Hãng tin Axios của Mỹ ngày 20/6 đưa tin, Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đều đang trên đường đến Thụy Sĩ để đàm phán.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh lệnh ngừng bắn tại Li Băng dường như đã khôi phục các nỗ lực nhằm biến thỏa thuận tạm thời về cuộc chiến Iran thành một thỏa thuận khu vực lâu dài.
Israel và Hezbollah, lực lượng do Iran hậu thuẫn tại Li Băng, đã đồng ý ngừng bắn vào ngày 20/6, sau khi giao tranh leo thang làm dấy lên nghi ngờ về các cuộc đàm phán Mỹ – Iran. Các cuộc đàm phán được xem là yếu tố then chốt để mở lại eo biển Hormuz và ổn định nguồn cung dầu mỏ.
Diễn biến này xảy ra sau khi Mỹ và Iran ký kết trực tuyến một bản ghi nhớ gồm 14 điểm trong tuần này nhằm chấm dứt giao tranh và mở ra khoảng thời gian 60 ngày để giải quyết các bất đồng liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran, cũng như nhiều vấn đề gai góc khác cần được tháo gỡ để đạt được một thỏa thuận bền vững hơn.
Sau khi bản ghi nhớ (MOU) được ký kết ngày 17/6, công tác chuẩn bị cho các cuộc đàm phán kỹ thuật tại khu nghỉ dưỡng Buergenstock của Thụy Sĩ đã được xúc tiến nhanh chóng. Tuy nhiên, Nhà Trắng ngày 18/6 thông báo Phó Tổng thống Mỹ JD Vance sẽ không tham dự.
Bộ Ngoại giao Thụy Sĩ cho biết các cuộc đàm phán đã bị hoãn lại, nhưng nước này vẫn sẵn sàng đóng vai trò trung gian và công tác chuẩn bị vẫn tiếp tục.
Quyết định của Phó Tổng thống Vance về việc hủy kế hoạch tới Thụy Sĩ vào ngày 18/6 để tham gia các cuộc đàm phán với Iran được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng gia tăng giữa Israel và Hezbollah.
Sau khi lệnh ngừng bắn được thiết lập, Đặc phái viên Mỹ Witkoff đã tới Thụy Sĩ để tham gia phái đoàn cùng ông Jared Kushner, con rể của Tổng thống Mỹ Donald Trump, người đã có mặt tại đây. Trong khi đó, Ngoại trưởng Iran Araghchi cũng dự kiến đến Thụy Sĩ trong ngày 20/6.
Sự có mặt của các quan chức cấp cao trong phái đoàn Mỹ và Iran tại Thụy Sĩ làm dấy lên hy vọng rằng hai bên có thể nối lại kế hoạch đàm phán bị tạm hoãn và ký thỏa thuận hòa bình trực tiếp.
Diễn biến mới cho thấy cả hai bên đều có ý định khởi động các cuộc đàm phán kỹ thuật nhằm hướng tới một thỏa thuận ngừng bắn lâu dài.
Thỏa thuận tạm thời yêu cầu Mỹ, Iran và các đồng minh của họ tuyên bố chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên mọi mặt trận, bao gồm cả Li Băng.
Israel, nước không tham gia các cuộc đàm phán, khẳng định nước này không phải là một bên của thỏa thuận.
Trong cuộc điện đàm với người đồng cấp Pakistan ngày 19/6, Ngoại trưởng Araghchi cho rằng Mỹ sẽ phải chịu trách nhiệm nếu có bất kỳ vi phạm nào đối với các cam kết trong thỏa thuận, bao gồm cả việc chấm dứt giao tranh tại Li Băng.
Bản ghi nhớ cũng đề cập đến việc nới lỏng các lệnh trừng phạt kinh tế đối với Iran, giải phóng các tài sản bị đóng băng trị giá hàng chục tỷ USD và cho phép miễn trừ ngay lập tức đối với hoạt động xuất khẩu dầu của nước này. Thỏa thuận còn bao gồm một quỹ tái thiết trị giá 300 tỷ USD dành cho Iran cùng nhiều ưu đãi tài chính khác.
Nhân viên công ty vận tải đường sắt Union Pacific ngày 10/5 phát hiện các thi thể trong toa tàu của hãng này tại ga tàu hàng thành phố Laredo, bang Texas, gần biên giới Mỹ - Mexico. Sở Cảnh sát Laredo cho biết giới chức đang điều tra nguyên nhân dẫn đến cái chết của những người này.
"Đây là sự việc vô cùng đau lòng. Quá nhiều người thiệt mạng", ông Jose Espinoza, đại diện Sở Cảnh sát Laredo, nói.
