Những cơ quan dễ bị ảnh hưởng nhất khi huyết áp tăng cao trong thời gian dài gồm:
Tim là cơ quan bị ảnh hưởng trực tiếp khi huyết áp tăng cao. Tim có chức năng bơm máu. Khi áp lực trong mạch máu tăng lên, tim buộc phải hoạt động mạnh hơn để đưa máu đi khắp cơ thể, theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today (Anh).
Trong giai đoạn đầu, cơ tim có thể dày lên để thích nghi với áp lực gia tăng. Tuy nhiên, sự thích nghi này không phải lúc nào cũng có lợi. Khi thành cơ tim trở nên quá dày, tim sẽ khó giãn nở và bơm máu hiệu quả như trước. Lâu dần, người bệnh có nguy cơ suy tim, xuất hiện các triệu chứng như khó thở, mệt mỏi hoặc phù chân.
Não cần được cung cấp máu liên tục để duy trì hoạt động. Khi huyết áp tăng, các mạch máu não phải chịu áp lực lớn hơn bình thường, khiến chúng dễ bị tổn thương.
Nếu tình trạng này kéo dài, thành mạch có thể dày lên, cứng lại hoặc hình thành các mảng xơ vữa. Nếu một mạch máu não bị tắc nghẽn, máu sẽ không thể đến nuôi một phần não, dẫn đến đột quỵ thiếu máu não. Trong trường hợp áp lực quá cao làm vỡ mạch máu, người bệnh có thể bị xuất huyết não, một dạng đột quỵ nguy hiểm với tỷ lệ tử vong cao.
Thận có nhiệm vụ lọc chất thải và duy trì cân bằng nước, điện giải trong cơ thể. Để thực hiện chức năng này, thận cần một mạng lưới mạch máu rất nhỏ và tinh vi.
Khi huyết áp tăng cao trong thời gian dài, các mạch máu bên trong thận có thể bị hư hại. Khi đó, thành mạch máu sẽ dày lên, bên trong hẹp lại, khiến lượng máu đến thận giảm dần. Hậu quả là khả năng lọc chất thải của thận suy giảm và dẫn đến bệnh thận mạn tính, bác sĩ chuyên khoa thận Randy Luciano thuộc hệ thống y khoa Yale Medicine (Mỹ) cho biết.
Điều đáng chú ý là tổn thương thận thường không gây triệu chứng ở giai đoạn đầu. Nhiều người chỉ phát hiện bệnh khi xét nghiệm thấy protein trong nước tiểu hoặc khi chức năng thận đã suy giảm đáng kể. Nếu huyết áp tiếp tục không được kiểm soát, nguy cơ tiến triển thành bệnh thận mạn tính hoặc suy thận sẽ tăng lên.
Ngoài ra, bệnh thận và huyết áp cao còn tạo thành một vòng luẩn quẩn. Huyết áp cao làm tổn thương thận, trong khi thận suy yếu lại khiến huyết áp càng khó kiểm soát hơn.
Mắt là một trong những cơ quan hiếm hoi cho phép bác sĩ quan sát trực tiếp mạch máu mà không cần can thiệp phẫu thuật. Vì vậy, những thay đổi ở mắt thường phản ánh khá rõ mức độ ảnh hưởng của huyết áp cao lên cơ thể.
Khi huyết áp tăng kéo dài, các mạch máu nhỏ ở võng mạc có thể bị co hẹp, dày lên hoặc mất tính đàn hồi. Trong những trường hợp nặng hơn, mạch máu có thể bị rò rỉ hoặc xuất huyết, ảnh hưởng đến thị lực.
Người bệnh sẽ gặp các biểu hiện như nhìn mờ, nhìn đôi hoặc giảm thị lực thoáng qua. Tuy nhiên, không ít trường hợp hoàn toàn không có triệu chứng cho đến khi tổn thương đã tiến triển khá xa, theo Medical News Today.
Tuy nhiên, mức ảnh hưởng của sa pô chê lên đường huyết không chỉ phụ thuộc vào độ ngọt mà còn liên quan đến số lượng ăn, độ chín và cách kết hợp với các món ăn khác trong bữa ăn, theo chuyên trang Eating Well (Mỹ).
Sa pô chê chứa khá nhiều đường tự nhiên, chủ yếu là fructose và sucrose. Trái càng chín, lượng đường trong sa pô chê càng tăng, khiến vị ngọt đậm đà hơn. Vì vậy, nếu ăn quá nhiều trong một lần, lượng đường glucose đi vào máu cũng sẽ tăng nhanh hơn.
Tuy nhiên, đường trong trái cây không hoàn toàn giống đường tinh luyện trong nước ngọt hay bánh kẹo. Sa pô chê vẫn chứa chất xơ và nhiều hợp chất thực vật giúp làm chậm phần nào quá trình hấp thu đường.
