Quán hải sản ở Nha Trang cháy dữ dội, nhiều tài sản bị thiêu rụi

Điều vừa thay đổi không phải là pháp luật trở nên khắt khe mà là một điều luật vốn đã tồn tại từ lâu cuối cùng được áp dụng. Và có lẽ chính khoảng thời gian dài bị bỏ quên ấy, hơn là lệnh khởi tố, mới là điều đáng để chúng ta cùng nhìn lại.

Trước hết cần thấy rằng không có gì mới trong nội dung của điều luật được áp dụng lần này. Chương trình máy tính từ lâu đã được bảo hộ như một loại tác phẩm theo luật Sở hữu trí tuệ. Hành vi sao chép và phân phối đến công chúng bản sao tác phẩm đang được bảo hộ, khi thực hiện ở quy mô thương mại hoặc vượt các ngưỡng thu lợi và thiệt hại luật định, đã được xác định là tội phạm tại điều 225 bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi năm 2017 và điều luật ấy đã có hiệu lực từ đầu năm 2018.

Nó còn cho phép truy cứu trách nhiệm hình sự với cả pháp nhân thương mại chứ không riêng cá nhân. Như vậy ranh giới giữa hợp pháp và vi phạm trong lĩnh vực này đã nằm sẵn trong luật từ nhiều năm, chỉ là ít khi được nhắc tới. Pháp luật ở đây không thiếu. Thứ thiếu suốt một thời gian dài là việc nó được áp dụng trên thực tế.

Một quy phạm pháp luật ít khi được áp dụng thường để lại hệ quả âm thầm mà sâu xa hơn ta tưởng. Trên giấy nó vẫn còn nguyên hiệu lực. Khi một điều cấm được viết ra rồi hầu như không ai vi phạm phải gánh hậu quả thì dần dần người ta quen nghĩ rằng tuân thủ chỉ là chuyện tùy tâm, còn người làm đúng đôi khi bị xem là thiếu thực tế. Sự buông lỏng kéo dài vì thế không hẳn là khoan dung mà là một cách lặng lẽ làm phai nhạt chính chuẩn mực mà pháp luật muốn dựng lên.

Và sự phai nhạt ấy không phải không có người trả giá, dù người trả giá lại thường không phải bên vi phạm. Doanh nghiệp bỏ tiền mua bản quyền đã gánh một chi phí thật, trong khi đơn vị dùng phần mềm lậu nhờ không phải gánh khoản đó mà có thể chào giá thấp hơn.

Theo thời gian việc làm đúng dần trở thành một bất lợi, còn chưa làm đúng lại thành một lợi thế được mặc nhiên bỏ qua. Nhìn theo cách đó thì việc không thực thi không hẳn là một lựa chọn trung lập bởi mỗi ngày buông lỏng là một ngày người làm đúng chịu thiệt hơn một chút so với người chưa làm đúng. Khoan dung với điều chưa đúng trong trường hợp này lại hóa thành thiệt thòi cho điều đúng.

Một chiến dịch thực thi nghiêm túc về bản quyền phần mềm không nhất thiết phải bị xem như đòn giáng xuống cộng đồng người dùng máy tính. Nó gần với việc Nhà nước trở lại tôn trọng chính điều luật của mình và trả lại phần công bằng cho những người đã chọn làm đúng ngay từ đầu.

Lập lại trật tự ở đây không lấy đi của ai điều gì. Nó chỉ khép lại hành vi sử dụng phần mềm lậu suốt một thời gian dài tính bằng thập kỷ và gỡ bớt cái lợi thế thiếu sòng phẳng mà bên vi phạm đã hưởng bấy lâu.

Hiểu như vậy thì khởi tố vi phạm bản quyền không phải là khởi đầu của sự khắt khe mà là một bước để pháp luật được trả về đúng nghĩa của nó.

