Theo Bộ Y tế, những chính sách mới được kỳ vọng giúp giảm tỷ lệ sinh thấp, nâng cao chất lượng dân số, tăng quyền lợi tham gia bảo hiểm y tế (BHYT), đảm bảo tiền lương phụ cấp cho y bác sĩ.
Tăng quyền lợi cho người tham gia BHYT
Quy định mới về BHYT tăng quyền lợi người dân khám chữa bệnh, đặc biệt khi khám trái tuyến và khám có chi phí thấp. Một trong những thay đổi đáng chú ý là người có thẻ BHYT khi khám ngoại trú trái tuyến tại cơ sở khám chữa bệnh cấp cơ bản có điểm xếp hạng từ 50 điểm trở lên, cơ sở tạm xếp cấp cơ bản hoặc cơ sở cấp chuyên sâu từng được xếp tuyến tỉnh trước ngày 1/1/2025, sẽ được Quỹ BHYT thanh toán 50% mức hưởng. Trước đây, người bệnh khám ngoại trú trái tuyến tại nhiều bệnh viện tuyến tỉnh phải tự trả toàn bộ chi phí. Như vậy, từ 1/7, gánh nặng tài chính này sẽ giảm đáng kể.
Từ ngày 1/7, người tham gia BHYT cũng sẽ được hưởng quyền lợi cao hơn khi chi phí cho một lần khám chữa bệnh dưới 379.500 đồng, áp dụng cho cả trường hợp đúng tuyến và trái tuyến. Cụ thể, với các lần khám chữa bệnh đúng tuyến có hóa đơn dưới mức này, người bệnh sẽ được Quỹ BHYT chi trả 100% chi phí. Thay đổi này có nghĩa là họ được miễn toàn bộ phần đồng chi trả. Nếu như trước đây, một người có thẻ hưởng 80% khi đi khám hết 370.000 đồng vẫn phải tự trả 74.000 đồng, thì nay toàn bộ chi phí sẽ do Quỹ BHYT thanh toán.
Chính sách mới cũng có lợi cho những người tham gia BHYT liên tục từ 5 năm trở lên. Theo đó, người tham gia BHYT đủ 5 năm liên tục trở lên sẽ được Quỹ BHYT thanh toán 100% chi phí khám chữa bệnh trong phạm vi được hưởng khi số tiền cùng chi trả trong năm vượt quá 6 tháng lương cơ sở. Ngưỡng hiện nay được xác định là: 6 x 2.530.000 đồng = 15.180.000 đồng.
Hỗ trợ tiền, tăng thời gian nghỉ thai sản cho phụ nữ sinh con
Luật Dân số chính thức có hiệu lực thi hành từ 1/7, cho phép vợ chồng được quyết định thời gian sinh con, số con. Thay vì khuyến khích mỗi cặp đôi chỉ có từ 1 đến 2 con như quy định cũ, luật mới trao quyền tự quyết về thời điểm, số lượng và khoảng cách sinh. Quyết định này dựa trên điều kiện sức khỏe, thu nhập và hoàn cảnh cụ thể của mỗi gia đình.
Ngoài ra, phụ nữ sinh con thứ hai được nghỉ thai sản 7 tháng (tăng một tháng so với hiện hành), trong khi người chồng được nghỉ 10 ngày để cùng chăm sóc gia đình.
Theo Nghị định 168 của Chính phủ, phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người; phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi; hoặc phụ nữ sinh con tại các tỉnh, thành phố có mức sinh dưới mức thay thế 2,1 con/phụ nữ sẽ được hỗ trợ 2 triệu đồng khi sinh con. Trong đó, phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người được hỗ trợ từ 1/7/2026. Chính sách hỗ trợ phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi và phụ nữ sinh con tại địa phương có mức sinh dưới mức thay thế có hiệu lực từ 1/1/2027. Các giải pháp cấp thiết này nhằm vực dậy mức sinh đang chạm đáy lịch sử (1,91 con/phụ nữ) và khắc phục chênh lệch mức sinh giữa các vùng miền.
