Hải quân Mỹ hôm 30/6 cho biết tuần dương hạm USS Mobile Bay và tàu đổ bộ tấn công USS Peleliu sẽ bị đánh chìm ở vùng biển ngoài khơi Hawaii trong khuôn khổ cuộc diễn tập hàng hải quốc tế Vành đai Thái Bình Dương (RIMPAC) lần thứ 30.
Cuộc diễn tập được tổ chức từ ngày 24/6 đến 31/7, song hải quân Mỹ chưa công bố thời điểm đánh chìm USS Mobile Bay.
Đánh chìm tàu chiến (SINKEX) là nội dung quan trọng trong những cuộc diễn tập bắn đạn thật trên biển của Mỹ và đồng minh, giúp các lực lượng tham gia thuần thục kỹ năng tác chiến thực tế và vận hành hệ thống chiến đấu, vốn không thể tái hiện trên thiết bị mô phỏng.
Tàu mục tiêu trong SINKEX được tháo bỏ vũ khí, thiết bị điện tử và hệ thống nhiên liệu, khiến chúng ít có nguy cơ cháy nổ, khó bị phá hủy khung thân và đánh chìm hơn so với tàu chiến bình thường. Điều này cho phép kéo dài thời gian công kích, tạo điều kiện cho nhiều lực lượng cùng tung đòn tấn công.
Hải quân Mỹ thường sử dụng tàu loại biên làm mục tiêu trong SINKEX. Chúng được chuẩn bị theo tiêu chuẩn nghiêm ngặt, chỉ được đánh chìm ở vùng biển sâu ít nhất 2.000 m và cách đất liền gần 100 km. Trước cuộc diễn tập, giới chức sẽ khảo sát vùng biển để đảm bảo hoạt động không gây tổn hại cho con người và động vật biển trong khu vực thao trường.
USS Mobile Bay là chiếc thứ 7 thuộc lớp tuần dương hạm Ticonderoga, có chiều dài 173 m, chiều rộng khoảng 17 m, lượng giãn nước đầy tải gần 10.000 tấn. Tàu được hạ thủy năm 1985, đưa vào biên chế hải quân Mỹ sau đó hai năm và bị loại biên hồi năm 2023.
Chiến hạm lớp Ticonderoga được trang bị lá chắn Aegis, hệ thống mang tính xương sống trong mạng lưới phòng thủ đa tầng của hải quân Mỹ. Mỗi chiếc có giá xuất xưởng khoảng một tỷ USD.
Đây là lớp tàu mặt nước duy nhất của Mỹ có khả năng chỉ huy và kiểm soát phòng không, đồng thời đóng vai trò đầu não điều phối mọi hoạt động phòng thủ đường không trong các nhóm tác chiến tàu sân bay. Mỗi tàu được trang bị 122 bệ phóng thẳng đứng cho tên lửa, so với 90-96 ống trên tàu khu trục lớp Arleigh Burke.
Tổng cộng 27 tàu tuần dương lớp Ticonderoga đã được chế tạo. Trong số này chỉ còn 7 tàu trong biên chế hải quân Mỹ, số còn lại đã bị loại biên để chờ tháo dỡ hoặc đánh chìm trong diễn tập.
Chuyện thứ nhất là Tổng thống Mỹ Donald Trump bị mất đồng minh thân cận trong EU và NATO là Thủ tướng Hungary Viktor Orban sau cuộc bầu cử quốc hội vừa rồi ở Hungary. Chuyện thứ hai là sự đổ vỡ tình thân ái giữa ông Trump và Thủ tướng đương nhiệm của Ý Giorgia Meloni.
Bà Meloni được coi là cầu nối giữa Tổng thống Trump với EU và NATO trong thời điểm EU và NATO bị ông Trump gây nhiều khó khăn và khó xử về chính trị đối ngoại và an ninh cũng như trong quan hệ kinh tế và thương mại giữa EU với Mỹ. Nguyên nhân của sự đổ vỡ này liên quan cuộc chiến của Mỹ với Iran, đến việc bà Meloni ngừng hợp tác quân sự giữa Ý với Israel và những phát ngôn của Tổng thống Trump về Giáo hoàng Leo XIV bị Thủ tướng Meloni coi là không thể chấp nhận được. Bà Meloni không ủng hộ và không cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ quân sự của Mỹ trên lãnh thổ Ý phục vụ cuộc chiến với Iran. Ông Trump đã công khai coi đấy là "sự phản bội" của bà Meloni. Thời thân ái xem ra đã qua rồi giữa họ.
Ông Orban thất cử là chuyện khó cưỡng còn bà Meloni có nhu cầu đối nội cấp thiết để thể hiện tính độc lập cũng như bản lĩnh trong quan hệ với ông Trump. Bà phải lựa chọn giữa sự tương đồng về ý thức hệ với ông Trump và sự ổn định quyền lực của mình ở Ý cùng với lợi ích an ninh của Ý và EU.
Cả hai chuyện trên sẽ làm cho mối quan hệ giữa Mỹ với các thành viên khác trong NATO thêm bất hòa và sẽ thúc đẩy mạnh mẽ hơn tiến trình tự chủ hóa của EU về quân sự và an ninh.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan phụ trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, ngày 1/4 thông báo hai máy bay tác chiến điện tử EA-37B Compass Call sẽ tham gia chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng nhằm vào Iran. Động thái đánh dấu lần đầu máy bay EA-37B được triển khai cho nhiệm vụ tác chiến, song các phi cơ này chưa tới khu vực hoạt động của CENTCOM.
