Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, hôm 5/4 xác nhận một tiêm kích F-15E đã bị bắn rơi khi làm nhiệm vụ chiến đấu. Tổng thống Donald Trump sau đó cho biết phi cơ đã trúng “tên lửa phòng không vác vai”.
Đây là lần đầu máy bay có người lái của Mỹ bị bắn rơi trên lãnh thổ Iran. Chỉ vài giờ sau, một cường kích A-10 cũng trúng hỏa lực đối phương, phi công cố điều khiển máy bay rời không phận Iran rồi phóng ghế thoát hiểm ở không phận đồng minh.
Các sự việc xảy ra chỉ hai tuần sau vụ tiêm kích tàng hình F-35A bị phòng không Iran phục kích, khiến phi công bị thương và máy bay hỏng nặng, dự kiến mất nhiều thời gian để sửa chữa. Ngày 26/3, một tiêm kích đa năng Super Hornet của hải quân Mỹ cũng suýt trúng tên lửa vác vai ở khu vực thành phố cảng Chabahar, miền nam Iran.
Những sự việc trên được giới chuyên gia coi là “gáo nước lạnh” đối với Washington, đặc biệt là khi Tổng thống Trump và quân đội Mỹ nhiều lần khẳng định năng lực phòng không Iran đã bị suy giảm nặng nề.
Tướng Alireza Elhami, chỉ huy Bộ tư lệnh Liên hợp Phòng không Quốc gia Iran, cho biết nước này đang phục kích máy bay quân sự đối phương bằng “các phương pháp và khí tài nội địa hiện đại”. Ông khẳng định Iran hạ được phi cơ hiện đại của Mỹ nhờ triển khai chiến thuật hợp lý, kết hợp với “các thiết bị hiện đại và đổi mới hệ thống phòng thủ”, nhưng không nêu cụ thể thông tin.
Amir Avivi, chủ tịch Diễn đàn An ninh và Quốc phòng Israel (IDSF), viện nghiên cứu chuyên cố vấn cho chính phủ nước này, nhận định Iran đang sử dụng mạng lưới camera đa phổ tinh vi, có thể thu được dữ liệu từ các bước sóng nằm ngoài phạm vi quan sát của mắt người, nhằm nhận diện và bám bắt máy bay Mỹ – Israel.
“Camera có thể lắp dọc theo những tuyến bay phổ biến của máy bay Mỹ và Israel. Sau khi phát hiện mục tiêu, Iran sẽ triển khai lực lượng để tìm cách bắn hạ”, ông Gavivi nói, thêm rằng thông tin này được các quan chức cấp cao Israel chia sẻ gần đây.
Giám đốc IDSF chỉ ra rằng sau xung đột 12 ngày hồi tháng 6/2025, quân đội Iran nhận thấy đối phương có thể dễ dàng xác định vị trí các đài radar cảnh giới để tập kích và vô hiệu hóa, khiến Tehran mất khả năng phát hiện mối đe dọa từ xa.
Khác với radar, camera không phát ra tín hiệu vô tuyến nên lực lượng Mỹ – Israel không thể truy ngược vị trí của chúng. Tel Aviv đã chia sẻ thông tin về mạng lưới camera đối phương cho Washington, song đây vẫn là thách thức về mặt tác chiến.
“Đó không phải điều quá bất ngờ, nhưng vẫn là vấn đề lớn”, giám đốc IDSF cho hay, đồng thời cảnh báo rằng Iran vẫn còn nhiều khẩu đội phòng không được bố trí rải rác khắp đất nước.
Theo bình luận viên quân sự James Marinero, camera đa phổ là giải pháp giúp Iran giảm phụ thuộc vào radar phòng không, trong khi vẫn bảo đảm năng lực cảnh giới và bám bắt mục tiêu.
Loại camera này có thể quan sát được nhiều bước sóng ánh sáng khác nhau, tạo ra môi trường giàu dữ liệu, khiến máy bay không thể ẩn mình chỉ bằng cách giảm tín hiệu phản xạ radar và cũng hạn chế đáng kể hiệu quả của những hệ thống đối phó hồng ngoại.
