Đối sánh môn toán giai đoạn 2021-2025 cho thấy chất lượng có sự phân hóa rõ giữa các vùng, miền, thậm chí trong nhóm thành phố trực thuộc T.Ư cũng tồn tại khoảng cách đáng kể. Điều này đặt ra yêu cầu phải nhìn nhận sâu hơn, không chỉ ở điểm thi mà ở cấu trúc chất lượng dạy học và các yếu tố hệ thống phía sau.
Trong thời đại công nghiệp 4.0, khi trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn chi phối đời sống, môn toán giữ vai trò nền tảng trong giáo dục phổ thông (GDPT). Không chỉ dừng ở tính toán, toán học rèn luyện cho học sinh tư duy logic, khả năng phân tích và giải quyết vấn đề – những năng lực cốt lõi của tư duy khoa học và tư duy thuật toán.
Toán học là ngôn ngữ của khoa học – công nghệ, hiện diện trong nhiều lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu, kỹ thuật, tài chính hay y học. Vì vậy, chất lượng dạy và học toán ảnh hưởng trực tiếp đến việc hình thành nguồn nhân lực công nghệ, đặc biệt là AI.
Nhiều quốc gia đã đổi mới mạnh mẽ dạy và học toán theo hướng phát triển năng lực: giảm ghi nhớ máy móc, tăng cường giải quyết vấn đề thực tiễn, mô hình hóa, tư duy thống kê và ứng dụng công nghệ số. Học sinh được khuyến khích khám phá, thảo luận, trình bày nhiều cách giải, làm dự án thực tiễn, thay vì học công thức, giải đề.
Chương trình GDPT 2018 đã tiếp cận theo hướng này. Tuy nhiên, quá trình triển khai còn phụ thuộc lớn vào năng lực giáo viên, điều kiện dạy học và cách thức kiểm tra, đánh giá. Chính vì vậy, kết quả thi toán còn là “tấm gương” của toàn bộ hệ thống giáo dục.
Trong kỷ nguyên số, toán là nền tảng để làm chủ công nghệ và giữ vai trò then chốt trong các kỳ thi, đặc biệt kỳ thi tốt nghiệp THPT. Tuy nhiên, so sánh toàn quốc chưa phản ánh rõ khác biệt vùng miền, nên cần đối sánh theo nhóm địa phương có điều kiện tương đồng.
Trước ngày 1.7.2025, Việt Nam có 6 thành phố trực thuộc T.Ư. Sau mốc này, có thêm 6 tỉnh được sáp nhập vào 6 thành phố. Vì vậy, khi phân tích kết quả môn toán giai đoạn 2021–2025, cần đặt trong bối cảnh nhóm 12 địa phương, để bảo đảm tính hợp lý thực tiễn phát triển giáo dục.
Điểm trung bình của nhóm được tính bằng trung bình cộng điểm toán của 12 địa phương theo từng năm, trong khi mức trung bình cả nước là kết quả của 63 địa phương. Kết quả cho thấy điểm trung bình của nhóm luôn cao hơn mặt bằng chung cả nước.
Tính bình quân 5 năm, mỗi địa phương được lấy điểm trung bình của 5 năm liên tiếp. Nhóm 12 địa phương đạt mức 6,24 điểm, cao hơn mức 5,93 của cả nước khoảng 0,3 điểm. Dù không lớn, khoảng cách này cho thấy đây là nhóm có chất lượng dạy và học toán khá tốt, phù hợp với điều kiện kinh tế – xã hội và đội ngũ giáo viên ở các đô thị, địa phương phát triển.
Tuy nhiên, chênh lệch trong nhóm vẫn rõ rệt. So với mức trung bình cả nước, có 10 địa phương cao hơn, trong khi Hậu Giang và Sóc Trăng thấp hơn. Nếu so với mức trung bình của nhóm, chỉ 7 địa phương vượt lên, chủ yếu là các đô thị lớn và địa phương có điều kiện kinh tế tốt như Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng, TP.HCM và các tỉnh công nghiệp. Những nơi này có hệ thống trường học đa dạng, môi trường cạnh tranh và khả năng tiếp cận giáo dục STEM (khoa học-công nghệ-kỹ thuật-toán học) tốt hơn.
Ngược lại, các địa phương như Huế, Cần Thơ, Quảng Nam, Hậu Giang, Sóc Trăng có điểm thấp hơn trung bình nhóm, chủ yếu do còn nhiều khu vực khó khăn, điều kiện dạy và học hạn chế.