Vụ án tại tỉnh Phú Thọ cũng không nên được xem như một động thái đơn lẻ của riêng một địa phương bởi nó nằm trong một mạch chính sách đã được nói ra công khai.

Ngày 5.5.2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Công điện số 38/CĐ-TTg, mở đợt cao điểm trên phạm vi toàn quốc từ ngày 7.5 đến hết ngày 30.5.2026 với tinh thần được nêu rõ là không có vùng cấm, không có ngoại lệ.

Công điện giao Bộ Công an chủ trì xác minh, điều tra và khởi tố một số vụ án xâm phạm nghiêm trọng quyền tác giả, quyền liên quan, đồng thời giao Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch kiểm tra việc chấp hành quy định về bản quyền chương trình máy tính tại doanh nghiệp, với mục tiêu số vụ được xử lý tăng ít nhất 20% so với cùng kỳ tháng 5.2025.

Vụ án tại Phú Thọ vì thế có thể xem là kết quả cụ thể đầu tiên của một bước chuyển chính sách hơn là một ngoại lệ tình cờ.

Tuy vậy chính việc gắn với một đợt cao điểm có thời hạn lại gợi ra điều cần lưu tâm nhất ở giai đoạn này và điều ấy không phải là thực thi quá mạnh mà là thực thi theo đợt. Một cao điểm có ngày mở và ngày khép nên điều dễ xảy ra là khi chiến dịch kết thúc, thói quen cũ lặng lẽ trở lại.

Khi đó vụ án ở Phú Thọ sẽ chỉ còn là một lần làm án điểm. Mà một lần làm án điểm thì khó lòng phục hồi một chuẩn mực đã thiếu từ lâu. Nó thậm chí có thể nuôi thêm tâm lý chờ đợi, rằng cứ giữ nguyên cách cũ và tránh đúng tháng cao điểm là ổn. Một nền pháp luật mà người ta chỉ cần đợi chờ chiến dịch đi qua thì vẫn là một nền pháp luật chưa thật sự được xem trọng.

Để việc thực thi thật sự bền vững và công bằng chứ không chỉ là một đợt, có lẽ cần 3 điều phải làm đồng bộ.

Trước hết là cần xác định một lằn ranh rõ ràng giữa xử lý hành chính và truy cứu trách nhiệm hình sự để người dân và doanh nghiệp biết trước mình đang đứng ở đâu thay vì phấp phỏng. Nghị định 341/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 15.2.2026 đã nâng đáng kể mức phạt hành chính trong lĩnh vực quyền tác giả, với mức tối đa lên tới 250 triệu đồng đối với cá nhân và 500 triệu đồng đối với tổ chức, đủ sức xử lý phần lớn vi phạm phổ thông mà không cần đưa mọi việc theo hướng hình sự.

Một chuẩn mực được áp dụng với bên dưới nhưng bỏ qua ở bên trên sẽ khó nhận được sự tâm phục nên việc rà soát bản quyền phần mềm ngay tại các cơ quan công quyền, khu vực Nhà nước không phải là chuyện phụ mà là điều giúp cuộc thực thi có thêm sức thuyết phục.

Cuối cùng việc thực thi chỉ bền vững khi đi kèm một con đường hợp pháp hóa đủ khả thi, gồm chính sách cấp phép phù hợp cho khu vực giáo dục và doanh nghiệp nhỏ cùng việc khuyến khích phần mềm nguồn mở. Bởi một quy phạm mà người ta không thể tuân thủ trong thực tế chỉ sinh ra né tránh và oán giận chứ không sinh ra ý thức.

Vụ án ở Phú Thọ sẽ được nhớ đến một cách tích cực chỉ khi nó không phải là vụ xử lý vi phạm phần mềm bản quyền đầu tiên và nó không phải là vụ cuối cùng thuộc loại vi phạm này. Phép thử thật sự không nằm ở chỗ cơ quan chức năng có thể khởi tố một lần dưới sức ép từ công điện của Thủ tướng mà ở chỗ pháp luật có giữ nguyên tác động của nó sau ngày chiến dịch kết thúc.

