Chiều qua (6.4), Reuters dẫn một số nguồn tin tiết lộ Mỹ và Iran đã nhận được dự thảo thỏa thuận ngừng bắn trong 45 ngày và mở cửa trở lại eo biển Hormuz. Dự thảo này được đưa ra bởi Pakistan và cũng đã gửi cho Mỹ lẫn Iran. Tuy nhiên, phản hồi về vấn đề này, Tehran đã bác bỏ việc ngừng bắn ngắn hạn, cho rằng điều này chỉ giúp Mỹ “câu giờ” để chuẩn bị cho các cuộc tấn công khác.
Hãng thông tấn IRNA dẫn lời người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei tuyên bố nước này muốn có một thỏa thuận lâu dài là “chấm dứt chiến tranh và ngăn chặn tái diễn chiến tranh”. Về đề xuất 15 điểm của Washington, ông Baghaei cho biết Tehran đã đưa ra phản hồi và sẽ công bố “khi cần thiết”. Ông nói thêm rằng đừng gắn kết các đàm phán ngoại giao với các tối hậu thư và lời đe dọa bằng các hành động vi phạm tội ác chiến tranh.
Tối hậu thư và lời đe dọa mà người phát ngôn Baghaei đề cập ám chỉ việc Tổng thống Trump mới đây viết trên mạng xã hội rằng Iran phải mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz trước 8 giờ tối thứ ba theo giờ bờ Đông nước Mỹ (tức 7 giờ sáng ngày 8.4 theo giờ VN). Nếu không đáp ứng yêu cầu, Tổng thống Trump đe dọa sẽ tấn công hạ tầng dân sự và nhà máy điện của Iran để nước này phải “sống trong địa ngục”. Lời đe dọa này bị các chính trị gia Mỹ chỉ trích là vi phạm tội ác chiến tranh theo luật quốc tế. Trước đây, ông Trump đã từng đưa ra tối hậu thư tương tự nhưng cũng 2 lần gia hạn.
Giữa bối cảnh đó, giá dầu thô tuy có lúc giảm chút ít nhưng vẫn luôn dao động ở mức cao. Đến tối qua, giá dầu Brent ở mức 108,6 USD/thùng, dầu WTI là 110,4 USD/thùng. Không những vậy, Tập đoàn Goldman Sachs đánh giá nguồn cung năng lượng sắp tới còn khó khăn hơn. Cụ thể, hơn 1 tháng qua thì thế giới vẫn còn nguồn dự trữ nhất định, nhưng nếu nguồn cung năng lượng qua eo biển Hormuz vẫn tiếp tục bị đình trệ trong thời gian tới thì tình trạng thiếu hụt toàn cầu sẽ tăng cao, nhất là thiếu hụt cục bộ, do các nguồn dự trữ bị giảm mạnh. Tình trạng thiếu hụt càng căng thẳng hơn với những nước như Hàn Quốc vốn có khoảng 50% nguồn cung đi qua Hormuz.
Do thiếu hụt nguồn cung, giá nhiên liệu máy bay từ cuối tháng 3 đã tăng lên mức 195 USD/thùng, cao gấp đôi so với mức giá hồi cuối tháng 2 trước khi chiến sự Iran bùng nổ. Khi cuộc chiến càng kéo dài, những quốc gia không tự chế biến nhiên liệu máy bay hoặc nguồn cung hạn chế thì tình hình càng khó khăn hơn.
