Các vùng biển ấm lên đang đưa một loại vi khuẩn ít được biết đến nhưng có tiềm ẩn nguy cơ gây nguy hiểm lại gần hơn với các bãi biển châu Âu, và các cơ quan chức năng đang đặc biệt chú ý.
Mùa hè châu Âu đã chính thức bắt đầu, hàng triệu du khách đang háo hức mong đợi kỳ nghỉ của mình và trong nhiều trường hợp, họ sẽ hướng về vùng duyên hải để tận hưởng bãi biển. Tuy nhiên, năm nay thách thức đang bao trùm lên ngành du lịch do sự tăng sinh của vi khuẩn trong nước biển.
Sự lo ngại đặc biệt tập trung vào vi khuẩn Vibrio, một họ vi sinh vật xuất hiện tự nhiên trong môi trường nước lợ và nước mặn ấm ở ven biển.
Hầu hết các chủng vi khuẩn này đều vô hại, nhưng một số chủng như Vibrio vulnificus (vốn được truyền thông đặt biệt danh là “vi khuẩn ăn thịt người”) có thể gây ra nhiễm trùng nghiêm trọng và thậm chí tử vong trong các trường hợp hiếm gặp, đặc biệt là ở những người có vết thương hở hoặc hệ miễn dịch suy yếu.
Trong những trường hợp nghiêm trọng, nhiễm trùng có thể kích hoạt chứng viêm hoại tử mạc cơ, khiến các mô xung quanh vết thương bị phá hủy nhanh chóng. Vi khuẩn cũng có thể xâm nhập vào máu, gây nhiễm trùng huyết, và trong một số trường hợp bệnh nhân phải cắt bỏ chi. Những kết quả như vậy là rất hiếm và có xu hướng ảnh hưởng đến những người có vết thương hở, mắc bệnh gan hoặc có hệ miễn dịch bị tổn hại.
Theo Cơ quan An toàn Thực phẩm châu Âu (EFSA), “Vibrio là một loại vi khuẩn thủy sinh có thể tìm thấy trong hải sản” và một số chủng có thể gây ra từ bệnh viêm dạ dày ruột cho đến nhiễm trùng nghiêm trọng và thậm chí tử vong.
Trung tâm Dự phòng và Kiểm soát Bệnh tật châu Âu (ECDC) đã cảnh báo về “nguy cơ gia tăng nhiễm trùng Vibrio trong suốt mùa hè”, đặc biệt là trong các đợt nắng nóng và ở các vùng nước nông ven biển.
Trong những năm gần đây, nhiều khu vực khác nhau dọc bờ biển châu Âu đã trải qua các đợt ô nhiễm và cảnh báo y tế dẫn đến việc hạn chế tiếp cận với biển, đặt trong bối cảnh nhiệt độ nước ngày càng ấm hơn và áp lực du lịch ngày càng gia tăng.
Địa Trung Hải nằm trong số những vùng biển có tốc độ ấm lên nhanh nhất hành tinh, nóng lên nhanh hơn khoảng 20% so với mức trung bình của các đại dương toàn cầu, và giới khoa học cho biết điều đó đang tạo ra các điều kiện cho vi khuẩn có hại phát triển mạnh.
“Địa Trung Hải đang cho chúng ta thấy một thế giới nóng hơn sẽ biểu hiện như thế nào. Các quốc gia cùng chung vùng biển này vẫn có thể lựa chọn cùng nhau chia sẻ một giải pháp”, Hatim Aznague, một nhà phân tích về Dự án, Hành động Khí hậu và Khả năng Phục hồi Năng lượng tại Liên minh vì Địa Trung Hải, chia sẻ.
Nghiên cứu xác nhận rằng nhiệt độ và độ mặn là 2 động lực chính thúc đẩy sự tăng sinh của vi khuẩn Vibrio, nghĩa là quỹ đạo ấm lên của Địa Trung Hải có tác động trực tiếp đến rủi ro vi khuẩn ở các vùng nước ven bờ.
Độ mặn tự nhiên cao hơn của Địa Trung Hải trong lịch sử đã kìm hãm Vibrio vulnificus khiến các bờ biển vùng Baltic và Biển Bắc trở thành những khu vực có nguy cơ cao hơn đối với các trường hợp nguy hiểm nhất. Tuy nhiên, các nhà khoa học cảnh báo rằng khi Địa Trung Hải ấm lên và các mô hình độ mặn thay đổi, điều đó có thể sẽ đảo lộn.
Bên cạnh rủi ro về sức khỏe, sự lây lan của vi khuẩn Vibrio còn gây ra những hậu quả kinh tế trực tiếp.
Việc đóng cửa bãi biển và các cảnh báo y tế vào cao điểm mùa hè sẽ đánh thẳng vào “trái tim” của một trong những ngành công nghiệp quan trọng nhất của châu Âu.
New York Times ngày 10/4 dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên nói rằng tình trạng mất dấu thủy lôi là một trong những lý do khiến Iran chưa thể nhanh chóng đáp ứng yêu cầu của chính quyền Tổng thống Donald Trump về mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz.
