Theo TS Nguyễn Thị Hồng, Phó hiệu trưởng Trường đại học Giao thông vận tải TP.HCM, Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển kinh tế biển, kéo theo nhu cầu nhân lực ngành biển trong các lĩnh vực hàng hải, logistics, khai thác cảng, vận tải biển và công nghiệp đóng tàu tăng nhanh.
Tuy nhiên, khoảng cách giữa đào tạo và yêu cầu thực tiễn của doanh nghiệp vẫn là thách thức lớn.
Việt Nam có hơn 3.260 km bờ biển cùng hệ thống cảng biển ngày càng hiện đại, tạo nhiều lợi thế phát triển kinh tế biển. Không chỉ cần sĩ quan hàng hải hay kỹ sư tàu thủy, doanh nghiệp còn có nhu cầu lớn về nhân lực quản trị logistics, quản lý cảng, quản trị chuỗi cung ứng, ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong khai thác, vận hành.
Cùng với sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng toàn cầu, ngành công nghiệp đóng tàu cũng đón thêm nhiều đơn hàng quốc tế. Xu hướng phát triển tàu xanh, giảm phát thải và đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế mở ra nhu cầu lớn về nguồn nhân lực chất lượng cao.
Theo ông Phạm Nguyên Đăng Khoa, Giám đốc Trung tâm thuyền viên, Công ty cổ phần Âu Lạc, thị trường vẫn đang thiếu đội ngũ sĩ quan và thuyền viên đạt chuẩn quốc tế.
“Sinh viên tốt nghiệp các ngành hàng hải, logistics hay khai thác cảng có nhiều cơ hội việc làm nếu đáp ứng yêu cầu về chuyên môn và ngoại ngữ. Thu nhập của ngành thuộc nhóm cạnh tranh, nhất là ở các tuyến vận tải quốc tế. Ngoài lương, người lao động còn được hưởng chế độ bảo hiểm, đào tạo nâng cao và cơ hội làm việc trong môi trường đa quốc gia”, ông Khoa cho biết.
Ông Trần Quang Hùng, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Hàng hải Dầu khí Hải Dương, nhận định doanh nghiệp hiện không thiếu việc làm mà thiếu người có thể bắt tay vào công việc ngay.
Theo ông Hùng, khi các trường đầu tư hệ thống mô phỏng, tăng thời lượng thực hành và gắn kết với doanh nghiệp, sinh viên sẽ rút ngắn khoảng cách giữa giảng đường và thực tiễn, trong khi doanh nghiệp cũng giảm đáng kể thời gian đào tạo lại.
Theo các doanh nghiệp cung ứng thuyền viên, hàng hải vẫn thuộc nhóm ngành có thu nhập cao. Thủy thủ hoặc thợ máy có kinh nghiệm có thể nhận khoảng 1.300-1.500 USD/tháng; sĩ quan boong, sĩ quan máy từ 2.500-4.000 USD/tháng; đại phó, máy hai khoảng 4.000-5.000 USD/tháng.
Đối với thuyền trưởng, máy trưởng hoặc sĩ quan quản lý trên tàu quốc tế, mức thu nhập phổ biến từ 6.000-8.000 USD/tháng. Ngoài lương, thuyền viên còn được doanh nghiệp chi trả chi phí ăn ở, bảo hiểm, phụ cấp và chế độ nghỉ sau mỗi chuyến biển.
Tuy nhiên, mức thu nhập cao đi kèm đặc thù công việc nhiều áp lực như làm việc theo ca, xa gia đình nhiều tháng, môi trường khắc nghiệt và yêu cầu cao về ngoại ngữ, chứng chỉ nghề nghiệp. Đây cũng là nguyên nhân khiến ngành vẫn thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao.
Phó hiệu trưởng Nguyễn Thị Hồng cho biết dù nhiều cơ sở đào tạo gặp khó khăn trong tuyển sinh nhóm ngành hàng hải, các ngành thuộc hệ sinh thái kinh tế biển của trường vẫn duy trì sức hút nhờ nhu cầu tuyển dụng lớn từ doanh nghiệp.
Hiện trường đào tạo nhiều ngành phục vụ kinh tế biển như điều khiển và quản lý tàu biển, khai thác máy tàu thủy, quản lý cảng và logistics, kinh tế hàng hải, kỹ thuật tàu thủy, kinh tế biển và luật, chính sách hàng hải.
Theo bà Dương Thị Kim Phượng, Giám đốc Trung tâm Tư vấn tuyển sinh Trường đại học Giao thông vận tải TP.HCM, nhà trường đã mở rộng hợp tác với nhiều hãng tàu, doanh nghiệp logistics và khai thác cảng trong và ngoài nước để triển khai học kỳ doanh nghiệp, thực tập và tuyển dụng ngay từ khi sinh viên còn học.
“Nhiều doanh nghiệp tham gia vào quá trình đào tạo, đồng thời tuyển chọn sinh viên ngay trước khi tốt nghiệp, góp phần rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và sử dụng lao động”, bà Phương nói.
