Một ngày điển hình của cô gái bắt đầu bằng việc tắt báo thức năm lần bảy lượt, rồi nằm lướt TikTok đến trưa. Ngay cả việc ngồi dậy để lấy một chai nước cách giường hai bước chân cũng trở thành một thử thách về ý chí. “Cơ thể mình như một khối chì”, Linh mô tả. “Cảm giác chỉ cần cử động mạnh là các khớp xương sẽ rắc một tiếng rồi rời ra”.
Trong một lần hiếm hoi nhận lời đi leo núi cùng lớp, trong khi các bạn phăm phăm về đích, Linh phải bỏ cuộc ngay từ đoạn dốc đầu tiên. Cô ngồi bệt xuống vệ đường, lồng ngực đau thắt, thở không ra hơi, tự nhủ thầm “không bao giờ tham gia những buổi dã ngoại phải vận động” tương tự.
Hoàng Hải, 24 tuổi, nhân viên thiết kế đồ họa tại Hà Nội, lại bắt đầu bằng việc thức dậy sát giờ làm, sau đó ngồi dán vào ghế văn phòng 8-10 tiếng. Hải kể anh có một nguyên tắc “mọi thứ phải nằm trong tầm tay”.
Nếu gói mì tôm ở cách nhà 200 mét, anh sẽ dắt xe máy thay vì đi bộ. Nếu chiếc điều khiển quạt rơi xuống đất, chàng trai sẽ dùng chân khều thay vì cúi người để “tiết kiệm năng lượng”.
“Có những buổi chiều đứng dậy sau ca làm việc, mắt mình tối sầm lại, tai ù đi, phải bám chặt vào mép bàn mới không ngã”, Hải kể. Lần khám sức khỏe gần đây, Hải bị gan nhiễm mỡ độ 1, tiền tiểu đường…, bác sĩ khuyên cần thiết lập chế độ ăn uống, tập luyện lành mạnh, nếu không bệnh sẽ chuyển nặng, cần dùng thuốc cả đời.
Quỹ dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) cho biết, Việt Nam là một trong 10 nước có người dân lười vận động nhất thế giới, thậm chí “khủng hoảng thiếu vận động” ở giới trẻ Việt Nam. Hơn 90% trẻ em gái và hơn 80% trẻ em trai chưa đáp ứng khuyến nghị vận động tối thiểu mỗi ngày, cho thấy lối sống tĩnh tại ngày càng phổ biến ở giới trẻ.
Nghiên cứu của Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế, 30% người Việt trưởng thành thiếu vận động thể lực. Tố chất về thể lực, sức bền và sức mạnh của thanh niên Việt Nam xếp vào mức kém so với tiêu chuẩn.
Nghiên cứu mới do Novo Nordisk phối hợp Decision Lab khảo sát trên 1.000 người trưởng thành tại Hà Nội, TP HCM, Đà Nẵng, Hải Phòng và Cần Thơ trong năm 2025. Nghiên cứu chỉ ra gần 2/3 người được khảo sát dành hơn 6 giờ mỗi ngày để ngồi. Hơn 1/3 thường xuyên sử dụng thực phẩm chế biến sẵn – nhóm thực phẩm thường chứa nhiều đường, muối, chất béo bão hòa và năng lượng “rỗng”.
Hệ quả của việc lười vận động là thừa cân, béo phì. Theo đó, tỷ lệ thừa cân, béo phì ở học sinh Việt Nam tăng gấp đôi trong 10 năm qua, từ 8,5% lên 19%, con số tương tự tại các đô thị lớn là 26%. PGS.TS. Trần Thanh Dương, Viện trưởng Dinh dưỡng, đánh giá tốc độ này thậm chí còn nhanh hơn Thái Lan và đangtiệm cận các nước phát triển. Thừa cân béo phì chính là quả bom nổ chậm cho gánh nặng của các bệnh không lây nhiễm trong tương lai, bào mòn sức khỏe và năng suất lao động của quốc gia.
WHO nhìn nhận béo phì là bệnh mạn tính phức tạp, tiến triển âm thầm nhưng để lại hệ lụy sâu rộng từ sức khỏe cá nhân đến gánh nặng kinh tế quốc gia.
