Tháng 6/2024, bà Vũ Thị Thanh, 65 tuổi, chuyển bán nhà ở Hà Giang xuống Hà Nội sống cùng con gái. Một hôm, bà nhận được cuộc gọi mời dự hội thảo du lịch. Dù từ chối, nhân viên vẫn biết rõ địa chỉ, gọi xe ôm đến tận nhà đón bà.
Họ giới thiệu gói “hợp đồng kỳ nghỉ” trị giá 230 triệu đồng thời hạn 20 năm, cam kết mua lại với giá cao hơn sau một đến hai tháng. Đúng lúc vừa bán nhà và dự định cho con gái tiền mua căn hộ trả góp, bà Thanh đồng ý ký. Sau 6 tiếng được các “chuyên gia” tư vấn, người phụ nữ 65 tuổi chuyển khoản hơn một tỷ đồng để mua 5 hợp đồng.
“Lúc đó tôi nghĩ kiếm thêm chút tiền cho con mua nhà cũng tốt”, bà kể.
Khi về đến nhà, bà Thanh mới bắt đầu sinh nghi, biết là mình đã bị lừa nên gọi điện yêu cầu hủy hợp đồng. Nhân viên hứa đầu tuần trả tiền, nhưng đến nay số tiền vẫn “bặt vô âm tín”.
Hai năm qua, bà gửi đơn tố cáo đi khắp nơi và kết nối một nhóm gần 300 nạn nhân khác cùng đến trụ sở công ty lừa đảo đòi quyền lợi, đồng thời để cảnh báo những người khác. 90% thành viên trong nhóm của bà là người cao tuổi. Người mất ít nhất vài trăm triệu, người nhiều lên đến 20 tỷ đồng.
“Nhiều người nói chúng tôi tham nên mới bị lừa. Nhưng ở tuổi này chúng tôi có nhu cầu gì nữa mà tham. Không còn khả năng lao động, ai cũng mong kiếm thêm chút tiền giúp con cháu”, bà Thanh nói.
5 hợp đồng của bà Thanh nằm trong số 17.000 hợp đồng sở hữu kỳ nghỉ do 27 công ty ở Hà Nội đã ký, chiếm đoạt khoảng 2.700 tỷ đồng của hàng nghìn khách hàng, phần lớn là người cao tuổi vừa bị công an Hà Nội khởi tố.
Tại TP HCM, gần 200 giám đốc và nhân viên các công ty du lịch cũng bị cáo buộc dùng chiêu thức tương tự để lừa khách hàng ký hơn 5.500 hợp đồng, chiếm đoạt trên 600 tỷ đồng. Theo cơ quan điều tra, các đối tượng thường đánh vào tâm lý thích nhận quà tặng, du lịch miễn phí của người dân, đặc biệt là người cao tuổi. Sau khi tạo dựng lòng tin, chúng từng bước dẫn dắt nạn nhân ký hợp đồng và liên tục đóng thêm tiền với lời hứa lợi nhuận cao.
PGS TS Vũ Mạnh Lợi, nguyên Phó viện trưởng Viện Xã hội học, cô đơn là khoảng trống lớn nhất khiến người cao tuổi dễ trở thành nạn nhân của lừa đảo. Họ thường phải đối mặt với sự suy giảm sức khỏe và thu hẹp các mối quan hệ xã hội sau khi nghỉ hưu. Cuộc sống hiện đại bận rộn khiến con cái ít có thời gian giao tiếp cha mẹ già. Khi cầu được quan tâm, được trò chuyện tăng lên, họ dễ mở lòng với những kẻ lừa đảo tỏ ra thấu hiểu.
Bên cạnh đó, mong muốn tự chủ tài chính và hỗ trợ con cháu cũng khiến họ dễ tham gia các khoản đầu tư sinh lời.
Bà Trịnh Thị Liễu, 78 tuổi, ở Hà Nội, rơi vào bẫy lừa đảo trong hoàn cảnh tương tự. Chồng mất năm 2018, bà sống cùng con cháu nhưng ngày càng thấy cô đơn. “Các con chăm chút miếng ăn, giấc ngủ, nhưng để ngồi nói chuyện, chia sẻ thì rất ít”, bà nói.