“Mọi vật thể trên bầu trời đều phát tín hiệu đa phổ. Kể cả khi tiêm kích tàng hình F-35 sử dụng hệ thống làm mát để che bớt lượng nhiệt tỏa ra từ động cơ, ma sát giữa không khí và thân máy bay ở tốc độ cao vẫn tạo ra sự tương phản với khí quyển xung quanh”, Marinero cho hay.
Camera đa phổ không phát ra bức xạ, nhờ nguyên lý hoạt động hoàn toàn thụ động. Điều này khiến các thiết bị cảnh báo chiếu xạ radar, như hệ thống tác chiến điện tử AN/ASQ-239 trên tiêm kích F-35, không thể biết đối phương đang theo dõi và báo động cho phi công.
Sau khi phát hiện mục tiêu, cảm biến hồng ngoại có thể chuyển tham số cho tên lửa dùng đầu dò tầm nhiệt để bám bắt. Toàn bộ quá trình từ khi theo dõi đến lúc khai hỏa đều không phát tín hiệu vô tuyến, khiến kíp lái đối phương không kịp trở tay.
Điều này dường như là đã được thể hiện trong vụ tiêm kích F-35A Mỹ bị trúng tên lửa. Chiếc F-35A dường như giữ đường bay ổn định, không có dấu hiệu cơ động ngoặt gấp hoặc thả mồi bẫy để đối phó tên lửa đang lao đến, chưa rõ liệu phi công Mỹ có biết mình đang bị nhắm mục tiêu hay không.
Camera đa phổ có thể nhận diện mục tiêu tốt hơn so với radar nếu ở trong tầm hoạt động hiệu quả. Với radar, mục tiêu thường chỉ hiển thị trên màn hình dưới dạng một đốm hoặc vạch sáng, tùy diện tích phản xạ radar, kèm theo thông số như tầm, hướng, độ cao và tốc độ.
Trong khi đó, camera đa phổ độ phân giải cao có thể thu được hình ảnh đủ rõ để xác định chủng loại máy bay. Có khả năng công nghệ AI cũng được tích hợp vào quá trình xử lý dữ liệu để nâng cao mức độ nhận dạng mục tiêu.
Dù vậy, nhược điểm chính của loại cảm biến này là dễ bị ảnh hưởng bởi điều kiện thời tiết và môi trường. Tầm phát hiện mục tiêu của nó ngắn hơn nhiều so với radar, đồng thời không thể quan sát xuyên mây mù và mưa.
Khả năng đo xa của camera đa phổ cũng rất kém, trừ khi áp dụng một số biện pháp như triển khai nhiều tổ hợp cùng lúc để làm phép đạc tam giác hoặc ước đoán khoảng cách nhờ kích thước mục tiêu.
Phạm Giang (Theo Wall Street Journal, Axios, Tasnim)
Sự việc xảy ra tối 19/4, khi khu trục hạm USS Zumwalt đang neo đậu tại thành phố Pascagoula thuộc bang Mississippi của Mỹ, nhưng thông tin chỉ được hải quân Mỹ công bố ngày 22/4. Đám cháy khiến ba thủy thủ bị thương, trong đó một người phải nhập viện và đang trong tình trạng ổn định.
Hải quân Mỹ đang điều tra nguyên nhân và đánh giá mức độ ảnh hưởng đến tàu Zumwalt.
Sự cố xảy ra trong lúc khu trục hạm Zumwalt đang trong quá trình thử nghiệm sau khi hiện đại hóa tại nhà máy của hãng Huntington Ingalls (HII). Dự án bắt đầu từ tháng 8/2023, trong đó pháo tầm xa AGS cỡ nòng 155 mm sẽ được thay bằng loạt ống phóng tên lửa siêu vượt âm C-HGB.
Tháng 12/2024, tàu Zumwalt rời ụ nổi và bước vào giai đoạn tiếp theo để chuẩn bị quay lại hoạt động. Chiến hạm ra biển lần đầu hôm 15/1, sau hơn hai năm nằm xưởng.
