Hãng thông tấn Reuters hôm 5/4 dẫn lời quan chức Mỹ giấu tên cho biết các binh sĩ đặc nhiệm nước này đã trải qua nhiều giờ căng thẳng khi phải chờ đợi máy bay dự bị đến đón, sau khi hai vận tải cơ đặc nhiệm MC-130J Commando II gặp trục trặc kỹ thuật và không thể cất cánh từ sân bay dã chiến ở Iran.
“Nếu có khoảnh khắc nào khiến chúng tôi phải thốt lên ‘trời đất ơi’ thì chính là lúc đó”, quan chức Mỹ cho hay, đồng thời ca ngợi giới chỉ huy vì đã đưa ra quyết định nhanh chóng giúp cứu vãn tình thế.
Nhằm giải cứu sĩ quan điều khiển vũ khí của tiêm kích F-15E bị bắn rơi tại Iran hôm 3/4, khoảng 100 đặc nhiệm Mỹ đã bí mật xâm nhập sâu vào lãnh thổ đối phương trong đêm, rồi leo lên ngọn núi cao hơn 2.000 m để tiếp cận mục tiêu. Phi công và đặc nhiệm Mỹ sau đó rút về điểm tập kết trước bình minh, sẵn sàng lên vận tải cơ để rút lui.
Hai chiếc MC-130J gặp sự cố khiến toàn bộ chiến dịch đối mặt nguy cơ đổ vỡ. Các chỉ huy sau đó ra quyết định mạo hiểm là triển khai thêm máy bay dự bị vào Iran để sơ tán quân nhân ra ngoài theo từng đợt.
Canh bạc này đã thành công và lực lượng Mỹ rút khỏi Iran an toàn. Trước khi rời đi, họ đã phá hủy tổng cộng 6 máy bay, gồm hai vận tải cơ MC-130J bị hư hỏng và 4 trực thăng, để ngăn Iran tiếp cận thiết bị quân sự nhạy cảm, theo quan chức Mỹ.
Con số này nhiều hơn thông tin ban đầu, khi New York Times nói rằng chỉ có hai vận tải cơ bị bỏ lại. Reuters không nêu lý do các trực thăng bị lực lượng Mỹ phá hủy trước khi rời đi.
Lầu Năm Góc chưa bình luận về thông tin.
Hình ảnh hiện trường do truyền thông Iran công bố cho thấy ít nhất hai xác trực thăng AH/MH-6 Little Bird, bên cạnh phi cơ MC-130J. Hai mẫu này lần lượt có giá 2-7 triệu USD và khoảng 114 triệu USD mỗi chiếc. Trực thăng Little Bird có thể nằm gọn trong khoang chở hàng của phi cơ MC-130J, nên nhiều khả năng đã được chở theo khi làm nhiệm vụ giải cứu.
Tyler Rogoway, biên tập viên của War Zone, nhận định quá trình rút quân khẩn cấp sau khi hai máy bay MC-130J gặp sự cố khiến lực lượng Mỹ không còn thời gian hoặc chỗ trống để đưa trực thăng lên máy bay dự bị. “Cũng có khả năng chúng bị hư hại trong quá trình tác chiến và bị vứt bỏ”, chuyên gia Mỹ nêu quan điểm.
Trong khi đó, quân đội Iran tuyên bố lực lượng nước này đã bắn hạ hai trực thăng và một máy bay vận tải C-130 tham gia chiến dịch tìm kiếm phi công Mỹ.
Lầu Năm Góc cho biết không có trường hợp thiệt mạng trong chiến dịch giải cứu. Tuy nhiên, quân đội Mỹ cũng hứng chịu nhiều tổn thất khí tài trong nỗ lực giải cứu. Bên cạnh các vận tải cơ MC-130J và trực thăng bị phá hủy, một cường kích A-10 đã bị phòng không Iran bắn rơi khi đang yểm trợ lực lượng tìm kiếm.
Hai trực thăng cứu nạn chiến đấu HH-60W Jolly Green II cũng trúng hỏa lực Iran, khiến ít nhất một quân nhân bị thương, nhưng đã hạ cánh an toàn ở lãnh thổ đồng minh của Mỹ. Chưa rõ mức độ hư hại của chúng.
Phạm Giang (Theo Reuters, New York Post, War Zone)
"Chúng tôi sẽ đàm phán trong cuối tuần này", Tổng thống Mỹ Donald Trump nói với phóng viên ngày 17/4 trên chuyên cơ Không lực Một khi đang trên đường từ thành phố Phoenix, bang Arizona, trở về thủ đô Washington, đề cập đến các cuộc thảo luận với Iran.