Năm 2021, bà nhận lời dự một hội thảo du lịch. Muốn ra ngoài gặp gỡ người khác cho khuây khỏa, người phụ nữ nghỉ hưu nhận lời. Tại đây, bà được giới thiệu gói hợp đồng 231 triệu đồng kèm lời hứa được nghỉ dưỡng 20 năm, có thể bán lại kiếm lời hoặc để dành cho con cháu.
Gia đình bà sống dựa vào lương hưu 7 triệu đồng mỗi tháng sau khi con trai bị tai nạn lao động. Nghĩ đây là cơ hội cải thiện kinh tế, bà quyết định nộp tiền. “Khi tôi nói không mang tiền, các cháu ấy đưa về tận nhà”, bà kể.
Tiến sĩ tâm lý học tội phạm Bùi Thị Liên (Học viện An ninh nhân dân) cho biết nhóm lừa đảo thao túng người cao tuổi bằng cách tạo lòng tin qua sự quan tâm, khen ngợi. Sau khi nạn nhân phụ thuộc cảm xúc, chúng gieo tâm lý hoang mang và thúc ép họ ra quyết định bằng cách tạo cảm giác khan hiếm, cam kết lợi nhuận cao.
Khoảng trống thứ hai là người cao tuổi rất sợ bị con cái trách móc, cho rằng “tham nên mới bị lừa” nên đa số giấu giếm. “Họ sợ bị con cháu trách móc nên âm thầm vay mượn, đóng thêm tiền với hy vọng lấy lại khoản đã mất nên càng lún sâu”, bà Liên nói.
Trong nhóm nạn nhân của hợp đồng kỳ nghỉ đang đi đòi lại tiền cùng bà Thanh có mẹ của một cán bộ ngành kiểm sát. Người phụ nữ này mất nhiều tỷ vì mua hàng chục hợp đồng nhưng vẫn tiếp tục vay mượn mua thêm để gỡ gạc. Dù là nạn nhân nhưng mỗi lần đi đòi tiền, biết có người quay video, bà lại trốn trong nhà vệ sinh. “Mình ngu thì mình tự chịu, không để các con biết và suy nghĩ”, bà nói.
Về phần bà Liễu, sau một năm ký hợp đồng, sức khỏe bà giảm sút do bệnh tim và huyết áp. Muốn bán hợp đồng lấy tiền chữa bệnh, bà được tư vấn nâng cấp lên gói VIP và mua hợp đồng mới để dễ chuyển nhượng. Bà tiếp tục nộp tiền. Đến nay, bà đã bỏ gần 2 tỷ đồng vào các hợp đồng này, trong đó 2/3 là tiền tích lũy, còn lại là tiền vay mượn.
Dù từng nghi ngờ bị lừa và đã trình báo công an, hồi đầu tháng 6, bà Liễu tiếp tục đi vay nóng trả lãi ngày để đóng thêm 40 triệu đồng sau khi được hứa chuyển nhượng hợp đồng trong một tháng. “Chúng nói rất chân thành, hợp lý, tôi lại tin người”, bà kể.
Bà chỉ tỉnh ngộ sau khi xem các phóng sự cảnh báo về bẫy kỳ nghỉ.
Để giảm nguy cơ lừa đảo nhắm đến người già, PGS TS Vũ Mạnh Lợi cho rằng cần mạng lưới bảo vệ từ gia đình và cộng đồng. Khi người cao tuổi được trò chuyện, chia sẻ thường xuyên và tham khảo ý kiến con cháu trước các quyết định liên quan đến tiền bạc, nguy cơ sập bẫy sẽ giảm đáng kể.
Tiến sĩ Bùi Thị Liên cũng khuyến nghị các gia đình thường xuyên cập nhật cho người cao tuổi những thủ đoạn lừa đảo mới, hướng dẫn họ nhận diện các tình huống bất thường. Khi sự việc không may xảy ra, không nên trách móc hay đổ lỗi. Điều quan trọng là cần giúp người cao tuổi ngắt liên lạc với kẻ lừa đảo, trình báo công an và đồng hành tinh thần.
