Liên tiếp động đất mạnh xảy ra ở Trung Quốc, Indonesia

Hannah Bates, 30 tuổi, sống tại bang Michigan, Mỹ, năm 2019 quyết định vay 55.000 USD từ tập đoàn tài chính tư nhân Sallie Mae để theo học chương trình điều dưỡng. 6 năm sau, cô phải hầu tòa do bị Sallie Mae khởi kiện.

Bates cho biết sau khi tốt nghiệp năm 2022, mức lương 45.000 USD/năm của công việc y tá ở Michigan không đủ để cô trả khoản vay 1.500 USD mỗi tháng. Bates đã làm đơn đề nghị giảm mức thanh toán nhưng bị Sallie Mae từ chối, nên cô bắt đầu trả theo khả năng, khoảng 560 USD mỗi tháng.

Năm 2024, cô bất ngờ nhận được email thông báo "đã nhận khoản thanh toán cuối cùng" cho khoản vay. Bates gọi cho Sallie Mae và được giải thích đó có thể là lỗi hệ thống.

Nhưng hơn hai tháng sau, cô nhận cảnh báo tài khoản sắp vỡ nợ. Bates đã tìm cách thanh toán ngay trong ngày qua điện thoại để chặn quy trình này, nhưng tình trạng tài khoản không thay đổi. Sallie Mae sau đó chuyển sang đòi toàn bộ số dư, hỏi cô có thể trả một lần hoặc vay tiền người thân hay không. Năm tháng sau, công ty khởi kiện.

Tình cảnh tương tự cũng diễn ra với Ashley Carlson, 35 tuổi, người đã vay nợ sinh viên 55.000 USD để trang trải học phí. Năm 2023, khi công ty kiến trúc của Carlson làm ăn kém đi, cô không còn khả năng trả đủ khoản nợ sinh viên 800 USD mỗi tháng.

Suốt nhiều tháng, cô đã liên hệ với SoFi, công ty tư nhân quản lý các khoản vay của mình, để xin giảm số nợ sinh viên phải trả hoặc được tạm hoãn thanh toán vì khó khăn tài chính, nhưng không thành.

Hồi đầu năm 2024, Carlson mừng rỡ khi nhận được email thông báo: "Chúc mừng! Khoản vay sinh viên SoFi của bạn đã được thanh toán 100%". Cô kiểm tra và thấy số dư nợ 0 USD.

"Có lẽ mình gặp may thật", Carlson kể lại cảm nghĩ khi đó, cho biết cô tin nội dung email đúng những gì nó thể hiện, rằng bên cho vay đã chấp thuận đề nghị hỗ trợ, nên không hỏi thêm.

Hiện tại, cô ước mình đã hỏi. 10 tháng sau email chúc mừng, Carlson nhận được một phong bì màu vàng nhạt trước hiên, thông báo SoFi đã khởi kiện cô ra tòa để đòi toàn bộ số tiền.

Carlson sau đó mới biết số dư khoản vay về 0 USD không phải vì cô được xóa nợ, mà vì khoản vay của cô bị xếp vào diện "vỡ nợ" và đã được chuyển sang một bên thứ ba. Đến nay, cô vẫn không biết đơn vị nào đang quản lý số nợ này.

Carlson nói cô không được thông báo khoản vay đã chuyển cho bên thứ ba. Trong khi đó, SoFi giải thích rằng email chúc mừng hồi đầu năm 2024 là lỗi hệ thống, không giúp người vay được xóa nghĩa vụ trả nợ, và công ty đã liên hệ về phương án khắc phục nợ quá hạn.

Tuy nhiên, Carlson khẳng định cô không nhận được các thông báo này. SoFi cũng không thể cung cấp các tài liệu chứng minh.

Trường hợp như của Bates và Carlson cho thấy tình trạng thiếu minh bạch mà nhiều người vay nợ sinh viên tư nhân gặp phải khi khoản vay tiến gần ngưỡng vỡ nợ, thường sau khoảng 120 ngày không thanh toán đầy đủ.

Qua phỏng vấn hàng chục người vay, luật sư và đại diện ngành, cũng như rà soát hồ sơ tòa án và các tài liệu công khai khác, Business Insider ghi nhận nhiều trường hợp người vay không nắm rõ được số dư, nhận thông báo mâu thuẫn hoặc bị kiện sau khi vỡ nợ.

