Trung Quốc đại lục đã tăng cường chiêu mộ nhân tài trong lĩnh vực bán dẫn nhằm gia tăng tính tự chủ cũng như thực hiện hóa những bước đột phá về trí tuệ nhân tạo (AI) trong cuộc cạnh tranh công nghệ gay gắt với Mỹ. Tuy nhiên, chiến lược đó đang khiến nhiều công ty của đại lục bị nhà chức trách Đài Loan sờ gáy vì nghi ngờ có hành vi lôi kéo nhân tài bất hợp pháp, theo tờ South China Morning Post.
Tuần trước, Cơ quan Điều tra Đài Loan thông báo đã điều tra 11 công ty đại lục vì nghi ngờ lôi kéo nhân tài trong lĩnh vực bán dẫn và công nghệ cao. Các công ty bị điều tra chuyên về mảng chip bán dẫn, ứng dụng AI và sản xuất điện tử. Để che giấu gốc gác từ đại lục, các công ty này bị cáo buộc đã lập công ty bình phong để hoạt động kinh doanh tại Đài Loan và tuyển dụng người địa phương dù chưa được chính quyền sở tại cấp phép.
Theo Reuters, Đài Loan đã ra luật cấm Trung Quốc đại lục đầu tư vào một số mảng trong chuỗi cung ứng bán dẫn như thiết kế chip, trong khi những khoản đầu tư vào mảng đóng gói chip phải được xem xét trước mới được cấp phép. Điều này khiến cho các công ty chip của đại lục khó hoạt động hợp pháp trên hòn đảo.
Theo Cơ quan Điều tra Đài Loan, cuộc điều tra mới nhất là một phần của nỗ lực triệt phá hành vi thu hút nhân tài trái phép từ đại lục, với 100 vụ được xử lý từ năm 2020. Năm 2025, cơ quan này cũng điều tra SMIC, công ty đúc chip bán dẫn lớn nhất Trung Quốc, với cáo buộc lôi kéo trái phép nhân sự từ Đài Loan.
Những động thái của nhà chức trách Đài Loan gần đây cho thấy nhu cầu ngày càng tăng từ các công ty đại lục đối với nguồn nhân sự có kinh nghiệm trong mảng bán dẫn và AI. Mặc dù đã đạt những bước tiến đáng kể trong ngành này, Bắc Kinh vẫn bị ảnh hưởng bởi sự kiểm soát chặt chẽ của Washington trong việc tiếp cận công nghệ cao. Trong khi Mỹ tập trung kiểm soát xuất khẩu và thu hút nguồn vốn ngoại, Trung Quốc chú trọng vào công tác nhân tài, yếu tố được cho là sẽ thúc đẩy những đổi mới tiếp theo về AI. Các viện chuyên biệt được thành lập tại khắp các đại học hàng đầu Trung Quốc. Những đơn vị này cùng các doanh nghiệp lớn trong nước cũng đầu tư mời gọi nhân tài từ nước ngoài về.
Đài Loan, quê hương của hãng sản xuất chip lớn nhất thế giới TSMC, từ lâu được xem là cái nôi của nhân tài ngành bán dẫn và đã bị nhòm ngó không chỉ từ các công ty đại lục mà còn từ những bên khác như Mỹ. Tổng giám đốc điều hành Liang Mong Song và cựu Phó chủ tịch Chiang Shang Yi của SMIC đều từng làm việc cho TSMC. Năm ngoái, việc cựu Phó chủ tịch cấp cao của TSMC Lo Wei Jen được Tập đoàn Intel (Mỹ) tuyển dụng đã bị giới công tố viên Đài Loan điều tra vì nghi ngờ rò rỉ bí mật. Từ năm 2021, chính quyền Đài Loan đã cấm công ty đại lục tuyển nhân sự mảng bán dẫn người Đài Loan. Bên cạnh đó, Đài Bắc còn mạnh tay đối với hoạt động thu hút nhân tài trái phép bằng cách ban hành mức phạt nặng hơn đối với những hành vi chiếm đoạt bí mật thương mại và gián điệp kinh tế. Đài Loan cũng đang đối diện tình trạng thiếu lao động với báo cáo gần đây cho thấy hơn 3/4 công ty bán dẫn Đài Loan gặp khó trong tuyển nhân sự trên hòn đảo.