Hai năm sau vụ lừa đảo, bà Thanh vẫn chưa lấy lại được tiền. Hiện tại, mỗi khi nhận cuộc gọi từ số lạ, bà thường chần chừ trước khi nghe máy. “Ai bảo cho, tặng gì hay mời dự hội thảo, tôi từ chối hết”, bà cho biết.
Khoảng ba tháng trước, Bàn Thị Tâm, 20 tuổi, quê Tuyên Quang cùng bạn trai Nguyễn Minh Hiệp, 22 tuổi, quê Ninh Bình chuyển đến sống tại một khu trọ ở phường Phú Diễn, Hà Nội cùng con gái 4 tuổi của Tâm.
Theo cơ quan công an, Hiệp và Tâm khai đã nhiều lần đánh đập đứa trẻ. Cứ vài ngày, hai người lại dùng dép, chổi, cán hót rác, móc quần áo đánh đập đứa trẻ. Đầu tháng 5, bé bị bỏ đói, bắt đeo chai nước nặng vào cổ. Sáng 3/5, sau trận đòn, bé có dấu hiệu ngừng thở, được đưa đi cấp cứu và tử vong chiều 6/5 tại bệnh viện.
Vân Anh (đã đổi tên), sinh viên năm nhất, thuê trọ ở tầng trên ngay phía trên phòng của Tâm và Hiệp. Cô nói chưa lần nào gặp bé gái 4 tuổi con của Tâm, nhưng tối nào cũng nghe tiếng khóc.
"Từ tháng 4, tôi nghe tiếng chửi mắng xưng mày tao và ép bé đọc chữ cái đến khuya", Vân Anh kể. Cuối tháng 4, tiếng khóc xuất hiện liên tục hơn. Cô sinh viên nghĩ đó là đứa trẻ lười học bị cha mẹ phạt. Sự thiếu gắn kết ở khu trọ cũng khiến cô không gõ cửa hỏi thăm.
Vân Anh nói khi bi kịch xảy ra với cháu bé, cô đã rất sốc và "tràn ngập cảm giác áy náy". "Nếu thời gian quay trở lại, khi nghe tiếng khóc bất thường tôi sẽ báo công an chứ không im lặng như lần này", cô nói.
Anh Đinh Hữu Thành, 25 tuổi, ở tầng một khu trọ, cho biết các phòng tại đây luôn đóng kín. Anh từng gặp bé gái vài lần, thấy bình thường. "Các phòng ở đây đều đóng kín cửa nên khó nghe rõ bên trong. Tôi ở tầng một buôn bán nên cũng ồn", anh nói.
Anh cho biết nếu nhận diện được dấu hiệu, chắc chắn sẽ can thiệp để bi kịch không xảy ra. Tuy nhiên, Thành thừa nhận chưa từng tìm hiểu dấu hiệu trẻ bị bạo hành.
Theo ông Đặng Hoa Nam, nguyên Cục trưởng Cục Trẻ em (Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội cũ), sự thiếu hiểu biết và lối sống khép kín là rào cản trong việc giải cứu trẻ em. Trung bình mỗi năm, Tổng đài điện thoại quốc gia bảo vệ trẻ em 111 nhận hơn 300.000 cuộc gọi. Đến nay, Tổng đài đã can thiệp hơn 11.000 trường hợp trẻ bị xâm hại. Riêng năm 2024, gần 2.000 vụ việc bị điều tra hình sự với khoảng 1.500 bị can. Nhiều vụ trong số đó, thủ phạm là người thân sống cùng nhà.
Ông Nam cho biết trẻ sống trong gia đình có cha mẹ ly hôn, sống cùng cha dượng, mẹ kế thường đối mặt nguy cơ bạo lực cao hơn. "Pháp luật đã quy định đầy đủ, nhưng việc phòng ngừa ở cơ sở còn yếu. Nhiều cán bộ phụ trách trẻ em cấp xã làm kiêm nhiệm nên khó phát hiện sớm", ông nói.