Dữ liệu khiếu nại gửi Cục Bảo vệ Tài chính Người tiêu dùng Mỹ (CFPB) trong 10 năm qua cũng cho thấy hàng trăm vụ liên quan đến chuyển giao khoản vay sinh viên, thiếu hoặc sai hồ sơ, không thể nắm rõ tình trạng thanh toán.

"Không phải lúc nào mọi thứ cũng minh bạch", và một số vụ chuyển giao nợ có thể đi kèm "sự che khuất thông tin", Richard Gaudreau, luật sư phá sản tại New Hampshire, người đại diện cho người vay trong các vụ kiện liên quan đến vỡ nợ vay sinh viên, nói.

Theo Simon Goldenberg, luật sư chuyên xử lý nợ tại New York, thông tin thiếu rõ ràng không đồng nghĩa với vi phạm. Dù các tổ chức cho vay tư nhân "có thể làm tốt hơn nhiều" trong việc liên lạc với người vay, chuẩn mực hợp lý trong thực tế và chuẩn mực hợp pháp không phải lúc nào cũng giống nhau.

Những trường hợp như của Carlson có thể gia tăng sau khi đợt cải tổ của Tổng thống Donald Trump về cơ chế trả nợ vay sinh viên có hiệu lực từ tháng 7.

Chính sách mới thu hẹp ưu đãi trả nợ trong hệ thống liên bang và áp trần vay với chương trình sau đại học, có thể khiến nhiều người phải tìm đến các tổ chức cho vay tư nhân. Trong khi đó, Nhà Trắng kỳ vọng các trường đại học sẽ giảm học phí để thích ứng, sau khi học phí niêm yết đã tăng gấp đôi trong 30 năm qua ở cả trường công và tư.

Khi liên hệ với người vay, bên cho vay phải tuân thủ đạo luật năm 1977 về thời điểm và tần suất liên lạc, đồng thời cần có sự đồng ý nếu trao đổi ngoài khung giờ thông thường, nếu không sẽ bị phạt tiền, kiện tụng hoặc bị cơ quan liên bang xử lý.

Đại diện SoFi cho biết công ty thường xuyên trao đổi với người vay, bao gồm việc đưa ra phương án hoãn thanh toán hoặc gia hạn thời hạn trả nợ, giúp "phần lớn người vay gặp khó khăn tránh rơi sâu hơn vào quá hạn hoặc vỡ nợ".

Dữ liệu CFPB cho thấy vay sinh viên tư nhân chiếm khoảng 10% thị trường vay sinh viên trị giá 1.850 tỷ USD năm 2025 tại Mỹ, song lại là nguồn gốc của khoảng 1/4 số khiếu nại về vay sinh viên gửi tới cơ quan này. Dù người vay từ các công ty tài chính tư nhân nhìn chung có nền tảng tài chính tốt hơn nhóm vay từ cơ quan liên bang, các vấn đề về liên lạc lại là điểm nghẽn lớn.

Báo cáo CFPB tháng 1 cho biết 58% khiếu nại năm 2025 liên quan đến khó khăn khi làm việc với bên cho vay, trong đó có tình trạng thiếu minh bạch, phản hồi chậm hoặc thông tin gây rối.

Theo Julie Margetta Morgan, cựu quan chức cấp cao tại Bộ Giáo dục cùng CFPB dưới thời tổng thống Joe Biden, việc CFPB giảm ưu tiên giám sát vay sinh viên dưới chính quyền Trump, trong khi các biện pháp bảo vệ người vay thay đổi tùy từng bang, khiến người vay ngày càng phải tự xoay xở để hiểu quyền của mình và phát hiện khi nào các quyền đó bị vi phạm.

Carlson và Bates nói họ không đủ tiền thuê luật sư, nên phải tìm đến AI nhờ tư vấn. "Họ cố mọi cách, còn tôi phải tự tìm phương án xử lý. Rất khó nếu không có luật sư, phải tự làm mọi thứ", Bates nói. "Không ai đáng phải trải qua chuyện này. Nó đang thực sự nuốt chửng đời tôi".

Tin Gốc: Vnexpress

Theo Hãng tin AFP, Ông Trump ngày 20-6 cho biết đã làm việc với các nhà thầu và có thể sẽ phải xả cạn phần lớn lượng nước trong hồ để tiến hành sửa chữa.

Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump viết: "Chúng tôi đã gặp các nhà thầu hôm nay, có lẽ sẽ buộc phải xả và rút phần lớn nước để thực hiện các sửa chữa cần thiết, nhưng sẽ hoàn thành nhanh nhất có thể".

Chi phí cải tạo hồ dài 610m đã lên tới khoảng 14 triệu USD. Hiện chưa rõ đợt sửa chữa mới sẽ khiến tổng chi phí tăng thêm bao nhiêu.

Dự án cải tạo do ông Trump thúc đẩy đã thuê nhà thầu rút cạn hồ và sơn đáy hồ màu xanh biển được ông gọi là "xanh quốc kỳ Mỹ".

Tuy nhiên không lâu sau khi hoàn thành, lớp sơn bắt đầu bong tróc rõ rệt, trong khi nước trong hồ nhanh chóng phủ đầy rêu tảo màu xanh lá.

Ông Trump không nhận trách nhiệm về những vấn đề mà nhiều người cho là xuất phát từ chất lượng thi công.

Trong bài đăng dài trên Truth Social, Tổng thống Trump khẳng định việc cải tạo ban đầu "đã hoạt động hoàn hảo" trước khi xảy ra hành vi "phá hoại đáng hổ thẹn".

Ông cáo buộc những người không rõ danh tính đã dùng "một loại dao hoặc lưỡi cắt" tạo ra một vết rách dài khoảng 250 feet (khoảng 76m) trên bề mặt hồ và đổ "các hóa chất ăn mòn, phá hủy" xuống hồ.

Tuy nhiên, ông Trump không đưa ra bằng chứng cho các cáo buộc này.

Một trong những người bị cáo buộc phá hoại hồ Phản Chiếu là cựu vận động viên Olympic David Hearn.

Trao đổi với báo Washington Post, ông David cho biết khi đang đạp xe quãng đường 84km, ông ghé qua Đài tưởng niệm Lincoln để xem công trình vừa cải tạo.

Sau khi cúi xuống chạm vào một phần lớp sơn xanh đã bong ra, ông Hearn, 67 tuổi, bị hai thành viên Vệ binh quốc gia khống chế và sau đó bị Cảnh sát công viên Mỹ bắt giữ với cáo buộc hủy hoại tài sản của chính phủ ở mức tội nhẹ.

"Tôi không phá hủy, làm hỏng hay bóc bất cứ thứ gì. Đến khi tôi hiểu chuyện gì đang xảy ra thì tôi đã bị còng tay", ông David nói.

Ông cho biết mình chỉ chạm vào phần sơn đã bong sẵn và vẫn còn dính với đáy hồ, chứ không bóc thêm bất kỳ mảng sơn nào.

Một nhiếp ảnh gia của Hãng tin AFP hôm 19-6 ghi nhận công nhân đang bơm ra khỏi hồ các mảng sơn màu xanh cùng lượng tảo xanh phát triển sau khi hồ được bơm nước trở lại, khiến mặt nước chuyển sang màu như đầm lầy.

Ở một vị trí dưới đáy hồ, có người viết chữ "TRUMP" trên lớp tảo xanh, nơi lớp sơn màu xanh bị bong từng mảng.

Dù vậy, ông Trump hôm 19-6 khẳng định khoảng 75% lượng tảo đã được xử lý và tình trạng này sẽ sớm được khắc phục hoàn toàn.

Ông cũng cho rằng khu vực hư hại chỉ chiếm diện tích nhỏ và sẽ được sửa xong vào đầu tuần tới.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

"Đó thực sự là khoảng thời gian kinh hoàng. Tôi thậm chí không muốn nhớ lại", Kiyota Koji, nhà báo kỳ cựu của đài Asahi TV thuật lại câu trả lời của A tại nhà tù Fuchu ở Tokyo.

Cuộc phỏng vấn được Koji thực hiện cho phóng sự phát sóng trên Asahi TV hồi tháng 3. Người mà ông phỏng vấn là A, một cựu thực tập sinh kỹ thuật khoảng 30 tuổi, đang ngồi tù 3 năm 10 tháng tù vì tội trộm cắp tại nhà tù Fuchu.

Thanh niên Việt Nam này bị xác định liên quan đến đường dây đột nhập nhà dân, trộm tiền mặt, trang sức, gây thiệt hại 6,7 triệu yên. Khi được hỏi đã thực hiện bao nhiêu vụ trộm, A cho biết khoảng chừng 100 vụ, trong đó có 11 vụ bị đưa vào cáo trạng.