Hoạt động vận chuyển dầu qua tuyến hàng hải quan trọng này vẫn gần như bị đình trệ kể từ khi Mỹ và Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn hôm 8/4, theo CNN. Hãng thông tấn AFP dẫn dữ liệu theo dõi hàng hải thu thập hôm 9/4 cho biết chỉ có 10 tàu đi qua eo biển Hormuz kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực.
Ngay sau khi Mỹ - Israel phát động chiến dịch tấn công Iran ngày 28/2, Tehran đã triển khai nhiều xuồng cao tốc để rải thủy lôi tại eo biển Hormuz. Các quả thủy lôi, cùng mối đe dọa từ máy bay không người lái (UAV) và tên lửa, khiến số lượng tàu hàng đi qua tuyến hàng hải này giảm xuống mức rất thấp, đẩy giá năng lượng tăng cao và mang lại cho Iran đòn bẩy lớn nhất trong xung đột.
Iran khi đó vẫn để lại một hành lang lưu thông qua eo biển, cho phép các tàu trả phí được đi qua.
Sau khi các bên đạt được lệnh ngừng bắn, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 9/4 công bố lộ trình thay thế cho tàu thuyền để tránh nguy cơ trúng thủy lôi tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, quan chức Mỹ cho rằng tuyến di chuyển này bị hạn chế đáng kể, phần lớn do Iran rải thủy lôi một cách thiếu hệ thống.
Chưa rõ liệu Iran có ghi chép vị trí từng quả thủy lôi hay không. Ngay cả khi làm điều này, một số quả có thể trôi dạt khỏi vị trí ban đầu. Nỗ lực rà phá thủy lôi cũng rất khó khăn, do các lực lượng hải quân Iran đã hứng chịu tổn thất nặng nề trong xung đột.
Quân đội Mỹ gần như cũng không còn lực lượng rà phá thủy lôi ở Trung Đông, do các tàu chuyên dụng đã bị loại biên và 2 trong 3 tàu chiến đấu ven biển được lắp thiết bị quét mìn đã di chuyển tới Singapore hồi đầu xung đột. Khó khăn trong theo dõi xuồng nhỏ rải thủy lôi khiến Mỹ cũng không thể xác định Iran đã cài bao nhiêu thủy lôi trong eo biển Hormuz, cũng như vị trí của chúng.
Giới chức Mỹ và Iran hiện chưa lên tiếng về thông tin.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi hôm 8/4 cho biết eo biển Hormuz sẽ được mở cho tàu thuyền qua lại sau khi "tính đến các hạn chế kỹ thuật". Giới chức Mỹ nhận định cụm từ này ám chỉ Tehran chưa thể nhanh chóng tìm hoặc gỡ thủy lôi.
Tổng thống Donald Trump hôm 10/4 nói với các phóng viên tại căn cứ liên hợp Andrews rằng eo biển Hormuz sẽ sớm khai thông, song thừa nhận điều đó sẽ không dễ dàng. Làm thế nào để nhanh chóng đảm bảo lưu thông an toàn qua khu vực nhiều khả năng sẽ là nội dung thảo luận trọng tâm trong cuộc đàm phán giữa Iran và Mỹ tại Pakistan.
Việc Iran gửi đề xuất mới cho Mỹ nhằm phá vỡ thế bế tắc hiện tại trong đàm phán và vượt qua những bất đồng nội bộ của Tehran về mức độ nhượng bộ để đạt thỏa thuận với Washington.
Các nguồn tin của Axios cho biết đề xuất đã được thảo luận trong chuyến thăm thủ đô Islamabad của Pakistan cuối tuần qua của Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi.
Ông Araghchi đã nói rõ với các bên trung gian gồm Pakistan, Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ và Qatar rằng chưa có sự đồng thuận trong giới lãnh đạo Tehran về cách giải quyết yêu cầu của Mỹ liên quan việc "đóng băng" lâu dài chương trình làm giàu uranium và chuyển vật liệu hạt nhân ra khỏi Iran.
Do đó, theo thỏa thuận, việc đàm phán về hạt nhân chỉ bắt đầu vào một giai đoạn sau, sau khi eo biển Hormuz được mở lại và cuộc phong tỏa chấm dứt.
Đề xuất mới tập trung vào việc giải quyết khủng hoảng tại eo biển Hormuz và việc phong tỏa của Mỹ trước. Cùng với đó, lệnh ngừng bắn sẽ được kéo dài hoặc có thể đàm phán chấm dứt luôn chiến sự.
Pakistan đã chuyển đề xuất cho Nhà Trắng nhưng chưa rõ Mỹ có chấp nhận xem xét hay không. Pakistan và Iran chưa bình luận về thông tin.
Người phát ngôn Nhà Trắng Olivia Wales cho rằng đây là những thảo luận ngoại giao nhạy cảm và Mỹ sẽ không đàm phán thông qua báo chí. Bà lặp lại lời Tổng thống Donald Trump rằng Mỹ "nắm giữ mọi lá bài" và chỉ chấp nhận thỏa thuận đặt lợi ích của người dân lên trước, không bao giờ cho phép Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.