Theo chuyên gia tâm lý trẻ em Hồng Hương (Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam) trẻ bị bạo hành thường có một số dấu hiệu nhận biết như: e dè, sợ sệt, né tránh tiếp xúc hoặc sống thu mình, lầm lũi. Ngoài ra, tiếng quát mắng kéo dài của cha mẹ, tiếng khóc thường xuyên, cùng các vết bầm tím, trầy xước ở vùng mô mềm cũng là dấu hiệu cảnh báo.
"Người lớn xung quanh có thể quan sát dấu hiệu báo động đỏ thông qua phản ứng của trẻ. Nhiều em chỉ cần thấy người khác giơ tay lên đã hoảng loạn, cúi gằm mặt hoặc né tránh theo phản xạ", bà Hương nói.
Các chuyên gia cho rằng khi phát hiện trẻ có nguy cơ bị bạo hành, người dân cần chủ động báo công an, tổ dân phố hoặc gọi Tổng đài bảo vệ trẻ em 111 để được hướng dẫn can thiệp. Trong tình huống khẩn cấp, nên hô hào người xung quanh can thiệp sớm, giúp cứu một đứa trẻ khỏi bi kịch.
Bà Hương phân tích thêm, ở đô thị, lối sống khép kín khiến hàng xóm khó nhận ra bất thường sau cánh cửa. Vì vậy, công tác bảo vệ trẻ em không thể chỉ trông chờ vào gia đình.
"Cần có những chương trình gõ cửa từng hộ dân tại các khu trọ để tuyên truyền kỹ năng nhận diện bạo hành, đặc biệt ở nhóm lao động nhập cư", bà nói.
Một bé gái 6 tuổi liên tục bị nghẹt mũi, sổ mũi và chảy máu mũi trong thời gian dài. Ban đầu, các bác sĩ nghi ngờ đây chỉ là tình trạng viêm nhiễm thông thường hoặc sự tích tụ của dịch nhầy. Tuy nhiên, kết quả kiểm tra sau đó đã hé lộ một nguyên nhân hoàn toàn bất ngờ.
Theo chia sẻ của bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng Guo Zhilong trên trang Facebook cá nhân, vào ngày khám bệnh, hai chị em trong gia đình cùng được cha đưa đến bệnh viện. Người chị chỉ mắc cảm lạnh nhẹ và nhanh chóng được điều trị.
Khi đến lượt cô em gái 6 tuổi, người cha cho biết con thường xuyên bị sổ mũi và có thói quen nhét khăn giấy vào mũi để lau dịch tiết. Ngoài ra, bé cũng hay bị chảy máu mũi và gần đây xuất hiện tình trạng nghẹt mũi kéo dài.
Trong quá trình thăm khám, bác sĩ phát hiện một khối bất thường nằm sâu trong khoang mũi. Thoạt nhìn, vật thể này giống như một cục dịch nhầy tích tụ lâu ngày. Tuy nhiên, bề mặt nhẵn bất thường khiến các bác sĩ nghi ngờ đây có thể là một dị vật bị mắc kẹt.
Do còn quá nhỏ, bé gái không nhớ liệu mình đã từng đưa vật gì vào mũi hay chưa. Các bác sĩ trước tiên sử dụng dụng cụ hút nhưng không thể lấy được vật thể ra ngoài. Điều này cho thấy bên trong có thể là một vật cứng chứ không phải dịch nhầy thông thường.
Sau khi nhờ người cha hỗ trợ giữ bé cố định, bác sĩ tiến hành đưa dụng cụ chuyên dụng vào khoang mũi để gắp dị vật. Vật thể này được bao phủ bởi lớp chất nhầy và dịch tiết dày đặc nên phải được làm sạch cẩn thận trước khi lấy ra hoàn toàn.
Kết quả khiến cả gia đình bất ngờ: dị vật nằm sâu trong mũi bé là một cục giấy vệ sinh bị nén chặt. Do tồn tại trong thời gian dài, nó đã gây viêm nhẹ, dính mô và chảy máu ở vách ngăn mũi. Các bác sĩ cũng phát hiện lượng lớn dịch nhầy màu vàng tích tụ ở đáy khoang mũi. May mắn là sau khi kiểm tra kỹ, không còn dị vật nào khác bên trong.