Để nâng cao chất lượng thực hành, trường vừa đưa vào vận hành Phòng mô phỏng buồng lái và điều động với hệ thống mô phỏng hiện đại, giúp sinh viên rèn luyện kỹ năng điều động tàu trong nhiều điều kiện khai thác khác nhau trước khi làm việc thực tế.
Việc mở rộng không gian đào tạo theo định hướng kinh tế biển của trường tại khu vực Phước Thắng (TP.HCM) cũng nhằm hình thành hệ sinh thái đào tạo gắn với doanh nghiệp, nghiên cứu ứng dụng và thực tiễn sản xuất, góp phần cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao cho chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam.
Ông Trương Song Đức, sinh năm 1942 và là một nhà giáo gắn bó nhiều năm với ngành giáo dục thành phố. Quá trình công tác, ông Trương Song Đức giữ chức Giám đốc Sở GD-ĐT TPHCM trong giai đoạn 1997-2004. Đây là thời kỳ ngành giáo dục thành phố có nhiều chuyển biến về quy mô và chất lượng, đặt nền tảng cho các giai đoạn phát triển sau này.
Với những đóng góp của mình, ông Trương Song Đức được vinh danh là một trong các nhà giáo tiêu biểu của TP.HCM kể từ năm 1975 đến nay.
Chia sẻ với báo chí, ông Nguyễn Văn Ngai, nguyên Phó Giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, cho biết sau khi đất nước thống nhất, ngành giáo dục TP.HCM trải qua nhiều thế hệ lãnh đạo, mỗi người đều thể hiện năng lực và tâm huyết riêng.
Riêng ông Trương Song Đức đảm nhiệm vai trò lãnh đạo trong bối cảnh nội bộ ngành còn có những điểm chưa thống nhất.“Tuy nhiên, với kinh nghiệm, sự hiểu biết và cái tâm của người làm giáo dục, ông Đức đã nhanh chóng ổn định hoạt động của ngành”, ông Ngai nói.
Trong thời gian giữ cương vị Giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM giai đoạn 1997–2004, ông Trương Song Đức được đánh giá là cán bộ luôn quan tâm đến đội ngũ, chăm lo cho sự phát triển chung của ngành. Ông đã đưa ra nhiều quyết sách nhằm củng cố và phát triển giáo dục thành phố.
Một trong những dấu ấn nổi bật của ông Trương Song Đức, theo ông Ngai là việc đề xuất xây dựng mạng lưới trường lớp, qua đó thúc đẩy các địa phương, quận huyện quan tâm quỹ đất dành cho giáo dục, góp phần bảo đảm chỗ học cho người dân và nâng cao chất lượng dạy học.
Bên cạnh đó, từ những năm 90 của thế kỷ trước, ông đề xuất Bộ GD-ĐT cho TP.HCM thực hiện chương trình tăng cường tiếng Anh - một trong những điểm nhấn mang lại hiệu quả rõ nét. Và TP.HCM là địa phương đầu tiên của Việt Nam tổ chức giảng dạy tiếng Anh cho học sinh lớp 1 trong suốt gần 30 năm qua.
Không chỉ trong công tác quản lý, ông Trương Song Đức còn được đồng nghiệp quý mến bởi cách đối nhân xử thế chân thành, luôn quan tâm đến mọi người. Ông nhận được sự kính trọng từ tập thể lãnh đạo, cán bộ ngành cũng như các nhà trường.
“Dù nghỉ hưu đã lâu, ông Đức vẫn luôn được nhắc đến với sự trân trọng. Có thể nói, trong bối cảnh không thuận lợi nhưng với tài năng, đức độ và tâm huyết, ông Đức đã góp phần củng cố và đưa ngành giáo dục thành phố phát triển”, ông Ngai chia sẻ.
Bộ GD-ĐT vừa công bố dự thảo thông tư quy định về liên thông giữa các trình độ đào tạo (trung cấp, cao đẳng, đại học). Một nội dung trọng tâm được quy định trong dự thảo là việc thắt chặt các điều kiện quản lý, tuyển sinh và đào tạo đối với các khối ngành đặc thù, trong đó có lĩnh vực sức khỏe, đào tạo giáo viên và pháp luật.
Về nguyên tắc chung, dự thảo thông tư cho phép cơ sở giáo dục (sau đây gọi là các trường) được quyết định phương thức tuyển sinh liên thông nhưng phải công khai, minh bạch. Việc tuyển sinh liên thông phải bảo đảm đánh giá được khả năng đáp ứng chuẩn đầu ra của chương trình đào tạo.
Để thu hút nhân lực cho các ngành trọng điểm quốc gia, dự thảo cho phép sự linh hoạt đặc thù đối với các ngành, lĩnh vực STEM, kỹ thuật, công nghệ và ngành trọng điểm quốc gia.