"Con số này khiến ngay cả tôi, người nhiều năm theo mảng điều tra án hình sự, cũng cảm thấy bất ngờ", Koji cho hay.

Phóng sự được Asahi TV thực hiện trong bối cảnh Nhật Bản đang chuẩn bị thay chương trình thực tập sinh kỹ năng bằng chế độ lao động mới từ tháng 4/2027, khiến vấn đề tiếp nhận lao động nước ngoài tiếp tục được chú ý.

Theo nhà báo Koji, 30 phút phóng sự trên truyền hình chưa thể chuyển tải hết những gì ông ghi nhận phía sau song sắt. Ngày 25/5, ông công bố bài viết chi tiết về thực trạng phạm nhân nước ngoài tại nhà tù Fuchu, trong đó có cuộc phỏng vấn phạm nhân A như một lát cắt về những bất cập trong hệ thống tiếp nhận lao động nước ngoài tại Nhật.

Nhà tù Fuchu ở Tokyo có khuôn viên rộng gấp 5,6 lần sân vận động Tokyo Dome, được xem là nhà tù lớn nhất Nhật Bản. Thời điểm ông Koji tác nghiệp, nhà tù có 1.762 phạm nhân đang thụ án, trong đó có 429 người là người nước ngoài, tỷ lệ khoảng 1/4.

Dữ liệu của chính phủ Nhật Bản cho thấy từ năm 2017, phạm nhân người Trung Quốc đứng đầu trong nhóm người nước ngoài thi hành án tại nhà tù Fuchu, tiếp đó là người đến từ Mexico, đảo Đài Loan hay Malaysia.

Tuy nhiên, từ năm 2021, phạm nhân người Việt bắt đầu tăng với 30 người, thuộc nhóm người nước ngoài đông thứ ba tại nhà tù Fuchu. Đến năm 2024, nhóm người Việt vượt qua Trung Quốc, trở thành nhóm đứng đầu với 68 phạm nhân.

Trong nhóm phạm nhân Việt Nam, nhiều người phạm tội trộm cắp như A. Một ngày của A bắt đầu lúc 6h45. Sau khi tù nhân thức dậy, gấp chăn, vệ sinh cá nhân, quản giáo sẽ điểm danh buổi sáng.

Phòng của phạm nhân phân theo từng khu lao động. Sau khi ăn sáng, phạm nhân rời phòng đến xưởng làm việc từ 7h30. A được phân công làm ở xưởng giặt, nơi đòi hỏi phạm nhân phải có hạnh kiểm và thể lực tốt.

Khi phạm nhân Nhật ngày càng già hóa, phạm nhân người nước ngoài trở thành lực lượng khó thay thế trong các khu xưởng lao động. Tại Fuchu, phạm nhân nước ngoài hiện chiếm 7 trong 36 người làm ở bếp và 7 trong 37 người tại xưởng giặt.

"Xã hội Nhật Bản đang phụ thuộc nhiều vào lao động nước ngoài do thiếu nhân lực, và tình trạng tương tự cũng diễn ra phía sau song sắt. Nhà tù vì thế được mô tả như 'tấm gương phản chiếu xã hội'", ông Koji giải thích.

A cho biết bắt đầu sa vào phạm tội khi visa hết hạn. "Tôi không tìm được việc trong khi còn nợ nần. Nghe lời bạn bè rủ rê, tôi đi trộm", A nói.

Nhóm rủ A phạm tội cũng gồm những thực tập sinh Việt Nam bỏ trốn khỏi nơi làm việc, sau đó tập hợp thành đường dây trộm cắp hơn 10 thành viên. Theo quy định khi đó, visa thực tập sinh có thể được gia hạn từng năm, nhưng người lao động phải về nước sau ba năm. A bỏ trốn khỏi nơi thực tập và khi bị bắt đã ở quá hạn lưu trú.

Khoản nợ của A là tiền vay ngân hàng để trang trải chi phí sang Nhật, đến thời điểm phạm tội vẫn còn nợ khoảng 600.000 yên. Chi phí xuất cảnh cao từ lâu được xem là một trong những bất cập lớn nhất của chương trình thực tập sinh kỹ năng ở Nhật Bản.