USS Zumwalt là chiếc đầu tiên của lớp tàu cùng tên, được coi là một trong những dự án quân sự tốn kém nhất lịch sử Mỹ, nhưng gây thất vọng với hàng loạt lỗi thiết kế, đội giá và chậm tiến độ.
Quốc hội Mỹ đã cắt giảm số lượng đặt mua từ 32 xuống chỉ còn 3 tàu, trong đó USS Zumwalt và USS Michael Monsoor đã đưa vào biên chế, còn USS Lyndon B. Johnson hạ thủy từ năm 2019 và đang trong giai đoạn thử nghiệm.
Văn phòng Kiểm toán Chính phủ Mỹ hồi tháng 9/2020 cho biết mỗi tàu lớp Zumwalt có giá hơn 9 tỷ USD, bao gồm cả chi phí nghiên cứu phát triển, so với mức giá dự kiến 1,3 tỷ USD/chiếc hồi năm 1998. Cơ quan này đánh giá lớp Zumwalt chỉ có thể đạt khả năng làm nhiệm vụ đầy đủ sớm nhất là sau năm 2025.
Hải quân Mỹ ban đầu định sử dụng lớp Zumwalt để tấn công các mục tiêu ven biển bằng pháo AGS. Đây là loại pháo lớn nhất được Mỹ chế tạo và trang bị cho chiến hạm từ sau Thế chiến II, có thể bắn 10 phát đạn mỗi phút nhằm vào mục tiêu cách vị trí khai hỏa hơn 150 km.
Tuy nhiên, mỗi quả đạn pháo dẫn đường tầm xa (LRLAP) cho AGS có trị giá gần một triệu USD, khiến hải quân Mỹ phải từ bỏ kế hoạch mua đạn và loay hoay tìm cách thay đổi cấu hình vũ khí cho lớp Zumwalt. Hải quân Mỹ cuối năm 2021 thông báo sẽ hoán cải tàu khu trục lớp Zumwalt, loại bỏ AGS để trang bị tên lửa siêu vượt âm tầm xa IRCPS.
Kyiv Independent ngày 27/5 đưa tin, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã gửi thư khẩn cho Tổng thống Mỹ Donald Trump để cảnh báo về tình trạng thiếu hụt hệ thống phòng không ngày càng trầm trọng của Ukraine, đặc biệt là khả năng đối phó tên lửa đạn đạo.
"Liên quan đến phòng không để đánh chặn tên lửa, chúng tôi trông cậy vào bạn bè của mình. Liên quan đến phòng thủ chống tên lửa đạn đạo, chúng tôi gần như hoàn toàn trông cậy vào Mỹ”, bức thư nêu rõ.
Giới chức Ukraine lo ngại nguồn cung hạn chế tên lửa đánh chặn Patriot và hệ thống khác do phương Tây cung cấp khó có thể đối phó với những cuộc tấn công của Nga.
“Thật sự rất khó khăn khi nói đến phòng thủ chống tên lửa đạn đạo", một nguồn tin tiết lộ.
Theo nguồn tin chính thức, Đại sứ Ukraine tại Mỹ Olha Stefanishyna đã chuyển bức thư đến Nhà Trắng, Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson và các nghị sĩ Quốc hội.
Bức thư cũng phản ánh mối lo ngại ngày càng tăng của Kiev về những khó khăn trong việc mua vũ khí thông qua chương trình Danh sách Yêu cầu Ưu tiên của Ukraine (PURL), cho phép các đồng minh NATO tài trợ việc mua vũ khí của Mỹ cho Ukraine.
"Tốc độ giao hàng hiện tại thông qua chương trình PURL không còn theo kịp thực tế của mối đe dọa mà chúng tôi phải đối mặt. Tôi đề nghị sự giúp đỡ của các vị trong việc bảo vệ không phận Ukraine khỏi tên lửa Nga", bức thư viết.
"Thay mặt nhân dân Ukraine, tôi trân trọng đề nghị Tổng thống và Quốc hội Mỹ tiếp tục hành động, giúp chúng tôi đảm bảo công cụ bảo vệ quan trọng để chống lại Nga - tên lửa Patriot PAC-3 và các hệ thống bổ sung - để ngăn chặn tên lửa đạn đạo của Nga và các cuộc tấn công tên lửa khác của Nga”, Tổng thống Ukraine nhấn mạnh.