PGS.TS Đỗ Văn Dũng, nguyên Trưởng khoa Y tế công cộng, Đại học Y Dược TP HCM, cho rằng lối sống người Việt trẻ đang thay đổi theo chiều ngược lại với sức khỏe.
“Trước đây người dân đi bộ, đạp xe thì nay chủ yếu dùng ô tô, xe máy. Công việc nhà được thay thế bởi máy giặt, máy hút bụi, máy rửa chén. Học sinh ít vận động, rồi bị cuốn vào guồng công việc, rồi ngồi một chỗ với điện thoại, tivi, máy tính, tất cả tạo thành lối sống thụ động”, ông nói.
Thứ trưởng Y tế Trần Văn Thuấn cũng nhận định nhịp sống hiện đại khiến người Việt ăn nhanh hơn, ngủ muộn hơn, căng thẳng hơn và ít vận động hơn. Các bệnh không lây nhiễm như đái tháo đường, tăng huyết áp, tim mạch hay đột quỵ không đến trong một ngày, chúng hình thành từ những thói quen nhỏ tích lũy qua nhiều năm.
Bên cạnh yếu tố cá nhân, tiến sĩ Cao Trần Thành Trung, Giám đốc điều hành Trung tâm Tham vấn Tâm lý Lumos, chỉ ra một chiều khuất khác, theo đó môi trường đô thị đang góp phần tạo ra rào cản. Không gian xanh, công viên và sân chơi thu hẹp dần; ô nhiễm không khí cùng giao thông phức tạp khiến người trẻ ngại ra ngoài. Cộng thêm áp lực thành công sớm và vòng xoáy so sánh trên mạng xã hội, họ trốn vào giường như một phản xạ tự nhiên.
“Đây là thói lười vận động do lối sống. khác với kiệt quệ do bệnh lý hay áp lực công việc. Họ vẫn làm việc, vẫn đạt hiệu quả, nhưng bỏ ngoài tai mọi dấu hiệu cảnh báo từ cơ thể”, ông Trung nói.
Để thoát khỏi vòng xoáy “sống mòn”, các chuyên gia cho rằng giải pháp không nằm ở những mục tiêu quá lớn lao ngay lập tức. Tiến sĩ Trung nhấn mạnh giải pháp không thể bắt đầu bằng việc trách mắng hay tạo thêm áp lực. Thay vào đó, cần giúp người trẻ xây dựng lại những thói quen cơ bản như đi bộ, leo cầu thang, tập thể dục 10-15 phút mỗi ngày, thay vì đặt mục tiêu quá lớn ngay từ đầu.
Song song đó là thiết lập lại nhịp sinh hoạt ngủ đủ giấc, ăn uống điều độ, hạn chế điện thoại sau 10 giờ tối và dành thời gian tách khỏi mạng xã hội. Khám sức khỏe định kỳ cũng là điều người trẻ cần bắt đầu học cách coi là thói quen, không phải việc chỉ làm khi có triệu chứng rõ ràng.
Chiều 24.4, Bệnh viện đa khoa Thanh Vũ Medic Bạc Liêu tổ chức lễ đón nhận giải thưởng Vàng đột quỵ thế giới (Gold Status Award), do Tổ chức Đột quỵ thế giới (World Stroke Organization - WSO) trao tặng. Đây là giải thưởng danh giá, đánh dấu bước tiến quan trọng của Thanh Vũ Medic Bạc Liêu trong việc chuẩn hóa hệ thống cấp cứu và điều trị đột quỵ theo tiêu chuẩn quốc tế.
Phát biểu tại buổi lễ, Phó giáo sư - tiến sĩ - bác sĩ Nguyễn Huy Thắng, Phó chủ tịch Hội Đột quỵ Việt Nam, cho rằng giải thưởng Vàng đột quỵ thế giới mà Thanh Vũ Medic Bạc Liêu đạt được là minh chứng cho hệ thống vận hành khoa học, kỷ luật và đầy tính nhân văn. Thành quả này đã chính thức ghi tên Thanh Vũ Medic Bạc Liêu lên bản đồ đột quỵ Việt Nam và thế giới. Hơn nữa, đơn vị đột quỵ của bệnh viện đã thắp lên thêm hy vọng sống, đặc biệt là sống không tàn phế cho người chẳng may bị bệnh đột quỵ tại khu vực ĐBSCL.
