Hôm qua (26.6), Đài Al Jazeera đưa tin Israel cùng ngày tiếp tục tấn công miền nam Li Băng. Trước đó, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu khẳng định quân đội nước này “sẽ không rút lui” khỏi các khu vực đang chiếm đóng ở Li Băng.
Cùng lúc, một rào cản khác cho thỏa thuận Mỹ – Iran là eo biển Hormuz tiếp tục bất ổn. Đài CBS hôm qua dẫn lời quan chức Mỹ cho biết Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã phóng máy bay không người lái (UAV) tấn công một tàu hàng mang cờ Singapore vào tối 25.6. Vụ việc xảy ra ở eo biển Hormuz tại khu vực ngoài khơi Oman. Cũng vào hôm qua, truyền hình nhà nước Iran đưa tin ít nhất 3 tàu chở dầu nước ngoài đã phải quay đầu sau khi nhận cảnh báo từ IRGC vì tìm cách vượt qua eo biển Hormuz.
Liên quan Hormuz, IRGC đưa ra tuyên bố rằng cho dù các tàu đi qua lãnh hải của Iran hay Oman, thì đều cần phải phối hợp đầy đủ với chính quyền Tehran khi vượt eo biển này. Cảnh báo được đưa ra sau khi Oman đã công bố các tuyến hàng hải mới cho tàu vượt Hormuz. Tuyên bố của Iran cũng trái ngược với những yêu cầu mà Mỹ đặt ra liên quan việc mở cửa lại eo biển Hormuz.
Thực tế bất ổn khiến cho giới phân tích tiếp tục đặt rủi ro cao đối với eo biển Hormuz. Trong phân tích gửi đến Thanh Niên, Công ty xếp hạng tín nhiệm tín dụng S&P Global nhấn mạnh: “Chưa điều chỉnh các giả định về giá dầu (bao gồm cả giá dầu Brent ở mức trung bình đạt 110 USD/thùng cho đến hết năm 2026)”. Nguyên nhân được giải thích là: “Những tin tức mới nhất có thể gây áp lực giảm đối với các giả định cho đến hết năm 2026. Tuy nhiên, chúng tôi lưu ý sự mong manh của việc giải quyết một phần vấn đề và các yếu tố bù trừ cho việc nới lỏng eo biển Hormuz”.
Theo đó, nguồn dự phòng dầu thô, nguồn cung thay thế và nguồn cung sản phẩm tinh chế được cho là vẫn bị hạn chế. Vì thế, S&P Global khuyến cáo thị trường có thể vẫn cần tính đến khả năng giá dầu thô hoặc sản phẩm cao hơn để điều tiết nhu cầu, bổ sung hàng tồn kho và bù đắp cho các nhà cung cấp về rủi ro giao hàng, bảo hiểm và an ninh gia tăng.
Tương tự, trong một phân tích mới đây, Công ty xếp hạng tín nhiệm tín dụng Fitch Ratings cũng đặt ra giả định eo biển Hormuz không mở lại hoàn toàn trước tháng 7. Vì thế, so với phân tích được đưa ra hồi tháng 3, Fitch Ratings điều chỉnh giả định giá trung bình năm 2026 đối với dầu thô Brent tăng từ 70 lên 87 USD/thùng. Với những bất ổn địa chính trị vẫn còn cao, phân tích cũng xem xét kịch bản bất lợi trong đó giá dầu trung bình đạt 100 USD/thùng vào năm 2026, tín dụng bị thắt chặt. Trong kịch bản này, tăng trưởng kinh tế Mỹ có thể giảm xuống chỉ còn 0,8% trong 12 tháng tới, xuống 0,3% ở khu vực sử dụng euro và 3,4% ở Trung Quốc.
