Đề Ngữ văn thi tốt nghiệp THPT có một câu hỏi về “Steve Jobs Việt Nam” nhận được nhiều quan tâm của dư luận. Câu này giá trị 2 điểm, nội dung như sau:
Nước Mỹ có Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk,… với những phát minh công nghệ góp phần làm thay đổi thế giới.
Từ gợi dẫn trên, với tư cách người trẻ, anh/chị hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trả lời câu hỏi: Làm thế nào để có những “Steve Jobs Việt Nam”?.
Sau đây là đáp án do Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố chiều 19/6:
Đoạn văn đáp ứng được các yêu cầu sau:
a. Yêu cầu chung (0,5 điểm)
Xác định đúng vấn đề nghị luận; bảo đảm yêu cầu về hình thức, ngôn ngữ, dung lượng và sử dụng bằng chứng.
– Xác định đúng vấn đề nghị luận: từ góc nhìn của người trẻ, đề xuất các giải pháp để Việt Nam có những nhà phát minh công nghệ mang tầm vóc thế giới.
– Cách trình bày: có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, phối hợp,…
– Dung lượng đoạn văn: khoảng 200 chữ.
– Bằng chứng: thực tế đời sống và trải nghiệm cá nhân.
b. Yêu cầu cụ thể (1,5 điểm)
Thí sinh triển khai đoạn văn theo trình tự hợp lý và sử dụng đúng các kỹ năng nghị luận.
Ý 1) Về phía cá nhân:
+ Ý 1.1) Nhận thức: Cần có tư duy đột phá, có khát vọng lớn, không ngại thất bại,…
+ Ý 1.2) Thái độ: Có lòng tự tôn dân tộc, muốn cống hiến cho đất nước và nhân loại,…
+ Ý 1.3) Hành động: Học hỏi, nâng cao năng lực số, ngoại ngữ,…; phát triển công nghệ để giải quyết các vấn đề của đất nước và thế giới (dù làm việc trong nước hay nước ngoài); xây dựng đội ngũ những người trẻ có cùng chí hướng;…
Ý 2) Về phía xã hội:
+ Ý 2.1) Giáo dục: Xây dựng nền giáo dục khai phóng, sáng tạo,…
+ Ý 2.2) Chính sách: Có cơ chế thu hút, sử dụng nhân tài; hỗ trợ khởi nghiệp; đầu tư cho nghiên cứu khoa học cơ bản;…
+ Ý 2.3) Quan điểm của xã hội: Ủng hộ tư duy độc lập, tôn trọng sự khác biệt, chấp nhận cho người trẻ thử nghiệm và thất bại;…
Cô Dương Thị Thanh Thủy, Tổ trưởng tổ Ngữ văn, trường THCS và THPT M.V. Lô-mô-nô-xốp, Hà Nội, cho rằng câu 1 trọng tâm của đề yêu cầu nêu, phân tích và lý giải vấn đề “Làm thế nào để có những Steve Jobs Việt Nam?”. Đáp án của Bộ cho câu hỏi này là đáp án mở, học sinh có thể đưa ra các giải pháp theo hiểu biết và quan điểm của mình.
“Đáp án của Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ là những gợi dẫn, theo 3 ý chính: nhận thức – thái độ – hành động. Đây cũng là 3 giải pháp rất quen thuộc với học sinh”, cô Thủy nói. Cũng theo cô, các ý nhỏ trong 3 ý chính trên phù hợp với yêu cầu của đề, cũng là những gợi dẫn phù hợp với khả năng của học sinh THPT.
Hôm 12/6, Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng khẳng định đề Văn có tính mở nên “đương nhiên đáp án phải mở”. Khi chấm bài, giám khảo phải tôn trọng ý kiến, quan điểm mà thí sinh trình bày nếu các em bảo vệ được quan điểm đó, thậm chí phản biện lại nội dung đề yêu cầu.