Một loại trái cây dù có vị ngọt nhưng nếu ăn ít thì mức tăng đường huyết có thể không quá lớn. Ngược lại, ăn quá nhiều trong một lần sẽ khiến tổng lượng đường hấp thu tăng mạnh hơn. Ví dụ, ăn 1 trái sa pô chê nhỏ sẽ khác rất nhiều so với ăn liên tục 3 - 4 trái hoặc uống sinh tố sa pô chê có thêm sữa đặc, đường.
Ngoài ra, sa pô chê có chứa chất xơ. Đây là yếu tố giúp làm chậm quá trình hấp thu đường glucose vào máu. Khi ăn nguyên trái, chất xơ giúp thức ăn được tiêu hóa chậm hơn, từ đó hạn chế tình trạng đường huyết tăng quá nhanh sau ăn.
Sa pô chê càng chín kỹ thì càng ngọt do tinh bột trong trái chuyển dần thành đường đơn. Vì vậy, trái quá mềm và ngọt đậm thường có khả năng làm đường huyết tăng nhanh hơn trái vừa chín tới.
Hiện tượng này cũng gặp ở nhiều loại trái cây khác như chuối, xoài. Với người cần kiểm soát đường huyết, họ nên tránh ăn sa pô chê quá chín hoặc ăn số lượng lớn trong một lần.
Ăn một lượng nhỏ sa pô chê sau bữa chính hoặc ăn cùng thực phẩm giàu protein như sữa chua không đường, trứng, các loại hạt có thể giúp đường hấp thu chậm hơn, Eating Well dẫn lời chuyên gia dinh dưỡng người Mỹ Crystal Orozco.
Một nghiên cứu đăng trên chuyên san Food Science and Technology về các loại trái cây nhiệt đới cho thấy nhiều loại trái cây, trong đó là sa pô chê, có chỉ số đường huyết không quá cao khi ăn ở khẩu phần hợp lý. Điều này cho thấy sa pô chê không nhất thiết gây tăng đường huyết đột ngột như nhiều người lo ngại.
Ngày 14-4, tại Bệnh viện Quân y 175 đã diễn ra hội thảo khoa học "Thay lại khớp háng nhân tạo: Cập nhật kiến thức toàn diện" với sự tham gia của các chuyên gia hàng đầu đến từ Hoa Kỳ cùng hơn 200 bác sĩ, điều dưỡng, kỹ thuật viên đến từ các bệnh viện, cơ sở y tế trên cả nước.
Hội thảo do bệnh viện phối hợp cùng Tổ chức Operation Walk Chicago (OWC, Hoa Kỳ) tổ chức, nằm trong khuôn khổ chương trình phẫu thuật thay khớp háng nhân đạo năm 2026.
Năm 2018, chị Thúy Liễu (38 tuổi) mắc bệnh Pemphigus (bệnh tự miễn mạn tính) buộc phải điều trị bằng corticoid suốt đời. Việc dùng corticoid liều cao thời gian đầu dẫn đến hoại tử hai bên chỏm xương đùi.
Năm 2019, dù mới ở tuổi 30, những cơn đau khớp dữ dội khiến chị không thể nhấc nổi bước chân, mọi sinh hoạt phụ thuộc xe lăn. Công việc phải gián đoạn, kinh tế gia đình trông cậy vào chồng.
Cuối năm 2023 khi đoàn bác sĩ Operation Walk Chicago về Đồng Tháp mổ từ thiện, giúp chị thay khớp háng phải (bên tổn thương nặng hơn). Năm 2024, qua chương trình chị tiếp tục đến TP mổ thay khớp háng bên trái miễn phí.
Sau hai cuộc mổ, chị không còn đau nhức, đi lại bình thường, tự chăm sóc gia đình và trở lại đứng lớp dạy học trò 8 tiếng mỗi ngày, cuộc sống đã sang trang mới.
Chị Liễu là 1 trong hơn 200 bệnh nhân có hoàn cảnh khó khăn được phẫu thuật thay khớp háng miễn phí từ chương trình phẫu thuật nhân đạo sau 5 lần tổ chức.
Thiếu tướng Trần Quốc Việt - Giám đốc Bệnh viện Quân y 175 - cho hay sự hợp tác với OWC không chỉ mang lại hiệu quả thiết thực trong điều trị mà còn có ý nghĩa sâu sắc về mặt nhân văn, góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh, đồng thời thúc đẩy phát triển chuyên môn và hội nhập quốc tế của bệnh viện.
Hình ảnh những bệnh nhân có thể đứng dậy, bước đi và mỉm cười sau phẫu thuật chính là động lực lớn nhất để các y bác sĩ tiếp tục duy trì và phát triển chương trình đầy ý nghĩa này.