Theo đó, dù ít nghiêm trọng hơn nhiều so với những gì xảy ra hồi thập niên 1970, cú sốc dầu mỏ vẫn là một trở ngại lớn đối với tăng trưởng toàn cầu. Tăng trưởng toàn cầu năm 2026 đã bị Fitch Ratings hạ dự báo thêm 0,2 điểm phần trăm, còn 2,4%, chủ yếu do giá dầu tăng cao. Tình hình kinh tế bị cắt giảm tăng trưởng trên diện rộng còn do lạm phát cao dẫn đến giảm thu nhập thực tế của người tiêu dùng, tiêu dùng cũng giảm trong khi chi phí doanh nghiệp tăng cao. Thực trạng này được cho là ảnh hưởng lớn đến kinh tế khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Giữa bối cảnh như vậy, sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) được cả S&P Global lẫn Fitch Ratings đánh giá góp phần thúc đẩy đáng kể kinh tế toàn cầu trước các ảnh hưởng tiêu cực từ cuộc khủng hoảng dầu và khí đốt. Điển hình, đầu tư công nghệ thông tin của Mỹ trong quý 1/2026 tăng 18% so với cùng kỳ năm trước và lĩnh vực này cũng tăng trưởng ở nhiều nơi khác. Giá trị doanh thu ngành bán dẫn toàn cầu trong tháng 3 vừa qua tăng 80% so với cùng kỳ năm trước, theo Fitch Ratings.
Qua đó, một số nền kinh tế trong khu vực đã được hưởng lợi từ diễn biến vừa nêu, nổi bật là: Đài Loan, Hàn Quốc, VN, Malaysia và Singapore. Đà tăng trưởng này làm giảm bớt gánh nặng của chi phí năng lượng cao hơn, nhưng lại tập trung vào một số ít nền kinh tế.
“Theo thông tin do thuyền trưởng cung cấp tối qua, có tới khoảng 50 hành khách đã gặp phải các triệu chứng phù hợp với tình trạng nhiễm trùng tiêu hóa cấp tính”, cơ quan y tế địa phương cho biết khi thông báo việc hơn 1.700 hành khách trên tàu du lịch Ambition bị phong tỏa ngoài khơi bờ biển Bordeaux ngày 13/5.
Những hành khách này ngay lập tức được bác sĩ trên tàu chăm sóc và cách ly trong cabin của họ.
Tàu du lịch Ambition, thuộc công ty Ambassador Cruise Line, đã rời quần đảo Shetland ở phía bắc Scotland vào ngày 6/5, dừng chân tại Belfast ở Bắc Ireland và Liverpool ở Anh trước khi đến Bordeaux, tây nam nước Pháp, để đi Tây Ban Nha.
Hành khách trên tàu Ambition đã xuất hiện các triệu chứng đỉnh điểm vào hôm 11/5 khi con tàu đang cập cảng ở Brest.
Cơ quan y tế vùng Nouvelle-Aquitaine cho biết một đội ngũ y tế đã được cử lên tàu để tiến hành đánh giá tình hình sức khỏe, và các mẫu bệnh phẩm đang được bộ phận chuyên về bệnh truyền nhiễm của Bệnh viện Đại học Bordeaux thu thập.
“Không có lý do gì để rút ra bất kỳ mối liên hệ nào giữa đợt bùng phát này trên con tàu du lịch đến từ Belfast và Liverpool với các ca nhiễm virus Hanta được phát hiện trên tàu MV Hondius”, cơ quan y tế Pháp cho biết.
Như một biện pháp phòng ngừa, “xét tính chất dễ lây lan của các bệnh kiểu viêm dạ dày ruột và trong khi chờ kết quả xét nghiệm các mẫu bệnh phẩm,” chính quyền địa phương đã quyết định tạm dừng việc lên bờ của hành khách và phi hành đoàn, đồng thời hạn chế các tương tác với cảng.
Các xét nghiệm ban đầu đã loại trừ khả năng bùng phát norovirus, một dạng viêm dạ dày ruột có tính lây nhiễm cao gây nôn mửa và tiêu chảy, nhưng các xét nghiệm thứ cấp vẫn đang được tiến hành.
Các đợt bùng phát trên tàu là không phổ biến so với tổng số các chuyến hải hành, nhưng khi chúng xảy ra, chúng thường liên quan đến các loại virus đường tiêu hóa.
Chương trình Vệ sinh Tàu thuyền của Mỹ đã ghi nhận 4 đợt bùng phát kể từ đầu năm nay, trong đó có 2 đợt liên quan đến norovirus và 2 đợt do vi khuẩn E.coli.