Giới chức chưa xác định được danh tính, tuổi tác, tình trạng nhập cư của các nạn nhân cũng như điểm xuất phát của đoàn tàu. "Những vấn đề này là trọng tâm của cuộc điều tra đang diễn ra", ông Espinoza nói thêm.
Nhiệt độ tại khu vực đoàn tàu dừng lại lên tới khoảng 32 độ C vào ngày 10/5, dù hiện chưa rõ nắng nóng có liên quan nguyên nhân tử vong của các nạn nhân hay không.
Joe Baeza, phát ngôn viên của cảnh sát Laredo, nói rằng ga tàu hàng này kéo dài hàng km. "Hãy hình dung một khu bốc dỡ hàng tại cảng biển, nhưng dành cho tàu hỏa. Đây là nơi họ chất và dỡ rất nhiều toa tàu chở hàng", ông cho hay.
Thành phố Laredo, nằm giáp biên giới Mexico, sở hữu một trong những cửa khẩu lớn nhất bang Texas phục vụ hoạt động thương mại. Tính đến năm 2024, cửa khẩu Laredo chiếm 62% tổng giá trị thương mại qua cửa khẩu của bang, trị giá gần 340 tỷ USD, theo dữ liệu của Cơ quan Kiểm toán bang Texas.
Thông tin trên trang web của Union Pacific cho thấy công ty này vận hành mạng lưới đường sắt xuyên biên giới và là doanh nghiệp đường sắt duy nhất phục vụ tất cả các cửa khẩu kết nối với Mexico.
Hồi năm 2023, hai người di cư đã thiệt mạng sau khi bị phát hiện mắc kẹt trong một đoàn tàu ở bang Texas.
Một năm trước đó, 53 người di cư tử vong sau khi bị bỏ lại trong xe container giữa cái nóng thiêu đốt trên một con đường hẻo lánh ở bang này.
Phát biểu khi tham dự hội nghị thượng đỉnh G7 ở Pháp hôm 16/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết giao tranh giữa Israel và nhóm vũ trang Hezbollah do Iran hậu thuẫn tại Lebanon đã kéo dài quá lâu, cũng như "quá nhiều người" đã chết.
"Không cần phải phá sập cả một tòa chung cư mỗi lần cần tìm kiếm ai đó, vì có rất nhiều người ở trong các tòa chung cư đó và không phải ai cũng là thành viên Hezbollah", ông nói, dường như đề cập phương pháp tập kích của Israel.
Lãnh đạo Mỹ tuyên bố không hài lòng với cách Israel xử lý vấn đề Hezbollah và Lebanon. Ông cho rằng Tel Aviv đáng lẽ đã phải "hoàn thành công việc nhanh hơn" và việc chiến sự tại Lebanon kéo dài đã gây ảnh hưởng tiêu cực đến thỏa thuận giữa Mỹ và Iran.
Ông nhắc lại rằng bản thân cảm thấy không vui trước cuộc tập kích của Israel nhằm vào "sở chỉ huy Hezbollah" ở ngoại ô phía nam thủ đô Beirut của Lebanon hôm 14/6. Tổng thống Mỹ trước đó phàn nàn đòn đánh đã khiến thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ và Iran bị đình trệ vài tiếng.
"Tôi không thích việc thành phố Beirut ở Lebanon bị tấn công hai giờ trước khi chúng tôi ký thỏa thuận", lãnh đạo Mỹ nói.
Tổng thống Trump nhắc đến Tổng thống lâm thời Syria Ahmed al-Sharaa, cho rằng lãnh đạo này sẽ dẫn dắt cuộc chiến chống Hezbollah một cách hiệu quả hơn. "Tôi đã gợi ý với Israel rằng hãy để Syria lo liệu vấn đề Hezbollah", ông cho biết. "Thành thật mà nói, tôi nghĩ họ sẽ làm tốt hơn".
Lãnh đạo Mỹ mô tả Tổng thống lâm thời Syria "rất có năng lực" và đã "bảo vệ mọi thứ" mà ông Trump đề nghị. "Nếu Israel không thể làm việc đó mà không sát hại mọi người khác, Syria sẽ thực hiện", ông nói.
Tổng thống Mỹ nhận định thỏa thuận với Iran vẫn sẽ đứng vững ngay cả trong trường hợp Israel tiếp tục tấn công Lebanon. Góc nhìn này trái ngược với lập trường của Tehran, khi phía Iran khẳng định việc ngừng bắn tại Lebanon là điều kiện "tiên quyết" để duy trì thỏa thuận.
Lãnh đạo Mỹ cũng một lần nữa bày tỏ sự không hài lòng với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. "Tôi có quan hệ tuyệt vời với Bibi, nhưng giờ Bibi phải có trách nhiệm hơn đối với vấn đề Lebanon", ông nói, sử dụng biệt danh của ông Netanyahu.