Giám đốc Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) cảnh báo tổn thất về nguồn cung dầu trong tháng 4 sẽ trầm trọng gấp đôi tháng 3 nếu tình hình còn tiếp diễn, dẫn đến việc thiếu hụt nhiên liệu máy bay và dầu diesel trên diện rộng. Thực tế tình trạng này đang khiến cho nhiều hãng hàng không phải xem xét giảm tần suất bay. Bloomberg dẫn lời người đại diện Hãng hàng không Lufthansa (Đức) đang xem xét ngừng hoạt động 40 chiếc máy bay. Phát ngôn viên của Scandinavian Airlines thì cho biết từ tháng 3 – 4, hãng này giảm khoảng 1.000 chuyến bay do chi phí nhiên liệu máy bay tăng vọt. Hãng hàng không Mỹ United Airlines dự kiến cắt giảm nhiều chuyến bay trong thời gian tới. Tình trạng này dẫn đến hệ quả tất yếu là chi phí di chuyển tăng cao, gây ảnh hưởng lớn đến ngành du lịch.
Chuyên gia Caitlin Welsh, Giám đốc Chương trình An ninh và thực phẩm toàn cầu – Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS, Mỹ), cảnh báo sự gián đoạn thị trường năng lượng và phân bón, do cuộc chiến Iran gây ra, đang đe dọa thị trường nông nghiệp và giá lương thực trên toàn thế giới. Cụ thể hơn, bà Welsh chỉ ra cuộc chiến Iran đang ảnh hưởng hệ thống lương thực thông qua 2 lĩnh vực: giá năng lượng và giá phân bón.
Theo đó, giá năng lượng cao dẫn đến giá thực phẩm cao vì một số lý do. Năng lượng tác động từ máy kéo và hệ thống tưới tiêu đến vận chuyển và làm lạnh trong chuỗi cung ứng thực phẩm. Chi phí năng lượng cao sẽ làm cho giá cả tăng. Hơn nữa, khi giá nhiên liệu hóa thạch tăng dẫn đến nhu cầu chuyển hướng sang các nguồn nhiên liệu thay thế, bao gồm nhiên liệu sinh học. Như thế, nông dân có xu hướng chuyển sang canh tác các loại cây trồng phục vụ cho nhiên liệu sinh học. Bên cạnh đó, giá năng lượng cao làm tăng giá phân bón, bởi khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) là đầu vào quan trọng cho chế biến phân bón dựa trên nitơ. Thực tế, giá LNG kéo theo giá phân bón như amoniac và urê cũng tăng lên. Điều này kết hợp cùng việc giá dầu cao làm tăng chi phí chế biến và vận chuyển, nên mức giá cuối cùng càng cao hơn.
Không những vậy, trước khi cuộc chiến Iran bùng nổ, từ 20 – 30% sản lượng xuất khẩu phân bón toàn cầu đi qua eo biển Hormuz, bao gồm khoảng 23% amoniac, 34% urê, và 20% phốt phát được giao dịch. Eo biển này cũng là nơi lưu thông của khoảng 20% LNG và khoảng 45% xuất khẩu lưu huỳnh toàn cầu. Trong đó, lưu huỳnh là một sản phẩm phụ của quá trình chế biến dầu, được sử dụng để sản xuất phân bón phốt phát. Kết quả, đến cuối tháng 3, giá urê kỳ hạn toàn cầu ở mức 693 USD/tấn, tăng 49% so với giá ngay trước cuộc xung đột.
Những thực tế trên gây ảnh hưởng giá cả thực phẩm toàn cầu. Theo một dự báo, nếu cuộc chiến Iran kéo dài đến sau tháng 6 tới đây, đồng thời giá dầu tiếp tục duy trì ở mức trên 100 USD/thùng trong cùng giai đoạn, thì Chương trình Lương thực thế giới của Liên Hiệp Quốc (WFP) ước tính rằng số người phải đối mặt với nạn đói cấp tính có thể tăng thêm 45 triệu người trên khắp thế giới.
Theo Hãng tin AFP, ngày 20-6, ông Kyrylo Budanov, chánh văn phòng Tổng thống Ukraine, và Đại sứ Ukraine tại Warsaw Vasyl Bodnar nối bước Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha khi tuyên bố trả lại những huân chương mà Ba Lan đã trao tặng cho họ, nhằm thể hiện sự đoàn kết với ông Zelensky.