Ông Trump không nêu cụ thể về cuộc đàm phán với Iran, nhưng cho hay ông có thể sẽ không gia hạn lệnh ngừng bắn hai tuần với Tehran khi nó hết hạn vào ngày 22/4. Lệnh ngừng bắn này được hai bên nhất trí để tạo thuận lợi cho quá trình đàm phán hướng tới giải pháp chấm dứt cuộc xung đột.
"Lệnh phong tỏa các cảng Iran vẫn được duy trì, và thật không may chúng tôi có thể phải bắt đầu ném bom Iran trở lại", Tổng thống Mỹ nói, đề cập đến kịch bản hai bên không đạt được thỏa thuận trong các cuộc đàm phán.
Tuy nhiên, ông cũng nói rằng đã có một số "tin khá tích cực" liên quan đến Iran, nhưng từ chối cung cấp thêm chi tiết.
"Chúng tôi vừa nhận được một số tin khá tích cực cách đây khoảng 20 phút, và có vẻ mọi việc đang diễn ra rất thuận lợi ở Trung Đông liên quan đến Iran. Rồi mọi người sẽ biết đó là gì thôi. Tôi chỉ nghĩ đây là điều hoàn toàn hợp lý và nên xảy ra. Chúng ta hãy chờ xem", ông cho hay.
Phái đoàn Mỹ và Iran được cho là sẽ đến Pakistan cuối tuần này và tiến hành đàm phán ngày 20/4, một tuần sau khi vòng đàm phán đầu tiên tại Pakistan kết thúc mà không đạt được thỏa thuận nào.
Quan chức Lầu Năm Góc tuyên bố lực lượng Mỹ ở Trung Đông đã trong trạng thái sẵn sàng tiếp tục chiến đấu nếu Iran không chấp nhận thỏa thuận hòa bình.
Ngoại trưởng Abbas Araghchi hôm qua thông báo Iran sẽ "mở hoàn toàn" eo biển Hormuz để hưởng ứng lệnh ngừng bắn 10 ngày giữa Israel và nhóm Hezbollah ở Lebanon. Tổng thống Mỹ hoan nghênh động thái của Iran, nhưng khẳng định lệnh phong tỏa các cảng Iran vẫn còn hiệu lực cho đến khi thỏa thuận hai nước "hoàn thành 100%".
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, người dẫn đầu phái đoàn đàm phán Iran cuối tuần trước, ngày 17/4 chỉ trích Tổng thống Trump đưa ra "7 tuyên bố sai sự thật trong vòng một giờ", nhưng không nêu cụ thể đó là những phát biểu nào.
"Họ đã không thắng được cuộc chiến bằng những lời dối trá này và chắc chắn cũng sẽ không đạt được gì trong các cuộc đàm phán", ông Ghalibaf nói, đồng thời cảnh báo nước này sẽ đóng cửa eo biển Hormuz một lần nữa nếu Mỹ duy trì chiến dịch phong tỏa cảng biển.
Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 17/4, ông Trump cho hay đang mong chờ cuộc gặp với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. "Cuộc gặp của chúng tôi tại Trung Quốc sẽ là cuộc gặp đặc biệt và có thể mang tính lịch sử. Tôi mong chờ được gặp Chủ tịch Tập, nhiều việc sẽ được hoàn thành!", ông Trump cho biết.
Lãnh đạo Mỹ ban đầu lên kế hoạch thăm Bắc Kinh vào cuối tháng 3 hoặc đầu tháng 4 nhằm thúc đẩy tái thiết quan hệ thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, Tổng thống Trump sau đó quyết định hoãn chuyến thăm Trung Quốc để tập trung giải quyết vấn đề Iran.
Nhà Trắng thông báo chuyến thăm Trung Quốc sẽ diễn ra vào ngày 14-15/5, cho thấy Mỹ kỳ vọng thỏa thuận với Iran sẽ đạt được trước thời điểm này.
Hãng AFP ngày 10.5 dẫn lời giới chức Anh cho hay các binh sĩ nước này vừa thực hiện một chiến dịch đổ bộ đường không táo bạo để cung cấp hỗ trợ y tế khẩn cấp cho một bệnh nhân nghi nhiễm virus hanta trên một hòn đảo ở phía nam Đại Tây Dương.