Đưa HPV vào danh mục tiêm chủng bắt buộc
Thông tư 13/2026 quy định từ ngày 1/7, bệnh do virus HPV ở người thuộc danh mục bệnh phải sử dụng vaccine, sinh phẩm trong tiêm chủng bắt buộc thông qua Chương trình Tiêm chủng mở rộng. Bổ sung vaccine HPV không chỉ phòng ung thư cổ tử cung ở nữ giới mà còn phòng các bệnh khác liên quan đến virus HPV ở cả nam giới.
Như vậy, từ năm 2026, số bệnh truyền nhiễm có vaccine miễn phí tăng lên 13, bao gồm: viêm gan B, lao, bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, bệnh do Hib, sởi, rubella, viêm não Nhật Bản B, tiêu chảy do virus Rota, các bệnh do phế cầu và ung thư cổ tử cung.
Nghị định 165/2026 của Chính phủ cũng quy định người thuộc diện tiêm chủng bắt buộc nếu xảy ra tai biến ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe hoặc tính mạng thì được Nhà nước bồi thường. Theo đó, từ 1/7, người được tiêm chủng bị khuyết tật do tai biến nặng sau tiêm chủng thì được bồi thường bằng 30 lần mức lương cơ sở tại thời điểm giải quyết bồi thường. Nhà nước cũng thanh toán chi phí khám chữa bệnh đối với trường hợp bị tai biến sau tiêm chủng mà chưa được Quỹ BHYT chi trả.
Trường hợp tử vong, Nhà nước trả các khoản gồm chi phí mai táng theo quy định và khoản bù đắp tổn thất về tinh thần với mức 100 triệu đồng.
Chủ tịch UBND cấp tỉnh cấp giấy phép hành nghề khám chữa bệnh
Từ ngày 1/7, thẩm quyền cấp, quản lý giấy phép hành nghề khám chữa bệnh sẽ được chuyển từ Bộ Y tế về Chủ tịch UBND cấp tỉnh. Cụ thể, Chủ tịch UBND cấp tỉnh sẽ thực hiện toàn bộ các thủ tục liên quan đến giấy phép hành nghề, bao gồm cấp mới, cấp lại, gia hạn, điều chỉnh, đình chỉ và thu hồi. Quy định này cũng áp dụng với các chứng chỉ hành nghề đã được cấp trước đây.
Hiện nay, Bộ Y tế cấp giấy phép hành nghề cho các chức danh chuyên môn làm việc tại bệnh viện trực thuộc bộ, trong khi UBND cấp tỉnh cấp phép cho nhân sự tại địa phương. Như vậy, từ 1/7, Bộ Y tế không còn trực tiếp cấp giấy phép hành nghề cho đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng và các chức danh chuyên môn khác. Thẩm quyền được giao thống nhất về địa phương nhằm tăng tính chủ động trong quản lý và giảm tải cho cơ quan trung ương.
Cùng mốc thời gian trên, Chủ tịch UBND cấp tỉnh được phân quyền cấp giấy xác nhận nội dung quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe.
Tăng lương, phụ cấp cho nhân viên y tế
Lương của bác sĩ trong các bệnh viện công lập được tính theo hệ số lương gắn với chức danh nghề nghiệp. Từ 1/7, lương cơ sở mới tăng lên 2,53 triệu đồng/tháng, kéo theo thu nhập trước phụ cấp của bác sĩ tăng lên. Một bác sĩ hạng III mới vào nghề có hệ số 2,34 sẽ nhận lương khoảng 5,92 triệu đồng mỗi tháng, tăng gần 445.000 đồng so với trước đây.
