Randy Shilling tốt nghiệp kỹ sư dầu khí tại Texas. Trong 10 năm đầu sự nghiệp, ông sống trong một căn hộ thuê. Bước ngoặt đến vào năm 30 tuổi khi ông chuyển sang làm việc tại nhà máy hóa chất với mức lương tăng 15%. Qua nhiều lần thăng chức, người đàn ông 58 tuổi hiện sở hữu nhà riêng và quỹ hưu trí hơn 3 triệu USD.
Ông Shilling gần như không nhận ra mình đã vươn lên tầng lớp trung lưu bậc cao. “Tôi vẫn là người bình thường, không có ôtô hay tivi đắt tiền nhưng khi cần mua gì, tôi có thể mua ngay lập tức”, ông nói. Vợ chồng ông hiện có thu nhập khoảng 220.000 USD một năm.
Theo báo cáo năm 2024 của Viện Doanh nghiệp Mỹ (AEI), khoảng 31% người Mỹ thuộc nhóm trung lưu bậc cao, tăng mạnh so với 10% của năm 1979. AEI phân loại thu nhập thành 5 nhóm, trong đó hộ gia đình ba người thu nhập 133.000-400.000 USD thuộc nhóm trung lưu bậc cao. Thu nhập vượt mức này được xem là giàu có.
Hiện tại, quy mô hai nhóm cao nhất đang phình to. Ngược lại, nhóm “nghèo hoặc cận nghèo” (thu nhập dưới 40.000 USD) giảm từ 30% xuống còn 19% trong cùng giai đoạn.
Nhiều gia đình ngạc nhiên khi thấy mình bước sang nấc thang kinh tế mới. Họ tự nhận cuộc sống chỉ dễ chịu hơn chứ không giàu có. Những người này thường làm văn phòng phổ thông thay vì chủ doanh nghiệp. Chuyên gia kinh tế Scott Winship của AEI giải thích: “Các nhóm thu nhập cao mở rộng vì tiền lương tăng nhanh hơn vật giá, đặc biệt đối với nhóm lao động trí thức có bằng cấp”.
Hôn nhân cũng là đòn bẩy tài chính. Phân tích của Viện Đô thị chỉ ra, hơn 80% người thuộc nhóm trung lưu bậc cao và giàu có đang sống cùng bạn đời, giúp họ gộp chung thu nhập và chia sẻ sinh hoạt phí.
Gabriel Martinez, 34 tuổi, là một ví dụ. Khởi đầu với mức lương 50.000 USD năm 2015, hiện anh kiếm được 180.000 USD mỗi năm tại một tập đoàn công nghệ. Nhờ vợ chồng cùng đi làm và kiểm soát tài chính, họ đã trả hết khoản nợ học phí đại học 100.000 USD và mua được căn nhà 160 m2 ở Texas. “Cha tôi từng làm việc với mức lương chưa đến 40.000 USD. Tôi biết ơn vì không giậm chân tại chỗ như thế hệ trước”, Martinez chia sẻ.
Không còn nỗi lo cơm áo, trăn trở lớn nhất của anh hiện tại là dạy con không ỷ lại, nhất là khi thanh thiếu niên trong vùng thường lái ôtô sang đi học.
Dữ liệu từ Trung tâm Nghiên cứu Pew cũng cho thấy xu hướng này. Năm 2023, 19% người Mỹ nằm trong nhóm thu nhập trên 200.000 USD, tăng từ mức 11% năm 1971. Ngoài lương, tài sản của họ tăng vọt nhờ sự bùng nổ của thị trường chứng khoán và bất động sản.
Với ông Chris Wogan, 76 tuổi, ở bang Pennsylvania, tuổi hưu diễn ra êm đềm hơn kỳ vọng. Lớn lên trong gia đình nghèo, cựu thẩm phán này có thu nhập 175.000 USD từ lương hưu và cổ tức. Vợ chồng ông vừa mua một ngôi nhà trong cộng đồng hưu trí cao cấp và thường xuyên du lịch nước ngoài. “Tôi nghĩ mình chỉ là tầng lớp trung lưu bình thường, nhưng có lẽ tôi đã làm tốt hơn mình tưởng”, ông nói.
Dù tài chính dư dả, nhiều người vẫn mang tâm lý phòng thủ. Bà Laura Shields, 46 tuổi, ở bang New Jersey có thu nhập gia đình 240.000 USD. Bà đủ tiền cho con đi ngoại khóa ở nước ngoài những vẫn áp lực khi nghĩ đến học phí đại học đắt đỏ sắp tới và xác định sẽ phải vay mượn thêm.