Giới chức Syria và Israel chưa bình luận về thông tin. Dù vậy, Damascus lâu nay vốn là đối thủ của Tel Aviv và giới lãnh đạo Israel đã bày tỏ nghi ngờ sâu sắc với chính quyền mới ở Syria do ông Sharaa đứng đầu.
Israel cũng không ủng hộ thỏa thuận giữa Mỹ và Iran, khẳng định nước này sẽ không bị ngăn cản trong nỗ lực chiến đấu với Hezbollah và ngăn nhóm vũ trang tiến hành các cuộc tập kích vào lãnh thổ của mình.
Dù vậy, Thủ tướng Netanyahu đã cẩn trọng để tránh đối đầu công khai với Tổng thống Trump. Phát biểu về thỏa thuận giữa Iran và Mỹ vào hôm 15/6, ông Netanyahu cho biết không phải lúc nào mình cũng có chung quan điểm với ông Trump.
"Ông ấy là Tổng thống Mỹ, còn tôi là Thủ tướng Israel. Tôi chịu trách nhiệm về lợi ích an ninh của Israel và điều đó cần được thực hiện một cách khôn ngoan", Thủ tướng Netanyahu nói, thêm rằng sự bất đồng như vậy "xảy ra cả trong những gia đình hòa thuận nhất".
Reuters ngày 5/6 dẫn hai nguồn thạo tin cho biết một vụ nổ do "máy bay không người lái (UAV)" xảy ra gần các điểm neo phao đơn số 1 và 2 tại cảng xuất khẩu dầu thô Mina al Fahal của Oman. Giới chức Oman sau đó thông báo hoạt động bơm dầu lên các tàu hàng đã bị đình chỉ.
Các nguồn tin không tiết lộ thời điểm vụ tấn công diễn ra, trong khi ban quản lý cảng Mina al Fahal chưa bình luận về thông tin. Dữ liệu vận tải biển LSEG cho thấy nhiều siêu tàu chở dầu đang neo ngoài khơi cảng hôm nay.
Thông tin cảng Mina al Fahal trúng tập kích xuất hiện sau khi truyền thông Iran hôm 3/6 tuyên bố Tehran đã nhắm mục tiêu vào một tàu quân sự Mỹ được cho là "trung tâm chỉ huy và kiểm soát", khi con tàu tiếp cận lãnh hải Iran ở vịnh Oman. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) sau đó cho hay tàu của họ không bị đánh trúng.
Cảng Mina al Fahal nằm cách thủ đô Muscat khoảng 10 km về phía tây bắc và là cảng xuất khẩu dầu thô chủ lực của Oman, giữ vai trò chiến lược trong ngành năng lượng nước này.
Đây không phải lần đầu hoạt động tại cảng bị ảnh hưởng bởi xung đột Iran. Hồi tháng 3, Oman từng sơ tán toàn bộ tàu khỏi Mina al Fahal khi ghi nhận nguy cơ hạ tầng năng lượng và tàu dầu bị tấn công. Hoạt động tại cảng được nối lại vài giờ sau đó.
Các tuyến hàng hải tại vịnh Oman và vịnh Arab có ý nghĩa quan trọng với thị trường năng lượng toàn cầu, do khu vực này là một trong những nguồn cung dầu mỏ lớn nhất thế giới.
Bất kỳ gián đoạn nào đối với hoạt động xuất khẩu dầu hoặc di chuyển của tàu chở dầu đều có thể gây lo ngại về chuỗi cung ứng và đẩy giá dầu tăng cao, đặc biệt nếu các cuộc tấn công tiếp diễn hoặc lan sang những cơ sở năng lượng khác.
Báo cáo của Lloyd’s List cho biết toàn bộ cảng tại Oman tính đến ngày 2/6 vẫn trong trạng thái hoạt động bình thường và duy trì mức an ninh ISPS cấp 1, mức cơ bản theo Bộ quy tắc an ninh tàu và cảng quốc tế.
Giới chức Oman yêu cầu mọi tàu cập cảng phải nộp thư xác nhận không chở hàng nguy hiểm. Nếu có hàng hóa nguy hiểm trên tàu, chủ tàu phải khai báo chi tiết và chờ phê duyệt trước khi vào lãnh hải.
Ban quản lý Mina al Fahal cũng yêu cầu các tàu bảo đảm hệ thống đo tốc độ Doppler hoạt động bình thường, do tình trạng nhiễu GPS đang diễn ra ở khu vực trong giai đoạn căng thẳng. Những tàu không có hệ thống này sẽ không được phép cập cảng để tránh rủi ro va chạm.