Theo đó, các trường được sử dụng chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia, chứng chỉ chuyên môn, kinh nghiệm nghề nghiệp hoặc kết quả đánh giá năng lực làm căn cứ xét tuyển, công nhận kết quả học tập hoặc xác định học phần bổ sung.
Khác với sự linh hoạt dành cho các khối ngành kỹ thuật hay kinh tế, dự thảo lại đặt ra những rào cản rất rõ ràng từ khâu đầu vào đối với các nhóm ngành có tác động trực tiếp đến an sinh xã hội. Cụ thể, khoản 3 điều 6 quy định: "Đối với chương trình đào tạo giáo viên, chương trình đào tạo thuộc lĩnh vực sức khỏe có yêu cầu cấp giấy phép hành nghề, lĩnh vực pháp luật và các ngành đào tạo đặc thù khác, việc tuyển sinh liên thông phải đáp ứng các điều kiện, ngưỡng bảo đảm chất lượng đầu vào và yêu cầu chuyên môn theo quy định của pháp luật có liên quan".
Tại khoản 3 điều 7 dự thảo cũng yêu cầu: "Đối với các ngành đào tạo giáo viên, sức khỏe, pháp luật, quốc phòng, an ninh và ngành đào tạo có điều kiện khác, việc tổ chức đào tạo liên thông phải bảo đảm chuẩn năng lực nghề nghiệp, yêu cầu thực hành, thực tập, điều kiện cấp chứng chỉ hành nghề hoặc giấy phép hành nghề theo quy định của pháp luật có liên quan".
Dự thảo cũng đưa ra những quy định nhằm ngăn chặn việc dễ dãi trong công nhận kết quả học tập cũ ở hệ liên thông. Chẳng hạn, dự thảo đã thiết lập mức trần khống chế khối lượng học tập được chuyển đổi, miễn trừ: không vượt quá 50% khối lượng học tập tối thiểu của chương trình đối với trường hợp cùng nhóm ngành, nghề đào tạo; 35% đối với trường hợp khác nhóm ngành, nghề đào tạo và 25% đối với trường hợp khác lĩnh vực đào tạo.
Dự thảo cũng quán triệt nguyên tắc cơ sở giáo dục không được tổ chức chương trình đào tạo riêng làm thay đổi chuẩn đầu ra hoặc điều kiện tốt nghiệp đối với người học liên thông.
Đặc biệt, đối với các ngành đào tạo thuộc lĩnh vực sức khỏe có cấp giấy phép hành nghề, đào tạo giáo viên, pháp luật, quốc phòng, an ninh, cơ sở giáo dục phải xác định giới hạn công nhận kết quả học tập sao cho phù hợp với yêu cầu chuyên môn nhưng tuyệt đối không được vượt quá mức quy định trần nêu trên.
Với đặc thù của ngành y tế và sư phạm, dự thảo nhấn mạnh yếu tố thực hành. Quá trình tổ chức đào tạo liên thông các ngành này phải bảo đảm chuẩn năng lực nghề nghiệp, yêu cầu thực hành, thực tập, cũng như các điều kiện để cấp chứng chỉ hành nghề hoặc giấy phép hành nghề theo quy định pháp luật chuyên ngành.
Dự thảo thông tư trao quyền tự chủ cho các cơ sở GD-ĐT nhưng đi kèm với giám sát và trách nhiệm giải trình, yêu cầu mọi dữ liệu về công nhận kết quả học tập, chuyển đổi tín chỉ và học phần được miễn trừ phải được lưu trữ, cập nhật và sẵn sàng phục vụ thanh tra, kiểm định, kết nối với cơ sở dữ liệu giáo dục quốc gia. Các trường phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác và hợp pháp của việc công nhận kết quả học tập và chuyển đổi tín chỉ này.
Ngày 8.5, Trường cao đẳng Công nghệ và quản trị Sonadezi (thành phố Đồng Nai) tổ chức chương trình Ngày hội việc làm Sonadezi College năm 2026.
Để tổ chức ngày hội này, nhà trường đã phối hợp với Ban Quản lý các khu công nghiệp, khu kinh tế thành phố Đồng Nai, Hiệp hội Thương mại Đài Loan - Chi hội Đồng Nai và Công ty cổ phần Đô thị Amata Biên Hòa.
Theo đó đã có hơn 40 doanh nghiệp trong nước và nước ngoài đến trường tham gia tuyển dụng ở nhiều lĩnh vực gồm: công nghệ thông tin, vi mạch điện tử, quản trị kinh doanh tài chính - ngân hàng, công nghệ may…
Đây là hoạt động thường niên được Trường cao đẳng Công nghệ và quản trị Sonadezi duy trì từ năm 2010. Đến nay, nhà trường đã kết nối với hơn 300 doanh nghiệp. Qua đó tạo điều kiện cho hàng ngàn sinh viên tìm kiếm cơ hội tham quan, thực tập và làm việc sau tốt nghiệp.
