Trong một bài đăng trên mạng xã hội ngày 18/5, ông Mohsen Rezaei, cố vấn cấp cao của Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei và là cựu chỉ huy trưởng Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), đã chỉ trích cách tiếp cận không nhất quán của Mỹ.
Ông Rezaei cho biết Tổng thống Mỹ Donald Trump “đặt ra thời hạn cho một cuộc tấn công quân sự và sau đó tự mình hủy bỏ nó, với hy vọng mơ hồ là buộc Iran phải đầu hàng”.
Tuy nhiên, ông khẳng định lực lượng vũ trang hùng mạnh của Iran sẽ khiến Mỹ phải rút lui.
“Nắm đấm sắt của lực lượng vũ trang hùng mạnh và đất nước Iran vĩ đại sẽ buộc họ phải rút lui và đầu hàng”, ông Rezaei cảnh báo.
Tuyên bố của cố vấn Lãnh tụ Tối cao Iran được đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo hoãn cuộc tấn công quân sự quy mô lớn vào Iran, dù chiến dịch này đã được lên kế hoạch vào ngày 19/5.
Theo Tổng thống Trump, ông đã hoãn các cuộc không kích đã lên kế hoạch vào Iran sau một “diễn biến rất tích cực” trong các cuộc đàm phán, và có “cơ hội rất tốt” để các bên có thể đạt được một thỏa thuận.
Nhà lãnh đạo Mỹ cũng khẳng định lại lập trường rằng Iran không bao giờ “được sở hữu vũ khí hạt nhân”. Chương trình hạt nhân của Iran, bao gồm uranium được làm giàu ở cấp độ cao, được xem là lằn ranh đỏ với Mỹ trong các cuộc đàm phán.
Hãng tin Tasnim của Iran dẫn nguồn tin ngày 18/5 cho biết, Tehran đã gửi đề xuất mới gồm 14 điểm cho Mỹ thông qua bên trung gian là Pakistan.
Nguồn tin cho biết đề xuất này tập trung vào chủ đề của các cuộc đàm phán và các biện pháp xây dựng lòng tin từ phía Mỹ.
Đề xuất này trước hết sẽ tập trung vào việc đảm bảo chấm dứt xung đột, mở lại eo biển Hormuz, ngừng phong tỏa hàng hải, dỡ bỏ các lệnh trừng phạt. Các vấn đề gây tranh cãi xung quanh chương trình hạt nhân của Iran và việc làm giàu uranium sẽ được hoãn lại vào các vòng đàm phán sau.
Iran thu giữ vũ khí do Mỹ sản xuất
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 18/5 thông báo họ đã ngăn chặn một âm mưu vận chuyển vũ khí vào nước này từ phía bắc Iraq và thu giữ một lô vũ khí và đạn dược gần biên giới.
Hãng thông tấn chính thức IRNA của Iran, dẫn thông báo từ văn phòng quan hệ công chúng của Lực lượng Bộ binh IRGC, cho biết chiến dịch diễn ra tại huyện Baneh thuộc tỉnh Kurdistan của Iran sau khi theo dõi thông tin tình báo.
IRGC tuyên bố các nhóm vũ trang chống Iran đóng tại phía bắc Iraq đang tìm cách vận chuyển một lô hàng lớn vũ khí và đạn dược do Mỹ sản xuất vào Iran.
IRGC cáo buộc các nhóm này hành động “nhân danh Mỹ và Israel”, nhưng không đưa ra bằng chứng.
IRGC xác nhận một lượng lớn vũ khí và đạn dược do Mỹ sản xuất đã bị tịch thu, nhưng không cung cấp thêm chi tiết về loại hoặc số lượng vũ khí bị thu giữ.
IRGC cũng cho biết các hoạt động tình báo đang tiếp tục diễn ra để xác định và bắt giữ những người bị cáo buộc có liên hệ với các nhóm này.
Trước đó, Tổng thống Donald Trump từng xác nhận, chính phủ Mỹ đã tìm cách chuyển vũ khí cho những người biểu tình tại Iran từ cuối năm 2025 đến đầu năm 2026.
Ông cho biết số vũ khí này được gửi thông qua lực lượng người Kurd tại Iran, nhưng phần lớn dường như không đến được tay những người biểu tình. Tuy nhiên, một số nhóm người Kurd đã bác bỏ tuyên bố của ông Trump.
Các cuộc biểu tình chống chính phủ bắt đầu lan rộng tại Iran từ cuối năm ngoái do khủng hoảng chi phí sinh hoạt, đồng nội tệ mất giá mạnh và các nguyên nhân khác. Khi đó, ông Trump nhiều lần cam kết sẽ hỗ trợ người biểu tình và cảnh báo sẽ can thiệp nếu những người này gặp nguy hiểm.