Bác sĩ Guo cho biết trong suốt quá trình thực hiện thủ thuật, cô bé rất hợp tác, không khóc lóc hay quấy khóc mà chỉ mỉm cười ngượng ngùng. Khi người cha định trách mắng con, bác sĩ đã nhẹ nhàng ngăn lại và giải thích cho bé hiểu rằng không nên đưa bất kỳ vật gì vào mũi. Nếu chẳng may xảy ra lần nữa, bé cần báo ngay cho người lớn để được hỗ trợ kịp thời.
Các chuyên gia cũng cảnh báo rằng trẻ nhỏ thường rất tò mò và có thể vô tình nhét khăn giấy, hạt cườm hoặc các món đồ chơi nhỏ vào mũi.
Nếu không được phát hiện và xử lý sớm, dị vật có thể gây viêm nhiễm, nghẹt mũi kéo dài, chảy máu mũi hoặc các biến chứng khác, theo Khaosod.
Cha mẹ nên đặc biệt lưu ý khi trẻ có các dấu hiệu như nghẹt mũi một bên, sổ mũi tái diễn liên tục, chảy máu mũi bất thường hoặc xuất hiện mùi hôi từ khoang mũi. Trong những trường hợp này, việc đưa trẻ đến cơ sở y tế để kiểm tra sớm là rất cần thiết nhằm tránh những rủi ro không mong muốn.
Một câu chuyện về một người phụ nữ nguy kịch sau khi uống quá nhiều nước gần đây được chia sẻ lại trên mạng xã hội, nhanh chóng thu hút sự chú ý của cộng đồng. Sự việc đau lòng này một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về những thói quen tưởng chừng vô hại nhưng có thể gây nguy hiểm nghiêm trọng đến sức khỏe nếu thực hiện sai cách.
Michelle Fairburn (Mỹ) đã phải nhập viện vì ngộ độc nước sau gần 2 tuần tham gia một thử thách giảm cân cực đoan, trong đó yêu cầu uống tới 3,7 lít nước mỗi ngày.
Vào năm 2023 cô tham gia "75 Hard challenge" - một trào lưu rèn luyện thể chất và kỷ luật bản thân đang phổ biến trên mạng xã hội. Thử thách kéo dài 75 ngày, buộc người tham gia tuân thủ chế độ ăn nghiêm ngặt, tập luyện 2 buổi mỗi ngày và uống một lượng nước lớn.
Điều đáng nói trong quá trình thực hiện, Fairburn bắt đầu gặp nhiều vấn đề như chán ăn, kiệt sức và phải thức dậy nhiều lần vào ban đêm để đi vệ sinh. Khi cảm thấy cơ thể quá tải, cô cân nhắc nghỉ một ngày để hồi phục. Tuy nhiên, theo quy định của chương trình, chỉ cần bỏ lỡ một ngày cũng đồng nghĩa phải bắt đầu lại từ đầu. "Tôi không muốn bỏ cuộc, không muốn quay lại vạch xuất phát. Tôi muốn vượt qua giới hạn của bản thân," cô chia sẻ.
Chỉ sau khoảng 12 ngày, Fairburn được đưa vào bệnh viện và được chẩn đoán ngộ độc nước kèm theo tình trạng hạ natri máu nghiêm trọng - một rối loạn điện giải có thể đe dọa tính mạng nếu không điều trị kịp thời.
Theo Mayo Clinic, hạ natri máu có thể gây ra nhiều triệu chứng như buồn nôn, đau đầu, mệt mỏi, buồn ngủ, lú lẫn, rối loạn thần kinh và thậm chí mất ý thức trong trường hợp nặng.
Dù gặp biến cố sức khỏe, Fairburn cho biết cô vẫn muốn tiếp tục thử thách, nhưng sẽ điều chỉnh lượng nước uống mỗi ngày.