Trên thế giới, những câu chuyện về người sống thọ trên 100 tuổi luôn thu hút sự quan tâm đặc biệt của giới khoa học và công chúng. Ba chị em người Brazil cùng vượt mốc một thế kỷ tuổi đời là một trường hợp hiếm gặp, được xem như điển hình cho nghiên cứu về lão hóa khỏe mạnh. Họ không chỉ gây ấn tượng bởi tuổi tác mà còn bởi tinh thần minh mẫn và lối sống giản dị kéo dài suốt nhiều thập kỷ. Câu chuyện của họ góp thêm một góc nhìn thú vị về mối liên hệ giữa di truyền, môi trường và thói quen sinh hoạt trong hành trình sống thọ.
Cùng bước qua cột mốc 100 tuổi, ba chị em Levita (109 tuổi), Zoraide (104 tuổi) và Zulina (103 tuổi) vẫn minh mẫn, khỏe mạnh.
Theo họ, bí quyết để có một cuộc sống trường thọ không nằm ở điều gì quá đặc biệt, mà bắt nguồn từ những thói quen giản dị: ăn thực phẩm tươi, duy trì vận động và luôn gắn bó với gia đình.
Bà Levita de Deus Nunes, sinh ngày 7/6/1917, là người con thứ hai trong gia đình có tám anh chị em. Ngay từ nhỏ, bà đã thay cha mẹ quán xuyến việc nhà, chăm sóc các em khi cả gia đình bận làm đồng. Không lập gia đình và cũng không có con, bà dành trọn cuộc đời để yêu thương, chăm sóc người thân.
Ngoài công việc nội trợ, bà Levita còn khéo léo với các nghề thủ công như đan lát, móc len, may vá và từng kiếm thêm thu nhập từ những sản phẩm do chính tay mình làm. Bà cũng có 12 năm làm việc tại Đài truyền hình Rede Globo trước khi nghỉ hưu.
Người em gái Zoraide de Deus Mota, sinh năm 1921, từng là giáo viên tiểu học rồi chuyển sang làm y tá. Bà kết hôn vào năm 1950 và có năm người con. Giống chị gái, bà luôn gắn bó với những công việc may vá, thêu thùa niềm vui theo bà suốt nhiều năm.
Em út Zulina de Deus Nunes, sinh năm 1923, kết hôn năm 1945 và có sáu người con. Sau khi cuộc hôn nhân tan vỡ, bà chuyển đến sống cùng chị gái Zoraide. Ít lâu sau, bà Levita cũng về ở cùng để phụ giúp chăm sóc các cháu. Từ đó, ba chị em cùng sẻ chia cuộc sống, nương tựa nhau vượt qua mọi thăng trầm trong nhiều thập kỷ.
Điều đặc biệt là không chỉ ba chị em, gia đình họ còn có nhiều thành viên khác sống trên 100 tuổi. Chính vì vậy, các nhà khoa học tại Đại học São Paulo, do TS. Mayana Zatz dẫn đầu, đang tiến hành phân tích ADN của ba cụ bà nhằm tìm hiểu liệu họ có mang những gene giúp bảo vệ cơ thể trước các bệnh liên quan đến tuổi tác, đồng thời duy trì sức khỏe thể chất và khả năng nhận thức hay không.
Tuy nhiên, giới nghiên cứu cho rằng yếu tố di truyền chỉ là một phần của câu chuyện. Ba chị em lớn lên ở vùng nông thôn Brazil trong điều kiện sống mộc mạc, không có tủ lạnh hay thực phẩm chế biến sẵn. Thực phẩm hằng ngày đều do gia đình tự trồng trọt hoặc đánh bắt, luôn tươi mới. Bên cạnh đó, họ lao động và vận động ngoài trời thường xuyên, hình thành lối sống lành mạnh từ khi còn nhỏ.
Khi được hỏi về bí quyết trường thọ, cả ba đều có chung câu trả lời: ăn thực phẩm tươi, duy trì vận động và gìn giữ sự gắn kết trong gia đình. Với bà Levita, một tinh thần lạc quan cũng là điều không thể thiếu. Bà chia sẻ: "Tôi có một tuổi thơ và thời thanh xuân rất hạnh phúc. Tôi không có gì để phàn nàn."
Trong thời gian tới, nhóm nghiên cứu của TS. Mayana Zatz dự kiến mở rộng khảo sát khoảng 500 người sống trên 100 tuổi nhằm xây dựng một trong những cơ sở dữ liệu lớn nhất thế giới về quá trình lão hóa khỏe mạnh. Nếu thành công, nghiên cứu có thể giúp làm sáng tỏ những yếu tố quan trọng giúp con người duy trì sức khỏe, sự minh mẫn và khả năng sống độc lập khi tuổi cao.