Đây cũng là minh chứng cho định hướng phát triển của bệnh viện trong việc đẩy mạnh hợp tác quốc tế, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và từng bước tiếp cận các tiêu chuẩn y học tiên tiến trên thế giới, hướng tới mục tiêu phục vụ người bệnh ngày càng tốt hơn.
Bệnh viện Quân y 175 tiếp tục khẳng định vai trò là quần thể y học quân sự chuyên sâu, hiện đại, hướng tới tầm khu vực và quốc tế, đồng thời đẩy mạnh hợp tác quốc tế, đào tạo và chuyển giao kỹ thuật, hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, phục vụ người bệnh ngày càng tốt hơn.
Năm 2026, từ ngày 9 đến 15-4, đoàn chuyên gia của Tổ chức OWC đã một lần nữa trở lại bệnh viện, tiếp tục đồng hành trong chương trình phẫu thuật thay khớp háng nhân đạo cho gần 40 bệnh nhân có hoàn cảnh khó khăn.
Trước tình hình thời tiết thay đổi liên tục, cộng thêm các yếu tố bệnh nền của nhiều người lớn tuổi, các bác sĩ khuyên người dân không nên chủ quan với các biểu hiện khô hoặc ngứa da.
Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Đoàn Văn Lợi Em, Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Da Liễu TP.HCM, ban đêm cơn ngứa rõ hơn thường do 2 nguyên nhân chính:
Về mặt sinh lý: Nồng độ cortisol máu (một chất kháng viêm tự nhiên) giảm xuống. Đồng thời, hàng rào bảo vệ da hoạt động kém ổn định hơn, mạch máu giãn nở làm nhiệt độ bề mặt da tăng, khiến da dễ mất nước. Khi da trở nên khô hơn, nguy cơ kích ứng và cảm giác ngứa cũng tăng lên, đặc biệt ở người cao tuổi.
Về mặt tâm lý: Ban đêm yên tĩnh và ít yếu tố gây xao nhãng khiến người bệnh tập trung nhiều hơn vào cảm giác ngứa, nên cơn ngứa thường được cảm nhận rõ và khó chịu hơn ban ngày.
Bác sĩ Chu Thị Dung, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - cơ sở 3 cho biết thêm, không phải cơn ngứa nào cũng đơn giản là khô da. Ngứa kéo dài, ngứa toàn thân hoặc ngứa không tìm thấy tổn thương da rõ ràng có thể liên quan đến nhiều bệnh lý như bệnh gan mật, bệnh thận, tiểu đường, rối loạn tuyến giáp, thiếu máu thiếu sắt, bệnh lý huyết học hoặc một số rối loạn toàn thân khác. Các dấu hiệu cần lưu ý và đi khám gồm:
Một bệnh nhân nam (70 tuổi) đến khám tại Bệnh viện Da Liễu TP.HCM với vết loét nhiễm trùng, rỉ dịch nặng ở má phải. Ban đầu chỉ là một nốt sần nhỏ hơi ngứa, nhưng bệnh nhân đã tự đắp thuốc lá và bôi corticoid liên tục suốt 3 tháng thay vì đi khám. Khi nhập viện, vùng tổn thương viêm nhiễm đã nghiêm trọng, không thể xác định ranh giới khối u nên phải điều trị kháng sinh trước khi sinh thiết.
Kết quả xác định là ung thư da. Việc tự điều trị đã làm lỡ thời điểm can thiệp tối ưu, khiến khối u xâm lấn sâu hơn, phải phẫu thuật rộng hơn và để lại di chứng thẩm mỹ nặng nề.
“Trong bối cảnh nắng nóng cực đoan do biến đổi khí hậu, ung thư da ở người lớn tuổi tại Việt Nam có xu hướng gia tăng. Đáng lo ngại là nhiều người thường chủ quan, đi khám muộn khi tổn thương đã ăn sâu hoặc di căn, gây khó khăn cho việc điều trị. Việc tự ý bôi corticoid hoặc đắp lá dân gian lên các nốt ngứa, nốt lạ càng làm ‘lu mờ’ hoặc biến đổi hoàn toàn tổn thương nguyên phát, khiến bệnh nặng hơn và gây khó khăn trong chẩn đoán”, bác sĩ Lợi Em cho hay.
Ngoài ra, bác sĩ Dung nhấn mạnh, người bệnh không nên tự sắc uống các bài thuốc truyền miệng, không tự đắp lá lên vùng da trầy xước, rỉ dịch, nghi nhiễm trùng, nghi nấm lan rộng, vết loét lâu lành hoặc nốt lạ chưa được chẩn đoán. Với người đang dùng thuốc điều trị tăng huyết áp, tiểu đường, bệnh tim mạch, bệnh gan, bệnh thận hoặc thuốc chống đông, việc dùng thêm thuốc thảo dược càng cần được bác sĩ xem xét để tránh tương tác và tác dụng không mong muốn.