Không chỉ là sự ghi nhận từ tổ chức chuyên môn quốc tế, giải thưởng này còn là cơ hội để người bệnh đột quỵ ở khu vực ĐBSCL có thể tiếp cận quy trình điều trị chuẩn quốc tế ngay tại địa phương, với hệ thống cấp cứu nhanh chóng, chính xác và an toàn.
Thạc sĩ - bác sĩ Phạm Thanh Vũ, Chủ tịch HĐQT Bệnh viện đa khoa Thanh Vũ Medic Bạc Liêu, cho biết bệnh viện đã điều trị khoảng 190 trường hợp đột quỵ trong "giờ vàng", tỷ lệ thành công gần 80%, trong đó can thiệp nội mạch chiếm khoảng 20%.
Đặc biệt, Thanh Vũ Medic Bạc Liêu đã ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong chẩn đoán hình ảnh với các trang thiết bị hiện đại, như: MRI 3 Tesla, CT 128-160 lát cắt, máy chụp mạch số hóa xóa nền DSA... giúp rút ngắn thời gian đánh giá tổn thương não, hỗ trợ bác sĩ đưa ra quyết định điều trị nhanh và chính xác hơn. Việc kết hợp giữa công nghệ hiện đại và quy trình cấp cứu chuẩn hóa đã góp phần nâng cao đáng kể hiệu quả điều trị, đồng thời giảm nguy cơ di chứng cho người bệnh đột quỵ.
Uống đủ nước là điều quan trọng để giải phóng toàn bộ sức mạnh của quá trình trao đổi chất trong cơ thể.
Theo một nghiên cứu được công bố trên The Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism, sau khi uống khoảng hai ly cao (500ml), tỉ lệ trao đổi chất của những người tham gia sẽ tăng 30%.
Các nhà nghiên cứu ước tính rằng chỉ cần tăng lượng nước uống sáu ly mỗi ngày sẽ giúp đốt cháy thêm 17.400 calo mỗi năm và giảm được 5 pound trọng lượng.
2. Đừng biến thực phẩm lành mạnh thành không lành mạnh
Thật tuyệt khi chúng ta thưởng thức một món salad lành mạnh với nhiều loại rau xanh tốt và protein để xây dựng cơ bắp. Nhưng đừng ăn salad khiến tăng cân nghĩa là tránh bất kỳ loại nước trộn salad nào có nhiều natri, calo và thậm chí là chất béo chuyển hóa.
3. Uống một ít trà xanh
Một nghiên cứu được công bố trên The American Journal of Clinical Nutrition cho thấy cùng với caffeine, các hợp chất catechin trong trà xanh làm tăng chất béo nâu (brown fat) lành mạnh trong số những người tham gia nghiên cứu.
4. Ăn nhiều nhưng có kiểm soát
Theo một nghiên cứu được công bố năm ngoái trên tạp chí Nutrients, việc nhai thức ăn với tốc độ chậm hơn nhiều sẽ có tác động trực tiếp đến mức độ đói của bạn. Những người tham gia nghiên cứu ăn bữa ăn của họ với tốc độ chậm cho biết họ no hơn và không có cảm giác thèm ăn sau đó.
5. Chọn một máy chạy bộ thích hợp
Vận động là chìa khóa để giữ cho chất béo bên trong cơ thể hoạt động, nên áp dụng bất kỳ kế hoạch tập thể dục từ mức độ trung bình đến cường độ cao nào mà bạn thích và gắn bó kiên trì.
6. Cần ăn nhiều thực phẩm nguyên chất hơn
Ăn thực phẩm nguyên hạt, chưa qua chế biến như các loại trái cây, rau và ngũ cốc cơ bản chứa nhiều chất dinh dưỡng tốt nhất và tất cả chất xơ tuyệt vời để điều chỉnh lượng hormone của bạn.