New York Post ngày 25.5 đưa tin 2 công ty luật X-Law Group và Presidio tại Mỹ đã đại diện cho người dân thành phố Garden Grove (quận Cam, bang California) đệ đơn kiện, cáo buộc GKN Aerospace (Mỹ) đã không bảo vệ cộng đồng đúng mức khi quản lý vật liệu nguy hiểm.
Ông Filippo Marchino, luật sư kiêm nhà sáng lập công ty luật X-Law, cho biết: "Các gia đình ở Garden Grove không đáng phải sống cạnh một thảm họa hóa chất công nghiệp. Họ cần câu trả lời, cần người chịu trách nhiệm và cần được đại diện ngay lúc này, chứ không phải đợi đến khi mọi quyết định về xét nghiệm, dọn dẹp và bồi thường đã ngã ngũ".
Mục tiêu của vụ kiện tập thể được đệ trình hồi cuối tuần trước là yêu cầu doanh nghiệp bồi thường chi phí do sơ tán, tình trạng sụt giảm giá bất động sản do sự cố và các thiệt hại liên quan cho cư dân địa phương.
Theo Sở Cứu hỏa quận Cam, bồn hóa chất trên trở nên nóng và rò hơi hôm 21.5. Hãng AP dẫn lời các quan chức cho biết các van trên bồn bị hỏng hoặc tắc nghẽn, khiến lực lượng cứu hộ không thể tháo hóa chất ra hoặc giảm áp suất trong bình.
Cơ quan chức năng đã phải làm việc liên tục để ổn định bồn áp suất với dung tích khoảng 128.000 l, chứa methyl methacrylate (MMA). Đây là một loại hóa chất công nghiệp cực kỳ dễ bay hơi.
Ông Marchino nhấn mạnh những rủi ro liên quan đến hóa chất MMA đã được biết đến rất rõ trong ngành hàng không vũ trụ. Các sự cố liên quan đến bồn chứa hóa chất này có thể dẫn đến "những trường hợp khẩn cấp về an toàn công cộng quy mô lớn chỉ trong vài phút".
Ban đầu, giới chức lo ngại bồn chứa có thể phát nổ. Tuy nhiên, đến chiều 24.5, các chuyên gia cho biết tình hình đã được ổn định. Theo AP, bồn chứa nói trên đã xuất hiện vết nứt và điều đó có thể đã làm giảm thiểu nguy cơ xảy ra vụ nổ nghiêm trọng.
Dù bồn chứa bị biến dạng cấu trúc, các cảm biến đo chất lượng không khí đặt quanh hiện trường vẫn chưa phát hiện bất kỳ dấu hiệu phát tán chất độc hại nào ra môi trường.
GKN Aerospace chưa bình luận về vụ kiện tập thể nêu trên. Hồi năm ngoái, công ty từng trả 900.000 USD để đạt thỏa thuận dàn xếp, liên quan đến vụ kiện cáo buộc vi phạm môi trường hồi năm 2021, theo NBC News.
Theo Hãng tin Reuters ngày 18-4, phát biểu trên chuyên cơ Air Force One, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói "mọi thứ có vẻ đang diễn ra rất tốt với Iran", nhưng từ chối tiết lộ chi tiết về thông tin tích cực mà ông vừa nhận được.
"Chúng tôi có một số tin khá tốt cách đây 20 phút, và có vẻ mọi thứ đang diễn ra rất tốt ở Trung Đông với Iran. Bạn sẽ sớm nghe thôi. Tôi nghĩ đó là điều nên xảy ra. Đó là điều hoàn toàn hợp lý. Và tôi nghĩ nó sẽ xảy ra. Chúng ta sẽ xem điều gì xảy ra, nhưng tôi tin là sẽ như vậy", ông nói khi được hỏi về khả năng đạt thỏa thuận.
Tuy nhiên nhà lãnh đạo Mỹ cũng để ngỏ kịch bản cứng rắn hơn. Ông cho biết có thể sẽ không gia hạn lệnh ngừng bắn tạm thời giữa Washington và Tehran nếu hai bên không đạt được thỏa thuận trước hạn chót dự kiến vào 22-4.
"Có thể tôi sẽ không gia hạn… và đáng tiếc là chúng tôi sẽ phải bắt đầu ném bom trở lại", ông nói, đồng thời khẳng định lệnh phong tỏa các cảng Iran sẽ vẫn được duy trì.
