Đề Ngữ văn thi tốt nghiệp THPT có một câu hỏi về “Steve Jobs Việt Nam” nhận được nhiều quan tâm của dư luận. Câu này giá trị 2 điểm, nội dung như sau:
Nước Mỹ có Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk,… với những phát minh công nghệ góp phần làm thay đổi thế giới.
Từ gợi dẫn trên, với tư cách người trẻ, anh/chị hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trả lời câu hỏi: Làm thế nào để có những “Steve Jobs Việt Nam”?.
Sau đây là đáp án do Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố chiều 19/6:
Đoạn văn đáp ứng được các yêu cầu sau:
a. Yêu cầu chung (0,5 điểm)
Xác định đúng vấn đề nghị luận; bảo đảm yêu cầu về hình thức, ngôn ngữ, dung lượng và sử dụng bằng chứng.
– Xác định đúng vấn đề nghị luận: từ góc nhìn của người trẻ, đề xuất các giải pháp để Việt Nam có những nhà phát minh công nghệ mang tầm vóc thế giới.
– Cách trình bày: có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, phối hợp,…
– Dung lượng đoạn văn: khoảng 200 chữ.
– Bằng chứng: thực tế đời sống và trải nghiệm cá nhân.
b. Yêu cầu cụ thể (1,5 điểm)
Thí sinh triển khai đoạn văn theo trình tự hợp lý và sử dụng đúng các kỹ năng nghị luận.
Ý 1) Về phía cá nhân:
+ Ý 1.1) Nhận thức: Cần có tư duy đột phá, có khát vọng lớn, không ngại thất bại,…
+ Ý 1.2) Thái độ: Có lòng tự tôn dân tộc, muốn cống hiến cho đất nước và nhân loại,…
+ Ý 1.3) Hành động: Học hỏi, nâng cao năng lực số, ngoại ngữ,…; phát triển công nghệ để giải quyết các vấn đề của đất nước và thế giới (dù làm việc trong nước hay nước ngoài); xây dựng đội ngũ những người trẻ có cùng chí hướng;…
Ý 2) Về phía xã hội:
+ Ý 2.1) Giáo dục: Xây dựng nền giáo dục khai phóng, sáng tạo,…
+ Ý 2.2) Chính sách: Có cơ chế thu hút, sử dụng nhân tài; hỗ trợ khởi nghiệp; đầu tư cho nghiên cứu khoa học cơ bản;…
+ Ý 2.3) Quan điểm của xã hội: Ủng hộ tư duy độc lập, tôn trọng sự khác biệt, chấp nhận cho người trẻ thử nghiệm và thất bại;…
Cô Dương Thị Thanh Thủy, Tổ trưởng tổ Ngữ văn, trường THCS và THPT M.V. Lô-mô-nô-xốp, Hà Nội, cho rằng câu 1 trọng tâm của đề yêu cầu nêu, phân tích và lý giải vấn đề “Làm thế nào để có những Steve Jobs Việt Nam?”. Đáp án của Bộ cho câu hỏi này là đáp án mở, học sinh có thể đưa ra các giải pháp theo hiểu biết và quan điểm của mình.
“Đáp án của Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ là những gợi dẫn, theo 3 ý chính: nhận thức – thái độ – hành động. Đây cũng là 3 giải pháp rất quen thuộc với học sinh”, cô Thủy nói. Cũng theo cô, các ý nhỏ trong 3 ý chính trên phù hợp với yêu cầu của đề, cũng là những gợi dẫn phù hợp với khả năng của học sinh THPT.
Hôm 12/6, Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng khẳng định đề Văn có tính mở nên “đương nhiên đáp án phải mở”. Khi chấm bài, giám khảo phải tôn trọng ý kiến, quan điểm mà thí sinh trình bày nếu các em bảo vệ được quan điểm đó, thậm chí phản biện lại nội dung đề yêu cầu.
Đây cũng là năm đầu tiên bài thi Văn được chấm bằng phương pháp rubric – dùng bản mô tả cụ thể các tiêu chí đánh giá và mức độ đạt được của từng tiêu chí đó, đảm bảo sự công bằng và giảm tính chủ quan.
Dưới đây là bảng hướng dẫn chấm thi câu về “Steve Jobs Việt Nam” theo Rubric (chia thành 4 mức điểm):
Kỳ thi tốt nghiệp THPT diễn ra trong hai ngày 11-12/6 với hơn 1,2 triệu thí sinh. Buổi thi môn Văn diễn ra đầu tiên. Câu nghị luận xã hội về Steve Jobs trong đề thi sau đó nhanh chóng vào nhóm nội dung nổi bật trên các mạng xã hội với hàng trăm nghìn lượt thảo luận, tìm kiếm.
Nhiều người băn khoăn “Tại sao lại lấy hình mẫu một người nước ngoài để Việt Nam tìm kiếm”, thay vì một nhân tài của đất nước. Ngoài ra, ba nhân vật được đề dẫn không phải nhà phát minh, mà là người sáng lập, điều hành tập đoàn công nghệ. Trong khi đó, không ít bày tỏ “không biết Steve Jobs là ai”.
Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định câu trên dùng để phân hóa thí sinh. Từng câu, chữ trong đề đã được ban biên soạn chắt lọc kỹ, tham khảo ý kiến chuyên môn, thậm chí tra cứu từ điển với các khái niệm như “phát minh”, “đổi mới”.
Theo nghiên cứu về tác động kinh tế - xã hội của làn sóng du học sinh quốc tế tại Hàn Quốc, do Trung tâm Nghiên cứu và Đào tạo Di cư công bố, khoảng 71,1% du học sinh quốc tế làm thêm đang làm việc trong lĩnh vực ăn uống và lưu trú.
Tại một số địa phương như Gwangju, Incheon, Busan và các tỉnh Chungcheongnam, Gyeonggi, tỷ lệ du học sinh làm việc trong ngành nhà hàng - khách sạn vượt 80%. Nghiên cứu cho thấy chỉ 2,4% du học sinh lựa chọn công việc dựa trên mức độ liên quan đến ngành học hoặc định hướng nghề nghiệp tương lai.
Trong khi đó, yếu tố được ưu tiên nhiều nhất là thời gian làm việc phù hợp với lịch học, chiếm 54,4%. Mức lương là yếu tố quan trọng thứ hai với 24,8%.
Theo nghiên cứu, điều này cho thấy công việc làm thêm hiện chưa đóng vai trò như bước đệm giúp du học sinh tích lũy kinh nghiệm cho nghề nghiệp tương lai.
Kết quả khảo sát cũng cho thấy 41,9% du học sinh làm thêm mà không khai báo chính thức với cơ quan chức năng, mà chủ yếu thông qua các "thỏa thuận miệng" với chủ sử dụng lao động.
Nghiên cứu nhận định tình trạng lao động phi chính thức, hay “lao động chui”, đang diễn ra phổ biến. Một trong những nguyên nhân chính được cho là xuất phát từ quy định tài chính hiện hành.
Theo quy định tại Hàn Quốc, du học sinh sẽ mất ưu đãi giảm 50% phí bảo hiểm y tế quốc gia nếu thu nhập hàng năm vượt 3,6 triệu won (hơn 63 triệu đồng). Để tránh vượt ngưỡng này, nhiều sinh viên và chủ sử dụng lao động lựa chọn hình thức trả lương ngoài sổ sách, trả lương bằng tiền mặt.
Nghiên cứu cho biết điều này khiến nhiều du học sinh ngần ngại báo cáo các vi phạm lao động như bị nợ lương hoặc bị đối xử bất công.
Báo cáo cũng nhận định du học sinh quốc tế đang được xem là nguồn lao động có chi phí thấp, ít phản kháng ngay cả khi chỉ nhận mức lương tối thiểu. Công việc làm thêm của họ không còn mang tính tạm thời mà đã trở thành một phần cấu trúc của ngành dịch vụ trong nước.
Các du học sinh được khảo sát cho biết rào cản ngôn ngữ, sự phân biệt đối xử và tính chất nặng nhọc của công việc tay chân là những khó khăn lớn khi làm thêm. Họ tìm việc chủ yếu dựa vào các mối quan hệ cá nhân, nền tảng trực tuyến và cộng đồng du học sinh quốc tế.
Để giải quyết tình trạng này, nhóm nghiên cứu đề xuất xây dựng hệ thống quản lý chính thức đối với việc làm thêm của du học sinh nhằm đưa hoạt động này vào khuôn khổ pháp lý.
Nghiên cứu cũng đề xuất cải cách quy định, bao gồm áp dụng chế độ khai báo hằng năm đối với các sinh viên đủ điều kiện như đạt TOPIK cấp 4 trở lên hoặc có thành tích học tập tốt, đồng thời điều chỉnh ngưỡng bảo hiểm y tế và gỡ bỏ quy định hạn chế khoảng cách nơi làm việc.
Ngày 7.4, Trường đại học Y dược Cần Thơ cho biết, vừa công bố thông tin tuyển sinh năm 2026 với 2.854 chỉ tiêu; trong đó 2.460 hệ chính quy, 394 chỉ tiêu hệ liên thông và văn bằng 2.
Trường tiếp tục duy trì 14 ngành đào tạo chính quy, trong đó ngành y khoa chiếm số lượng lớn nhất với 1.030 chỉ tiêu, theo sau là dược học với 200 chỉ tiêu và răng hàm mặt với 170 chỉ tiêu. Đối tượng tuyển sinh gồm thí sinh đã tốt nghiệp trung học phổ thông, đảm bảo các tiêu chuẩn về sức khỏe cũng như thí sinh người nước ngoài có nguyện vọng theo học tại môi trường giáo dục y tế hàng đầu khu vực đồng bằng sông Cửu Long.