Họ cho rằng quyết định của Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki có lợi cho Nga, sau khi ông Nawrocki hôm 19-6 thu hồi Huân chương Đại bàng trắng - huân chương cao quý nhất của Ba Lan - từ Tổng thống Zelensky.
Ba Lan là một trong những đồng minh chủ chốt của Kiev tại châu Âu trong xung đột Nga - Ukraine. Tuy nhiên, quan hệ Ba Lan - Ukraine trở nên căng thẳng sau khi ông Zelensky gần đây đặt tên cho một đơn vị quân đội theo "tên các anh hùng Quân đội Khởi nghĩa Ukraine (UPA)".
Vấn đề nằm ở chỗ: Warsaw cho biết trong Thế chiến 2, UPA đã sát hại khoảng 100.000 dân thường Ba Lan tại khu vực ngày nay thuộc miền tây Ukraine, và Ba Lan coi đây là hành động diệt chủng.
Trong khi đó những người theo chủ nghĩa dân tộc Ukraine lại tôn vinh UPA vì đã chiến đấu cho một nhà nước Ukraine độc lập, bất chấp mối liên hệ của lực lượng này với Đức Quốc xã.
Ông Kyrylo Budanov, chánh văn phòng Tổng thống Ukraine, cho biết ông sẽ trả lại Huân chương Công trạng Ba Lan hạng Sĩ quan vàng.
"Động thái của Ba Lan là món quà dành cho Nga. Họ chắc chắn sẽ lợi dụng điều này để chống lại cả hai quốc gia chúng ta" - ông Budanov bình luận trên mạng xã hội.
Đại sứ Ukraine tại Warsaw Vasyl Bodnar cũng tuyên bố trả lại Huân chương Công trạng Ba Lan hạng Hiệp sĩ, đồng thời cho rằng quyết định của ông Nawrocki là "cử chỉ nhắm vào toàn thể người Ukraine".
Ông Sybiha có phản ứng tương tự vào hôm 19-6 sau quyết định mà ông mô tả là "vô lý, bốc đồng và thiếu tôn trọng".
Các quan chức Nga đã hoan nghênh quyết định của Ba Lan. "Tổng thống Ba Lan cuối cùng đã tước Huân chương Đại bàng trắng của ông Zelensky" - Phó chủ tịch Hội đồng An ninh Nga Dmitry Medvedev nói.
Khi cuộc xung đột Nga - Ukraine bước sang năm thứ năm, Ukraine đang tìm cách củng cố sự đoàn kết quốc gia trong cuộc chiến chống lại Nga, thông qua việc tôn vinh một số nhân vật lịch sử.
Theo báo Ukrainska Pravda, ông Zelensky gần đây đã trao danh hiệu vinh dự "mang tên các anh hùng UPA" cho Trung tâm Tác chiến đặc biệt độc lập miền bắc, thuộc Lực lượng Tác chiến đặc biệt của Các lực lượng vũ trang Ukraine.
Sắc lệnh của Tổng thống Ukraine nêu rõ quyết định này được đưa ra nhằm khôi phục các truyền thống lịch sử của quân đội quốc gia, đồng thời ghi nhận việc đơn vị trên hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ được giao trong việc bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ và nền độc lập của Ukraine.
Ông Nawrocki cho rằng quyết định của Kiev trong việc vinh danh UPA "không chỉ gây phẫn nộ" mà còn "gây thất vọng sâu sắc", phá hoại tiến trình hòa giải giữa hai nước.
Lữ đoàn Hệ thống Không người lái Độc lập số 414 Ukraine thông báo tàu hộ vệ Boikiy thuộc Hạm đội Baltic hải quân Nga đã bốc cháy sau đòn tập kích bằng máy bay không người lái (UAV) hôm 3/6.