Các phát biểu này được đưa ra trong bối cảnh các phái đoàn Mỹ và Iran dự kiến sẽ tới Pakistan vào cuối tuần và có thể tiến hành đàm phán vào ngày 20-4 (giờ Việt Nam). Hiện phía Mỹ chưa xác nhận lịch trình này.
Trước đó các cuộc thương lượng giữa hai bên vẫn còn nhiều khác biệt lớn và chưa đạt được đồng thuận.
Trong khi đó Iran tuyên bố đã "mở lại hoàn toàn" eo biển Hormuz sau thỏa thuận ngừng bắn 10 ngày giữa Israel và Lebanon, nhưng cảnh báo có thể đóng lại tuyến hàng hải quan trọng này nếu Mỹ tiếp tục phong tỏa. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng công bố các điều kiện về việc lưu thông qua eo biển Hormuz.
Liên quan các điều khoản tiềm năng của thỏa thuận, ông Trump khẳng định Mỹ và Iran có thể cùng chuyển lượng uranium làm giàu của Tehran sang Mỹ như một phần của giải pháp chấm dứt xung đột. Tuy nhiên Bộ Ngoại giao Iran đã bác bỏ khả năng này, tuyên bố kho dự trữ uranium sẽ không được chuyển đi "bất cứ đâu".
Trong một diễn biến liên quan, ông Trump cho biết Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình "rất vui" về việc eo biển Hormuz được mở lại, đồng thời tiết lộ cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo tại Bắc Kinh vào tháng 5 "có thể mang tính lịch sử".
Theo Hãng tin Reuters, trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 31-3, Tổng thống Trump cho biết Mỹ sẽ không còn bảo vệ lợi ích của các quốc gia đang đứng ngoài cuộc chiến sự Iran.
"Các bạn sẽ phải học cách tự chiến đấu vì chính mình. Mỹ sẽ không còn ở đó để giúp nữa, giống như các bạn đã không ở đó vì chúng tôi", ông viết.
Nhà lãnh đạo Mỹ đặc biệt nhắm vào Pháp, gọi nước này là "rất không hữu ích", đồng thời chỉ trích việc Paris không cho phép các chuyến bay chở vật tư quân sự tới Israel bay qua không phận.
Ông cũng đề cập đến Anh như một ví dụ điển hình của việc từ chối tham gia chiến dịch nhằm "loại bỏ giới lãnh đạo Iran".
Vị tổng thống kêu gọi các nước đang thiếu nhiên liệu máy bay do eo biển Hormuz bị gián đoạn hãy "tự đến lấy" nguồn cung.
"Thứ nhất, hãy mua từ Mỹ - chúng tôi có rất nhiều. Thứ hai, hãy thể hiện dũng khí, tiến đến eo biển và cứ thế mà lấy", ông nói, cho rằng Washington đã "làm xong phần khó nhất" khi làm suy yếu Iran.
Những phát biểu này được đưa ra trong bối cảnh eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển khoảng 20% dầu mỏ toàn cầu - gần như bị phong tỏa, khiến hoạt động vận chuyển nhiên liệu bị đình trệ trên diện rộng, đẩy giá nhiên liệu lên mức cao nhất trong nhiều năm qua.
Việc nguồn cung từ Trung Đông bị gián đoạn đã buộc nhiều nhà máy lọc dầu tại châu Á phải cắt giảm sản lượng do thiếu dầu thô đầu vào.
Trong khi đó, lượng lớn hàng hóa năng lượng đang bị mắc kẹt trên các tuyến vận chuyển qua Hormuz, làm dấy lên nguy cơ thiếu hụt càng trở nên trầm trọng hơn trong thời gian tới.
Các chuyên gia nhận định thị trường có thể phải đối mặt với những lựa chọn khó khăn, bao gồm cắt giảm chuyến bay để kiềm chế nhu cầu, hoặc sử dụng kho dự trữ dầu nhằm bù đắp nguồn cung thiếu hụt.
Áp lực chi phí đã bắt đầu lan sang người tiêu dùng, khi lãnh đạo Tập đoàn Hàng không Mỹ United Airlines cảnh báo giá vé máy bay có thể tăng tới 20% nếu giá nhiên liệu tiếp tục leo thang.
Châu Âu hiện là khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề, khi phụ thuộc lớn vào nguồn nhiên liệu máy bay từ vùng Vịnh Ba Tư, chiếm khoảng một nửa tổng lượng nhập khẩu.
