“Tôi hiện sở hữu cả căn hộ chung cư và nhà mặt đất trong hẻm Sài Gòn. Nhiều người nghĩ có điều kiện như vậy thì chắc tôi sẽ chọn ở chung cư vì hiện đại, tiện nghi và văn minh hơn. Nhưng thực tế, sau khi trải nghiệm cả hai, tôi lại quyết định quay về sống trong căn nhà mặt đất nằm ở cuối một con hẻm nhỏ.
Nhà tôi không nằm ngoài mặt tiền. Từ hẻm chính, nơi hai xe máy có thể tránh nhau, phải đi thêm một đoạn ngách dài khoảng chục mét, chỉ đủ một xe máy lưu thông, mới tới cửa nhà. Với nhiều người, đó là nhược điểm. Nhưng với tôi, đó lại là điều khiến mình yêu thích nơi ở này.
Ở cuối ngách nên nhà tôi gần như không có người qua lại, không tiếng xe cộ, không cảnh người lạ thường xuyên nhìn vào nhà. Không gian yên tĩnh, kín đáo nên tôi có cảm giác an toàn hơn. Sau một ngày làm việc, tôi thích được trở về một nơi ít bị làm phiền hơn là sống giữa dòng người ra vào liên tục.
Trước đây, tôi cũng từng chuyển đến ở chung cư một thời gian. Không thể phủ nhận những ưu điểm của mô hình nhà ở này như hệ thống quản lý chuyên nghiệp, tiện ích đồng bộ, không gian sạch sẽ và hiện đại. Tuy nhiên, điều khiến tôi không thoải mái nhất là sự phụ thuộc vào các quy trình chung.
Mỗi lần muốn ra ngoài, tôi phải xuống thang máy, đi lấy xe ở tầng hầm rồi mới bắt đầu công việc. Khi lặp lại hàng ngày, tôi mất khá nhiều thời gian cho những thao tác đó. Có những lúc cần đi mua một món đồ, giải quyết một việc gấp hoặc đơn giản là ra ngoài vài phút, tôi cảm thấy bất tiện hơn rất nhiều so với nhà mặt đất.
>> Tôi bán nhà đất 5 tỷ để mua chung cư 6,5 tỷ Sài Gòn
Trong khi đó, tại căn nhà trong hẻm đang ở, tôi chỉ cần mở cửa, lấy xe và ra ngoài. Trong cùng một khoảng thời gian, nếu ở chung cư có khi tôi mới vừa lấy được xe thì ở nhà mặt đất tôi đã xong việc và quay về. Với người coi trọng sự chủ động như tôi, đó là một khác biệt đáng kể.
Căn nhà của tôi cũng không quá rộng, chỉ hơn 100 m2, nhưng có sân để xe, có ban công trồng hoa và có khoảng không riêng để tôi làm những điều mình thích. Cảm giác được tự do sửa sang, bố trí không gian sống theo ý mình là điều mà tôi chưa tìm thấy khi ở chung cư.
Tôi cũng không đồng tình với quan điểm cho rằng ‘chung cư luôn tốt hơn nhà mặt đất’ hoặc ngược lại. Mỗi loại hình nhà ở đều có ưu điểm và hạn chế riêng. Thậm chí, việc đem so sánh một chung cư mới xây với một căn nhà cũ kỹ trong hẻm sâu cũng là khập khiễng. Ngay cả hai dự án chung cư cách nhau 10 năm xây dựng đã có rất nhiều khác biệt về chất lượng và tiện ích.
Tương tự, nhiều người cho rằng nhà trong hẻm luôn tiềm ẩn rủi ro về an toàn. Nhưng ở góc nhìn của tôi, nguy cơ cháy nổ không chỉ tồn tại ở nhà mặt đất. Một đám cháy xảy ra ở tầng dưới của chung cư cao tầng cũng có thể khiến việc thoát hiểm trở nên vô cùng khó khăn.
Sau cùng, nơi ở tốt nhất không phải là chung cư hay nhà mặt đất, mà là nơi phù hợp với nhu cầu, thói quen và khả năng tài chính của mỗi người. Người này thấy bất tiện nhưng người khác lại thấy thoải mái. Với tôi, hợp nơi nào thì cứ ở nơi đó. Còn chuyện mua bán, theo tôi, bất động sản nào nếu được định giá hợp lý cũng sẽ có người mua. Chỉ khi chủ nhà hoặc chủ căn hộ kỳ vọng quá xa giá trị thực thì mới khó bán. Nhà mặt đất hay chung cư, xét cho cùng, đều tuân theo quy luật đó”.