Khối cơ đóng vai trò quan trọng trong vận động, trao đổi chất, sức mạnh và khả năng giữ thăng bằng. Dù mất cơ là một phần của quá trình lão hóa, nhiều thói quen trong ăn uống, tập luyện và sinh hoạt có thể đẩy nhanh tình trạng này. Nhận biết và điều chỉnh sớm các sai lầm có thể giúp bảo vệ khối cơ lâu dài hơn.
Nhiều người muốn giảm cân nhanh bằng cách cắt giảm mạnh lượng thức ăn nạp vào cơ thể. Tuy nhiên, đây có thể là sai lầm khiến cơ bắp bị hao hụt.
Khi không nhận đủ năng lượng từ thực phẩm, cơ thể sẽ phải tìm nguồn nhiên liệu thay thế để duy trì hoạt động. Ngoài mỡ dự trữ, cơ bắp cũng có thể bị phân giải để cung cấp năng lượng, đặc biệt nếu chế độ ăn quá khắt khe kéo dài. Nguy cơ mất cơ càng tăng khi việc cắt giảm calo đi kèm các bài tập cường độ cao hoặc tập luyện kéo dài.
Tập luyện quá sức
Tập thể dục đều đặn là điều cần thiết để duy trì và phát triển cơ bắp. Tuy nhiên, tập quá nhiều mà không dành đủ thời gian phục hồi có thể gây tác dụng ngược.
Theo Times of India, tập luyện quá sức có thể khiến cơ thể mệt mỏi kéo dài, đau nhức cơ dai dẳng, giảm năng lượng, ngủ kém và thay đổi tâm trạng. Khi quá trình phục hồi không theo kịp cường độ tập luyện, cơ bắp có thể bị tổn thương nhiều hơn mức được tái tạo. Các chuyên gia khuyến cáo nên xen kẽ những ngày tập nặng với thời gian nghỉ ngơi hợp lý để cơ thể có cơ hội phục hồi.
Không ăn đủ protein
Protein cung cấp các axit amin cần thiết để xây dựng và sửa chữa mô cơ. Khẩu phần protein khuyến nghị tối thiểu đối với người trưởng thành là khoảng 0,8 g trên mỗi kg cân nặng mỗi ngày. Tuy nhiên, những người thường xuyên vận động hoặc muốn tăng cơ có thể cần lượng cao hơn.
Theo WebMD, khi tuổi tác tăng lên, cơ thể ngày càng khó sử dụng protein hiệu quả để duy trì khối cơ. Vì vậy, chế độ ăn thiếu protein có thể góp phần làm tăng tốc độ mất cơ, đặc biệt ở người trung niên và cao tuổi. Nguồn protein tốt gồm cá, thịt nạc, trứng, sữa, đậu nành, các loại đậu, hạt.
Ngủ không đủ giấc
Giấc ngủ là thời điểm cơ thể thực hiện nhiều hoạt động phục hồi và tái tạo mô, bao gồm cả cơ bắp. Mất ngủ hoặc ngủ kém chất lượng có thể làm tăng nguy cơ mất cơ. Trong khi ngủ, cơ thể tiết ra nhiều hormone liên quan đến quá trình sửa chữa và phát triển cơ. Nếu thường xuyên ngủ không đủ, quá trình phục hồi sau vận động có thể bị ảnh hưởng. Người trưởng thành nên ngủ khoảng 7-9 giờ mỗi đêm để duy trì sức khỏe tổng thể, hỗ trợ bảo tồn khối cơ.
Ít vận động trong thời gian dài
Lão hóa và ít vận động là hai yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến tình trạng mất cơ liên quan tuổi tác. Ngồi hoặc nằm quá nhiều trong ngày khiến cơ bắp ít được sử dụng, từ đó dần suy giảm về khối lượng và sức mạnh. Ngay cả ở những người có tập thể dục vài buổi mỗi tuần, việc dành phần lớn thời gian còn lại để ngồi vẫn có thể làm tăng nguy cơ mất cơ.
Duy trì vận động thường xuyên, đi bộ nhiều hơn và tập các bài tăng sức mạnh cơ bắp là những cách hiệu quả để hạn chế tình trạng này.
