“Chúng tôi đã gửi rất nhiều súng cho họ. Chúng tôi gửi qua người Kurd. Và tôi nghĩ người Kurd đã giữ lại số vũ khí đó”, ông Trump nói với nhà báo Trey Yingst của Fox News trong cuộc phỏng vấn ngày 5/4, nhấn mạnh số lượng vũ khí được chuyển đi là đáng kể.
Đây là lần đầu tiên Tổng thống Mỹ công khai đề cập động thái gửi vũ khí cho các lực lượng đối lập bên trong lãnh thổ Iran, giữa giai đoạn chiến sự tiếp tục leo thang căng thẳng và đã kéo dài hơn một tháng. Ông Trump liên tục đe dọa sẽ phá hủy các nhà máy điện và mọi cây cầu trên đất Iran nếu nước này không khai thông eo biển Hormuz.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu hồi giữa tháng trước cho rằng các cuộc không kích phối hợp với Mỹ đã đạt kết quả tích cực trong việc phá hủy chương trình tên lửa và hạt nhân của Tehran, nhưng như vậy là chưa đủ.
Ông nhấn mạnh ngoài các hoạt động trên không, cần có thêm “yếu tố trên mặt đất”, song không nêu rõ chi tiết và từ chối công khai các phương án cụ thể. Ông cũng lập luận rằng người dân Iran cần chủ động tận dụng những điều kiện mà các cuộc không kích tạo ra “để thay đổi thực trạng đất nước”.
Iran từng chứng kiến các cuộc biểu tình lan rộng ở 100 thành phố và thị trấn từ cuối tháng 12/2025 đến tháng một năm nay, khởi phát từ giới thương nhân tại Tehran phản đối tình hình kinh tế khó khăn và giá cả leo thang. Phong trào nhanh chóng lan rộng sang nhiều khu vực khác, với sự tham gia của sinh viên.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian thời điểm đó đã thừa nhận các yêu cầu chính đáng của người biểu tình và kêu gọi chính phủ cải thiện tình hình kinh tế, song cũng cảnh báo sẽ có lập trường cứng rắn đối với các hành vi gây rối. Tuy nhiên, giới chức Iran cáo buộc các thế lực bên ngoài tìm cách làm gia tăng bạo lực, lợi dụng các cuộc tụ tập công cộng để gây bất ổn, sử dụng mạng xã hội để kích động và triển khai các nhóm tội phạm có tổ chức nhằm gây thương vong.
Ông Trump khi đó tuyên bố Mỹ có thể can thiệp nếu chính quyền Iran “giết hại người biểu tình ôn hòa”, nhưng Washington cuối cùng không công bố bất kỳ hành động cụ thể nào trong giai đoạn đó.
Đến cuối tháng 1, lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết đã “ngăn chặn một âm mưu khủng bố” do tình báo của 10 quốc gia đứng sau nhằm kích động bạo loạn. Tehran cáo buộc Mỹ và Israel trực tiếp tham gia bằng cách cung cấp tài chính, huấn luyện và hỗ trợ truyền thông cho các nhóm chống đối.
IRGC cho biết đã bắt giữ 735 người liên quan các mạng lưới chống an ninh, triệu tập khoảng 11.000 người bị coi là dễ bị lôi kéo, tịch thu 743 khẩu súng trái phép và xác định 46 cá nhân có liên hệ với cơ quan tình báo nước ngoài. Theo số liệu do Iran công bố ngày 21/1, tổng cộng 3.117 người đã thiệt mạng trong làn sóng biểu tình, trong đó có 2.427 nhân viên an ninh và thường dân.
Theo Hãng tin AFP, Phó chủ tịch Quốc hội Iran Hamidreza Hajibabaei ngày 23-4 cho biết khoản tiền đầu tiên từ việc áp phí đối với tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz đã được chuyển vào tài khoản của Ngân hàng Trung ương, nhưng không nêu rõ số tiền cũng như cơ chế thu phí cụ thể.
Eo biển Hormuz - tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới - đã trở thành điểm nóng kể từ khi chiến sự Trung Đông bùng phát ngày 28-2.
Iran hiện chỉ cho phép một lượng hạn chế tàu thuyền đi qua, làm gián đoạn dòng chảy cung ứng năng lượng và hàng hóa thiết yếu - vốn chiếm khoảng 20% thương mại dầu khí toàn cầu trước xung đột.