Khoảng cách giữa địa phương cao nhất và thấp nhất lên tới hơn 1,2 điểm, phản ánh rõ sự khác biệt về điều kiện phát triển và chất lượng giáo dục. Nhìn chung, các vùng kinh tế phát triển vẫn có lợi thế rõ rệt, trong khi một số khu vực còn nhiều thách thức. Dữ liệu điểm và thứ hạng môn toán của 12 địa phương thể hiện ở bảng sau.
Nếu đặt kết quả môn toán năm 2025 của 6 thành phố trực thuộc T.Ư (mới) trong tương quan xếp hạng với 34 tỉnh, thành phố mới sau sáp nhập, có thể rút ra một số nhận định tổng quan sau.
Trước hết, phần lớn các thành phố trực thuộc trung ương đều nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước về môn toán. Hà Nội đạt 5,29 điểm (hạng 2/34), TP.HCM 5,26 điểm (hạng 3/34), và Hải Phòng 5,13 điểm (hạng 4/34). Ba đô thị lớn này đều thuộc top 5, cho thấy lợi thế rõ rệt về dạy và học toán.
Tiếp theo là Huế (4,90 điểm, hạng 7) và Đà Nẵng (4,89 điểm, hạng 8), tiếp tục khẳng định mặt bằng dạy học toán ở các đô thị lớn nhìn chung vẫn ở mức cao so với cả nước.
Trong khi đó, Cần Thơ chỉ đạt 4,32 điểm, xếp hạng 27/34, thấp hơn đáng kể. Kết quả này phản ánh phần nào thực trạng chung của khu vực đồng bằng sông Cửu Long, nơi điểm toán thường thấp hơn nhiều vùng khác.
Nhìn tổng thể, 5/6 thành phố trực thuộc T.Ư nằm trong top 10 toàn quốc về môn toán năm 2025, cho thấy lợi thế của đô thị lớn về điều kiện giáo dục, đội ngũ và môi trường học tập. Tuy nhiên, khoảng cách giữa Cần Thơ và các thành phố còn lại cũng cho thấy chênh lệch vùng miền vẫn tồn tại.
Đáng lưu ý, sau sáp nhập, sự chênh lệch này có thể bị “che lấp” trong số liệu trung bình. Nếu thiếu phân tích chi tiết theo vùng, nguy cơ bỏ sót các “vùng trũng” giáo dục là rất lớn.
Để lý giải sự khác biệt trên, cần nhìn từ 3 cấp độ: lớp học, nhà trường và hệ thống.
Ở cấp lớp học, phương pháp dạy học vẫn là yếu tố quyết định. Nhiều nơi vẫn nặng về luyện tập dạng bài, trong khi yêu cầu mới là phát triển tư duy và năng lực. Khi đề thi thay đổi, những hạn chế này bộc lộ rõ và những học sinh yếu sẽ mất tự tin khi gặp dạng đề thi mới.
Ở cấp nhà trường, sự khác biệt về điều kiện cơ sở vật chất, quy mô lớp học, và văn hóa học tập ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả. Những trường có môi trường học tập tích cực, chú trọng STEM thường có kết quả tốt hơn.
Ở cấp hệ thống, việc phân bổ giáo viên, đầu tư nguồn lực và chính sách hỗ trợ vùng khó khăn đóng vai trò then chốt. Những địa phương thiếu giáo viên toán giỏi thường gặp khó khăn kéo dài, khó cải thiện trong ngắn hạn.
Là một đô thị đầu tàu, TP.HCM đang bước vào giai đoạn phát triển mới, nơi các mô hình tăng trưởng truyền thống không còn đủ để tạo ra đột phá.
Trong đó, yếu tố then chốt không chỉ nằm ở kết nối nguồn lực nào (what), mà ở cách các nguồn lực này được kết nối, vận hành và cùng tạo ra giá trị trong một hệ sinh thái thống nhất, bền vững (how).
Một cách tiếp cận mới, có khả năng tích hợp nguồn lực Nhà nước, Nhà trường, Doanh nghiệp, Cộng đồng và Môi trường cùng kiến tạo ra giá trị dài hạn cho xã hội là vô cùng cần thiết.
Đây là chủ đề được bàn luận tại Hội nghị Đối tác UEH Partnerships Summit 2026 do Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH) tổ chức, hướng đến cột mốc 50 năm thành lập (1976-2026).