Đây cũng là năm đầu tiên bài thi Văn được chấm bằng phương pháp rubric – dùng bản mô tả cụ thể các tiêu chí đánh giá và mức độ đạt được của từng tiêu chí đó, đảm bảo sự công bằng và giảm tính chủ quan.
Dưới đây là bảng hướng dẫn chấm thi câu về “Steve Jobs Việt Nam” theo Rubric (chia thành 4 mức điểm):
Kỳ thi tốt nghiệp THPT diễn ra trong hai ngày 11-12/6 với hơn 1,2 triệu thí sinh. Buổi thi môn Văn diễn ra đầu tiên. Câu nghị luận xã hội về Steve Jobs trong đề thi sau đó nhanh chóng vào nhóm nội dung nổi bật trên các mạng xã hội với hàng trăm nghìn lượt thảo luận, tìm kiếm.
Nhiều người băn khoăn “Tại sao lại lấy hình mẫu một người nước ngoài để Việt Nam tìm kiếm”, thay vì một nhân tài của đất nước. Ngoài ra, ba nhân vật được đề dẫn không phải nhà phát minh, mà là người sáng lập, điều hành tập đoàn công nghệ. Trong khi đó, không ít bày tỏ “không biết Steve Jobs là ai”.
Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định câu trên dùng để phân hóa thí sinh. Từng câu, chữ trong đề đã được ban biên soạn chắt lọc kỹ, tham khảo ý kiến chuyên môn, thậm chí tra cứu từ điển với các khái niệm như “phát minh”, “đổi mới”.
Theo Sở GD-ĐT TP.HCM, trong ngày đầu đăng ký tuyển sinh đầu cấp lớp 1, lớp 6, đã xảy ra tình trạng nhiều phụ huynh đăng ký tuyển sinh không đúng quy định.
Cụ thể, nhiều phụ huynh chỉ đăng ký tuyển sinh đầu cấp vào các trường tiên tiến, hội nhập khu vực và quốc tế; trường có lớp tiếng Anh tích hợp theo Đề án 5695; tăng cường tiếng Pháp; THCS-THPT Nam Sài Gòn; THCS-THPT Lương Thế Vinh (gọi chung là các trường đặc thù) mà không đăng ký tuyển sinh hệ đại trà. Nhiều phụ huynh nhầm tưởng đăng ký song song là chọn đăng ký một trong 2 loại hình tuyển sinh là không đúng.
Cán bộ của Sở GD-ĐT TP cho biết phụ huynh đăng ký như trên là không đúng quy định và đưa ra lưu ý để phụ huynh thực hiện đăng ký cho chính xác, không ảnh hưởng đến quyền lợi của con em.
Theo đó, Sở GD-ĐT TP.HCM lưu ý khi đăng ký tuyển sinh đầu cấp, có 2 loại hình để phụ huynh lựa chọn, gồm: Thứ nhất, đăng ký đối tượng và khu vực tuyển sinh (hệ đại trà). Thứ 2: Đăng ký trường đặc thù.
Với những phụ huynh chỉ có nhu cầu cho con, em học hệ đại trà thì chỉ đăng ký loại hình 1. Với những phụ huynh đăng ký tuyển sinh vào trường đặc thù thì phải đăng ký cả 2 loại hình.
Việc đăng ký này để trong trường hợp, phụ huynh nếu không trúng tuyển vào các trường đặc thù sẽ được phân bổ vào các trường hệ đại trà theo kế hoạch tuyển sinh ở từng phường/xã đã đăng ký trong giai đoạn từ ngày 27.5 đến 7.6.
Theo Sở GD-ĐT, tính đến 10 giờ ngày 27.5, đã có hơn 90.000 phụ huynh đăng ký tuyển sinh đầu cấp thành công trên cổng thông tin tuyển sinh của sở tại địa chỉ: tuyensinhdaucap.hcm.edu.vn.
Kỳ tuyển sinh đầu cấp năm nay là lần đầu tiên sau sáp nhập với quy mô lớn sử dụng chung một hệ thống đăng ký trực tuyến. Ghi nhận trong ngày đầu tiên đăng ký tuyển sinh, hệ thống đăng ký ổn định, phụ huynh thao tác thuận lợi.
