Bệnh tiểu đường là tình trạng rối loạn chuyển hóa, đặc trưng bởi lượng đường trong máu tăng cao mạn tính. Tăng đường huyết buổi sáng xảy ra vào khoảng từ 4h đến 8h, thường do nhịp sinh học tự nhiên của cơ thể, làm tăng sản xuất glucose và một số hormone như cortisol, gây kháng insulin, dẫn đến lượng đường trong máu cao.
Dưới đây là một số dấu hiệu cảnh báo bệnh tiểu đường thường xuất hiện vào đầu ngày.
Khô miệng
Theo Times of India, khô miệng vào buổi sáng là một triệu chứng khá phổ biến ở người mắc bệnh tiểu đường. Nguyên nhân do lượng đường trong máu tăng cao khiến cơ thể phải đào thải glucose dư thừa qua nước tiểu. Quá trình này kéo theo việc mất nhiều nước hơn bình thường, dẫn đến cảm giác khát, khô miệng khi thức dậy.
Bệnh tiểu đường còn làm giảm chức năng của tuyến nước bọt. Nếu tình trạng khô miệng kéo dài kèm mệt mỏi, người bệnh nên kiểm tra để hạn chế các biến chứng.
Buồn nôn
Khi lượng đường trong máu tăng cao, cơ thể bị mất nước, rối loạn cân bằng điện giải, gây cảm giác buồn nôn hoặc khó chịu ở dạ dày khi vừa thức dậy. Bệnh có thể làm tổn thương các dây thần kinh điều khiển dạ dày, khiến thức ăn tiêu hóa chậm hơn, dễ gây đầy bụng, khó tiêu.
Tầm nhìn mờ
Khi lượng đường trong máu tăng cao, dịch trong cơ thể bị thay đổi, khiến thủy tinh thể ở mắt sưng lên và thay đổi khả năng hội tụ ánh sáng. Điều này có thể làm thị lực bị mờ tạm thời, đặc biệt vào buổi sáng. Nếu đường huyết cao kéo dài, các mạch máu nhỏ trong võng mạc có thể bị tổn thương, làm tăng nguy cơ mắc bệnh võng mạc tiểu đường.
Tê chân
Tê chân vào buổi sáng có thể là dấu hiệu cảnh báo tiểu đường vì lượng đường trong máu cao kéo dài làm tổn thương các dây thần kinh ngoại biên, đặc biệt ở bàn chân. Triệu chứng thường dễ nhận thấy hơn sau khi thức dậy vì chân ít vận động trong nhiều giờ liên tục suốt đêm. Bạn nên đi kiểm tra sức khỏe nếu tình trạng này diễn ra thường xuyên kèm theo dấu hiệu khát nước, nhìn mờ, tiểu nhiều.
Nổi mẩn ngứa trên da
Lượng đường trong máu tăng cao kéo dài khiến cơ thể mất nước, da khô, dễ kích ứng, ngứa. Bên cạnh đó, bệnh có thể làm tổn thương mạch máu nhỏ, giảm lưu thông máu đến da, ảnh hưởng đến khả năng nuôi dưỡng và phục hồi của da. Đường huyết cao cũng tạo điều kiện cho nấm men và vi khuẩn phát triển, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng da gây ngứa, theo Cleveland Clinic.
Khát nước quá mức
Người mắc bệnh tiểu đường thường thức dậy với cảm giác khát nước dữ dội vì cơ thể đang cố gắng kiểm soát lượng đường trong máu cao. Thận phải làm việc vất vả hơn để lọc, hấp thụ lượng glucose dư thừa và quá trình này cần nhiều chất lỏng.
Ngày 25/5, nguồn tin của phóng viên Dân trí cho biết, Sở An toàn thực phẩm TPHCM vừa có báo cáo công tác thực hiện kế hoạch kiểm tra việc chấp hành pháp luật trong Tháng hành động vì an toàn thực phẩm (ATTP) năm 2026.
Theo đó, Sở ATTP đã thành lập 30 đoàn để tiến hành kiểm tra việc chấp hành pháp luật về ATTP đối với các cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm, các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống. Trong đó, tập trung kiểm tra các bếp ăn tập thể, dịch vụ ăn uống, sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm.
Quá trình làm việc, lực lượng chức năng đã kiểm tra tổng cộng 310/449 cơ sở thuộc đối tượng kiểm tra. Qua đó, có 5 cơ sở bị phát hiện hành vi sai phạm: kinh doanh dịch vụ ăn uống mà Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP đã hết hiệu lực; hệ thống cống rãnh thoát nước thải tại khu vực cửa hàng, nhà bếp bị ứ đọng hoặc không được che kín.
