Sau những “kỳ tích” là khoảng trống lớn về nguồn tạng hiến.
Những ngày cuối tháng 5, đơn vị hồi sức ghép tạng khoa gan mật tụy ghép gan Bệnh viện Nhi đồng 2 (TP.HCM) vẫn sáng đèn suốt đêm. Ở đó, những đứa trẻ trên bụng còn vết mổ dài đang tập ăn từng muỗng cháo, tập cười trở lại sau nhiều tháng vàng da, bụng báng, đối diện ranh giới sinh tử.
Bé Nguyễn Hồng Diệp (2 tuổi, ngụ ở Lâm Đồng) nằm trên giường bệnh thi thoảng lại nhoẻn miệng cười với một cô điều dưỡng trong khoa. Bé Hồng Diệp đã trải qua ca ghép gan kéo dài khoảng 10 giờ.
Ca ghép này được các bác sĩ nhận xét là rất cảm động bởi mẹ bé đã qua đời vì bệnh lupus ban đỏ hệ thống khoảng một năm trước ngày ghép, còn người hiến gan là cha ruột của bé. Gia đình bé đặc biệt khó khăn.
Nhà nghèo đến mức khi điều dưỡng gọi video, phía sau lưng người cha chỉ là căn nhà vách dựng tạm bằng những tấm vách cũ. Ca ghép gan này đã được rất nhiều nhà hảo tâm giúp đỡ.
“Tôi gặp nhiều gia đình khó khăn. Nhưng ông bố này thương con theo kiểu khiến ai cũng xúc động” – bác sĩ Trương Thị Yến Nhi (khoa gan mật tụy và ghép gan Bệnh viện Nhi đồng 2) kể. Ngay từ lúc biết con có chỉ định ghép gan, người cha lập tức đồng ý hiến gan.
Anh bỏ thuốc lá, bỏ rượu hoàn toàn để đủ điều kiện phẫu thuật. Trong thời gian chờ ghép, có lúc bệnh viện phải ưu tiên một ca nguy kịch hơn. Người cha đã chuẩn bị mọi thứ, xét nghiệm gần hoàn tất nhưng vẫn lặng lẽ chấp nhận lùi lại.
“Khi bác sĩ giải thích có bé khác nặng hơn, nếu không ghép sẽ nguy hiểm tính mạng, anh ấy chỉ nói “Dạ, cứu bé đó trước đi bác sĩ””, bác sĩ Yến Nhi kể.
Còn bác sĩ Trần Thanh Trí (Trưởng khoa gan mật tụy và ghép gan Bệnh viện Nhi đồng 2) chia sẻ rằng ê kíp đã rất nhiều lần đắn đo trước khi quyết định lấy một phần gan của người cha để ghép cho bé Hồng Diệp. Người cha ấy là trụ cột của gia đình, ngày ngày làm nông nuôi hai cô con gái, trong đó bé út là Hồng Diệp.
Các bác sĩ đã từng hy vọng, chờ đợi từ nguồn tạng hiến của người cho chết não. Nhưng thời gian cứ lặng lẽ trôi qua, còn sức khỏe của bé Hồng Diệp thì yếu dần từng ngày, không cho phép bé chờ thêm nữa. Bé Diệp mắc teo đường mật bẩm sinh; khi nhập viện, bé đã xơ gan giai đoạn cuối, bụng báng lớn, vàng da nặng.
Cuối cùng, giữa ranh giới của hy vọng và sự sống, các bác sĩ buộc phải đưa ra quyết định ghép một phần lá gan của người cha cho con. Sau ca ghép đầy yêu thương ấy, sức khỏe bé Hồng Diệp đã dần ổn định.
Bé vừa được xuất viện, theo ông bà ngoại trở về nhà. Ở nơi ấy có người cha vừa trao cho bé một phần sự sống và còn có người chị nhỏ đang từng ngày mong ngóng em trở về để căn nhà thêm ấp áp.
Tính đến ngày 10-6-2026, Bệnh viện Nhi đồng 2 đã thực hiện 68 ca ghép gan, trong đó có đến 66 trẻ được ghép gan từ người hiến sống trong gia đình và chỉ có 2 ca được ghép nguồn tạng hiến từ người cho chết não.