UEH chính thức giới thiệu sáng kiến mới, định vị lại cách thức các bên cùng tham gia và tạo ra giá trị lâu dài cho đô thị, cộng đồng và tương lai: Hệ sinh thái hợp tác đa phương: Đồng kiến tạo giá trị vì tương lai bền vững (UEH Co-Creation Ecosystem for Sustainable Impact).
Đây là một mô hình hợp tác đa phương, liên kết các bên gồm Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp - Cộng đồng - Môi trường tự nhiên. Khác với các hình thức hợp tác truyền thống, mô hình này không phối hợp rời rạc mà tạo ra một cơ chế hòa nhịp chung "cùng xác định vấn đề - đồng thiết kế giải pháp - đồng triển khai - đồng tạo giá trị". Trong đó:
● Nhà trường: đóng vai trò hạt nhân tri thức, dẫn dắt tri thức thông quan đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao;
● Chính phủ: Kiến tạo chính sách và thể chế cho đổi mới;
● Doanh nghiệp: là động lực phát triển kinh tế, mang giải pháp kinh doanh, công nghệ vào thực tiễn đời sống;
● Cộng đồng: Đồng sáng tạo, phản ánh nhu cầu thực tế;
● Môi trường tự nhiên: Định hướng các giải pháp phát triển bền vững, hài hòa giữa kinh tế, xã hội, môi trường.
Thông qua đó, hợp tác được chuyển dịch: từ phối hợp sang đồng kiến tạo, từ giá trị riêng lẻ của từng bên sang giá trị chung cho xã hội và tương lai bền vững.
UEH với vai trò là điều phối (orchestrator) kết nối các bên liên quan, UEH đưa ra khung 05 trụ cột đồng kiến tạo:
Co-Education - Cùng đào tạo và kiến tạo trải nghiệm thực tiễn: Doanh nghiệp, tổ chức và UEH cùng tham gia thiết kế chương trình đào tạo, học phần và trải nghiệm học tập, gắn chặt với thực tiễn và sự thay đổi của thị trường. Co-Research & Knowledge Transfer - Đồng nghiên cứu và chuyển giao tri thức: Các bên cùng xác định vấn đề, triển khai nghiên cứu ứng dụng, tư vấn chính sách và giải pháp thực tiễn, đưa tri thức học thuật vào giải quyết các vấn đề của doanh nghiệp, địa phương và xã hội.
Co-Talent Pipeline - Cùng nuôi dưỡng nguồn nhân lực và thiết kế hệ sinh thái nghề nghiệp: Hợp tác không chỉ dừng lại ở tuyển dụng, mà hướng đến phát triển một dòng chảy nhân tài bền vững, trong đó doanh nghiệp tham gia từ sớm vào quá trình đào tạo và phát triển năng lực người học. Co-Innovation - Cùng ươm tạo sáng kiến và giải pháp đổi mới: UEH cùng các đối tác phát triển, thử nghiệm và triển khai các sáng kiến đổi mới sáng tạo, kết nối hệ sinh thái startup, công nghệ và giải pháp thực tiễn. Co-Investing & Giving for Future Impact - Cùng đầu tư nguồn lực và chung tay vì tương lai: Các bên cùng đầu tư cho giáo dục, nghiên cứu, không gian học tập, sáng kiến cộng đồng và phát triển bền vững, chuyển từ các hoạt động tài trợ ngắn hạn sang các cam kết dài hạn tạo tác động.
UEH hướng đến xây dựng Hệ sinh thái hợp tác đa phương - đồng kiến tạo giá trị vì tương lai bền vững - Ảnh: UEH
Hội nghị UEH Partnerships Summit 2026 là dấu mốc chuyển tiếp từ chương trình hợp tác "Kết nối cộng đồng - Lan tỏa tri thức - Hành động bền vững" (2020-2025) sang Hệ sinh thái hợp tác đa phương: Đồng kiến tạo giá trị vì tương lai bền vững (2026-2030).
Sau 5 năm triển khai, chương trình đã hình thành một nền tảng hợp tác quy mô lớn với hơn 1.500 đối tác, gần 2.000 hoạt động hợp tác, hơn 213 tỉ đồng học bổng được trao cho trên 16.000 người học, cùng hàng ngàn cơ hội thực tập, việc làm và trải nghiệm thực tiễn.
Quan trọng hơn, từ nền tảng này, một hệ sinh thái hợp tác thực chất đã được hình thành, là thời điểm thuận lợi để nâng cấp và tạo giá trị dài hạn hơn.