Dữ liệu từ các trang theo dõi hàng không dân sự cho thấy hai chiếc EA-37B mang hô hiệu AXIS41 và AXIS43 xuất phát từ căn cứ Davis-Monthan ở bang Arizona, tới căn cứ McGuire-Dix-Lakehurst tại bang New Jersey để tiếp nhiên liệu rồi vượt Đại Tây Dương, đáp xuống sân bay quân sự Mildenhall ở Anh sau đó một ngày.
Quyết định triển khai phi đội EA-37B cũng gây chú ý sau khi xuất hiện thông tin hai máy bay tác chiến điện tử EC-130H của Mỹ, được phát triển trên khung thân vận tải cơ C-130, có thể đã bị hư hại sau đòn tập kích của Iran.
EA-37B được chế tạo trên cơ sở máy bay Gulfstream G550 nhằm thay thế mẫu EC-130H đã biên chế từ những năm 1980. Tổng cộng 5 máy bay EA-37B đã xuất xưởng, chiếm một nửa số phi cơ được quân đội Mỹ đặt hàng, chiếc đầu tiên được bàn giao vào tháng 8/2024.
Tổ bay EA-37B gồm hai phi công và 7 sĩ quan tác chiến. Phi cơ đạt tầm bay 7.100 km và trần bay 14 km, vượt trội hơn nhiều so với mức 4.200 km, trần bay 7,6 km và tổ bay 13 người của EC-130H.
EA-37B Compass Call được thiết kế để làm gián đoạn hệ thống liên lạc, dẫn đường, radar và thiết bị điện tử đối phương. Nhiệm vụ chính của nó là chế áp phòng không đối phương bằng cách gây nhiễu radar, cũng như cản trở khả năng phối hợp giữa các đài cảnh giới, mạng lưới liên lạc và khẩu đội hỏa lực.
EA-37B cũng có thể phối hợp với trinh sát cơ chuyên nghe lén RC-135 đang được triển khai ở Trung Đông, trong đó những chiếc RC-135 sẽ cung cấp dữ liệu cho EA-37B để xây dựng phương án tác chiến điện tử trên chiến trường.
"Tích hợp khả năng thu thập thông tin của RC-135 với năng lực tác chiến điện tử của EA-37B đã chứng minh là yếu tố thay đổi cục diện chiến trường. Chúng tôi không chỉ thực hiện nhiệm vụ mà còn tạo ra mô hình mới, duy trì lợi thế quyết định trong tác chiến điện tử", đại úy Jasmine Harris, chỉ huy đơn vị vũ khí và chiến thuật thuộc Phi đoàn Trinh sát 38 của không quân Mỹ, cho hay.
Ngày 14-5, giữa lúc Tổng thống Mỹ Donald Trump đang ở Bắc Kinh, Điện Kremlin của Nga xác nhận Tổng thống Vladimir Putin sắp thăm Trung Quốc.
Theo người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov nói thời gian cụ thể của chuyến thăm đang thống nhất với phía Trung Quốc và sẽ được công bố sớm.
"Chúng tôi sẽ công bố trong thời gian ngắn. Chuyến thăm này đang được chuẩn bị. Có thể nói rằng công tác chuẩn bị đã hoàn tất, chỉ còn những khâu cuối cùng. Chuyến thăm sẽ diễn ra trong thời gian rất gần", Hãng tin TASS dẫn lời ông Peskov.
Khi được hỏi liệu Bắc Kinh và Matxcơva có trao đổi về kết quả chuyến thăm Trung Quốc của ông Trump hay không, ông Peskov trả lời rằng: "Chúng tôi dự kiến có những cuộc tiếp xúc riêng với ông Tập Cận Bình".
Trước đó, Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov đã nói ông Putin dự kiến thăm Trung Quốc trong nửa đầu năm nay và truyền thông Nga đưa tin chuyến thăm có thể diễn ra trong tháng 5-2026.
Theo giới quan sát, chuyến thăm của ông Putin sẽ giúp củng cố hơn nữa quan hệ giữa Nga và Trung Quốc, nhất là trong bối cảnh sự phân cực ngày càng gia tăng trên toàn cầu.
Trong bài phát biểu cuối tuần trước, ông Putin đã nhấn mạnh mối quan hệ giữa Nga và Trung Quốc là trụ cột của sự ổn định quốc tế, theo báo Global Times. Ông cũng nói Trung Quốc là đối tác thương mại và kinh tế lớn nhất của Nga và hai nước đang đẩy mạnh hợp tác trong lĩnh vực dầu khí.
Nhà lãnh đạo Nga cũng nói ông rất vui được đến thăm Trung Quốc trong năm nay.
Ông Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã gặp nhau hơn 40 lần trong những năm qua, lần gần nhất là tại Bắc Kinh vào tháng 9-2025. Trong lần gặp vào tháng 2-2022, Nga và Trung Quốc đã ký kết một thỏa thuận đối tác chiến lược "không giới hạn".
Vào tháng 2-2026, ông Putin và ông Tập cũng có cuộc hội nghị trực tuyến thảo luận về hợp tác song phương, an ninh toàn cầu và phối hợp trong các vấn đề quốc tế lớn, bao gồm quan hệ kinh tế và ổn định chiến lược.