Thống kê từ Sở GD-ĐT TP.HCM, năm học 2026 - 2027, số lượng trẻ 6 tuổi vào lớp 1 khoảng 197.000, trong đó 51.543 trẻ không có thường trú tại TP. Số lượng học sinh hoàn thành chương trình lớp 5, đủ điều kiện tuyển sinh vào lớp 6 năm học 2026 - 2027 là 184.430 em, trong đó có 47.211 học sinh không có thường trú tại TP.
Năm học 2026 - 2027 là năm học đầu tiên tuyển sinh sau khi TP triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, do đó TP xây dựng khu vực tuyển sinh sẽ linh hoạt không còn gắn cứng với ranh giới phường/xã/quận/huyện như trước đây. Việc phân tuyến trường học sẽ không sử dụng khái niệm "nơi tạm trú" hay "thường trú" mà chỉ sử dụng thông tin "nơi ở hiện tại" trên ứng dụng VNeID làm căn cứ xác định khu vực tuyển sinh.
Phụ huynh học sinh ở 3 khu vực sẽ thực hiện đăng ký tuyển sinh đầu cấp tại địa chỉ duy nhất: https://tuyensinhdaucap.hcm.edu.vn, theo hình thức trực tuyến, từ lúc đăng ký đến khi xác nhận trúng tuyển, đảm bảo theo đúng mô hình, nguồn dữ liệu tuyển sinh mà Sở GD-ĐT thống nhất với các đơn vị.
Để có hành lang pháp lý cho việc này, Bộ Giáo dục và Đào tạo đang dự thảo thông tư quy định về khai thác, sử dụng tài nguyên giáo dục mở trong hoạt động giáo dục đại học.
Thông tư dự thảo căn cứ vào Luật Giáo dục đại học 2025, các văn bản hướng dẫn liên quan. Dự thảo thông tư cũng cụ thể hóa định hướng tại Quyết định 1117/QĐ-TTg về phát triển mô hình tài nguyên giáo dục mở trong giáo dục đại học.
Dự thảo quy định rõ các khái niệm về tài nguyên giáo dục mở, học liệu mở, giấy phép mở (hoặc giấy phép mở nội bộ), quyền truy cập mở, nền tảng giáo dục mở, cổng truy cập tài nguyên giáo dục mở quốc gia.
Tài nguyên giáo dục và học liệu mở gồm có giáo trình, bài giảng của giảng viên, học liệu tham khảo, khóa học trực tuyến (MOOCs), học liệu đa phương tiện, phần mềm mã nguồn mở hoặc dữ liệu học tập phục vụ hoạt động giảng dạy, học tập, nghiên cứu ở bất kỳ định dạng và phương tiện.
Nguồn học liệu mở này tồn tại trong phạm vi công cộng hoặc thuộc quyền sở hữu bản quyền nhưng đã được phát hành theo giấy phép mở, cho phép người sử dụng truy cập để giữ lại, sử dụng lại, sửa đổi, kết hợp lại và phân phối lại theo quy định trong giấy phép mở.
Để bảo đảm chất lượng tài nguyên giáo dục mở cho hoạt động giáo dục đại học, dự thảo quy định đối với tài nguyên giáo dục mở phải đáp ứng yêu cầu về tính khoa học, tính sư phạm, tính cập nhật, tuân thủ quy định pháp luật về sở hữu trí tuệ, an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Các cơ sở đào tạo phải ban hành quy trình nội bộ, tổ chức thẩm định trước khi công bố và đưa vào sử dụng chính thức.
Dự thảo cũng yêu cầu các cơ sở đào tạo kết nối, tích hợp và cập nhật tài nguyên giáo dục mở đã công bố lên Cổng truy cập tài nguyên giáo dục mở quốc gia, nhằm hình thành dữ liệu dùng chung trên toàn quốc, tăng khả năng chia sẻ, tìm kiếm và khai thác học liệu giữa các cơ sở giáo dục đại học.