Tin Gốc: Thanh Niên

Ngày 9-5, Hội Y học dự phòng Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề: "Thủy đậu - Vắc xin thế hệ 2 chủng MAV/06 và những cập nhật của Tổ chức Y tế thế giới (WHO)".

Phó giáo sư Phạm Quang Thái - Phó trưởng khoa kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương - cho biết mỗi năm trên thế giới có hơn 4.200 ca tử vong do thủy đậu.

Tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, bệnh có xu hướng dịch chuyển sang người lớn, gia tăng đột biến mức độ nghiêm trọng và biến chứng. Đây là bệnh có mức độ lây lan rất cao, thậm chí lây trong giai đoạn ủ bệnh chưa có triệu chứng, 1 người nhiễm bệnh có thể lây từ 12-18 người.

Ở Việt Nam, thủy đậu liên tục nằm trong top 5 bệnh truyền nhiễm phổ biến nhất, thế nhưng khi có dịch trong trường học thì mới được chú ý nhiều hơn, còn nếu không thì đa phần chỉ dừng lại ở mức "biết vậy thôi".

Bên cạnh đó, hiện vắc xin thủy đậu vẫn chưa nằm trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng. Người dân muốn tiêm phải tự chi trả, nên nhiều địa phương lựa chọn phương án chỉ giám sát dịch chứ không triển khai rộng rãi.

Theo thống kê từ năm 2010 đến 2024, tại Việt Nam số ca nhập viện vì thủy đậu rất lớn. Có những năm cao điểm như 2018 lên tới hơn 63.000 ca được báo cáo, gia tăng từ tháng 2 đến tháng 5.

Tuy nhiên, từ năm 2023, số ca mắc thủy đậu có xu hướng tăng trở lại, cho thấy nguy cơ bùng phát dịch vẫn hiện hữu nếu không duy trì tỉ lệ tiêm chủng phòng bệnh cao và đồng đều trong cộng đồng.

Ngoài biến chứng nguy hiểm như viêm não, viêm phổi hay tổn thương thần kinh, thủy đậu còn để lại sẹo rất nặng và đôi khi dẫn đến tử vong. Những nhóm nguy cơ cao như phụ nữ mang thai, trẻ sơ sinh hay người suy giảm miễn dịch đều rất cần được bảo vệ.

Một vấn đề khác rất đáng chú ý là vi rút thủy đậu có thể tồn tại ngủ yên trong hệ thần kinh và tái hoạt động sau này dưới dạng zona thần kinh. Trước đây chúng ta thường nghĩ zona chỉ gặp ở người lớn tuổi, nhưng hiện nay tại các bệnh viện da liễu đã ghi nhận nhiều trường hợp rất trẻ, chỉ 18-20 tuổi cũng mắc bệnh, chủ yếu liên quan đến stress và suy giảm miễn dịch.

Trả lời câu hỏi tại sao tỉ lệ nhập viện do thủy đậu ở Việt Nam lại có xu hướng gia tăng, dù vắc xin đã có mặt từ lâu? Ông Thái cho rằng do khoảng trống bao phủ vắc xin, nhận thức sai lệch nghĩ đây là bệnh nhẹ và trễ nhịp lịch tiêm mũi vắc xin.

Hiện nay tỉ lệ tiếp cận vắc xin ở các thành phố lớn như Hà Nội hay TP.HCM đã cao hơn rất nhiều. Có khảo sát cho thấy khoảng 90% người dân có tiếp cận dịch vụ tiêm chủng.

Tuy nhiên, tỉ lệ bỏ sót vắc xin thủy đậu vẫn còn cao vì nhiều phụ huynh ưu tiên các vắc xin khác mà quên mất thủy đậu. Chính vì vậy, chúng ta vẫn liên tục ghi nhận các ổ dịch trường học, các ca biến chứng nặng và tử vong.