Video đăng kèm cho thấy Ukraine phóng ít nhất hai phi cơ nhằm vào chiếc Boikiy, trong đó đòn tập kích đầu tiên đã gây hỏa hoạn trên chiến hạm. Ảnh vệ tinh do chuyên trang quân sự Militarnyi của Ukraine công bố cho thấy khói bốc lên từ thượng tầng. Chưa rõ thiệt hại cụ thể với tàu hộ vệ Nga.
Sự việc diễn ra khi chiếc Boikiy đang nằm trong xưởng cạn ở căn cứ hải quân Kronstadt gần thành phố St. Petersburg. Chiến hạm được đưa vào đây từ hồi tháng 2 để bảo dưỡng định kỳ.
Bộ Quốc phòng Nga chưa bình luận về thông tin.
Truyền thông Ukraine cho biết đòn tập kích diễn ra ở cách nước này khoảng 1.100 km. Thomas Newdick, bình luận viên của chuyên trang quân sự Mỹ War Zone, cho rằng lực lượng Ukraine thu được hình ảnh từ đầu dò trên UAV ở khoảng cách như vậy là điều đáng chú ý.
"Phi cơ có thể được trang bị hệ thống liên lạc vệ tinh, hoặc có người vận hành ở thực địa để tham gia quá trình nhắm mục tiêu. Dù có khả năng UAV sử dụng cơ chế dẫn đường tự động, chúng vẫn cần có người ở gần hoặc kết nối qua hệ thống liên lạc vệ tinh để ghi lại hình ảnh từ đầu dò", Newdick cho hay.
Một khả năng khác là Ukraine sử dụng thiết bị bay không người lái tầm ngắn, tương tự "Chiến dịch Mạng nhện" hồi tháng 6/2025, song Newdick nhận định kịch bản này khó xảy ra.
Ukraine đã nhiều lần tập kích Hạm đội Biển Đen hải quân Nga, song đây được cho là lần đầu tiên Hạm đội Baltic bị UAV nhắm mục tiêu.
Lực lượng Hệ thống Không người lái Ukraine cho biết chiến hạm Boikiy đã tham gia hộ tống các phương tiện thuộc "đội tàu bóng tối" của Nga. Đội tàu này chủ yếu được Moskva sử dụng để xuất khẩu dầu đi khắp thế giới và lách lệnh trừng phạt do phương Tây ban hành.
Đòn tập kích căn cứ hải quân Kronstadt nằm trong chiến dịch tấn công bằng UAV của Ukraine nhằm vào cơ sở năng lượng trong và xung quanh thành phố St. Petersburg sáng 3/6.
Một số UAV tầm xa đã lao xuống những cơ sở lưu trữ dầu ở St. Petersburg, gây ra các tiếng nổ lớn. Một trong những kho dầu lớn nhất của Nga trên bờ biển Baltic đã bốc cháy, tạo ra cột khói đen bốc cao lên bầu trời.
Các cuộc tấn công xảy ra chỉ vài giờ trước khi khách mời quốc tế tham dự Diễn đàn Kinh tế St. Petersburg. "Diễn đàn St. Petersburg khai mạc với cột khói đen đẹp mắt làm phông nền sau đòn tập kích của Ukraine", Serhiy Sternenko, cố vấn của Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine, cho biết.
Boikiy là tàu hộ tống cỡ nhỏ thuộc Đề án 20380, được khởi đóng vào năm 2005 và biên chế sau đó 8 năm. Chiến hạm có lượng giãn nước 2.200 tấn, tốc độ tối đa 50 km/h, thủy thủ đoàn 100 người và hoạt động liên tục được trong 15 ngày. Hải quân Nga đang biên chế 9 tàu thuộc Đề án 20380 và phiên bản cải tiến 20381, trong đó 4 chiếc thuộc Hạm đội Baltic.
Theo Đài CNN ngày 25-4, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei khẳng định không có kế hoạch tổ chức cuộc gặp trực tiếp giữa các nhà đàm phán Iran và Mỹ tại Pakistan, trong bối cảnh xuất hiện nhiều thông tin trái chiều về tiến trình đối thoại giữa hai bên.