Với sai phạm nêu trên, cơ quan chức năng đã xử phạt 5 cơ sở số tiền 133 triệu đồng.
Theo báo cáo do ông Lê Minh Hải, Phó Giám đốc Sở ATTP TPHCM ký ban hành, các đoàn kiểm tra đã nhận được sự phối hợp tích cực từ chính quyền địa phương trong quá trình triển khai, giúp tăng cường hiệu quả công tác kiểm tra thực tế và nâng cao tính khách quan.
Đa số các cơ sở được kiểm tra đều có ý thức và nghiêm túc chấp hành các quy định về an toàn thực phẩm. Tuy nhiên, vẫn còn một số tồn tại, hạn chế.
Cụ thể, có 5/310 cơ sở kiểm tra bị phát hiện vi phạm. Đây là tỷ lệ nhỏ, và các cơ sở vi phạm đã hoạt động lâu năm, chủ yếu cung cấp dịch vụ suất ăn tại các khu công nghiệp, có số lượng lao động lớn.
Nguyên nhân vi phạm không đến từ việc hoạt động "chui" lẩn tránh pháp luật ngay từ khi thành lập, mà do việc thiếu kiểm tra hoặc kiểm tra chưa chặt chẽ thời hạn các hồ sơ pháp lý liên quan, dẫn đến vi phạm.
Tỷ lệ cơ sở không thể tiến hành kiểm tra thực tế theo danh sách phê duyệt ban đầu còn khá cao (chiếm tỷ lệ 30,6%). Nguyên nhân chủ yếu do cơ sở ngưng hoặc tạm ngưng hoạt động, thay đổi pháp nhân hoặc sai lệch thông tin địa chỉ...
Ngoài ra, nhiều cơ sở chế biến suất ăn công nghiệp có đặc thù hoạt động vào sáng sớm, nên gây khó khăn trong công tác kiểm tra trong giờ hành chính thông thường, bỏ lỡ thời điểm quan trọng để đánh giá chính xác các điều kiện vệ sinh thực tế.
Trước đó, Sở ATTP TPHCM cũng phát hiện hai cơ sở sản xuất nước đá viên cung cấp cho trường học có hành vi "Sản xuất hoặc nhập khẩu sản phẩm thuộc diện tự công bố sản phẩm không phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật tương ứng hoặc quy định của cơ quan có thẩm quyền hoặc tiêu chuẩn đã công bố".
Hai cơ sở này bị xử phạt 75 triệu đồng, cũng như chịu hình thức phạt bổ sung đình chỉ hoạt động có thời hạn (một cơ sở bị đình chỉ hoạt động trong 2 tháng; cơ sở còn lại bị đình chỉ trong 3 tháng do tái phạm).
Trong một diễn biến khác về quản lý ATTP, ngày 21/5, Chi cục Chăn nuôi và Thú y TPHCM phối hợp cùng các cơ quan chức năng đã bắt quả tang một lò giết mổ không phép ở phường Tân Đông Hiệp, buộc tiêu hủy gần 1 tấn gà thành phẩm trước khi ra thị trường.
Ngày 10.4, bác sĩ chuyên khoa 2 Trần Hiến Khóa, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Cà Mau, xác nhận với PV Thanh Niên trên địa bàn ấp 6, xã Khánh An (Cà Mau) vừa ghi nhận 3 trường hợp nghi mắc viêm não mô cầu, trong đó có 1 trường hợp đã tử vong. Ngành y tế địa phương đang khẩn trương triển khai các biện pháp giám sát, xử lý ổ dịch nhằm ngăn chặn nguy cơ lây lan trong cộng đồng.
Theo đó, trường hợp đầu tiên nhập viện chiều 7.4 trong tình trạng lơ mơ, kích thích, xuất hiện các chấm xuất huyết, nôn ói nhiều lần và cổ gượng. Ban đầu, bệnh nhân được chẩn đoán sốt chưa rõ nguyên nhân, theo dõi viêm não - màng não và sốc nhiễm khuẩn. Mẫu máu đã được gửi Viện Pasteur TP.HCM để xét nghiệm. Bệnh nhân vẫn đang tiếp tục điều trị và theo dõi diễn tiến.
Trường hợp thứ 2 nhập viện tối 8.4 với biểu hiện sốt cao, lơ mơ, thở nhanh, sau đó nhanh chóng chuyển nặng. Dù được cấp cứu tích cực, bệnh nhân rơi vào hôn mê sâu và tử vong rạng sáng 9.4. Chẩn đoán tử vong ghi nhận sốc nhiễm khuẩn từ đường tiêu hóa cùng nhiều bệnh lý nền. Mẫu bệnh phẩm cũng đã được lấy để phục vụ xét nghiệm xác định nguyên nhân.