Theo khảo sát chính thức năm 2022 của Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú Nhật Bản, thực tập sinh Việt Nam phải trả trung bình khoảng 656.000 yen cho cơ quan phái cử trước khi sang Nhật, cao nhất trong các nhóm quốc tịch được khảo sát. Khoảng 80% vay nợ để đi Nhật, với mức nợ trung bình hơn 674.000 yen (khoảng 110 triệu đồng).

A cho biết anh rời công ty thực tập còn do điều kiện làm việc. "Trong hai năm làm thực tập sinh kỹ thuật, tôi thường xuyên bị giám đốc bắt nạt. Trước khi sang, tôi nghĩ mình sẽ được đào tạo kỹ năng nhiều hơn, nhưng đến đây thì chỉ có làm việc, quá nhiều việc. Lương cũng thấp hơn mức đã ký ở Việt Nam. Công việc thì vất vả mà tôi vẫn không trả được nợ, nên tôi bỏ trốn".

Khi được hỏi tâm trạng lúc phạm tội, A nói: "Ngay cả khi làm điều xấu, tôi vẫn nghĩ nếu mình ở vị trí nạn nhân thì sẽ thế nào. Tôi cũng nghĩ sớm muộn gì mình cũng bị bắt. Giờ nhìn lại, tôi hối hận và tự hỏi vì sao khi đó mình lại làm đến mức ấy".

Khi được hỏi về tâm lý lo ngại của một bộ phận người Nhật trước các vụ án liên quan thực tập sinh Việt Nam, A nói anh cũng nhận thấy số vụ phạm tội của người Việt xuất hiện nhiều trên tin tức trong tù.

"Nếu ở Việt Nam có người nước ngoài đến phạm tội, tôi cũng sẽ cảm thấy bất an", A nói, cho biết anh muốn gửi lời xin lỗi tới không chỉ các nạn nhân, mà còn tới tất cả người Nhật. "Người phạm tội đang bị pháp luật trừng phạt, nên tôi mong mọi người nhìn nhận bằng lòng khoan dung".

Nhà báo Koji nhắc đến việc A bị giám đốc bắt nạt, rồi hỏi trải nghiệm đó có làm thay đổi cách anh nhìn nhận Nhật Bản hay người Nhật không. "Tôi từng nghĩ đây là một đất nước tuyệt vời. Nhưng sang đây, tôi nhận ra Nhật Bản có mặt tốt và cũng có mặt xấu", A trả lời.

"Đây là câu trả lời khiến người Nhật như tôi cảm thấy rất tiếc", ông Koji nhận xét.

Phạm nhân nước ngoài gần như chắc chắn bị trục xuất sau khi mãn hạn tù, trừ một số trường hợp còn tư cách lưu trú hợp pháp. Khi còn chưa đầy một năm nữa là ra tù, A nói muốn lập tức tìm việc sau khi về nước để nuôi ba con nhỏ và cha mẹ già, trong bối cảnh gia đình hiện không còn ai khác có thể lao động.

Từ tháng 4/2027, Nhật Bản dự kiến thay chương trình thực tập sinh kỹ năng bằng chế độ Việc làm để phát triển kỹ năng (Ikuseishuro - ESD). Cơ chế mới cho phép người lao động chuyển việc sau ít nhất một năm nếu đáp ứng điều kiện về tiếng Nhật, đồng thời bảo đảm mức lương ngang bằng hoặc cao hơn người Nhật làm cùng công việc.

Chương trình thực tập sinh kỹ năng cũ không giới hạn khoản phí người lao động phải trả cho công ty phái cử. Với chế độ ESD, Nhật Bản đề xuất khống chế khoản phí này ở mức không quá hai tháng lương, nhằm giảm gánh nặng nợ nần cho lao động nước ngoài.

Để đảm bảo minh bạch, Nhật Bản đề xuất ký thỏa thuận hợp tác song phương với các nước phái cử, trong đó quy định cơ chế về mức phí này. Các công ty, tổ chức phái cử phải công khai tiêu chuẩn tính toán các khoản "phí xuất cảnh" thu từ người lao động ESD.

Tuy nhiên, các nội dung cụ thể về ESD chưa được hoàn thiện. Chính phủ Nhật Bản chưa công bố thay đổi chính thức nào. "Hiệu quả của chế độ mới vẫn sẽ phụ thuộc vào cách doanh nghiệp và các chính quyền thực thi", ông Koji nhận định.

Tin Gốc: Vnexpress