Dự thảo quy định rõ quyền và trách nhiệm của tổ chức, cá nhân khi khai thác, sử dụng tài nguyên giáo dục mở. Theo đó, người sử dụng được quyền truy cập, khai thác, chia sẻ, chỉnh sửa tài nguyên theo giấy phép mở. Nhưng người sử dụng cũng phải tuân thủ quy định về quyền tác giả, trích dẫn nguồn, không sử dụng tài nguyên vào mục đích vi phạm pháp luật hoặc xuyên tạc nội dung học thuật.
Dự thảo thông tư xác định tài nguyên giáo dục mở là một trong những nền tảng quan trọng của giáo dục đại học số, hỗ trợ tổ chức đào tạo trên môi trường số, tích hợp vào chương trình đào tạo, được sử dụng một phần trong công nhận, chuyển đổi tín chỉ, cấp chứng chỉ và văn bằng theo quy định.
Đối với các cơ sở giáo dục đại học, dự thảo yêu cầu xây dựng kế hoạch phát triển tài nguyên giáo dục mở. Các cơ sở phải ban hành chính sách khuyến khích giảng viên, sinh viên tham gia xây dựng, chia sẻ học liệu, đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin, tổ chức đào tạo, bồi dưỡng năng lực khai thác và sử dụng tài nguyên giáo dục mở.
Dự thảo cũng khuyến khích sự tham gia của doanh nghiệp, tổ chức xã hội trong phát triển hệ sinh thái tài nguyên giáo dục mở. Đồng thời thúc đẩy hợp tác quốc tế nhằm mở rộng khả năng tiếp cận các nguồn tri thức toàn cầu, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đại học Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.
Theo nhận định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, hệ thống học liệu được số hóa tại các cơ sở giáo dục đại học hiện còn phân tán, thiếu liên thông, chưa được khai thác hiệu quả.
Nhiều cơ sở đào tạo thiếu hụt học liệu chất lượng để phục vụ giảng dạy, học tập và nghiên cứu. Trong khi đó, tài nguyên giáo dục mở được xem là giải pháp quan trọng để mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức, giảm chi phí học liệu và thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong giáo dục đại học.
Theo TS Nguyễn Thị Hồng, Phó hiệu trưởng Trường đại học Giao thông vận tải TP.HCM, Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển kinh tế biển, kéo theo nhu cầu nhân lực ngành biển trong các lĩnh vực hàng hải, logistics, khai thác cảng, vận tải biển và công nghiệp đóng tàu tăng nhanh.
Tuy nhiên, khoảng cách giữa đào tạo và yêu cầu thực tiễn của doanh nghiệp vẫn là thách thức lớn.
Việt Nam có hơn 3.260 km bờ biển cùng hệ thống cảng biển ngày càng hiện đại, tạo nhiều lợi thế phát triển kinh tế biển. Không chỉ cần sĩ quan hàng hải hay kỹ sư tàu thủy, doanh nghiệp còn có nhu cầu lớn về nhân lực quản trị logistics, quản lý cảng, quản trị chuỗi cung ứng, ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong khai thác, vận hành.
Cùng với sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng toàn cầu, ngành công nghiệp đóng tàu cũng đón thêm nhiều đơn hàng quốc tế. Xu hướng phát triển tàu xanh, giảm phát thải và đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế mở ra nhu cầu lớn về nguồn nhân lực chất lượng cao.
Theo ông Phạm Nguyên Đăng Khoa, Giám đốc Trung tâm thuyền viên, Công ty cổ phần Âu Lạc, thị trường vẫn đang thiếu đội ngũ sĩ quan và thuyền viên đạt chuẩn quốc tế.