Câu chuyện của ba chị em Levita, Zoraide và Zulina không chỉ là minh chứng cho vai trò của yếu tố di truyền, mà còn cho thấy sức mạnh của một lối sống lành mạnh, tinh thần tích cực và tình thân bền chặt những giá trị giản dị nhưng có thể góp phần tạo nên một cuộc đời khỏe mạnh và trường thọ.
Một vị trí hay công việc quá sức có thể giúp người trẻ phát triển bản thân hơn, nhưng cũng dễ khiến họ bị áp lực.
Ngọc Anh (24 tuổi, TP.HCM) kể có thói quen ghi chép lại công việc mỗi ngày, chẳng hạn như mình đã làm gì, học thêm được điều gì, cần chú ý việc gì…, một cách chi tiết.
Đến cuối tháng, cô sẽ nhìn lại để tự đánh giá như mình đã xử lý những gì, cảm nhận ra sao, có thật sự đủ đam mê để gắn bó lâu dài với vị trí hay không. Nếu câu trả lời là có, Ngọc Anh sẽ nghĩ tiếp xem cần làm gì để phát huy hơn giá trị của mình ở vị trí hiện tại.
Ngược lại, những phần còn vướng mắc, cô cũng xem lại khó ở đâu, cần cải thiện khuyết điểm gì và liệu có khả năng cải thiện hay không.
Trong khi đó, Uyên Nhi (23 tuổi, Huế) cho rằng vấn đề không nằm ở việc công việc khó hay dễ so với năng lực, mà phụ thuộc vào liệu có phù hợp với bản thân hay không và môi trường làm việc.
“Nếu một công việc không hợp, dù cố gắng đến đâu thì kết quả thường chỉ dừng ở mức hoàn thành hoặc khá, rất khó để đạt xuất sắc. Giống như việc bạn không thích những con số mà lại làm kế toán, hoặc vốn không hứng thú với quảng cáo nhưng lại theo ngành marketing”, Nhi nói.
Trong trường hợp công việc chưa thật sự phù hợp nhưng môi trường tốt, sếp luôn hỗ trợ và đồng nghiệp sẵn sàng giúp đỡ, Nhi nói vẫn có thể học hỏi và hoàn thành tốt công việc. Tuy nhiên, sự cố gắng đó phần nào là miễn cưỡng, còn việc có thật sự yêu thích hay không lại là chuyện khác.
Khi làm đúng công việc mình thích, Nhi có xu hướng chủ động đối mặt với khó khăn để học hỏi và phát triển, thay vì né tránh. Còn nếu đã không hợp, lại còn gặp môi trường "toxic" thì sớm muộn gì cũng nghỉ, khỏi tốn thời gian.
Chị Hoàng Kim, trưởng phòng tại một chuỗi chi nhánh mỹ phẩm ở TP.HCM, cho rằng trước tiên cần nhìn nhận và phân loại rõ tính chất công việc.
Chẳng hạn việc nào nằm trong khả năng có thể tự xử lý, và việc nào vượt quá năng lực hiện tại để tính đến chuyện cần hỗ trợ, giúp đỡ thêm từ đồng nghiệp có kinh nghiệm.
“Với những công việc hay phần việc chưa thể hoàn thành tốt được hoặc vượt quá năng lực của mình, người trẻ không nên cố gồng một mình, mà nên chủ động chia sẻ, tìm kiếm sự trợ giúp và học hỏi từ những người đi trước để tránh đi sai hướng hoặc mất quá nhiều thời gian để loay hoay một việc”, chị Kim nói.
Theo chị Kim, quan trọng nhất là biết ưu tiên làm trước những việc quan trọng và cần thiết nhất. Còn những việc vượt quá khả năng hiện tại thì có thể tạm thời vừa làm vừa học, tích lũy dần qua từng lần được góp ý và hướng dẫn.
Ngoài ra cũng cần hiểu rõ giới hạn của bản thân, không nên cố “ôm” hết mọi việc một mình. Thay vào đó, nên kết hợp giữa việc học hỏi, chủ động nhờ hỗ trợ khi cần và sắp xếp công việc theo mức độ ưu tiên để tránh bị quá tải.
Quả bơ từ lâu đã được xem là một trong những "siêu thực phẩm" tiêu biểu của thế giới, có tên khoa học Persea americana, thuộc họ Lauraceae và có nguồn gốc từ Mexico - Trung Mỹ. Nhờ hương vị béo ngậy đặc trưng cùng giá trị dinh dưỡng cao, loại quả này nhanh chóng được ưa chuộng trên toàn cầu và xuất hiện trong nhiều chế độ ăn lành mạnh hiện đại.
