Cách đây không lâu, tôi tình cờ gặp lại một người hàng xóm cũ sống cùng tầng trong căn hộ chung cư ở trung tâm Hà Nội mấy năm trước. Câu chuyện chỉ là xã giao, cho đến khi tôi buột miệng hỏi: “Giờ căn hộ ở tòa mình giá khoảng bao nhiêu rồi?”. Câu trả lời khiến tôi sững lại: “Gần 100 triệu đồng mỗi m2”.
Tôi im lặng vài giây, nghĩ mình nghe nhầm. Bởi đó là căn chung cư tôi từng mua năm 2015 với giá 40 triệu đồng mỗi m2, tương đương gần 2,8 tỷ đồng cho 70 m2. Khi ấy, tôi coi đó là thành quả lớn sau nhiều năm đi làm, gom góp và vay mượn thêm để có được một chỗ ở ổn định giữa thủ đô.
Nhưng chỉ vài năm sau khi dọn vào, căn hộ bắt đầu bộc lộ hàng loạt vấn đề: tường thấm nước, trần nứt, hệ thống ống nước xuống cấp. Việc sửa chữa diễn ra thường xuyên, tốn kém mà không giải quyết triệt để. Đến năm 2021, tôi quyết định bán vội căn hộ với giá 37 triệu đồng mỗi m2, tức khoảng 2,59 tỷ đồng, chấp nhận lỗ hơn 200 triệu để chạy thoát thân.
Vậy mà giờ đây, cũng chính căn hộ ấy – đã hơn 15 năm tuổi – lại được rao bán với giá khoảng 7 tỷ đồng, một con số khiến tôi không biết nên cười hay nên tiếc. Có thể lý do là lạm phát, là dòng tiền đổ vào bất động sản, hay đơn giản là quy luật cung – cầu thay đổi. Nhưng với tôi, điều khó chấp nhận nhất là tốc độ tăng giá này hoàn toàn vượt xa thu nhập thực tế của người lao động.
>> 5 tỷ đồng gửi tiết kiệm hay mua chung cư?
Hơn 10 năm qua, thu nhập của tôi có tăng, nhưng rất chậm. Mỗi năm thêm một chút, không đáng kể so với mức tăng “phi mã” của giá nhà. Nếu bây giờ quay lại mua chính căn hộ cũ của mình, tôi gần như không có cửa. 7 tỷ đồng cho 70 m2 là số tiền mà tôi hiểu rõ, dù làm việc thêm vài chục năm nữa mình cũng chưa chắc tích lũy đủ.
Điều trớ trêu là căn hộ đó không hề “tốt lên” theo thời gian. Ngược lại, nó đã cũ hơn, xuống cấp hơn. Nhưng giá thì lại tăng đến mức khó tin. Tôi không dám nói thị trường sai hay đúng. Nhưng rõ ràng, với mặt bằng giá hiện tại, giấc mơ mua nhà của nhiều người đang ngày càng xa vời. Khi một căn chung cư cũ, từng có vấn đề về chất lượng, lại được định giá ngang ngửa, thậm chí hơn những tài sản giá trị lớn khác, thì câu hỏi “ai sẽ mua nổi?” trở nên rất đáng suy nghĩ.
Tôi cảm thấy bất lực vì nhận ra rằng, dù có cố gắng làm việc, tiết kiệm đến đâu, khoảng cách giữa thu nhập và giá nhà vẫn ngày một bị kéo giãn. Giá chung cư có thể còn tiếp tục tăng, nhưng thu nhập của phần đông người lao động thì không thể “nhảy vọt” để theo kịp. Nếu để sở hữu một căn hộ trong thành phố phải đánh đổi bằng cả đời làm việc, thậm chí vượt quá khả năng của số đông, thì đó không còn là giấc mơ an cư, mà đã trở thành một cuộc đua vô nghĩa.
Hà Nội những ngày này nóng đỉnh điểm. Nhiệt độ ngoài trời vượt 40 độ C, chỉ cần bước ra đường vài phút đã thấy người rát như bị lửa đốt. Vậy mà người bạn thời đại học của tôi vẫn phơi mình dưới nắng ngoài đường mỗi ngày. Thực ra, sau khi ra trường, bạn từng có hai tháng thử việc ở một công ty trong nước. Nhưng rồi bạn bỏ ngang vì thấy lương thấp (khoảng 3,5 triệu đồng), công việc áp lực và vất vả.
Trong lúc chán nản, bạn nghe nhiều người đi trước khuyên rằng chạy xe công nghệ "dễ kiếm tiền", "tự do", "không bị gò bó", nên quyết định chuyển hướng. Hồi mới bắt đầu, bạn hào hứng khoe có ngày chạy nhiều, thu nhập thậm chí còn cao hơn lương văn phòng của tôi. Lúc đó, tôi cũng không phản đối vì nghĩ mỗi người có lựa chọn riêng. Nhưng mấy ngày nắng đỉnh điểm vừa rồi, gặp lại bạn, tôi thật sự thấy xót.