Một nhóm chuyên gia quân đội nhảy dù xuống đảo Tristan da Cunha, lãnh thổ hải ngoại xa xôi nhất của Anh, nơi có một trong ba công dân Anh nghi nhiễm virus hanta liên quan đợt bùng phát trên du thuyền MV Hondius.
Bộ Quốc phòng Anh cho biết nhóm gồm sáu lính dù và hai bác sĩ quân y, tất cả đều thuộc Lữ đoàn Không vận số 16, đã nhảy từ máy bay vận tải A400M của Không quân Hoàng gia Anh (RAF) "trong một cuộc nhảy dù táo bạo".
Cùng lúc đó, nguồn cung cấp ô xy thiết yếu và các vật tư y tế khác đã được thả dù xuống bên dưới.
Hoạt động khẩn cấp này diễn ra sau khi Cơ quan An ninh y tế Anh (UKHSA) hôm 8.5 xác nhận về một trường hợp công dân Anh trên đảo nghi nhiễm virus hanta.
Tristan da Cunha là một quần đảo núi lửa với dân số khoảng 220 người, không có đường băng và chỉ có thể đến bằng thuyền.
Với nguồn cung cấp ô xy ở mức cực kỳ thấp, các quan chức cho biết thả hàng bằng đường hàng không là lựa chọn khả thi duy nhất để cung cấp chăm sóc y tế kịp thời và hỗ trợ đội ngũ y tế hai người trên đảo.
Ngoại trưởng Anh Yvette Cooper cho biết lực lượng vũ trang nước này đã tiến hành "một chiến dịch phi thường".
Hoạt động khẩn cấp trên gồm một chuyến bay đường dài gần 6.800 km từ Căn cứ Không quân Brize Norton của RAF ở miền trung nước Anh đến đảo Ascension, tiếp theo là một chuyến bay dài 3.000 km nữa đến Tristan da Cunha.
Hai công dân Anh khác có liên quan vụ bùng phát virus hanta trên du thuyền MV Hondius trước đó đã được sơ tán đến Hà Lan và Nam Phi.
Hiện chưa rõ số phận phi công sau khi tiêm kích Mỹ bị bắn hạ tại Iran, các quan chức Mỹ và Israel giấu tên cho biết.
Hãng tin Fars News của Iran cho biết quân đội nước này đang triển khai tìm kiếm phi công của chiếc tiêm kích Mỹ bị hệ thống phòng không nước này bắn rơi. "Lực lượng quân sự đã bắt đầu triển khai chiến dịch tìm kiếm phi công tiêm kích Mỹ bị bắn trúng vào sáng nay", hãng tin Iran ngày 3/4 đưa tin.
Một kênh thuộc truyền hình nhà nước Iran đặt tại tỉnh Kohkilouyeh và Boyer-Ahmad cùng ngày tuyên bố phi công tiêm kích Mỹ đã nhảy dù khỏi máy bay trên vùng trời phía tây nam đất nước.
Người dẫn chương trình kênh truyền hình này kêu gọi người dân giao nộp "phi công kẻ thù" cho cảnh sát, thêm rằng chính quyền hứa sẽ trao thưởng cho bất kỳ ai lập công.
Dòng chữ chạy dưới màn hình trước đó kêu gọi người dân "hãy bắn nếu nhìn thấy họ".
Lầu Năm Góc và Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM), đơn vị chịu trách nhiệm về các hoạt động quân sự tại Trung Đông, chưa phản hồi yêu cầu bình luận.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm nay tuyên bố đã sử dụng "hệ thống phòng không hải quân tiên tiến" để bắn hạ một tiêm kích F-35 Mỹ trên bầu trời miền trung nước này. IRGC thêm rằng máy bay thuộc biên chế phi đoàn đồn trú tại căn cứ không quân Lakenheath ở Anh, nhấn mạnh nó đã bị vỡ vụn nên chưa thể xác định số phận người lái.
Hãng thông tấn Tasnim của Iran cùng ngày công bố hình ảnh các mảnh vỡ được cho là của tiêm kích Mỹ bị bắn rơi, gồm một phần đầu cánh chính với dải đèn định vị ban đêm và cánh đuôi đứng có phù hiệu Lực lượng Không quân Mỹ ở châu Âu (USAFE).
Nếu được xác nhận, đây sẽ là lần đầu tiên một tiêm kích Mỹ bị bắn rơi trên lãnh thổ Iran kể từ khi cuộc xung đột bùng phát ngày 28/2.