“Dịch vụ ăn uống đóng một phần lớn trong rủi ro này. Việc ăn uống kiểu tự chọn, dùng chung dụng cụ ăn uống và nhiều người chạm vào cùng một bề mặt có thể khiến vi khuẩn gây bệnh dạ dày dễ dàng lây lan hơn”, Vikram Niranjan, trợ lý giáo sư về sức khỏe cộng đồng tại Đại học Limerick ở Ireland, viết.
Reuters ngày 20.5 dẫn thông tin từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) nêu rằng dịch Ebola bùng phát ở CHDC Congo có thể đã bắt đầu từ nhiều tuần trước và dự kiến tiếp tục lan rộng. Giới chức y tế tại CHDC Congo đã xác nhận những trường hợp tử vong đầu tiên hồi cuối tháng 4.
Tính đến ngày 19.5, đã có ít nhất 136 ca tử vong do bùng phát dịch Ebola tại CHDC Congo. Giới chức y tế nước này cho hay có 543 ca nghi nhiễm và 32 trường hợp đã xác nhận nhiễm Ebola. Nước láng giềng Uganda cũng xác nhận 2 trường hợp nhiễm bệnh.
WHO ngày 17.5 đã tuyên bố đợt bùng phát Ebola ở CHDC Congo và Uganda là tình trạng khẩn cấp y tế công cộng gây lo ngại quốc tế (PHEIC).
Trong đợt bùng phát mới này, những ca nghi nhiễm Ebola đầu tiên được ghi nhận ngày 24.4 tại thành phố Bunia, thủ phủ tỉnh Ituri ở đông bắc CHDC Congo. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh (CDC) châu Phi, bệnh nhân đầu tiên là một nhân viên y tế, người đã xuất hiện các triệu chứng xuất huyết nghiêm trọng giống sốt xuất huyết.
Bộ trưởng Y tế CHDC Congo Samuel Roger Kamba cho biết bệnh nhân tử vong ngày 24.4, trong khi CDC châu Phi lại thông báo người này tử vong ngày 27.4 sau khi xuất huyết nghiêm trọng.
Quá trình xét nghiệm các bệnh nhân ban đầu cho kết quả âm tính với chủng vi rút Zaire, chủng phổ biến gây dịch Ebola ở CHDC Congo.
Đến ngày 5.5, WHO tiếp tục ghi nhận hàng loạt cảnh báo về một đợt bùng phát bệnh chưa rõ nguồn gốc tại thị trấn Mongbwalu, tỉnh Ituri. Giới chức cho rằng thi thể của bệnh nhân đầu tiên được đưa đến Mongbwalu có thể là nguồn lây.
Sau quá trình điều tra dịch tễ, Bộ Y tế CHDC Congo ngày 15.5 chính thức tuyên bố đợt bùng phát dịch Ebola lần thứ 17 tại nước này. Ngoài ra, giới chức Uganda cũng thông tin về 2 ca nhiễm, là những người vừa trở về từ CHDC Congo.
WHO hôm 16.5 đã xác nhận đợt bùng phát Ebola tại CHDC Congo và Uganda bắt nguồn từ chủng virus hiếm mang tên Bundibugyo.
AP dẫn tuyên bố từ Trung tâm Phân tích Bệnh truyền nhiễm Toàn cầu MRC, có trụ sở tại London (Anh), ngày 20.5 cảnh báo quy mô thực tế của dịch Ebola có thể nghiêm trọng hơn nhiều so với các thống kê hiện tại. Theo ước tính của tổ chức này, số ca nhiễm thực tế có thể đã vượt mốc 1.000 trường hợp, đồng thời nhấn mạnh “quy mô thực sự của đợt bùng phát vẫn chưa thể xác định rõ”.
Hiện chưa có bất kỳ loại vắc xin nào được phê duyệt dành riêng cho việc phòng ngừa chủng Bundibugyo, cũng như chưa có thuốc đặc hiệu điều trị Ebola chủng này.
Tiến sĩ Gabriel Nsakala, chuyên gia về y tế công tại CHDC Congo và từng tham gia công tác ứng phó các đợt bùng phát Ebola trước đây, nói với AP rằng CHDC Congo đã có nhiều kinh nghiệm xử lý dịch Ebola, thế nhưng việc một chủng vi rút hiếm như Bundibugyo là nguyên nhân lây bệnh khiến công tác ứng phó càng thêm phức tạp.