Iran lâu nay khẳng định chương trình hạt nhân của nước này chỉ phục vụ mục đích dân sự, không có ý định chế tạo vũ khí hạt nhân.
Quan điểm của Iran là chỉ mở eo biển Hormuz khi Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa cảng biển Iran. Tuy nhiên, Tổng thống Trump ngày 26.4 nói với Fox News rằng ông muốn tiếp tục phong tỏa với hy vọng rằng việc này sẽ buộc Iran xuống nước trong vài tuần tới, khi các cơ sở dầu mỏ của nước này có nguy cơ tê liệt vì không thể xuất khẩu dầu.
Ông Trump dự kiến họp bàn với đội ngũ cố vấn an ninh quốc gia và đối ngoại trong ngày 27.4, tập trung vào sự bế tắc trong đàm phán và bước kế tiếp trong xung đột.
Trong khi đó, Ngoại trưởng Iran đã thăm Pakistan, Oman và trở lại Pakistan trong cuối tuần qua. Ông sẽ sang Nga và gặp Tổng thống Vladimir Putin trong ngày 27.4.
Theo các nguồn thạo tin của Đài CNN và tờ New York Post, Bộ trưởng Hải quân Mỹ John Phelan bị cách chức vào hôm 22-4 do căng thẳng trong dự án đóng tàu "Hạm đội Vàng" với Bộ trưởng Chiến tranh (Bộ Quốc phòng) Pete Hegseth, cũng như mối quan hệ thân cận của ông Phelan với Tổng thống Donald Trump.
Đây là diễn biến bất ngờ vì Hải quân Mỹ đang đóng vai trò quan trọng trong chiến dịch phong tỏa các cảng của Iran.
Nhiều nguồn tin tiết lộ căng thẳng giữa ông Phelan và ông Hegseth đã kéo dài nhiều tháng.
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ cho rằng ông Phelan triển khai dự án đóng tàu quá chậm chạp và không hài lòng khi ông Phelan "vượt cấp" để liên lạc trực tiếp với Tổng thống Trump.
Ông Phelan còn có bất đồng với Thứ trưởng Quốc phòng Steve Feinberg. Ông được cho là muốn nắm quyền kiểm soát các vấn đề liên quan đến đóng tàu và mua sắm cho hải quân - các công việc thuộc thẩm quyền của ông Phelan.
Bất đồng lên đến đỉnh điểm vào hôm 22-4 trong cuộc họp giữa ông Trump và ông Hegseth tại Nhà Trắng về vấn đề đóng tàu.
Nhà lãnh đạo Mỹ, vốn đã không hài lòng với tiến độ chậm, sau cùng đã bị thuyết phục rằng cần thay thế ông Phelan để bổ nhiệm một người có thể làm việc nhanh hơn.
Ông Trump đã yêu cầu ông Hegseth "xử lý việc này". Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ sau đó nhắn tin yêu cầu ông Phelan từ chức hoặc bị sa thải.
Tuy nhiên ông Phelan dường như không tin ông Trump đã biết về tin nhắn này.
Các nguồn tin cho biết ông Phelan đã liên lạc với giới chức Nhà Trắng để hỏi liệu họ hay tổng thống có biết việc ông bị yêu cầu từ chức hay không, và sau đó còn trực tiếp đến Nhà Trắng để xác nhận.
Ông Phelan cuối cùng đã gặp ông Trump ở khu vực Cánh Tây và được thông báo rằng ông đã mất chức.
Đây là lần đầu tiên một bộ trưởng quân chủng do Tổng thống Donald Trump đề cử bị sa thải, song thực tế Bộ trưởng Hegseth đã thay thế nhiều sĩ quan quân đội cấp cao kể từ khi lên lãnh đạo Lầu Năm Góc.
Trước khi được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Hải quân vào năm 2025, ông Phelan là một doanh nhân và không có kinh nghiệm về quân sự. Vợ chồng ông từng gây quỹ hàng triệu USD cho chiến dịch tranh cử của ông Trump.
Khi bổ nhiệm ông Phelan, Tổng thống Trump cho rằng ông "sẽ là một lực lượng mạnh mẽ cho các quân nhân hải quân và là nhà lãnh đạo kiên định trong việc thúc đẩy tầm nhìn Nước Mỹ trên hết của tôi".
Thứ trưởng Hải quân Hùng Cao sẽ đảm nhiệm vai trò quyền Bộ trưởng Hải quân. Ông đã phục vụ trong quân đội Mỹ trong 25 năm và từng tham gia các nhiệm vụ tại Iraq, Afghanistan và Somalia.
Bộ trưởng Hải quân phụ trách hơn 900.000 nhân sự và ngân sách hằng năm hơn 210 tỉ USD.
Một nguồn tin từ Đảng Cộng hòa cho biết ông Trump kỳ vọng việc thay đổi lãnh đạo sẽ không làm ảnh hưởng đến cuộc chiến của Mỹ với Iran.