Trong thư, ông Zelensky nói rằng không phận Ukraine có thể được bảo vệ. "Phần lớn tên lửa của Nga có thể bị chặn đứng”, ông nói.
Các cuộc tấn công quy mô lớn mới nhất của Nga đã cho thấy sức ép ngày càng tăng lên hệ thống phòng không của Ukraine. Không quân Ukraine ước tính lực lượng Nga đã phóng 90 tên lửa, bao gồm cả tên lửa siêu vượt âm Oreshnik và 600 máy bay không người lái trong một cuộc tấn công quy mô lớn vào đêm 24/5.
Ngày 16/4, Tổng thống Zelensky đã chỉ thị Tư lệnh Không quân Mykola Oleshchuk khẩn trương liên lạc với các nước đối tác, vốn cam kết cung cấp tên lửa Patriot và các thiết bị phòng không khác trong bối cảnh kho dự trữ tên lửa đánh chặn của Ukraine tiếp tục giảm.
Chỉ thị này được đưa ra sau cảnh báo của ông Zelensky rằng nguồn cung cấp tên lửa Patriot do Mỹ sản xuất đã xuống mức nguy cấp.
Lời kêu gọi của Tổng thống Zelensky được đưa ra trong bối cảnh Nga tăng cường các cuộc không kích quy mô lớn vào Ukraine và công khai đe dọa làn sóng tấn công tầm xa mới, bao gồm cả các cuộc tấn công vào những nơi mà Moscow mô tả là "trung tâm ra quyết định" của Ukraine.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova cho biết, cuộc tấn công nhằm đáp trả cuộc tập kích của Ukraine vào một ký túc xá ở thị trấn Starobelsk thuộc vùng Lugansk - lãnh thổ mà Nga đã tuyên bố sáp nhập - khiến 21 người thiệt mạng.
Nga coi diễn biến đó là "giọt nước tràn ly" và cảnh báo sẽ tiến hành các “cuộc tấn công mang tính hệ thống" vào hàng loạt mục tiêu khác nhau trên khắp thủ đô của Ukraine kể từ thời điểm này.
Trang Washington Examiner đăng đoạn video cho thấy Giáo hoàng Leo XIV bắt trend “six seven” (6-7) tại quảng trường Thánh Peter (Vatican) vào hôm 16-5.
Theo đoạn video được linh mục Don Roberto Fischer đăng tải, ông đã cùng một nhóm các em nhỏ chào Giáo hoàng bằng tiếng Ý và nói “6-7”.
Vị Giáo hoàng đã lặp lại câu nói trên và thực hiện động tác “đu trend”.
Theo Forbes, trào lưu “six seven” bắt nguồn từ bài hát Doot Doot của rapper Skrilla.
Trong nhiều tuần, ứng dụng TikTok đã tràn ngập các đoạn video ghi lại cảnh các nhà sáng tạo nội dung “nhí” nói “six seven” hoặc phản ứng phấn khích khi nghe người khác nhắc đến các con số này.
Đã có hơn 2 triệu bài đăng trên TikTok sử dụng hashtag #67.
Số liệu phân tích của TikTok cho thấy việc sử dụng hashtag #67 đã tăng đột biến trong tháng 9 và tháng 10-2025. Forbes nhận định nguyên nhân có thể là do học sinh trở lại trường, một số giáo viên quay video TikTok bày tỏ sự bất lực với cụm từ này hoặc sử dụng hai con số này như một chiến thuật để thu hút học sinh của họ.
Trang Dictionary.com đã chọn “67” là Từ nổi bật của năm 2025.
Giáo hoàng Leo XIV bắt trend TikTok "six seven" - Video: CNN
Trả lời tờ Wall Streets Journal, rapper Skrilla thừa nhận: “Tôi chưa từng gắn cho cụm từ “six seven” một ý nghĩa cụ thể nào”. Ông cho rằng sự vô nghĩa là “lý do vì sao nó trở nên phổ biến”.