Người Kurd Iran lưu vong đã sinh sống trong một khu vực bán tự trị tại Iraq, gần biên giới Iran, suốt nhiều thập niên sau Cách mạng Hồi giáo năm 1979. Kể từ đó, người Kurd đã chiến đấu chống lại chính quyền cựu Tổng thống Saddam Hussein ở Iraq cũng như giao tranh với chính phủ Iran kể từ khi xung đột hiện nay bùng phát. Một số nhóm người Kurd vẫn còn hoạt động bên trong lãnh thổ Iran.
"Tôi sẽ không kiên nhẫn thêm được nữa. Họ nên đạt thỏa thuận", ông Trump phát biểu trong cuộc phỏng vấn trên chương trình Hannity của Đài Fox News phát sóng tối 14.5 (theo giờ Mỹ).
Về kho dự trữ uranium đã làm giàu của Iran, ông Trump cho rằng Mỹ cần kiểm soát số vật liệu này chỉ vì tính biểu tượng. "Thực ra, tôi chỉ cảm thấy yên tâm hơn nếu tôi có được nó. Nhưng tôi nghĩ chuyện đó mang tính biểu tượng nhiều hơn bất cứ điều gì khác", ông phát biểu.
Liên quan vấn đề xung đột với Iran, Hạ viện Mỹ ngày 14.5 bác bỏ một nghị quyết do đảng Dân chủ dẫn đầu nhằm chấm dứt xung đột với Iran cho đến khi được quốc hội phê chuẩn. Theo Reuters, các nghị sĩ bỏ phiếu với tỷ lệ 212-212, khiến nghị quyết bị bác bỏ vì không đủ đa số phiếu, dù được một số nghị sĩ Cộng hòa ủng hộ.
Nhận định về sức mạnh quân sự của Iran, Đô đốc Brad Cooper, chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ, cho rằng việc Mỹ đánh bom đã giáng một đòn mạnh, khiến quân đội và ngành công nghiệp quốc phòng Iran còn lại rất ít khả năng tấn công các nước láng giềng. Phát biểu được đưa ra sau khi nhiều hãng truyền thông dẫn báo cáo tình báo Mỹ cho rằng Iran vẫn duy trì năng lực vốn có về tên lửa, máy bay không người lái và xuồng tấn công nhỏ.
Theo Hãng tin AFP, ngày 27-4, Ban quản lý Nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia do Nga bổ nhiệm cáo buộc Ukraine sử dụng máy bay không người lái (drone) tấn công, khiến một nhân viên vận tải tại đây thiệt mạng.
"Hôm nay, một tài xế đã thiệt mạng trong vụ tấn công bằng drone của lực lượng vũ trang Ukraine nhằm vào xưởng vận tải của Nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia", thông cáo đăng trên kênh Telegram của nhà máy nêu.
Zaporizhzhia là nhà máy điện hạt nhân lớn nhất châu Âu, nằm tại vùng cùng tên. Vùng Zaporizhzhia là lãnh thổ được quốc tế công nhận của Ukraine, nhưng được Nga tuyên bố sáp nhập vào nước này năm 2022.
Nhà máy Zaporizhzhia do quân đội Nga kiểm soát từ năm 2022 và hiện ở trạng thái "dừng nguội" (cold shutdown - trạng thái mà lò phản ứng hạt nhân được đưa về mức an toàn nhất trong các chế độ vận hành dừng máy).
Cơ sở này nằm ngay sát khu vực tiền tuyến ở phía nam Ukraine. Trong nhiều tháng qua, số phận của nhà máy này là một trong những điểm bế tắc lớn nhất trong các vòng đàm phán hòa bình giữa Matxcơva và Kiev.
Kể từ khi xung đột bùng phát, hai nước liên tục cáo buộc lẫn nhau, đẩy khu vực đến bờ vực thảm họa hạt nhân vì các đợt tấn công vào hoặc quanh nhà máy.
Ngày 26-4, Tập đoàn Năng lượng hạt nhân nhà nước Ukraine (Energoatom) thông báo đường dây truyền tải điện của Zaporizhzhia đã bị ngắt, buộc nhà máy chuyển sang chế độ "mất điện hoàn toàn" trong khoảng một tiếng rưỡi.
"Đây đã là lần mất điện thứ 15 tại Nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia kể từ khi bị chiếm đóng. Mỗi sự cố như vậy đều làm gia tăng đáng kể rủi ro an toàn hạt nhân và phóng xạ, không chỉ với Ukraine mà với cả châu Âu", Energoatom cảnh báo.
Vụ tập kích Nhà máy hạt nhân Zaporizhzhia diễn ra chỉ một ngày sau khi Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky bất ngờ cáo buộc Nga tiến hành "khủng bố hạt nhân".
Chia sẻ trên mạng xã hội X nhân dịp Ukraine tưởng niệm 40 năm thảm họa Chernobyl (26-4-1986), ông Zelensky khẳng định Nga đang "một lần nữa đẩy thế giới đến bờ vực một thảm họa nhân tạo" khi thường xuyên điều khiển drone qua khu vực Chernobyl. Trong đó có một chiếc đã đâm vào lớp vỏ bảo vệ của nhà máy hồi năm 2025.
"Thế giới không được phép để hành vi khủng bố hạt nhân này tiếp diễn, và cách tốt nhất là buộc Nga ngừng các cuộc tấn công liều lĩnh", nhà lãnh đạo Ukraine tuyên bố.
Bình luận về vấn đề trên, Tổng giám đốc Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) Rafael Grossi cho rằng việc sửa chữa lớp vỏ bảo vệ Chernobyl "cần được tiến hành sớm nhất có thể".
Tuy nhiên Tổ chức Hòa bình xanh (Greenpeace) cảnh báo công việc này có thể mất tới 4 năm, và gần như bất khả thi trong điều kiện chiến tranh.
Hiện Nga và Ukraine chưa phản hồi những cáo buộc của bên còn lại.
"Sáng kiến vẫn hoạt động, nhưng mới phát sinh khó khăn là chỉ còn khoảng 9 quốc gia thành viên đóng góp tài chính", Tổng thống Czech Petr Pavel nói trong cuộc phỏng vấn được Financial Times công bố ngày 26/5.
Ông nhận định tình trạng thành viên rút khỏi liên minh đang gây trở ngại cho dự án cung cấp tới 50% lượng đạn pháo cỡ lớn cho Ukraine, nhấn mạnh vai trò của sáng kiến này đối với quân đội Ukraine là rất khó thay thế trong ngắn hạn.
Văn phòng Tổng thống Czech không nêu tên các quốc gia đã rút khỏi chương trình. Tuy nhiên, một quan chức quân sự phương Tây cho biết Đức và một số nước Bắc Âu vẫn duy trì tư cách thành viên. Nguồn tin này mô tả một số nước cảm thấy khó hiểu khi phải tài trợ cho chương trình mà ngay cả giới lãnh đạo quốc gia dẫn dắt cũng không ủng hộ đầy đủ.
Ra đời đầu năm 2024, sáng kiến do Czech điều phối với 18 thành viên tham gia đã trở thành một trong những nguồn cung đạn dược quan trọng cho Ukraine, giữa lúc quân đội nước này rơi vào tình trạng khan hiếm vũ khí trầm trọng. Trong hai năm qua, chương trình chuyển hơn 4 triệu quả đạn pháo cỡ lớn nhằm giúp Ukraine duy trì năng lực phòng thủ.
Tuy nhiên, chuyển biến trên chính trường Czech cuối năm ngoái đã ảnh hưởng đến mức độ ủng hộ đối với sáng kiến. Thủ tướng Andrej Babis, người trở lại cầm quyền từ tháng 12/2025, cam kết không để người dân Czech phải tốn tiền cho vũ khí viện trợ Ukraine.
Ông tuyên bố chính phủ Czech sẽ ưu tiên sử dụng nguồn lực công để hỗ trợ người dân, trong bối cảnh các hộ gia đình chật vật với hóa đơn năng lượng tăng cao vì xung đột Trung Đông. "Chúng tôi không có tiền. Chúng tôi sẽ nhận tiền từ các nước khác rồi mới chuyển đạn dược", ông nói.
Trong chiến dịch tranh cử năm 2025, ông Babis từng dọa chấm dứt hoàn toàn sáng kiến, cho rằng chương trình thiếu minh bạch trong cách sử dụng nguồn tiền, cũng như mức độ lợi ích cho Tập đoàn Czechoslovak (CSG), doanh nghiệp đối tác của chính phủ trong tìm kiếm nguồn cung và sửa chữa đạn pháo từ các nước ngoài NATO rồi chuyển cho Ukraine.
Giám đốc điều hành CSG Michal Strnad cho biết sau khi chính phủ mới nhậm chức, sáng kiến có nhiều tháng rơi vào tình trạng đình trệ do vấn đề pháp lý cần được làm rõ. Dù vậy, ông Strnad cho rằng còn quá sớm để kết luận Ukraine sẽ nhận ít đạn pháo hơn trong năm nay, bởi một số nước tài trợ có thể đã chuyển sang kênh mua sắm khác thay vì thông qua sáng kiến do Czech dẫn dắt.
"Một số nước không còn muốn tài trợ cho sáng kiến nữa, nên họ mua trực tiếp từ chúng tôi hoặc từ nhà cung cấp khác", lãnh đạo CSG cho hay, thêm rằng chương trình "chưa chết" nhưng đang vận hành chậm hơn.