Ca ghép đầu tiên từ người hiến chết não là bé gái tên Tuệ Nhi (gần 3 tuổi, quê ở Đắk Nông). Bé Nhi mắc bệnh gan mật di truyền hiếm gặp, diễn tiến thành xơ gan từ rất sớm. “Nhà bé nghèo lắm. Lần đó gia đình chạy xe máy hơn 300km đưa bé xuống bệnh viện để ghép khẩn”, bác sĩ Yến Nhi kể.
Lá gan được điều phối từ Bệnh viện Quân y 175. Ngày 7-4-2025, ca ghép được thực hiện.
Do đặc thù bệnh lý chuyển hóa, sau ghép bé gặp biến chứng gan nhiễm mỡ và phải phẫu thuật chuyển dòng mật. Ê kíp phải hội chẩn nhiều chuyên khoa để giữ lá gan hoạt động ổn định. Hiện tại bé khỏe, sinh hoạt bình thường, chức năng gan cải thiện tốt.
Với ê kíp ghép gan, đây không chỉ là ca ghép đầu tiên từ nguồn tạng chết não. Đó còn là dấu mốc cho thấy trẻ em Việt Nam hoàn toàn có thể được tiếp cận nguồn tạng cộng đồng nếu mạng lưới hiến tạng vận hành hiệu quả hơn.
“Mỗi ca ghép gan đều có thể xem là một kỳ tích của y học, bởi mỗi ca bệnh có diễn tiến khác nhau và mang những thách thức riêng”, bác sĩ Yến Nhi cho hay. Hiện nay trung bình mỗi tháng Bệnh viện Nhi đồng 2 ghép gan từ 2 – 3 ca.
Điều khiến các bác sĩ trăn trở nhất là nguồn tạng cho trẻ em vẫn quá khan hiếm. Hiện danh sách chờ ghép gan nhi tại Bệnh Nhi đồng 2 có hơn 100 bệnh nhi nhưng phần lớn vẫn phải chờ nguồn gan từ cha mẹ hoặc người thân cùng huyết thống.
“Trẻ em thì bắt buộc phải ghép. Nhưng người cho lại có rất nhiều vấn đề”, bác sĩ Yến Nhi phân tích. Khó khăn lớn nhất là gan nhiễm mỡ và lao tiềm ẩn. Nhiều phụ huynh dù quyết tâm hiến gan nhưng không đạt tiêu chuẩn vì gan nhiễm mỡ nặng. “Muốn đủ điều kiện phải giảm cân, điều trị nhiều tháng, trong khi họ vẫn phải lao động kiếm sống”, bác sĩ Yến Nhi thông tin.
Ngoài ra, Việt Nam vẫn là vùng lưu hành lao. Người hiến gan có thể phải điều trị dự phòng lao ít nhất ba tháng trước khi ghép để tránh nguy cơ lây sang trẻ nhận tạng vốn phải dùng thuốc ức chế miễn dịch. Đó là lý do rất nhiều ca dù đã chuẩn bị kỹ nhưng cuối cùng vẫn không thể tiến hành.
Bác sĩ Thanh Trí cho biết dù hoạt động hiến tạng từ người chết não vẫn được thực hiện nhưng số lượng còn hạn chế. Đáng chú ý, trong gần một năm qua, Bệnh viện Nhi đồng 2 chưa tiếp nhận được nguồn gan hay thận hiến nào từ người cho chết não.
Theo các bác sĩ, trẻ em cần được ưu tiên hơn trong điều phối gan từ người hiến chết não. Lý do đầu tiên là hiệu quả lâu dài của ghép gan nhi rất cao. Một trẻ sau ghép có thể sống khỏe hàng chục năm.
Lý do thứ hai là kỹ thuật chia gan hiện nay cho phép một lá gan người lớn cứu cùng lúc cả trẻ em lẫn người trưởng thành. Trong cả hai ca ghép từ nguồn chết não vừa qua tại Bệnh viện Nhi đồng 2, lá gan đều được chia để cứu thêm một bệnh nhân người lớn khác.
Ước mong lớn nhất của các bác sĩ là cộng đồng sẽ cởi mở hơn với việc hiến tạng để có thêm nhiều nguồn tạng cứu sống và thực hiện các ca ghép gan cho trẻ em.
Ngay sau khi tiếp nhận ca bệnh, kết quả xét nghiệm máu cho thấy nữ sinh tên Coco bị thiếu máu hồng cầu nhỏ nhược sắc mức độ trung bình đến nặng. Khi nội soi, các bác sĩ phát hiện toàn bộ dạ dày của bệnh nhân chứa đầy những búi tóc lớn, làm cản trở quá trình đào thải tự nhiên của hệ tiêu hóa.