"Sinh viên tốt nghiệp các ngành hàng hải, logistics hay khai thác cảng có nhiều cơ hội việc làm nếu đáp ứng yêu cầu về chuyên môn và ngoại ngữ. Thu nhập của ngành thuộc nhóm cạnh tranh, nhất là ở các tuyến vận tải quốc tế. Ngoài lương, người lao động còn được hưởng chế độ bảo hiểm, đào tạo nâng cao và cơ hội làm việc trong môi trường đa quốc gia", ông Khoa cho biết.
Ông Trần Quang Hùng, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Hàng hải Dầu khí Hải Dương, nhận định doanh nghiệp hiện không thiếu việc làm mà thiếu người có thể bắt tay vào công việc ngay.
Theo ông Hùng, khi các trường đầu tư hệ thống mô phỏng, tăng thời lượng thực hành và gắn kết với doanh nghiệp, sinh viên sẽ rút ngắn khoảng cách giữa giảng đường và thực tiễn, trong khi doanh nghiệp cũng giảm đáng kể thời gian đào tạo lại.
Theo các doanh nghiệp cung ứng thuyền viên, hàng hải vẫn thuộc nhóm ngành có thu nhập cao. Thủy thủ hoặc thợ máy có kinh nghiệm có thể nhận khoảng 1.300-1.500 USD/tháng; sĩ quan boong, sĩ quan máy từ 2.500-4.000 USD/tháng; đại phó, máy hai khoảng 4.000-5.000 USD/tháng.
Đối với thuyền trưởng, máy trưởng hoặc sĩ quan quản lý trên tàu quốc tế, mức thu nhập phổ biến từ 6.000-8.000 USD/tháng. Ngoài lương, thuyền viên còn được doanh nghiệp chi trả chi phí ăn ở, bảo hiểm, phụ cấp và chế độ nghỉ sau mỗi chuyến biển.
Tuy nhiên, mức thu nhập cao đi kèm đặc thù công việc nhiều áp lực như làm việc theo ca, xa gia đình nhiều tháng, môi trường khắc nghiệt và yêu cầu cao về ngoại ngữ, chứng chỉ nghề nghiệp. Đây cũng là nguyên nhân khiến ngành vẫn thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao.
Phó hiệu trưởng Nguyễn Thị Hồng cho biết dù nhiều cơ sở đào tạo gặp khó khăn trong tuyển sinh nhóm ngành hàng hải, các ngành thuộc hệ sinh thái kinh tế biển của trường vẫn duy trì sức hút nhờ nhu cầu tuyển dụng lớn từ doanh nghiệp.
Hiện trường đào tạo nhiều ngành phục vụ kinh tế biển như điều khiển và quản lý tàu biển, khai thác máy tàu thủy, quản lý cảng và logistics, kinh tế hàng hải, kỹ thuật tàu thủy, kinh tế biển và luật, chính sách hàng hải.
Theo bà Dương Thị Kim Phượng, Giám đốc Trung tâm Tư vấn tuyển sinh Trường đại học Giao thông vận tải TP.HCM, nhà trường đã mở rộng hợp tác với nhiều hãng tàu, doanh nghiệp logistics và khai thác cảng trong và ngoài nước để triển khai học kỳ doanh nghiệp, thực tập và tuyển dụng ngay từ khi sinh viên còn học.
"Nhiều doanh nghiệp tham gia vào quá trình đào tạo, đồng thời tuyển chọn sinh viên ngay trước khi tốt nghiệp, góp phần rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và sử dụng lao động", bà Phương nói.
Để nâng cao chất lượng thực hành, trường vừa đưa vào vận hành Phòng mô phỏng buồng lái và điều động với hệ thống mô phỏng hiện đại, giúp sinh viên rèn luyện kỹ năng điều động tàu trong nhiều điều kiện khai thác khác nhau trước khi làm việc thực tế.
Việc mở rộng không gian đào tạo theo định hướng kinh tế biển của trường tại khu vực Phước Thắng (TP.HCM) cũng nhằm hình thành hệ sinh thái đào tạo gắn với doanh nghiệp, nghiên cứu ứng dụng và thực tiễn sản xuất, góp phần cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao cho chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam.