên quyết để hưởng quyền lợi y tế. Hầu hết gói bảo hiểm du lịch và y tế quốc tế có điều khoản từ chối bồi thường chi phí tai nạn nếu người điều khiển không có bằng lái hợp lệ.
Tuy nhiên, ông cho biết thủ tục chuyển đổi hồ sơ mất nhiều thời gian và thời hạn bằng lái bị giới hạn theo thị thực. “Tôi kỳ vọng quy trình cấp bằng sớm được số hóa, tích hợp vào hệ thống VNeID và đơn giản hóa thủ tục. Điều này sẽ giúp cộng đồng người nước ngoài dễ tuân thủ luật giao thông Việt Nam hơn”, ông nói.
Handy Hans, 36 tuổi, người Anh, sống ở Đà Nẵng, từng chọn đi xe đạp hoặc xe công nghệ vì chưa có bằng. Khi nhu cầu di chuyển xa tăng lên, anh quyết định đi thi. “Tôi từng thấy nhiều người lúng túng tại chốt kiểm tra vì thiếu giấy tờ. Việc có đủ bằng lái giúp tôi lưu thông tự tin hơn”, Hans nói.
Đánh giá về xu hướng này, PGS TS Phạm Ngọc Trung, nguyên Trưởng khoa Tuyên truyền (Học viện Báo chí và Tuyên truyền), nhìn nhận đây là tín hiệu tích cực. Việc người nước ngoài chủ động học luật, thi lấy bằng chứng tỏ họ có ý định gắn bó lâu dài và tôn trọng pháp luật sở tại.
“Qua quá trình học các quy tắc, biển báo, họ sẽ hòa nhập với văn hóa giao thông Việt Nam nhanh và an toàn hơn”, ông Trung nói. Ông cũng kỳ vọng các cơ quan chức năng sẽ có thêm các bài thi chuẩn hóa bằng tiếng Anh để tạo thuận lợi cho người nước ngoài cư trú hợp pháp.
Nấu cơm là công việc chẳng hề phức tạp, lặp lại hằng ngày với rất nhiều người. Thế nhưng, xung quanh công việc đó cũng tồn tại chẳng hề ít tranh cãi, ví dụ như việc "Có nên vo gạo trước khi nấu hay không?".
Lợi ích của việc vo gạo trước khi nấu
Nhiều người cho rằng việc vo gạo làm mất chất dinh dưỡng, nhưng các chuyên gia độc chất học và dinh dưỡng học lại đưa ra những bằng chứng "nổi da gà". Hóa ra, hành động vo gạo không chỉ đơn thuần là rửa trôi bụi bẩn, mà là cuộc chiến chống lại vi khuẩn và các tác nhân gây bệnh tật, gồm cả ung thư đang ẩn mình trong từng hạt "ngọc trời".
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Trung tâm Oxy cao áp, Trung tâm nhiệt đới Việt Nga, Bộ Quốc Phòng, cũng cho hay các nhà khoa học cho rằng vẫn nên vo gạo trước khi nấu.
Vì việc vo gạo có thể loại bỏ được các hạt vi nhựa bám trên bề mặt gạo trong quá trình vận chuyển, đóng gói. Vo gạo cũng giúp loại bỏ các loại hạt cát, sỏi, cám, bụi, bẩn có trong gạo nếu có.
"Trong gạo có hàm lượng asen vô cơ rất nhỏ, vo gạo sẽ giúp giảm bớt chất này. Ngoài ra, việc vo gạo trước khi nấu cũng sẽ giúp cho hạt gạo khi nấu chín mềm và đỡ bị dính hơn", bác sĩ Hoàng nói.
Nghiên cứu từ Evangeline Mantzioris (Đại học Nam Úc) chỉ ra rằng, gạo hiện nay đối mặt với hai "sát thủ" thầm lặng là vi nhựa và asen. Việc vo gạo đúng cách có thể loại bỏ tới 20 - 40% lượng vi nhựa (từ bao bì đóng gói) và đặc biệt là tẩy sạch đến 90% lượng asen dễ hấp thụ. Trong khi asen là một loại kim loại nặng gây ung thư tích tụ trong quá trình cây lúa sinh trưởng. Nếu bạn không vo gạo, nghĩa là bạn đang nạp trực tiếp lượng độc chất này vào cơ thể mỗi ngày. Vì vậy cần phải vo gạo trước khi nấu.
Đồng ý với quan điểm này, nhà độc chất học Tan Dunci (Đài Loan, Trung Quốc) khẳng định vo gạo là cần thiết, nhất là nếu gạo không phải tự trồng, không biết rõ nguồn gốc hay để lâu. Tuy nhiên, việc vo gạo thế nào cho đúng cũng cần bàn luận cẩn thận. Phó giáo sư Leung Ka-sing thuộc Khoa Khoa học Thực phẩm và Dinh dưỡng của Đại học Bách khoa Hồng Kông (Trung Quốc) cũng cảnh báo, rất nhiều người vo gạo sai cách mỗi ngày mà không hề hay biết.
Sai lầm khi vo gạo
Nếu bạn hay người thân trong gia đình đang mắc những sai lầm dưới đây khi vo gạo, cần thay đổi càng nhanh càng tốt:
Dùng lòng nồi cơm điện để vo gạo
Sai lầm này cực kỳ phổ biến vì sự tiện lợi. Tuy nhiên, Phó giáo sư Leung Ka-sing (Đại học Bách khoa Hồng Kông, Trung Quốc) cảnh báo, khi vo gạo, các hạt gạo sẽ chà xát vào trong lòng nồi cơm, phá hỏng lớp phủ chống dính bên trong. Từ đó, có thể tạo ra Teflon và các hợp chất khác có hại cho sức khỏe.
Cùng với đó, khi kim loại dưới lớp chống dính bị lộ ra ngoài và tiếp xúc với không khí dẫn đến oxy hóa sẽ tạo thành chất axit perfluorooctanoic (PFOA). Chất này có thể tồn tại trong cơ thể con người tới 3 năm, không chỉ ảnh hưởng tới tuyến giáp mà còn dẫn đến mãn kinh sớm ở phụ nữ, tăng lượng cholesterol xấu trong cơ thể, thậm chí ảnh hưởng đến hệ thống miễn dịch. Ủy ban Cố vấn Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ cũng đã phân loại PFOA là chất có thể gây ung thư.
Tan Dunci nói thêm, vo gạo với nồi cơm điện còn dễ dẫn tới vo không kỹ, thay nước vo chưa đủ nên gạo chưa đủ sạch. Hoặc chưa lau khô kỹ đáy nồi sau khi vo, dẫn tới nguy cơ cháy nổ thiết bị.
Ngâm gạo ở nhiệt độ phòng, ngâm qua đêm
Để cơm dẻo hơn hoặc rút ngắn thời gian nấu, nhiều bà nội trợ thường ngâm gạo sau khi vo gạo sạch. Bác sĩ Tan Dunci nhấn mạnh: Trong môi trường trên 12 độ C, đặc biệt là góc bếp nóng ẩm, gạo ngâm là "địa bàn" lý tưởng cho axit Bonklitic phát triển.
Đây là loại độc tố lên men cực nguy hiểm, tấn công trực tiếp vào gan và thận. Kinh khủng hơn, độc tố này không hề bị tiêu diệt bởi nhiệt độ nồi cơm điện. Nếu muốn hạt cơm mềm, chuyên gia khuyên sau khi vo gạo, hãy cho gạo vào bát nước rồi để trong ngăn mát tủ lạnh khoảng 30 phút.
Vo gạo quá kỹ cho đến khi nước trong vắt
Không nên vo gạo qua loa, nhưng cũng đừng vo quá kỹ. Nhiều người kỹ tính thường vo gạo rất nhiều lần cho đến khi nước không còn màu đục mới yên tâm. Đây là sai lầm về dinh dưỡng cực kỳ nghiêm trọng. Theo Tan Dunci, lớp nước đục đó thực chất chứa hàm lượng lớn vitamin nhóm B (B1, B2, B6), khoáng chất và amylose.
Việc chà xát quá mạnh tay khi vo gạo sẽ làm rửa trôi hoàn toàn lớp màng dinh dưỡng này, chỉ còn lại lõi tinh bột rỗng. Ăn cơm thiếu vitamin B1 kéo dài không chỉ gây mệt mỏi mà còn ảnh hưởng đến hệ thần kinh. Ông khuyên chỉ nên khuấy nhẹ tay, vo đều khoảng 1-2 lần để trôi bụi bẩn và vi nhựa là đủ.
Cho rằng gạo mọt, ngả vàng vo sạch là ăn được
Nhiều người tiếc của, khi thấy gạo có mọt hoặc ngả vàng vẫn cố mang đi vo gạo thật kỹ rồi nấu vì nghĩ làm sạch kỹ cộng thêm nhiệt độ cao sẽ khử khuẩn. Chuyên gia Leung Ka-sing khẳng định đây là hành động không khác gì "tự sát".
Gạo ngả vàng là dấu hiệu của sự oxy hóa và nhiễm nấm Aspergillus flavus, sản sinh ra Aflatoxin. Đây là chất gây ung thư gan loại 1 và chỉ bị tiêu diệt ở nhiệt độ... 280 độ C trở lên. Vì vậy, dù bạn có vo gạo sạch đến mấy hay nấu sôi bao lâu, "sát thủ" Aflatoxin vẫn chễm chệ trong bát cơm, âm thầm tàn phá tế bào gan của bạn.
Giá cả "leo thang" khiến nhiều gia đình tìm mọi cách cắt giảm chi tiêu. Tuy nhiên, theo các bác sĩ, có những khoản tiền tuyệt đối không nên tiết kiệm, trong đó có dầu ăn.
Bác sĩ ung bướu Liêu Kế Đỉnh (Trung Quốc) mới đây chia sẻ ông từng điều trị cho một người đàn ông ngoài 50 tuổi, nổi tiếng tiết kiệm trong sinh hoạt hằng ngày.
Người này có thói quen giữ lại dầu ăn đã chiên rán thực phẩm để tái sử dụng. Thói quen này kéo dài nhiều năm. Cuối cùng, người đàn ông nhận chẩn đoán mắc ung thư gan.
Theo China Times, dầu ăn khi bị đun nóng liên tục sẽ sinh ra nhiều chất có hại cho cơ thể, trong đó có axit béo chuyển hóa và các sản phẩm oxy hóa của dầu mỡ. Những chất này khi đi vào cơ thể sẽ làm tăng gánh nặng chuyển hóa, về lâu dài có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh mạn tính, trong đó có ung thư.
Sau khi biết mình mắc ung thư, người đàn ông vô cùng hối hận và tự trách. Ông than thở rằng nếu trước đây không quá tiết kiệm tiền dầu ăn thì có lẽ giờ đây đã không phải chịu đựng đau đớn như vậy.
Dù nguyên nhân gây ung thư gan rất phức tạp và không thể quy hoàn toàn cho một yếu tố nhưng việc sử dụng lâu dài dầu chiên lại chứa các chất độc hại được xem là một nguy cơ đáng lưu ý.
Theo bác sĩ Liêu, trường hợp trên không hề hiếm gặp. Trong suốt 30 năm khám chữa bệnh, ông đã chứng kiến rất nhiều ca bệnh xuất phát từ thói quen "tiết kiệm quá mức" như vậy.
Ngộ độc là một trong những tác hại đầu tiên đối với sức khoẻ nếu tái sử dụng chiên dầu quá nhiều lần. Theo các chuyên gia sức khoẻ, trường hợp này sẽ xảy ra nếu các bà nội trợ không sử dụng cũng như bảo quản dầu ăn đúng cách.
Đặc biệt khi các mảng bám thức ăn còn sót lại trong dầu ăn sẽ khiến vi khuẩn phát triển. Trong số đó, nguy hiểm nhất là Clostridium Botulium được xem là "sát thủ vô hình" khiến người dùng rất dễ bị ngộ độc nặng, hoặc nhẹ hơn là bị đau bụng kéo dài.
Tăng cholesterol LDL, tiết dịch acid dạ dày
Theo các chuyên gia chăm sóc sức khoẻ, thực phẩm được nấu bằng dầu ăn đã qua sử dụng (hoặc tái sử dụng nhiều lần) sẽ có nguy cơ tăng mức Cholesterol LDL. Đây là Cholesterol xấu và cũng là một trong những nguyên nhân mắc các bệnh về tim mạch, đột quỵ...
Chưa kể, việc ăn thực phẩm được chiên bằng dầu tái sử dụng sẽ tạo cảm giác nóng trong dạ dày và cổ họng. Đây là hiện tượng cho thấy tiết dịch acid dạ dày tăng cao bất thường trong cơ thể. Nếu gặp tình trạng này, nên nhanh chóng từ bỏ thói quen không tốt khi dùng dầu ăn chiên đi chiên lại.
Một trong những tác hại nguy hiểm nhất khi ăn những món tái sử dụng dầu. Lý do là bởi dầu ăn đã qua sử dụng sẽ làm mất các chất dinh dưỡng, giải phóng các gốc tự do. Dần dần, những gốc tự do trên có thể gây ảnh hưởng sức khoẻ nếu để lâu dài, đồng thời giảm đi sức đề kháng hoặc nặng hơn là có nguy cơ mắc ung thư.
Vì thế, các chuyên gia sức khoẻ khuyến cáo rằng, các bà nội trợ nên chuẩn bị 2 loại dầu ăn. Một loại dầu ăn có thể để chế biến ở nhiệt đồ vừa phải như dầu olive, dầu hạnh nhân... Còn loại dầu khác như dầu đậu nành, dầu quả bơ... sẽ có sức chịu mức nhiệt cao hơn.
Ngày 24/4, ông Nguyễn Đình Tuyến, Giám đốc Bệnh viện Sản – Nhi tỉnh Quảng Ngãi cho biết, các bác sĩ Khoa Ngoại của bệnh viện đã phẫu thuật thành công, lấy ra một búi tóc lớn trong dạ dày của bệnh nhi 7 tuổi.
Trước đó, bệnh nhi này nhập viện trong tình trạng xuất huyết tiêu hóa, da xanh, mệt mỏi. Qua thăm khám, các bác sĩ phát hiện vùng thượng vị của bé có khối lớn, giới hạn rõ, mật độ chắc. Bệnh nhi được chỉ định siêu âm, MRI và nội soi tiêu hóa. Kết quả cho thấy trong dạ dày có một búi tóc kích thước lớn, chiếm gần hết thể tích.
Sau hội chẩn, các bác sĩ quyết định phẫu thuật để lấy dị vật. Ca mổ diễn ra thuận lợi, búi tóc nặng 3 lạng đã được lấy ra an toàn. Bệnh nhi đang được theo dõi và chăm sóc tại Khoa Hồi sức tích cực – chống độc.
Theo BSCK1 Phạm Xuân Duy, hành vi ăn tóc thường gặp ở trẻ em, nhất là bé gái. Điều đáng chú ý là trẻ vẫn ăn uống bình thường, không có biểu hiện rõ ràng nên rất khó phát hiện sớm. Tình trạng này còn được gọi là "Hội chứng Rapunzel".
Trong những năm gần đây, Bệnh viện Sản – Nhi tỉnh Quảng Ngãi đã tiếp nhận và phẫu thuật thành công 5 trường hợp tương tự.
Các bác sĩ khuyến cáo, việc điều trị cần kết hợp giữa phẫu thuật và can thiệp tâm lý; nếu không xử lý triệt để yếu tố tâm lý, nguy cơ tái phát rất cao.