Đó là quan điểm của độc giả Annhien xung quanh những tranh luận về việc “nên lựa chọn ở chung cư hay nhà mặt đất?”. Theo báo cáo thị trường bất động sản những năm gần đây, căn hộ chung cư đang chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong nguồn cung nhà ở tại Hà Nội và TP HCM, trong khi quỹ đất dành cho nhà ở thấp tầng ngày càng khan hiếm. Tại nhiều khu vực trung tâm, giá nhà mặt đất đã tăng lên mức vượt quá khả năng tiếp cận của phần lớn người dân, khiến chung cư trở thành lựa chọn phổ biến của các gia đình trẻ.
Tuy nhiên, cùng với xu hướng dịch chuyển lên các tòa nhà cao tầng, những tranh luận về chất lượng sống giữa chung cư và nhà mặt đất vẫn diễn ra sôi nổi. Người đề cao tiện ích, an ninh và môi trường sống hiện đại của chung cư, trong khi nhiều người khác vẫn ưu tiên sự riêng tư, chủ động và cảm giác tự do của nhà mặt đất.
Cách đây không lâu, tôi tình cờ gặp lại một người hàng xóm cũ sống cùng tầng trong căn hộ chung cư ở trung tâm Hà Nội mấy năm trước. Câu chuyện chỉ là xã giao, cho đến khi tôi buột miệng hỏi: "Giờ căn hộ ở tòa mình giá khoảng bao nhiêu rồi?". Câu trả lời khiến tôi sững lại: "Gần 100 triệu đồng mỗi m2".
Tôi im lặng vài giây, nghĩ mình nghe nhầm. Bởi đó là căn chung cư tôi từng mua năm 2015 với giá 40 triệu đồng mỗi m2, tương đương gần 2,8 tỷ đồng cho 70 m2. Khi ấy, tôi coi đó là thành quả lớn sau nhiều năm đi làm, gom góp và vay mượn thêm để có được một chỗ ở ổn định giữa thủ đô.
Nhưng chỉ vài năm sau khi dọn vào, căn hộ bắt đầu bộc lộ hàng loạt vấn đề: tường thấm nước, trần nứt, hệ thống ống nước xuống cấp. Việc sửa chữa diễn ra thường xuyên, tốn kém mà không giải quyết triệt để. Đến năm 2021, tôi quyết định bán vội căn hộ với giá 37 triệu đồng mỗi m2, tức khoảng 2,59 tỷ đồng, chấp nhận lỗ hơn 200 triệu để chạy thoát thân.
Vậy mà giờ đây, cũng chính căn hộ ấy - đã hơn 15 năm tuổi - lại được rao bán với giá khoảng 7 tỷ đồng, một con số khiến tôi không biết nên cười hay nên tiếc. Có thể lý do là lạm phát, là dòng tiền đổ vào bất động sản, hay đơn giản là quy luật cung - cầu thay đổi. Nhưng với tôi, điều khó chấp nhận nhất là tốc độ tăng giá này hoàn toàn vượt xa thu nhập thực tế của người lao động.
Hơn 10 năm qua, thu nhập của tôi có tăng, nhưng rất chậm. Mỗi năm thêm một chút, không đáng kể so với mức tăng "phi mã" của giá nhà. Nếu bây giờ quay lại mua chính căn hộ cũ của mình, tôi gần như không có cửa. 7 tỷ đồng cho 70 m2 là số tiền mà tôi hiểu rõ, dù làm việc thêm vài chục năm nữa mình cũng chưa chắc tích lũy đủ.
Điều trớ trêu là căn hộ đó không hề "tốt lên" theo thời gian. Ngược lại, nó đã cũ hơn, xuống cấp hơn. Nhưng giá thì lại tăng đến mức khó tin. Tôi không dám nói thị trường sai hay đúng. Nhưng rõ ràng, với mặt bằng giá hiện tại, giấc mơ mua nhà của nhiều người đang ngày càng xa vời. Khi một căn chung cư cũ, từng có vấn đề về chất lượng, lại được định giá ngang ngửa, thậm chí hơn những tài sản giá trị lớn khác, thì câu hỏi "ai sẽ mua nổi?" trở nên rất đáng suy nghĩ.
Tôi cảm thấy bất lực vì nhận ra rằng, dù có cố gắng làm việc, tiết kiệm đến đâu, khoảng cách giữa thu nhập và giá nhà vẫn ngày một bị kéo giãn. Giá chung cư có thể còn tiếp tục tăng, nhưng thu nhập của phần đông người lao động thì không thể "nhảy vọt" để theo kịp. Nếu để sở hữu một căn hộ trong thành phố phải đánh đổi bằng cả đời làm việc, thậm chí vượt quá khả năng của số đông, thì đó không còn là giấc mơ an cư, mà đã trở thành một cuộc đua vô nghĩa.