Do tóc là chất hữu cơ cực kỳ khó phân hủy, êkíp y tế phải mất 5 đến 6 tiếng can thiệp dưới hình thức gây mê toàn thân để lấy sạch dị vật ra ngoài. Sau ca phẫu thuật và đợt điều trị bổ sung sắt qua đường tĩnh mạch, tình trạng thiếu máu của Coco đã cải thiện, cô chấm dứt hoàn toàn cảm giác thèm ăn tóc và bắt đầu mọc tóc tự nhiên trở lại.
Trước đó, Coco đã âm thầm duy trì thói quen ăn tóc suốt 5 năm. Ban đầu, người thân chỉ nghĩ đây là tật xấu vô hại nên không can thiệp. Theo thời gian, mái tóc của nữ sinh rụng dần đến mức hói hoàn toàn, thậm chí cô nuốt chửng cả những bộ tóc giả do gia đình mua cho.
Do học tập xa nhà và lịch trình bận rộn, Coco chủ động giấu kín hành vi bất thường này, đồng thời bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo sức khỏe trong thời gian dài. Cô chỉ quyết định trở về quê nhà Ôn Châu để chạy chữa khi những cơn đau bụng xuất hiện với tần suất và mức độ không thể chịu đựng nổi.
Bác sĩ Thi Nguyệt Kiện, Trưởng khoa Huyết học và Hóa trị của bệnh viện, lý giải nhiều người thường lầm tưởng hội chứng Pica là một bệnh lý tâm lý, song nguyên nhân gốc rễ thực chất xuất phát từ tình trạng thiếu sắt nghiêm trọng trong thời gian dài. Sự thiếu hụt này không chỉ gây thiếu máu mà còn làm rối loạn hệ thần kinh trung ương, biến đổi vị giác và kích thích cảm giác thèm ăn các dị vật như tóc, đá lạnh hoặc gạo sống.
Khi các chất lạ này tích tụ trong đường ruột, chúng cản trở khả năng hấp thụ dinh dưỡng của cơ thể, khiến tình trạng thiếu máu thêm trầm trọng và tạo thành một vòng xoắn bệnh lý nguy hiểm. Người bệnh đối mặt với nguy cơ gặp các biến chứng nguy kịch như loét dạ dày và tắc ruột.
Từ trường hợp này, các chuyên gia y tế cảnh báo trẻ em gái trong độ tuổi dậy thì thuộc nhóm có nguy cơ thiếu máu thiếu sắt rất cao do mất máu trong chu kỳ kinh nguyệt kết hợp với chế độ ăn uống thiếu hụt dinh dưỡng.
Khi con trẻ xuất hiện các dấu hiệu như sắc mặt nhợt nhạt, tóc khô xơ, suy nhược cơ thể, chóng mặt và tim đập nhanh, phụ huynh cần đưa con đi xét nghiệm máu và kiểm tra nồng độ ferritin kịp thời, thay vì chủ quan cho rằng đó là thể trạng yếu thông thường.
Nếu phát hiện con em có hành vi ăn uống bất thường, cha mẹ nên đưa trẻ đến ngay các cơ sở y tế để kiểm tra vi chất dinh dưỡng và chỉ số máu thay vì trách mắng, từ đó chủ động tầm soát bệnh thiếu máu và can thiệp sớm tình trạng thiếu sắt.
Ngày 2/6, BS.CK2 Nguyễn Minh Tiến, Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, cho biết bệnh nhi mất đêm qua dù các bác sĩ đã nỗ lực hồi sức tích cực. Bố và mẹ bé đã tử vong sau vụ cháy.
Nửa tháng trước bé được chuyển từ Cà Mau lên TP HCM trong tình trạng nguy kịch, bỏng độ 2-3 hơn 90% diện tích cơ thể, bỏng đường hô hấp, nhiễm trùng huyết và tổn thương đa cơ quan. Êkíp điều trị cho bé thở máy, dùng thuốc vận mạch, hồi sức chuyên sâu và chăm sóc bỏng tích cực. Tuy nhiên, do diện tích bỏng quá lớn kèm nhiều biến chứng nặng, tình trạng của bé không cải thiện.