Bác sĩ hạng II có hệ số khởi điểm 4,4, lương sẽ tăng khoảng 836.000 đồng lên hơn 11,13 triệu đồng/tháng. Nhóm bác sĩ hạng I – thường là các chuyên gia có trình độ cao, nhiều năm kinh nghiệm – có hệ số từ 6,2 đến 8. Với mức lương cơ sở mới, thu nhập theo lương ngạch bậc dao động từ 15,69 đến 20,24 triệu đồng mỗi tháng, tăng từ 1,18 đến 1,52 triệu đồng so với trước.
Ngoài ra, Nghị định 192 vừa được Chính phủ ban hành quy định một số chế độ phụ cấp đặc thù trong lĩnh vực y tế và hỗ trợ hàng tháng đối với nhân viên y tế thôn, tổ dân phố và cô đỡ thôn, bản, có hiệu lực từ ngày 15/7. Theo đó, bác sĩ mổ chính, người gây mê hồi sức hoặc châm tê chính được hưởng phụ cấp 100.000 đến 560.000 đồng mỗi ca phẫu thuật. Đây là mức phụ cấp đặc thù cao nhất với cán bộ y tế.
Người phụ mổ, phụ gây mê hồi sức hoặc phụ châm tê, được hưởng phụ cấp từ 60.000 đến 400.000 đồng mỗi ca. Người giúp việc ca mổ được phụ cấp 40.000 đến 240.000 đồng. Mức phụ cấp thủ thuật bằng 0,3 lần phụ cấp phẫu thuật tương ứng.
Như vậy, nếu cộng thêm phụ cấp ưu đãi nghề, phụ cấp trực, phẫu thuật, thủ thuật và các khoản thu nhập tăng thêm tại bệnh viện, mức thu nhập thực tế của nhiều bác sĩ có thể cao hơn đáng kể.
Miễn phí khám sàng lọc trước sinh và sơ sinh
Nhà nước hỗ trợ khám sàng lọc trước sinh đối với 4 bệnh cơ bản gồm hội chứng Down, hội chứng Edwards, hội chứng Patau và bệnh Thalassemia (tan máu bẩm sinh).
Trẻ sơ sinh được hỗ trợ sàng lọc 5 bệnh gồm suy giáp trạng bẩm sinh, thiếu men G6PD, tăng sản thượng thận bẩm sinh, khiếm thính bẩm sinh và bất thường tim bẩm sinh nặng. Mức hỗ trợ chi theo thực tế, tối đa 900.000 đồng/người đối với sàng lọc trước sinh và tối đa 600.000 đồng/trẻ đối với sàng lọc sơ sinh.
Từ 1/7 đến hết năm 2026, phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh thuộc hộ nghèo, cận nghèo, diện bảo trợ xã hội; người dân ở thôn đặc biệt khó khăn; xã vùng dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo được sử dụng miễn phí các gói khám sàng lọc từ ngân sách nhà nước.
Từ 1/1/2027, tất cả phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh được hỗ trợ chi phí khám sàng lọc từ ngân sách Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035, cho đến khi các bệnh này được đưa vào danh mục bảo hiểm y tế chi trả.
137 trường hợp được tiết lộ giới tính thai nhi
Luật Dân số nghiêm cấm tuyệt đối việc lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức. Để giảm thiểu tình trạng mất cân bằng giới tính, người có hành vi thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi nhằm mục đích phá thai sẽ bị đình chỉ hành nghề khám, chữa bệnh. Định kỳ hàng năm, cơ quan thống kê sẽ công bố số liệu liên quan để chính quyền các cấp xây dựng biện pháp can thiệp phù hợp.
Song, thông tư 11/2026 của Bộ Y tế có hiệu lực từ 1/7, quy định danh mục 137 trường hợp mắc bệnh được thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi để phục vụ chẩn đoán và điều trị. Trong số này có các bệnh như: Loạn dưỡng võng mạc di truyền, thiếu máu nguyên hồng cầu sắt di truyền, thiếu hụt yếu tố VIII di truyền…
Tin Gốc: Vnexpress