Vấn đề tài chính cũng là một thách thức cho nỗ lực chống dịch, trong bối cảnh các chương trình y tế toàn cầu bị cắt giảm ngân sách. Tổng giám đốc WHO Tedros Ghebreyesus hôm 19.5 thông báo đã phê duyệt sử dụng 3,4 triệu USD từ quỹ dự phòng khẩn cấp để hỗ trợ chống dịch. CDC châu Phi cũng đã huy động 2 triệu USD hỗ trợ phòng chống dịch.
Mặc dù diễn biến chống dịch phức tạp và WHO đã ra tuyên bố PHEIC hôm 17.5, cơ quan này cũng khuyến cáo các nước không nên đóng cửa biên giới, vì mức báo động hiện nay không nguy cấp như thời đại dịch Covid-19.
Trong một tuyên bố ngày 25/5, Bộ Quốc phòng Nga cho biết kế hoạch là nhằm đáp trả vụ tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine hồi tuần trước vào ký túc xá sinh viên ở Starobilsk thuộc vùng Luhansk, khiến ít nhất 18 người thiệt mạng.
Ukraine đã tăng cường khả năng tác chiến bằng máy bay không người lái trong những tháng gần đây, trong đó nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Nga.
Moscow đã lên án những cuộc tấn công đó và đáp trả bằng các vụ phóng tên lửa và máy bay không người lái quy mô lớn.
Bộ Ngoại giao Nga cho biết trong tuyên bố hôm qua rằng, cuộc tấn công vào Starobilsk là “giọt nước tràn ly” và Moscow sẽ tiến hành một loạt các cuộc tấn công có hệ thống để đáp trả, nhắm mục tiêu vào “các địa điểm cụ thể nơi máy bay không người lái được thiết kế, sản xuất, lập trình và chuẩn bị sử dụng”.
Moscow nhấn mạnh rằng các cơ sở bị nhắm mục tiêu như vậy “nằm rải rác khắp Kiev” và tuyên bố đang cảnh báo “công dân nước ngoài, bao gồm cả nhân viên của các phái đoàn ngoại giao và các tổ chức quốc tế, rời khỏi thành phố càng sớm càng tốt”.
Tuyên bố cũng kêu gọi cư dân Kiev tránh tiếp cận các cơ sở quân sự và hành chính.
Một tuyên bố sau đó được Bộ Ngoại giao Nga công bố cho biết Ngoại trưởng Sergei Lavrov đã thông báo cho người đồng cấp Mỹ Marco Rubio về kế hoạch này và kêu gọi Mỹ sơ tán nhân viên Đại sứ quán nước này khỏi Kiev.
Ông Lavrov được cho là đã nói với người đồng cấp Rubio qua điện đàm về nội dung này, trong đó nhấn mạnh vụ tấn công này là nhằm đáp trả các cuộc tấn công khủng bố liên tục của Kiev nhằm vào dân thường và các địa điểm dân sự trên lãnh thổ Nga.
Đầu tháng này, Bộ Ngoại giao Nga đã đưa ra cảnh báo tương tự, khi Nga tuyên bố sẽ tấn công quy mô lớn nhằm vào Kiev để đáp trả các lời đe dọa tấn công lễ kỷ niệm Ngày Chiến thắng tại Moscow. Thông báo sơ tán đã được gửi chính thức tới toàn bộ cơ quan đại diện nước ngoài và các tổ chức quốc tế được công nhận tại Nga, kêu gọi họ rời khỏi thủ đô của Ukraine.
Vụ tấn công bằng máy bay không người lái nhắm vào ký túc xá ở thị trấn Starobilsk, một trong những vụ tấn công gây thương vong nặng nề nhất trong nhiều tháng qua, đã khiến hơn 20 người thiệt mạng và hơn 20 người khác bị thương.
Quân đội Ukraine phủ nhận trách nhiệm liên quan đến vụ việc, nói rằng họ chỉ tấn công một đơn vị chỉ huy máy bay không người lái tinh nhuệ.