Điểm nổi bật của bơ nằm ở bảng thành phần dinh dưỡng phong phú với gần 20 loại vitamin và khoáng chất thiết yếu như kali, folate, lutein và vitamin E. Đặc biệt, bơ giàu chất béo không bão hòa đơn tốt cho cơ thể, giàu chất xơ nhưng lại rất ít đường, giúp hỗ trợ tim mạch, tăng cường miễn dịch, cải thiện thị lực và tốt cho xương khớp.
Chính nhờ giá trị dinh dưỡng toàn diện này, bơ thường xuyên được khuyến nghị trong các chế độ ăn uống khoa học nhằm hỗ trợ phòng ngừa bệnh tật và duy trì sức khỏe lâu dài. Đáng chú ý, chuyên trang ẩm thực uy tín của Anh Good Food từng xếp bơ đứng đầu danh sách 20 thực phẩm tốt nhất cho sức khỏe, vượt qua nhiều thực phẩm giàu dinh dưỡng khác như trứng, tỏi, lựu hay cải xoong.
Không chỉ được đánh giá cao trong các bảng xếp hạng dinh dưỡng, bơ còn được nhiều nghiên cứu khoa học chứng minh về lợi ích đối với cơ thể, đặc biệt trong việc hỗ trợ sức khỏe tim mạch, hệ thần kinh và hệ miễn dịch nhờ nguồn chất béo lành mạnh, vitamin E, folate, chất xơ hòa tan cùng các khoáng chất như kali, đồng và sắt.
Đây cũng là loại quả thường xuyên xuất hiện trong danh sách "thực phẩm sạch" của EWG, với tỉ lệ dư lượng thuốc trừ sâu được ghi nhận ở mức rất thấp (dưới 1% mẫu kiểm nghiệm). Ngoài ra, một ưu điểm đáng chú ý là vỏ bơ dày, không ăn được, đóng vai trò như lớp bảo vệ tự nhiên, hạn chế phần lớn nguy cơ thuốc trừ sâu thấm vào bên trong. Dù vậy, việc rửa sạch vỏ trước khi cắt vẫn cần thiết để tránh vi khuẩn hoặc bụi bẩn từ bề mặt vỏ lây sang phần thịt quả.
Điều đáng chú ý là dù được đánh giá cao trên thế giới, loại quả này lại rất phổ biến tại Việt Nam, được trồng rộng rãi với nguồn cung ổn định và giá cả hợp lý.
Chất béo không bão hòa đơn, đặc biệt là axit oleic, giúp giảm viêm và hỗ trợ kiểm soát cholesterol. Lượng kali dồi dào trong bơ cũng góp phần điều hòa huyết áp, giảm áp lực lên thành mạch và hạn chế nguy cơ tim mạch.
Nhờ giàu chất xơ và chất béo tốt, bơ giúp tạo cảm giác no lâu, hạn chế ăn vặt và kiểm soát lượng calo nạp vào. Hàm lượng carbohydrate thấp cũng khiến bơ phù hợp với nhiều chế độ ăn giảm cân.
Bơ cung cấp vitamin K, vitamin E cùng các hợp chất thực vật có tác dụng hỗ trợ giảm viêm, góp phần bảo vệ khớp và làm chậm quá trình mất xương theo tuổi tác.
Lutein và zeaxanthin trong bơ là những chất chống oxy hóa quan trọng, giúp bảo vệ mắt khỏi tác hại của tia UV và giảm nguy cơ thoái hóa điểm vàng.
Hàm lượng chất xơ cao (khoảng 11-17g mỗi quả tùy kích cỡ) giúp hỗ trợ nhu động ruột, giảm táo bón và duy trì hệ tiêu hóa khỏe mạnh.
Kali trong bơ giúp cân bằng natri trong cơ thể, từ đó góp phần ổn định huyết áp và giảm căng thẳng cho hệ mạch máu.
Các hợp chất thực vật trong bơ có thể hỗ trợ cơ thể hấp thu tốt hơn carotenoid từ rau củ quả khác, góp phần giảm stress oxy hóa và hỗ trợ phòng ngừa một số bệnh mạn tính.
Nhờ những lợi ích đa dạng này, bơ ngày càng xuất hiện nhiều trong các chế độ ăn lành mạnh trên thế giới, đồng thời cũng là loại quả phổ biến, dễ tiếp cận và có giá thành hợp lý tại Việt Nam.
