Chấm thi tốt nghiệp THPT môn văn theo rubric, điểm phân hóa thế nào?

Chấm thi tốt nghiệp THPT môn văn theo rubric, điểm phân hóa thế nào?

Sau thời gian chấm thi môn ngữ văn tốt nghiệp THPT vừa qua có thể thấy phần đọc hiểu với yêu cầu quen thuộc giúp thí sinh (TS) đạt điểm tương đối đồng đều, trong khi phần viết phân loại năng lực TS rõ rệt.

Nhìn vào cấu trúc đề thi ngữ văn, giám khảo dễ dàng nhận thấy phần đọc hiểu tiếp tục giữ vai trò “chống liệt” (điểm liệt là từ 1 trở xuống) cho TS. Thực tế điểm số chấm thi cho thấy điều đó.

Ngữ liệu được lựa chọn là văn bản thông tin với nội dung tương đối gần gũi, dễ tiếp cận, không đánh đố về mặt ngôn ngữ hay tư duy. Các câu hỏi cũng bám sát cấu trúc quen thuộc từ nhiều năm nay, đi theo trình tự từ nhận biết đến thông hiểu và vận dụng thấp.

Cụ thể, hầu hết TS đạt điểm tuyệt đối câu 1 phần đọc hiểu, 0,5 điểm (Theo văn bản, trước năm 1440, tri thức được lưu giữ ở đâu?). Câu 2 (0,5 điểm) cũng không khó, vì chỉ cần nhận biết và chỉ ra câu văn (chứa đựng bằng chứng về vai trò máy in đối với tác phẩm của William Shakespeare) là có điểm. Câu 1, 2 là dạng câu hỏi nhận biết và tái hiện kiến thức, TS chỉ cần đọc kỹ văn bản là có thể trả lời chính xác. Đáp án và hướng dẫn chấm rõ ràng, ít gây tranh cãi, song vẫn có TS mất điểm ở chỗ chép lại sai hoặc không đầy đủ thông tin cơ bản (câu 1) và chép dư hoặc thiếu ở câu 2.

Câu 3 đọc hiểu là câu hỏi thông hiểu và yêu cầu TS giải thích đúng (nghĩa của cụm từ tài sản bị giam cầm, nhiên liệu). Tuy có độ khó hơn câu 1, 2 nhưng vẫn nằm trong khả năng của TS trung bình nếu biết bám sát ngữ liệu. Đáp án chấm theo khung đóng (từ khóa: tài sản là của cải; bị giam cầm là hạn chế, độc quyền, không được truyền bá; nhiên liệu là nguồn năng lượng) nhưng khi chấm giám khảo vẫn cho điểm linh hoạt theo hướng mở, nếu TS diễn đạt theo ý tương đương. Tuy vậy, vẫn có nhiều TS không đạt 1 điểm do hiểu sai, thiếu ý hoặc diễn giải dài dòng không đúng trọng tâm.

Câu 4 và câu 5 có sự phân hóa rõ rệt nhất của phần đọc hiểu. Ở câu 4, hầu hết TS đạt 0,25 điểm ở phần xác định luận đề và luận điểm. Tuy nhiên ở phần nhận xét mối liên hệ khó đạt 0,75 điểm (có 3 ý), do đa số không trả lời được ý 2 (triển khai theo trật tự thời gian, không gian, tương phản) và ý 3 (thái độ của tác giả), nên bị mất 0,5 điểm.

Nhìn chung phần đọc hiểu có mức độ phân hóa thấp. Phổ điểm ở phần này dự kiến tập trung ở mức từ 2,5 – 3 điểm.

Ở phần viết, khi chấm theo rubric (bảng tiêu chí đánh giá được xây dựng với các mức độ cụ thể), thể hiện rõ nhất sự phân hóa năng lực của TS. Trước đây, việc chấm bài văn phần nào phụ thuộc cảm nhận của giám khảo. Một bài viết có thể được đánh giá cao nhờ văn phong mượt mà hoặc cảm xúc tốt, dù chưa thực sự đầy đủ ý. Ngược lại, cũng có những bài đúng ý nhưng diễn đạt chưa tốt lại bị chấm thấp. Vì thế, việc chấm theo rubric, theo quan điểm của lãnh đạo Bộ GD-ĐT, là để tránh tình trạng lệch điểm giữa các giám khảo, đem đến sự công bằng nhiều hơn cho TS.

Với thang rubric, mỗi mức điểm đều gắn với những tiêu chí cụ thể (theo đáp án rubric của Bộ GD-ĐT) khiến việc chấm thi trở nên chặt chẽ hơn, đồng thời tạo ra một trần điểm rõ ràng cho từng mức độ bài làm. Tuy vậy, do quá chi li theo từng ý, từng yêu cầu nên việc chấm của giám khảo sẽ chậm hơn. Đó là lý do tại sao quá trình chấm thi môn văn năm nay ở tất cả các địa phương đều kéo dài ngày hơn trước đây.

Ở phần nghị luận xã hội (viết đoạn văn khoảng 200 chữ, “làm thế nào để có những Steve Jobs Việt Nam?”, TS dễ dàng đạt mức điểm từ 1 – 1,25 nếu đáp ứng được yêu cầu chung và nêu được một số giải pháp (cá nhân hoặc xã hội). Tuy nhiên, để đạt điểm tối đa (2 điểm), bài viết phải đạt trọn vẹn yêu cầu của rubric chấm về nội dung, kiến thức (1,25 điểm), kỹ năng phân tích và lập luận (0,5 điểm) và hình thức, ngôn ngữ (0,25 điểm). Câu này phân loại rõ nhất ở phần giải pháp (1 điểm), vì rất ít TS làm bài như các tiêu chí của đáp án đưa ra.

Sự phân hóa rõ nét hơn nằm ở phần nghị luận văn học (4 điểm, phân tích bài thơ Những chiếc lá của Nguyễn Đình Thi). Với thang điểm lớn, câu này đòi hỏi TS không chỉ hiểu tác phẩm mà còn phải biết phân tích, cảm thụ và diễn đạt một cách có chiều sâu. Nhiều TS không hiểu nội dung – chủ đề bài thơ, phân tích chung chung và kỹ năng diễn đạt chưa tốt… Trong khi đó đáp án rubric thì rất nhiều ý nên tính phân loại cao ở câu này cũng là điều đương nhiên.

  4.200 học sinh dự tuyển lớp 6 Trường Trần Đại Nghĩa

Đây cũng là điểm mới của đề thi và đáp án chấm lần này: chống liệt, đáp ứng yêu cầu của một kỳ thi với hai mục đích, và thay đổi cách chấm (theo rubric) nhằm đáp ứng việc thay đổi cách dạy học văn theo Chương trình 2018 trong nhà trường phổ thông, đem đến công bằng hơn cho TS trong thi cử.

Tin Gốc: Thanh Niên