JimmyNước cờ sai khi tôi mua chung cư 5 tỷ thay vì nhà mặt đất
Tôi kiệt sức vì không theo kịp giá nhà Sài Gòn
'Sai lầm thuê chung cư 15 triệu một tháng thay vì gánh nợ mua nhà'
'3,5 tỷ thuê nhà sống sướng hơn gánh nợ mua chung cư'
Dọn lên chung cư 10 năm tuổi tôi mới thấy nhà mặt đất thua xa
Hành trình tôi mua chung cư 9 tỷ sau 'cú tát' thất nghiệp tuổi 30
Nhà tôi nằm trong hẻm, mỗi lần mưa lớn là nước tạt thẳng vào cửa, rất bất tiện. Tôi đang tính làm một mái che nhỏ, dự định nhô ra khoảng 1 m để giảm mưa tạt vào nhà.
Tôi thấy nhiều nhà xung quanh cũng có mái che, thậm chí che kín cả chiều rộng con hẻm. Tuy nhiên, tôi băn khoăn rằng làm mái che trên khoảng không như vậy có bị xem là lấn chiếm không gian công cộng không?
Tôi đang thuê một căn hộ hai phòng ngủ ở quận trung tâm Hà Nội với giá 12 triệu đồng mỗi tháng. Nếu mua căn hộ này ở thời điểm hiện tại, tôi phải bỏ ra hơn 7 tỷ đồng. Nghĩa là số tiền mua nhà tương đương gần 50 năm tiền thuê, chưa tính lãi suất ngân hàng, phí quản lý, nội thất hay chi phí cơ hội của khoản tiền đó.
Nhiều người nói tôi "ném tiền qua cửa sổ" khi đi thuê nhà nhiều năm mà không mua nổi một căn hộ cho riêng mình. Nhưng càng sống ở Hà Nội, tôi càng thấy quyết định thuê nhà của mình hợp lý.
Tôi làm việc ở khu vực trung tâm, công việc thường xuyên phải di chuyển. Căn hộ hiện tại giúp tôi tiết kiệm rất nhiều thời gian đi lại, không phải chen chúc hàng chục km mỗi ngày từ ngoại thành vào nội đô. Sau giờ làm, tôi có thời gian tập thể dục, gặp gỡ bạn bè, học thêm kỹ năng hoặc đơn giản là nghỉ ngơi. Với tôi, chất lượng sống không chỉ nằm ở tờ giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà.
Tôi thử tính bài toán mua nhà: nếu vay để mua một căn chung cư khoảng 4-5 tỷ đồng ở xa trung tâm, thậm chí phải ra tận ngoại thành, số tiền trả góp hàng tháng cũng vẫn có thể lên tới vài chục triệu đồng trong nhiều năm. Áp lực tài chính đó khiến tôi thấy ngột ngạt. Trong khi đó, căn hộ tôi đang ở có giá thuê thấp hơn rất nhiều so với lãi vay ngân hàng nếu bỏ tiền mua. Đó là lý do tôi cho rằng thời điểm này đi thuê nhà có khi lại là lựa chọn kinh tế hơn mua nhà.
>> Nghịch lý nhà càng để lâu càng tăng giá
Giá bất động sản tại Hà Nội và TP HCM hiện bị đẩy lên quá cao so với thu nhập thực tế của đại đa số người lao động. Nhiều báo cáo cho thấy giá nhà ở hai thành phố lớn tương đương 30-35 năm thu nhập của một hộ gia đình. Trong khi đó, thu nhập bình quân đầu người năm 2024-2025 chỉ khoảng 7-8 triệu đồng mỗi tháng. Khoảng cách giữa giá nhà và thu nhập vì thế đã trở nên quá phi lý.
Tôi có nhiều người bạn lương 20-30 triệu đồng mỗi tháng nhưng vẫn không dám lập kế hoạch mua nhà vì sợ gánh nợ 20-30 năm. Có người chấp nhận mua nhà ở rất xa trung tâm để "an cư", nhưng đổi lại là 3-4 tiếng di chuyển mỗi ngày trên đường, chi phí sinh hoạt tăng lên và chất lượng cuộc sống giảm xuống đáng kể.
Tôi không phủ nhận giá trị của việc sở hữu nhà. Có nhà riêng luôn đem lại cảm giác ổn định và an toàn. Nhưng trong bối cảnh hiện nay, tôi nghĩ nhiều người trẻ cần nhìn thực tế hơn thay vì cố lao vào một cuộc đua tài chính quá sức. Với số tiền chênh lệch giữa thuê và mua nhà, tôi có thể đầu tư cho bản thân, tích lũy tài chính hoặc để dành cho những cơ hội khác.
Tất nhiên, nếu thị trường điều chỉnh về mức hợp lý hơn, tôi vẫn sẽ cân nhắc mua nhà. Còn hiện tại, tôi không muốn đánh đổi cả tuổi trẻ để ôm một khoản nợ khổng lồ chỉ vì áp lực "an cư". Mỗi sáng thức dậy ở căn hộ thuê giữa trung tâm thành phố, tôi thấy mình nhẹ nhõm hơn rất nhiều so với việc phải chạy theo một căn nhà có giá bị đẩy lên vượt xa giá trị thực.