Phó giáo sư Thái khuyến cáo về thời điểm tiêm, hiện nay có thể tiêm sớm từ 9 tháng tuổi trong trường hợp có dịch. Tuy nhiên, nếu xét tối ưu về miễn dịch thì 12 tháng tuổi vẫn là thời điểm phù hợp nhất.

Lý do là trong những tháng đầu đời, trẻ còn nhận kháng thể từ mẹ. Nếu tiêm quá sớm, đáp ứng miễn dịch chưa thực sự tối ưu. Nhiều nghiên cứu cho thấy tiêm ở thời điểm từ 12 tháng tuổi trở lên cho khả năng tạo miễn dịch cao gấp nhiều lần so với tiêm lúc 9 tháng.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Sáng mai (23.4), tại phố đi bộ Nguyễn Huệ (phường Sài Gòn), Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương phối hợp với Thành ủy TP.HCM cùng các cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức khai mạc triển lãm ảnh với chủ đề: "Việt Nam - Một dải non sông" và "TP.HCM vang mãi khúc khải hoàn".

Đây là hoạt động văn hóa - chính trị có ý nghĩa thiết thực nhằm chào mừng nhiều sự kiện trọng đại: 51 năm ngày đất nước thống nhất (30.4.1975 - 30.4.2026), 140 năm ngày Quốc tế Lao động (1.5.1886 - 1.5.2026), 136 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19.5.1890 - 19.5.2026) và 115 năm ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước (5.6.1911 - 5.6.2026).

Đồng thời, sự kiện góp phần lan tỏa khí thế thi đua sôi nổi, đưa Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng vào cuộc sống.

Triển lãm ảnh nghệ thuật cấp quốc gia "Việt Nam - Một dải non sông" giới thiệu 153 tác phẩm tiêu biểu, được tuyển chọn từ các cuộc thi và triển lãm ảnh nghệ thuật cấp quốc gia "Tự hào một dải biên cương" và "Tổ quốc bên bờ sóng" (giai đoạn 2020 - 2025).

Các tác phẩm quy tụ nhiều tác giả trên cả nước. Thông qua ngôn ngữ nhiếp ảnh giàu cảm xúc, triển lãm khắc họa chân thực và sinh động vẻ đẹp của non sông, đất nước, con người Việt Nam - từ vùng rẻo cao biên giới đến miền đồng bằng và biển đảo.

Sự kiện không chỉ mang giá trị nghệ thuật mà còn góp phần nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, thông tin đối ngoại, quảng bá hình ảnh Việt Nam hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển tới bạn bè quốc tế.

Song song đó, triển lãm "TP.HCM vang mãi khúc khải hoàn" trưng bày 100 bức ảnh màu và trắng đen, tái hiện cuộc đấu tranh hào hùng của quân và dân miền Nam trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Các tác phẩm phản ánh chặng đường chiến đấu đầy hy sinh gian khổ nhưng cũng vô cùng vẻ vang của dân tộc Việt Nam, tinh thần đại đoàn kết toàn dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, niềm tin son sắt vào Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng sự ủng hộ quốc tế to lớn.

Bên cạnh đó, triển lãm còn giới thiệu hình ảnh TP.HCM trong giai đoạn phát triển mới: năng động, sáng tạo, tiên phong tháo gỡ khó khăn; hướng tới xây dựng đô thị văn minh, hiện đại, trung tâm đổi mới sáng tạo và hội nhập, có vị trí nổi bật trong khu vực Đông Nam Á.

Chuỗi triển lãm ảnh diễn ra từ ngày 23.4 đến 12.5, hứa hẹn trở thành điểm đến văn hóa hấp dẫn cho người dân và du khách khi đến TP.HCM trong dịp lễ lớn.

Tin Gốc: Thanh Niên