Trước đó, Quốc hội Iran đã thảo luận việc áp phí đối với tàu qua lại eo biển, đồng thời cảnh báo hoạt động hàng hải sẽ "không trở lại trạng thái trước chiến sự".
Đến ngày 30-3, Ủy ban An ninh của Quốc hội Iran được cho là đã thông qua kế hoạch này, nhưng chưa rõ đề xuất đã được toàn thể nghị viện phê chuẩn hay chưa.
Trong khi đó ở phía Mỹ, Tổng thống Mỹ Donald Trump liên tục gây sức ép yêu cầu Iran mở lại eo biển, đồng thời tuyên bố đang duy trì lệnh phong tỏa các cảng của Tehran nhằm gia tăng áp lực.
Dù vậy, Tehran tuyên bố sẽ tiếp tục hạn chế lưu thông qua Hormuz chừng nào lệnh phong tỏa của Mỹ còn tồn tại, đồng thời bác bỏ yêu cầu của ông Trump về việc mở lại tuyến hàng hải và từ bỏ uranium đã làm giàu.
Dù các cuộc không kích trong khu vực phần lớn đã dừng lại sau thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần, căng thẳng quanh eo biển Hormuz vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf nhấn mạnh một lệnh ngừng bắn chỉ có ý nghĩa khi không bị "vi phạm thông qua phong tỏa trên biển".
"Việc mở lại eo biển Hormuz là không thể trong bối cảnh lệnh ngừng bắn bị vi phạm trắng trợn", quan chức Iran khẳng định.
Trước tình hình trên, các quốc gia như Anh, Pháp cùng đại diện quân sự từ hơn 30 nước đã họp bàn phương án bảo vệ tự do hàng hải tại khu vực. Paris và London cho biết sẵn sàng dẫn đầu một sứ mệnh đa quốc gia "ngay khi điều kiện cho phép".
Những gián đoạn kéo dài đã bắt đầu lan sang kinh tế toàn cầu. Nhiều hãng hàng không tiếp tục hủy chuyến bay do chi phí nhiên liệu tăng, giá dầu mở cửa ở mức cao hơn, và chỉ số PMI của S&P Global cho thấy hoạt động kinh doanh tại khu vực đồng euro suy giảm lần đầu sau 16 tháng.
Cho đến hiện tại, triển vọng đàm phán chấm dứt xung đột giữa các bên vẫn còn bấp bênh, dù Mỹ vừa gia hạn thỏa thuận ngừng bắn nhằm tạo điều kiện cho các cuộc đối thoại tiếp theo do Pakistan làm trung gian.
Theo báo South China Morning Post, chính quyền Iran đã kêu gọi thanh niên, sinh viên, nghệ sĩ và các tầng lớp xã hội tham gia lập các "hàng rào người" bao quanh các nhà máy điện - những cơ sở được coi là tài sản quốc gia.
"Các nhà máy điện là tài sản và nguồn lực quốc gia của chúng ta, bất kể quan điểm hay khuynh hướng chính trị, chúng thuộc về tương lai của Iran và thế hệ trẻ Iran", ông Alireza Rahimi, Thư ký Hội đồng Tối cao về thanh niên và thiếu niên, phát biểu trong một video kêu gọi.
Đây là biện pháp từng được Iran áp dụng trước đây tại các cơ sở hạt nhân trong thời điểm căng thẳng với phương Tây.
Song song đó, Iran cũng triển khai các biện pháp phòng ngừa đối với hệ thống giao thông. Tại thành phố Mashhad, toàn bộ hoạt động đường sắt đã bị đình chỉ sau khi Israel phát cảnh báo yêu cầu người dân Iran tránh sử dụng tàu hỏa và rời xa các tuyến đường sắt trong vòng 12 giờ tới.
Chính quyền địa phương cho biết việc tạm dừng các chuyến tàu nhằm đề phòng nguy cơ bị tấn công vào hạ tầng giao thông.
Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) trước đó đã kêu gọi người dân Iran không di chuyển bằng tàu hỏa trên toàn quốc, nhấn mạnh việc có mặt trên tàu hoặc gần đường ray có thể gây nguy hiểm đến tính mạng.
Quân đội Israel cũng cho biết vừa hoàn tất một loạt cuộc không kích quy mô lớn nhằm vào các "cơ sở hạ tầng" trên khắp Iran trong ngày 7-4, nhưng không cung cấp chi tiết cụ thể về các mục tiêu này.