Trong bài đăng trên mạng xã hội X, ông Baghaei nêu rõ các quan điểm của Tehran sẽ được chuyển tới phía Pakistan, thay vì thông qua một cuộc gặp trực tiếp với Washington.
Ông cũng cho biết Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đang có mặt tại Pakistan để làm việc với các quan chức nước này, trong khuôn khổ vai trò trung gian mà Islamabad đang đảm nhận.
Tuyên bố của phía Iran được đưa ra chỉ ít giờ sau khi Nhà Trắng thông báo các đặc phái viên Jared Kushner và Steve Witkoff dự kiến tới Pakistan vào cùng ngày để tiến hành các cuộc thảo luận trực tiếp với Tehran.
Người phát ngôn Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran đã ghi nhận một số tiến triển trong những ngày gần đây, song các tiếp xúc sắp tới chủ yếu mang tính thăm dò, chứ chưa phải một vòng đàm phán chính thức.
Theo bà Leavitt, Mỹ sẽ cử hai đặc phái viên là Steve Witkoff và Jared Kushner tham gia các cuộc trao đổi với phía Iran. Tuy nhiên Phó tổng thống JD Vance, người từng dẫn đầu phái đoàn trong các cuộc đàm phán trước, sẽ không tham gia ở giai đoạn đầu.
Thay vào đó ông Vance và Ngoại trưởng Marco Rubio sẽ theo dõi diễn biến từ Washington, có thể tới Islamabad nếu các cuộc thảo luận đạt tiến triển và chuyển sang cấp độ thực chất hơn.
Đáng chú ý, các cuộc tiếp xúc diễn ra trong bối cảnh Mỹ vẫn duy trì và thậm chí mở rộng các biện pháp phong tỏa nhằm vào Iran. Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth cho biết phạm vi phong tỏa hiện không chỉ giới hạn tại eo biển Hormuz, mà đã được mở rộng hơn.
Trước đó Iran từng đặt điều kiện sẽ không tiến hành đàm phán khi các biện pháp phong tỏa còn hiệu lực.
Theo Đài Al Jazeera, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu khẳng định nước này vẫn duy trì "toàn quyền hành động" tại Lebanon, bất chấp việc lệnh ngừng bắn vừa được gia hạn thêm ba tuần.
Trong đoạn video đăng trên mạng xã hội X, ông Netanyahu cho biết Israel sẽ tiếp tục hành động trước mọi mối đe dọa, kể cả những nguy cơ mới phát sinh.
Ông nhấn mạnh các lực lượng Israel đã tiến hành không kích trong những ngày gần đây và sẽ tiếp tục các hoạt động quân sự nhằm đảm bảo an ninh cho khu vực phía bắc.
Nhà lãnh đạo cũng cáo buộc Hezbollah đang tìm cách phá hoại thỏa thuận ngừng bắn.
Tuyên bố được đưa ra không lâu sau khi Tổng thống Mỹ thông báo gia hạn lệnh ngừng bắn tại Lebanon thêm ba tuần, trong nỗ lực hạ nhiệt xung đột giữa Israel và lực lượng Hezbollah.
Quân đội Israel tiếp tục tiến hành các đợt không kích nhằm vào khu vực miền nam Lebanon ngày 24-4, trong bối cảnh lệnh ngừng bắn giữa hai bên dự kiến hết hạn vào ngày 26-4 được gia hạn thêm ba tuần.
Theo Hãng thông tấn quốc gia Lebanon (NNA), các máy bay không người lái của Israel đã nhiều lần tấn công khu vực ngoại ô thị trấn Kafra, thuộc huyện Bint Jbeil. Một đợt không kích khác cũng nhắm vào khu vực al-Basateen tại thành phố Tyre.
Theo Bộ Y tế Lebanon, tổng số thương vong kể từ khi giao tranh bùng phát đã tăng lên 2.491 người thiệt mạng và 7.719 người bị thương.