Nhà trường áp dụng 5 phương thức xét tuyển đại học. Cụ thể như sau:
Bên cạnh hệ chính quy, Trường đại học Y dược Cần Thơ còn tuyển sinh hệ liên thông và văn bằng 2 với tổng số 394 chỉ tiêu cho 10 ngành đào tạo như y khoa, y học cổ truyền, dược học và điều dưỡng, hộ sinh... Thí sinh dự tuyển hệ liên thông có thể lựa chọn nhiều phương thức linh hoạt như xét kết quả thi tốt nghiệp, thi bổ trợ kết hợp học bạ lớp 12, hoặc xét kết quả học tập bậc trung cấp và cao đẳng… Đặc biệt, chương trình văn bằng 2 ngành dược học và y học dự phòng sẽ ưu tiên xét tuyển dựa trên điểm trung bình tích lũy toàn khóa của bậc đại học đã tốt nghiệp.
Mức học phí dự kiến cho năm học 2026 tại Trường đại học Y dược Cần Thơ có sự phân hóa theo từng ngành học và hệ đào tạo. Đối với sinh viên đại học chính quy, học phí dao động từ khoảng 50,1 triệu đồng đến 71,05 triệu đồng mỗi năm, trong đó hai ngành y khoa và dược học có mức thu cao nhất.
Đối với hệ liên thông và văn bằng 2, học phí dự kiến cao hơn, nằm trong khoảng từ 60,1 triệu đồng đến 85,26 triệu đồng mỗi năm tùy theo chuyên ngành.
Theo ông Hà Xuân Nhâm, Trưởng Phòng Giáo dục trung học - Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, kết quả khảo sát chất lượng với 119.340 học sinh lớp 12 năm học 2025-2026 ở 13 môn học nằm trong số các môn thi tốt nghiệp THPT, cho thấy điểm trung bình toàn thành phố đạt 5,31 điểm.
Trong đó khối công lập là 5,77, khối tư thục tiệm cận, còn khối giáo dục thường xuyên tụt thấp ở mức 3,52 điểm.
Theo ông Nhâm, qua khảo sát thì thấy các môn nền tảng đang là điểm nghẽn lớn, nhất là môn toán. Phố điểm toán lệch trái, tập trung nhiều ở mức 3-5 điểm. Số học sinh có điểm dưới trung bình còn lớn.
Môn ngữ văn ổn định hơn nhưng vẫn có nhóm học sinh yếu đáng kể.
Ông Nhâm cũng chia sẻ một thực tế của Hà Nội là xu hướng chọn môn thi đang lệch về hướng "an toàn", học sinh tăng lựa chọn các môn khoa học xã hội, giảm mạnh ở môn khoa học tự nhiên.
Song chất lượng khảo sát cũng không tương xứng với sự lựa chọn.
Ví dụ môn địa lý có nhiều học sinh chọn nhưng điểm khảo sát trung bình của môn này thấp nhất trong số các môn. Điểm khảo sát trong một nhà trường cũng có những chênh lệch đáng kể giữa các môn. Tình trạng điểm trung bình của trường không quá thấp, nhưng có những môn yếu.
Ông Hà Xuân Nhâm cho rằng thực trạng trên cho thấy các hình thức ôn tập đại trà không hiệu quả vào thời điểm này.
Theo đó, phải dựa vào các dữ liệu trong đó có kết quả khảo sát để phân nhóm trình độ học sinh. Cụ thể là nhóm nguy cơ trượt tốt nghiệp, nhóm trung bình và nhóm khá, giỏi.
Từ đó có kế hoạch tổ chức các lớp ôn tập cho mỗi nhóm theo nội dung khác nhau, tập trung vào các môn học khác nhau. Đặc biệt phải tập trung xử lý dứt điểm bất cập với các môn nền tảng là toán, ngữ văn.
Với các môn có kết quả khảo sát thấp bất thường như địa lý, cần rà soát phương pháp dạy học, tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo cụm để thống nhất cách tiếp cận, tránh tình trạng ôn tập không sát dạng đề.
"Các trường bắt buộc phải có lớp phụ đạo với học sinh có điểm khảo sát dưới trung bình và kiểm điểm kết quả theo từng tuần. Bên cạnh đó, tổ chức ôn tập theo tổ hợp xét tuyển, đặc biệt chú trọng với các môn tự chọn, môn tiếng Anh cho nhóm học sinh khá, giỏi" - ông Nhâm nhấn mạnh.
Trước đó giữa tháng 3-2026, Hà Nội tổ chức kỳ khảo sát với cả học sinh lớp 11 và 12, với 254.000 học sinh tham gia gồm cả học sinh THPT và giáo dục thường xuyên.
Tại kỳ khảo sát, học sinh lớp 11 thực hiện 2 môn toán và ngữ văn, trong ngày 11-3. Còn học sinh lớp 12 tham gia khảo sát ngày 12 và 13-3. Mỗi học sinh tham gia khảo sát 4 môn - theo môn đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT, gồm 2 môn bắt buộc (toán, ngữ văn) và 2 môn tự chọn.