Các động thái trên diễn ra trong bối cảnh thời hạn do Tổng thống Trump đặt ra nhằm buộc Iran mở lại eo biển Hormuz đang đếm ngược từng giờ.
Washington cảnh báo sẽ tiến hành các cuộc không kích quy mô lớn nhằm vào hạ tầng dân sự của Iran, bao gồm tất cả nhà máy điện và cầu đường, nếu yêu cầu không được đáp ứng. Hạn chót ông đặt ra cho chính quyền Tehran là 20h tối 7-4 (giờ Mỹ, tức 7h sáng 8-4 giờ Việt Nam).
Nhà lãnh đạo Mỹ cảnh báo rằng toàn bộ Iran có thể bị "xóa sổ trong một đêm", đồng thời bác bỏ những lo ngại về tội ác chiến tranh.
Iran cho đến nay vẫn không cho thấy tín hiệu muốn xuống thang xung đột. Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho biết trên mạng xã hội X rằng 14 triệu người Iran đã đăng ký tình nguyện tham chiến trong trường hợp Mỹ và Israel tiến hành tấn công trên bộ - con số gấp đôi trước đó.
Báo Rossiyskaya Gazeta của Nga hôm 5/4 công bố video từ cảm biến quang học của máy bay không người lái (UAV) tự sát dòng Geran, cho thấy radar cảnh giới và điều khiển hỏa lực TRML-4D của tổ hợp phòng không IRIS-T Ukraine đang vận hành ở tỉnh Poltava.
Khung bám bắt của UAV Geran giữ ổn định quanh đài radar trong lúc phi cơ lao tới, cho thấy nó dường như đang ở chế độ khóa mục tiêu tự động. Video bị cắt trước thời điểm UAV lao vào mục tiêu, chưa rõ radar TRML-4D có trúng đòn trực tiếp hay không.
Dù vậy, Rossiyskaya Gazeta cho rằng đầu đạn nặng 50-90 kg của dòng Geran vẫn đủ sức gây sát thương cho những thiết bị mỏng manh, không có vỏ giáp như radar từ khoảng cách 10 m.
Giới chức Nga và Ukraine chưa bình luận về video.
Militarnyi, cổng thông tin điện tử thuộc Bộ Quốc phòng Ukraine, trước đó đưa tin Nga đã sản xuất phiên bản Geran mang đầu dò thụ động, chuyên phát hiện và bám bắt nguồn phát tín hiệu vô tuyến như radar phòng không. Điều này giúp UAV Geran trở thành vũ khí diệt radar như tên lửa siêu thanh Kh-31P, bổ sung phương án tấn công và chế áp phòng không đối phương cho lực lượng Nga.
Tổ hợp phòng không IRIS-T do Đức cùng một số quốc gia phương Tây hợp tác phát triển từ giữa những năm 1990. Mỗi hệ thống IRIS-T gồm một xe chỉ huy, một radar đa năng TRML-4D cùng ba xe phóng với tối đa 24 quả đạn. Biến thể tầm trung IRIS-T SLM có tầm bắn khoảng 40 km, chuyên đối phó máy bay, trực thăng, UAV hoặc một số loại tên lửa.
Radar TRML-4D, được ví như "mắt thần" của IRIS-T, có thể bám bắt hơn 1.500 mục tiêu cùng lúc ở khoảng cách 250 km, trong đó phi cơ là trên 120 km và tên lửa siêu thanh là 60 km trở lên.
Đức cam kết cung cấp 12 hệ thống tầm trung IRIS-T SLM và 24 bệ phóng thuộc phiên bản tầm ngắn IRIS-T SLS cho Ukraine, trong đó ba tổ hợp SLM và hai bệ phóng SLS đã được chuyển giao trong giai đoạn 2022-2023. Bộ Quốc phòng Ukraine hồi tháng 12/2025 tuyên bố đã sở hữu 9 tổ hợp IRIS-T.
Đây được coi là một trong những lá chắn phòng không hiện đại nhất của Ukraine, các chỉ huy nước này từng tuyên bố đạt tỷ lệ đánh chặn 100% mục tiêu trong quá trình tham chiến. Dù vậy, quân đội Nga đã nhiều lần công bố video tập kích các trận địa IRIS-T, phá hủy một số radar TRML-4D và nhiều bệ phóng.