Vụ cháy xảy ra sáng 17/5 tại căn nhà cấp 4 ở ấp Nhàn Dân B, xã Phong Thạnh, tỉnh Cà Mau. Người bố tử vong trên đường đến bệnh viện. Mẹ bé, 43 tuổi, bỏng nặng và không qua khỏi vào chiều 18/5. Cơ quan điều tra nghi người bố đã phóng hỏa sau mâu thuẫn tình cảm với vợ.
ThS.BS.CKII Dương Quang Huy, Trưởng đơn vị Nam học, Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh - Quận 8, cho biết vùng quy đầu của anh Quân mọc chi chít các nốt sùi kết thành chùm khiến người bệnh nhầm lẫn với chuỗi hạt ngọc dương vật hay mụn thịt dư - một tình trạng lành tính, các nốt mụn nhỏ nổi thành hàng. Bác sĩ chẩn đoán anh bị sùi mào gà do nhiễm HPV (virus u nhú ở người).
Bác sĩ Huy sử dụng dòng điện cao tần từ dao điện đơn cực đốt trực tiếp vào những nốt sùi trên da để phá hủy mô sùi, ngăn HPV phát triển tại vị trí tổn thương. Sau hơn 10 phút, các nốt sùi được loại bỏ, anh Quân xuất viện trong ngày. Người bệnh được hướng dẫn cách chăm sóc vết thương tại nhà, tránh tiếp xúc và quan hệ tình dục để hạn chế nhiễm trùng.
Ở tuổi anh Quân, sức đề kháng bắt đầu giảm, HPV có điều kiện phát triển nhanh hơn nên cần điều trị kết hợp giữa can thiệp ngoại khoa và nội khoa. Bác sĩ Huy kê thêm thuốc kháng sinh chống nhiễm trùng tại chỗ và các loại thuốc tăng cường hệ miễn dịch, giúp cơ thể tự ức chế virus từ bên trong, hẹn tái khám định kỳ. Để hệ miễn dịch khỏe mạnh tự nhiên, anh cũng cần bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia, ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, nghỉ ngơi điều độ, tránh stress.
Bác sĩ khuyến cáo người bệnh xét nghiệm thêm các bệnh lây truyền qua đường tình dục như HIV, lậu, giang mai, viêm gan B, C..., tránh bỏ sót nguy cơ tiềm ẩn.
Sùi mào gà là một trong những bệnh lây truyền qua đường tình dục phổ biến. Nguyên nhân chủ yếu do quan hệ tình dục không an toàn, tiếp xúc trực tiếp da kề da ở vùng sinh dục hay sử dụng chung đồ dùng cá nhân như khăn tắm hoặc đồ lót có chứa dịch tiết của người bệnh và có vết thương hở.
Thời gian ủ bệnh của sùi mào gà có thể kéo dài từ vài tuần đến vài tháng, thậm chí nhiều năm. Biểu hiện của bệnh là các nốt sùi nhỏ, mềm, màu hồng hoặc xám, nhô cao giống như nhú gai. Ban đầu các nốt mọc riêng lẻ, sau đó liên kết thành từng mảng lớn có hình dạng giống mào gà hoặc hoa súp lơ. Đa số trường hợp không gây đau, nhưng người bệnh có thể cảm thấy ngứa, khó chịu hoặc chảy máu nhẹ sau khi quan hệ.
Nếu không được điều trị kịp thời, sùi mào gà gây tổn thương da kết hợp HPV nguy cơ cao (chủng 16 và 18) có thể dẫn đến ung thư dương vật, ung thư hậu môn và ung thư vòm họng.
Hiện chưa có phương pháp loại bỏ hoàn toàn HPV khỏi cơ thể. Tùy tình trạng, bác sĩ chỉ định bôi thuốc, can thiệp bằng áp lạnh bằng nitơ lỏng, đốt điện, laser CO2 hoặc phẫu thuật nhằm loại bỏ các nốt sùi và giảm triệu chứng.
Bác sĩ Huy khuyến nghị tiêm vaccine HPV là biện pháp hiệu quả để phòng bệnh. Quan hệ tình dục an toàn và khám sức khỏe định kỳ. Khi có dấu hiệu bệnh, cần đến khám tại bệnh viện để được điều trị đúng cách, không tự mua thuốc điều trị vì có thể gây loét và nhiễm trùng nặng hơn.