Điểm nhấn chuyên môn của Hội nghị là phiên tọa đàm "From Partnership to Co-Creation" với sự tham gia của đại diện cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế và các doanh nghiệp lớn như ông Lâm Đình Thắng - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM; bà Phạm Quỳnh Trân - đại diện Viện Kế toán Công chứng Anh và xứ Wales (ICAEW); ông Phạm Hồng Hải - Tổng Giám đốc Ngân hàng OCB; ông Phạm Quang Chiến - Phó Tổng Giám đốc Citek; bà Đào Khánh Chi - Trưởng ban Nhân sự Tập đoàn Sun Group và PGS.TS. Trịnh Tú Anh - Viện trưởng Viện Đô thị thông minh và Quản lý UEH dẫn dắt,
Tại phiên thảo luận, các diễn giả chia sẻ góc nhìn từ quản lý, doanh nghiệp và tổ chức quốc tế, tập trung làm rõ vai trò của "đồng kiến tạo" như một yêu cầu thực tiễn trong bối cảnh mới: từ việc doanh nghiệp tham gia sâu vào đào tạo, phối hợp sớm trong phát triển nguồn nhân lực, đến việc gắn nghiên cứu với chính sách, thúc đẩy đổi mới sáng tạo theo mô hình mở và định hướng đầu tư dài hạn cho giáo dục.
PGS.TS. Bùi Quang Hùng - Phó Giám đốc phụ trách Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh - chia sẻ: "Giá trị của hợp tác không chỉ nằm ở số lượng hoạt động, hay những kết quả có thể đo đếm được, mà nằm ở chất lượng của mối quan hệ và đặc biệt là những giá trị được tạo ra trong suốt quá trình đồng hành và đọng lại khi kết thúc.
Vì vậy, UEH Partnerships Summit 2026 không chỉ là một sự kiện tổng kết, mà là điểm khởi đầu cho một giai đoạn phát triển mới - nơi giáo dục, doanh nghiệp và chính quyền cùng kiến tạo giá trị trong một hệ sinh thái chung".
Từ nền tảng 50 năm, trường tiếp tục khẳng định vai trò cầu nối tri thức và trung tâm liên kết hệ sinh thái, góp phần định hình mô hình phát triển mới cho TP.HCM và hướng đến các giá trị bền vững trong tương lai.
Đây được xem là "mảnh ghép còn thiếu" để phát triển Trường Y Dược - Đại học Đà Nẵng thành trường đại học thành viên độc lập và hình thành mô hình bệnh viện đại học tại Đà Nẵng.
Tại buổi làm việc với Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Nguyễn Mạnh Hùng ngày 14-5, PGS.TS Nguyễn Ngọc Vũ - giám đốc Đại học Đà Nẵng cho biết đơn vị đề xuất được tiếp nhận một cơ sở y tế của thành phố để thành lập bệnh viện thực hành phục vụ đào tạo, nghiên cứu và khám chữa bệnh.
Theo ông Vũ, việc hình thành bệnh viện thực hành là điều kiện cần để phát triển Trường Y Dược - Đại học Đà Nẵng thành Trường đại học Y Dược, trường đại học thành viên thuộc Đại học Đà Nẵng, góp phần đào tạo nguồn nhân lực y tế cho thành phố và khu vực miền Trung - Tây Nguyên.
"Đại học Đà Nẵng rất cần một trường đại học y dược. Hiện Bộ GD-ĐT rất ủng hộ việc này. Các điều kiện gần như đã hội đủ, chỉ còn thiếu bệnh viện thực hành.
Trong quy hoạch cũng có bệnh viện thực hành nhưng nếu chờ ngân sách đầu tư xây dựng sẽ rất lâu. Vì vậy Đại học Đà Nẵng mong muốn được tiếp nhận một trung tâm y tế hoặc bệnh viện", ông Vũ nói.
Theo đề xuất của Đại học Đà Nẵng, sau khi rà soát về vị trí địa lý, quy mô và điều kiện hạ tầng, trường đưa ra 3 phương án theo thứ tự ưu tiên gồm: Trung tâm Y tế khu vực Hải Châu tại 38 Cao Thắng, phường Hải Châu; Bệnh viện Đa khoa khu vực Quảng Nam tại phường Điện Bàn; Trung tâm y tế khu vực Cẩm Lệ tại phường Cẩm Lệ.
TS.BS Lê Viết Nho - hiệu trưởng Trường Y Dược, Đại học Đà Nẵng cho hay việc có bệnh viện thực hành là điều kiện cần để phát triển trường thành đại học thành viên có tư cách pháp nhân độc lập như các trường khác trong Đại học Đà Nẵng.