Theo khuyến nghị của Viện Hàn lâm Khoa học, Kỹ thuật và Y học Quốc gia Mỹ, nam giới trưởng thành cần khoảng 3,7 lít chất lỏng mỗi ngày, trong khi nữ giới cần khoảng 2,7 lít, bao gồm cả lượng nước từ thực phẩm.
"75 Hard challenge" do doanh nhân kiêm influencer Andy Frisella sáng lập, nhằm rèn luyện "sức mạnh tinh thần" thông qua kỷ luật khắt khe. Thử thách này đã thu hút hàng tỷ lượt xem trên TikTok, nhưng cũng gây nhiều tranh cãi.
Nhiều chuyên gia và người dùng mạng xã hội cho rằng chương trình quá cực đoan và tiềm ẩn rủi ro sức khỏe, không phù hợp với đa số người tham gia.
Việc cung cấp đủ nước cho cơ thể đóng vai trò vô cùng thiết yếu đối với sức khỏe con người. Nước chiếm khoảng 60–70% trọng lượng cơ thể, trong đó trẻ sơ sinh có tỉ lệ cao hơn, khoảng 70%, còn người trưởng thành dao động từ 60–65%. Với tỉ lệ lớn như vậy, nước không chỉ là thành phần cấu tạo quan trọng mà còn tham gia trực tiếp vào hầu hết các hoạt động sống.
Nước là dung môi giúp hòa tan và vận chuyển các chất dinh dưỡng từ thức ăn sau khi được hấp thu, đồng thời tham gia vào quá trình chuyển hóa và các phản ứng trao đổi chất trong cơ thể.
Bên cạnh đó, nước còn đóng vai trò vận chuyển các chất dinh dưỡng thiết yếu như khoáng chất, vitamin và glucose đến từng tế bào, giúp duy trì hoạt động sống bình thường.
Nước cũng giúp điều hòa thân nhiệt. Khi nhiệt độ môi trường tăng cao, cơ thể sẽ tiết mồ hôi; sự bay hơi của mồ hôi trên bề mặt da giúp giải nhiệt và duy trì mức nhiệt ổn định bên trong cơ thể.
Không chỉ vậy, nước còn hoạt động như một chất bôi trơn tự nhiên, giúp giảm ma sát tại các khớp, đồng thời bảo vệ và giảm chấn cho các cơ quan quan trọng như mắt, não, tủy sống, cũng như hỗ trợ môi trường an toàn cho thai nhi trong nước ối.
Ngoài các chức năng trên, nước còn giúp cơ thể đào thải độc tố và chất cặn bã thông qua nước tiểu, phân và mồ hôi, góp phần duy trì quá trình trao đổi chất liên tục và hiệu quả.
Đặc biệt, đối với làn da, việc cung cấp đủ nước giúp duy trì độ ẩm, tăng độ đàn hồi, ngăn ngừa nếp nhăn và làm chậm quá trình lão hóa. Nước cũng hỗ trợ thải độc, làm sạch da và hạn chế sự hình thành melanin, từ đó giúp giảm thâm và cải thiện sắc tố da.
- Nên uống 2 lít nước mỗi ngày: Trong điều kiện bình thường, cơ thể cần khoảng 40 ml nước cho mỗi kg cân nặng mỗi ngày. Ví dụ, người nặng 50 kg cần khoảng 2 lít nước/ngày, bao gồm cả nước lọc, nước canh, nước trái cây, trà… Nhu cầu này có thể tăng ở người lao động nặng, vận động nhiều hoặc làm việc trong môi trường nóng bức.
- Đừng chỉ uống nước khi khát: Lượng nước nên được chia đều trong ngày, khoảng 2–2,5 lít tương đương 8–10 cốc, và uống ngay cả khi chưa thấy khát để đảm bảo cơ thể luôn đủ nước và hoạt động ổn định. Tránh uống quá nhiều nước cùng lúc vì có thể gây áp lực cho tim và thận. Ngoài ra, không nên uống nhiều nước ngay trước khi đi ngủ, đặc biệt ở người cao tuổi.
- Uống nước đúng cách: Nên uống từ từ, từng ngụm nhỏ và ở tư thế ngồi để cơ thể hấp thu tốt hơn.