Trường hợp thứ 3 được chuyển đến bệnh viện ngày 9.4 sau nhiều ngày sốt cao kéo dài, kèm ho, đau cơ, tụt huyết áp và có dấu hiệu tràn dịch màng phổi. Khi nhập viện, bệnh nhân vẫn còn sốt, xuất hiện dấu xuất huyết dưới da, được chẩn đoán theo dõi nhiễm trùng huyết, sốt xuất huyết Dengue và viêm phổi. Mẫu dịch não tủy và máu đã được gửi xét nghiệm để làm rõ tác nhân gây bệnh.
Đáng chú ý, 3 trường hợp này trước đó đều có tiếp xúc với 1 trường hợp đã tử vong từ giữa tháng 3.2026 với các biểu hiện sốt cao, xuất huyết dưới da và tụt huyết áp.
Ngay sau khi phát hiện chuỗi ca bệnh, ngành y tế đã triển khai đồng loạt các biện pháp kiểm soát. Hiện chưa ghi nhận thêm ca nghi ngờ mới mắc bệnh viêm não mô cầu tại thời điểm điều tra. Ngành chức năng vẫn duy trì trạng thái cảnh giác cao, tiếp tục theo dõi sức khỏe người tiếp xúc trong vòng 10 ngày và sẵn sàng ứng phó nếu xuất hiện diễn biến bất thường.
Nhiều nghiên cứu trước đây cho thấy chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa và kiểm soát huyết áp. Tuy nhiên, với đạm - nhóm thực phẩm gần như không thể thiếu trong mỗi bữa ăn - tác động của từng nguồn đạm đối với huyết áp vẫn chưa thực sự rõ ràng.
Giờ đây, nghiên cứu mới vừa được công bố trên tạp chí của Hiệp hội Tim mạch Mỹ (JAHA) đã làm sáng tỏ vấn đề trên, khi chỉ ra nguồn đạm có lợi nhất để ổn định huyết áp, đặc biệt ở người lớn tuổi.
Để tìm hiểu tác động của đạm thực vật và đạm động vật đối với nguy cơ tăng huyết áp, các nhà nghiên cứu tại Trường Y tế Công cộng UT Health Houston (Mỹ) đã phân tích dữ liệu của 2.294 người từ 45 đến 84 tuổi, không bị tăng huyết áp ở thời điểm bắt đầu nghiên cứu.
Lượng đạm tiêu thụ hằng ngày được đánh giá thông qua bảng câu hỏi về tần suất ăn uống, bao gồm đạm động vật như thịt, cá và đạm thực vật như đậu hũ, các loại đậu.
Trung bình, người tham gia tiêu thụ khoảng 68 gram đạm mỗi ngày, trong đó khoảng 24 gram đến từ nguồn thực vật, phần còn lại là từ động vật.
Trong thời gian theo dõi trung bình 9 năm, có 1.356 trường hợp tăng huyết áp được ghi nhận.
Kết quả cho thấy việc tiêu thụ đạm động vật không làm thay đổi đáng kể nguy cơ tăng huyết áp. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là tiêu thụ lượng đạm thực vật càng nhiều thì nguy cơ tăng huyết áp càng thấp.
Cụ thể, cứ mỗi 20 gram đạm thực vật như đậu hũ hoặc các loại đậu được bổ sung mỗi ngày, nguy cơ tăng huyết áp giảm 16%. Theo JAHA, lợi ích này duy trì ổn định ở mức tiêu thụ khoảng 30 gram đạm thực vật/ngày.
Theo Hiệp hội Tim mạch Mỹ, các nguồn đạm thực vật tốt bao gồm đậu hũ, sữa đậu nành và các loại đậu. Ngoài ra, các loại hạt, yến mạch cũng là nguồn đạm thực vật lành mạnh, đồng thời cung cấp chất xơ, vitamin, khoáng chất và nhiều dưỡng chất có lợi khác.
Các nhà nghiên cứu kết luận rằng việc tăng cường và đa dạng hóa nguồn đạm thực vật trong chế độ ăn - như đậu hũ và các loại đậu - có thể giúp giảm nguy cơ tăng huyết áp. Trong khi đó, đạm động vật vẫn có thể được tiêu thụ ở mức hợp lý mà không làm tăng đáng kể nguy cơ huyết áp cao ở người lớn tuổi.