"Hiện Đà Nẵng vẫn thiếu mô hình y khoa - bệnh viện đại học. Nếu có mô hình này sẽ tạo thêm hệ sinh thái y tế, thuận lợi hơn trong thu hút chuyên gia", ông Nho nói.
Tại cuộc họp, lãnh đạo các sở ngành đã trao đổi nhiều phương án để lựa chọn cơ sở phù hợp cho đề xuất của Đại học Đà Nẵng.
Phó chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Trần Anh Tuấn đề xuất nghiên cứu phương án sử dụng khu bệnh viện cũ trong Khu công nghiệp Điện Nam - Điện Ngọc do hiện cơ sở này bỏ không, có thể tiếp nhận ngay.
Một số sở ngành cũng đề xuất xem xét cơ sở Trường Cao đẳng Y tế Quảng Nam tại khu vực Tam Kỳ do hiện quy mô đào tạo ít sinh viên, nhiều hạng mục chưa khai thác hiệu quả, nằm gần Bệnh viện Đa khoa Quảng Nam.
Tuy nhiên phía Đại học Đà Nẵng cho rằng khó khăn lớn nhất không chỉ là cơ sở vật chất mà còn là nguồn nhân lực vận hành.
TS.BS Lê Viết Nho nói: "Chúng tôi không chỉ xin cơ sở vật chất mà cần cả đội ngũ con người bởi nguồn lực của nhà trường hiện còn khó khăn nếu phải tự tổ chức toàn bộ nhân sự để vận hành".
Kết luận buổi làm việc, Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Nguyễn Mạnh Hùng giao Sở Y tế chủ trì rà soát 3 địa điểm Đại học Đà Nẵng đề xuất cùng các phương án bổ sung, phối hợp với nhà trường để sớm báo cáo thành phố.
Chiều 31-5, hơn 61.700 thí sinh ở Hải Phòng đã bước vào môn thi tiếng Anh, môn thi đầu tiên trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT năm học 2026 - 2027.
Công tác chuẩn bị được diễn ra chu đáo nên môn thi đầu tiên trong kỳ thi diễn ra an toàn.
Đánh giá về đề thi môn tiếng Anh, thí sinh Nguyễn Bảo An cho biết đề thi vừa sức với các thí sinh, chỉ cần học khá có thể đạt được điểm đầu vào nhưng vẫn có sự phân loại với các thí sinh tốp trên.
"Đề thi năm nay khá hay, đối với các thí sinh có lực học khá vẫn có thể làm được bài, đạt được 7-8 điểm. Còn đối với các thí sinh học giỏi, xuất sắc thì có thể đạt 9-10 điểm" - Bảo An nói.
Tương tự, thí sinh Nguyễn Trần Gia Huy cho biết môn thi tiếng Anh vừa có sự phân loại thí sinh, nhưng cũng không "làm khó" được các thí sinh học chắc chắn. Chỉ cần nắm vững kiến thức, thí sinh sẽ đạt được điểm cao.
Theo Gia Huy: "Môn thi đầu tiên em đã làm khá tốt. Hai môn thi còn lại em hy vọng đề thi cũng sẽ ra tương tự để tất cả thí sinh có thể đạt được nguyện vọng của mình, đồng thời các thí sinh có học lực tốt hơn sẽ bứt phá, giành kết quả tốt nhất".
Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT năm học 2026 - 2027 tại Hải Phòng là kỳ thi đầu tiên được tổ chức sau khi thực hiện sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh. Vì vậy, quy mô kỳ thi tăng đáng kể cả về số lượng thí sinh, hội đồng thi và cán bộ làm nhiệm vụ.
Theo Sở Giáo dục Hải Phòng, toàn thành phố có hơn 61.700 thí sinh đăng ký dự thi vào các trường THPT công lập. Trong đó có 58.739 thí sinh dự thi hệ đại trà và 3.012 thí sinh đăng ký dự thi vào các Trường THPT chuyên Trần Phú, Nguyễn Trãi.
Kỳ thi năm nay thành phố tổ chức 102 hội đồng thi đại trà với 2.510 phòng thi. Khối chuyên có 3 hội đồng thi với 128 phòng thi môn đại trà và 144 phòng thi môn chuyên.
Để phục vụ kỳ thi, ngành giáo dục Hải Phòng huy động khoảng 7.000 cán bộ, giáo viên, nhân viên tham gia coi thi và khoảng 750 cán bộ, giáo viên tham gia chấm thi.