Bạn kể mỗi ngày phải chạy ngoài đường 12-15 tiếng mỗi ngày để duy trì thu nhập. Dù đã mặc áo chống nắng, đeo khẩu trang, bịt kín mít từ đầu đến chân, uống nước liên tục, nhưng về đến nhà lúc nào bạn cũng trong trạng thái mệt mỏi, kiệt sức. Cuối cùng, bạn buộc phải giảm số cuốc chạy mỗi ngày để giữ sức. Thay vì chạy xuyên trưa như trước, giờ bạn nhận đơn từ sáng sớm, đến gần trưa thì về nghỉ, chiều muộn mới lại chạy tiếp đến khuya.
>> Cử nhân quản trị kinh doanh làm shipper sau ba tháng thất nghiệp
Những ngày thời tiết khắc nghiệt như thế này mới thấy rõ mặt trái của nghề shipper hay xe ôm công nghệ. Người ngoài nhìn vào thường chỉ thấy sự tự do, chủ động thời gian hoặc những câu chuyện thu nhập vài chục triệu mỗi tháng. Nhưng phía sau đó là những giờ chạy xe liên tục ngoài đường, ăn uống thất thường, phơi nắng, dầm mưa và gần như đánh đổi sức khỏe để kiếm tiền.
Tôi không hề coi thường nghề chạy xe công nghệ. Đó cũng là công việc chân chính. Nhưng nhìn bạn mình phơ mặt ngoài trời nắng hơn 40 độ C, tôi vẫn thấy tiếc vì bạn bỏ phí bốn năm đại học với một chuyên ngành có thể phát triển lâu dài hơn nếu đủ kiên trì. Tiếc vì chỉ sau vài tháng chật vật tìm việc đúng ngành, bạn đã vội vàng cất tấm bằng cử nhân vào ngăn kéo để chạy theo cảm giác "kiếm tiền nhanh".
Ra trường ai cũng áp lực tài chính, muốn sớm tự lập, muốn có thu nhập ngay thay vì chấp nhận mức lương khởi điểm thấp. Trong khi đó, công việc shipper, xe ôm công nghệ lại cho cảm giác làm bao nhiêu hưởng bấy nhiêu, không gò bó giờ giấc hay áp lực KPI, deadline như việc văn phòng. Nhưng vấn đề là không phải ai cũng đủ sức theo công việc đó lâu dài.
Nghề nghiệp chuyên môn thường cần thời gian tích lũy kinh nghiệm, kỹ năng mới có cơ hội thăng tiến, thu nhập vài năm sau có thể rất khác. Ở tuổi đôi mươi, nhiều người nghĩ mình còn trẻ thì chịu cực được. Nhưng chạy xe ngoài đường 12-15 tiếng mỗi ngày, nhiều năm liên tục, trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, không phải chuyện đơn giản. Đó là công việc ăn mòn trực tiếp vào sức khỏe.
Nhìn bạn mình, tôi càng tin rằng không gì bằng một công việc chuyên môn ổn định, nơi sức lao động trí óc có thể giúp con người đi đường dài mà không phải đánh đổi quá nhiều sức khỏe mỗi ngày.
Tôi làm phòng Tổng vụ (GA) cho một công ty nước ngoài, phụ trách công việc hành chính và làm giấy phép lao động, thẻ tạm trú cho người nước ngoài. Công ty tôi vốn rất đông người nước ngoài, gần 90 người và thân nhân thêm 70 người nữa.
Bao năm qua, tôi hết lòng với công ty. Tuy nhiên, tôi đột ngột nhận quyết định phải thay đổi công việc sang một lĩnh vực khác, không sử dụng tiếng Anh nhiều. Tôi bất ngờ, hụt hẫng và lập tức viết đơn thôi việc.
Dù biết thay đổi công việc là chuyện bình thường nhưng tôi không thể nào tiếp tục với công việc mình cảm thấy không phù hợp. Không biết trên diễn đàn có bạn nào từng rơi vào trường hợp giống tôi không để chúng ta cùng chia sẻ. Tôi xin cảm ơn.
Tôi vừa có dịp ra Hà Nội công tác, di chuyển bằng đường hàng không. Tại sân bay Nội Bài, vì chưa kịp ăn gì nên tôi mua một ổ bánh mì với giá 200.000 đồng để ăn tạm. Trước khi gọi món, tôi đã xem kỹ menu nên không hề bất ngờ về giá. Lúc ấy tôi khá đói, lại tò mò muốn thử trải nghiệm đồ ăn ở sân bay nên quyết định mua. Dù vậy, khi cầm ổ bánh mì trên tay và ăn hết bữa, cảm giác đọng lại vẫn khá lấn cấn.
Ổ bánh mì thực tế không quá tệ, nhưng nếu so với rất nhiều hàng bánh mì ngoài phố với giá chỉ vài chục nghìn đồng thì chất lượng khó có thể nói là tương xứng với số tiền tôi đã bỏ ra. Tôi còn đùa với người bạn đi cùng rằng: "Chắc 10 K tiền bánh, còn `190 K là tiền chỗ ngồi".
Đây có lẽ cũng là cảm giác mà không ít người từng trải qua khi ăn uống ở sân bay Việt Nam. Chúng ta dường như đã mặc định rằng cứ vào sân bay thì mọi thứ sẽ đắt đỏ hơn rất nhiều, từ một ly cà phê cho đến một tô phở hay một chiếc bánh mì. Vì thế, nhiều người chọn ăn trước khi ra sân bay hoặc cố gắng nhịn đói để tiết kiệm.
Tôi từng trải nghiệm hoàn toàn khác ở một số sân bay của Thái Lan. Tôi đã nhiều lần quá cảnh hoặc chờ chuyến bay tại đây và khá bất ngờ khi giá đồ ăn ở sân bay Thái Lan không chênh lệch quá nhiều so với bên ngoài. Bạn có thể thưởng thức một phần pad Thái, xôi xoài, Tom Yum hay các món ăn địa phương với mức giá dễ chấp nhận, trong một không gian sạch sẽ, mát mẻ và tiện nghi.
Tôi vẫn nhớ cảm giác thích thú khi được ngồi trong sân bay mà vẫn có thể trải nghiệm ẩm thực bản địa một cách thoải mái. Với nhiều du khách quốc tế, đó thậm chí có thể là bữa ăn đầu tiên hoặc cuối cùng của họ trước khi đến hay rời khỏi một đất nước. Một bữa ăn ngon với mức giá hợp lý đôi khi lại là điều khiến người ta có thiện cảm với cả một điểm đến.
>> Bát phở bò giá 346.000 đồng ở sân bay đắt hay rẻ?
Trên nhiều diễn đàn du lịch, tôi còn thấy không ít bài viết hướng dẫn "food tour sân bay Thái Lan", giới thiệu những quầy hàng đáng thử ngay trong khu vực nhà ga. Đây là một hình thức quảng bá du lịch rất tự nhiên và hiệu quả. Du khách hào hứng chia sẻ trải nghiệm của mình, giúp lan tỏa hình ảnh thân thiện và hiếu khách của đất nước đó mà gần như không cần đến những chiến dịch truyền thông tốn kém.
Trong khi đó, sân bay thường được xem là "bộ mặt" của một quốc gia. Không phải ai cũng có nhiều thời gian để khám phá thành phố. Với khách quá cảnh hoặc những người chỉ có vài giờ chờ chuyến bay, sân bay chính là nơi duy nhất họ được trải nghiệm dịch vụ của đất nước mà mình đặt chân đến.
Tôi hiểu rằng chi phí vận hành tại sân bay luôn cao hơn bên ngoài. Tiền thuê mặt bằng, chi phí an ninh hay các yêu cầu về dịch vụ đều không hề nhỏ. Nhưng việc giá đồ ăn bị đội lên quá nhiều, đặc biệt là với những món ăn vốn được xem là bình dân như bánh mì, lại khiến trải nghiệm của hành khách trở nên kém tích cực hơn.
Một ổ bánh mì giá 200.000 đồng có thể không phải là vấn đề quá lớn với nhiều người có điều kiện kinh tế. Nhưng điều đáng nói là thông điệp mà nó gửi đến du khách. Chúng ta muốn họ nhớ về sân bay Việt Nam như một nơi có những món ăn ngon, giá cả hợp lý và đáng để trải nghiệm, hay chỉ đơn giản là nơi mà ai cũng phải chuẩn bị tinh thần khi "mọi thứ đều đắt"?
Tôi vẫn sẵn sàng trả nhiều tiền hơn bên ngoài khi ăn uống trong sân bay. Nhưng tôi mong rằng số tiền mình bỏ ra sẽ tương xứng với chất lượng món ăn và trải nghiệm nhận được. Biết đâu, một ngày nào đó, du khách quốc tế cũng sẽ rủ nhau đi "food tour sân bay Việt Nam" như cách họ đang làm với Thái Lan. Khi ấy, một chiếc bánh mì trong sân bay không chỉ là một món ăn, mà còn là một điểm cộng cho hình ảnh du lịch Việt.
