Iran lập ‘hàng rào người’ bảo vệ nhà máy điện, dừng tàu hỏa trước đe dọa của Mỹ – Israel

Hãng TASS dẫn lời trợ lý Điện Kremlin Yury Ushakov cho hay Tổng thống Nga Vladimir Putin sẽ thăm và làm việc tại Trung Quốc trong hai ngày 19 và 20.5, với lịch trình dày đặc.

Nhà lãnh đạo Nga sẽ gặp gỡ Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình, tiến hành các cuộc đàm phán Nga - Trung ở hình thức hẹp và mở rộng, cùng nhau khởi động các chương trình giáo dục và thảo luận về các vấn đề toàn cầu cấp bách nhất.

Ông Putin cũng dự kiến sẽ có một số cuộc gặp khác, bao gồm cuộc đàm phán với Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường, tập trung vào các vấn đề thương mại và kinh tế.

Phát biểu trước chuyến thăm, Tổng thống Putin cho biết quan hệ giữa Moscow và Bắc Kinh "đã đạt đến một tầm cao chưa từng có, thể hiện rõ nhất qua sự sẵn sàng hỗ trợ lẫn nhau của hai nước trong các vấn đề then chốt, bao gồm cả việc bảo vệ chủ quyền".

"Tôi rất vui mừng được một lần nữa đến thăm Bắc Kinh theo lời mời của người bạn tốt lâu năm của tôi, Chủ tịch nước Cộng hòa Nhân dân Trung Quốc Tập Cận Bình. Các chuyến thăm lẫn nhau thường xuyên và các cuộc đàm phán cấp cao giữa Nga với Trung Quốc là một phần quan trọng và không thể thiếu trong nỗ lực chung của chúng ta nhằm thúc đẩy toàn diện và khai phá tiềm năng vô hạn trong quan hệ hai nước", ông Putin phát biểu.

Nhà lãnh đạo Nga nhấn mạnh tầm quan trọng của các vấn đề liên quan đến việc tăng cường quan hệ và phát triển toàn diện song phương.

Về kinh tế, ông Putin cho biết kim ngạch thương mại giữa Nga và Trung Quốc tiếp tục tăng trưởng và đã vượt mốc 200 tỉ USD.

Theo ông Ushakov, dự kiến phái đoàn hai nước sẽ thảo luận về "những khía cạnh nhạy cảm nhất trong mối quan hệ song phương", cũng như việc hợp tác trong lĩnh vực năng lượng.

Quan hệ đối tác chiến lược giữa Nga và Trung Quốc, được xây dựng trong suốt 25 năm thực hiện hiệp ước láng giềng tốt đẹp, có thể được coi là hình mẫu cho các nước láng giềng, ông Ushakov phát biểu với báo giới. Quan hệ đối tác Nga - Trung mang lại sự ổn định cho thế giới, và do đó đặc biệt cần thiết vào thời điểm hiện tại, ông phát biểu.

Dự kiến hai nhà lãnh đạo sẽ ra tuyên bố chung về tình trạng khẩn cấp của thế giới đa cực, tăng cường hơn nữa mối quan hệ đối tác toàn diện và tương tác chiến lược.

"Một lễ ký kết chính thức sẽ diễn ra sau khi các cuộc đàm phán hoàn tất. Hiện tại có khoảng 40 văn kiện đang được xem xét, trong đó 21 văn kiện sẽ được ký kết trước sự chứng kiến của hai nhà lãnh đạo, còn lại sẽ được công bố tại buổi lễ", theo ông Ushakov.

Trước khi kết thúc chuyến thăm, Tổng thống Putin sẽ cùng Chủ tịch Tập thảo luận nhiều vấn đề lớn trong buổi tiệc trà.

Ngoài ra, ông Ushakov cho hay chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Putin không có mối liên hệ nào với chuyến thăm nước này gần đây của Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Tin Gốc: Thanh Niên

Sau khi lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, người lãnh đạo Iran trong 37 năm, bị Israel sát hại ngày 28/2 trong đợt không kích mở màn cuộc chiến chống lại Iran, con trai ông là Mojtaba Khamenei lên kế nhiệm. Tuy nhiên, ông Mojtaba từ đó đến nay chưa từng lộ diện trước công chúng, ngay cả khi Iran đã đạt thỏa thuận ngừng bắn với Mỹ.

Các quan chức cấp cao Iran nói rằng mọi vấn đề then chốt của đất nước đều do tân Lãnh tụ Tối cao 56 tuổi giám sát, nhưng Tổng thống Mỹ Donald Trump bày tỏ hoài nghi, cho hay ông Mojtaba đã bị thương nặng trong các cuộc không kích và không còn nắm quyền lực thực sự.

"Iran đang gặp rất nhiều khó khăn trong việc xác định ai là lãnh đạo! Họ đơn giản là không biết! Cuộc nội chiến giữa phe cứng rắn, những kẻ đang thất bại thảm hại trên chiến trường, và phe ôn hòa, những người vốn chẳng ôn hòa chút nào nhưng đang dần có uy tín, thật là điên rồ!", ông Trump từng viết trên mạng xã hội Truth Social.

Một số quan chức Iran giấu tên cho hay ông Mojtaba sau khi bị thương đã giao quyền quyết định cho các tướng lĩnh thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).

NYTimes cũng dẫn lời giới chuyên gia cho biết quá trình ra quyết định ở Iran không chỉ phụ thuộc vào Lãnh tụ Tối cao, mà còn do một nhóm nhỏ gồm phần lớn các cựu chỉ huy hoặc chỉ huy cấp cao đương nhiệm của IRGC định hướng.

Trên thực tế, không phải toàn bộ IRGC đang nắm quyền kiểm soát ở Iran, mà là một "nhóm huynh đệ", những tướng vệ binh từng trải qua cuộc chiến tranh tàn khốc kéo dài 8 năm giữa Iran và Iraq bắt đầu vào năm 1980, các nguồn tin cho hay.

Được thành lập vào năm 1979 để bảo vệ cuộc cách mạng Hồi giáo non trẻ, IRGC đã thăng chức cho nhóm sĩ quan trẻ trong độ tuổi 20-30 thành tướng lĩnh. Kinh nghiệm thực tế trong cuộc chiến với Iraq giai đoạn 1980-1988 đã thuyết phục họ rằng Iran phải tự tìm lối đi riêng cho mình bằng mọi giá.

Sau chiến tranh, họ tiếp tục nắm quyền kiểm soát các cơ quan tình báo hoặc an ninh ở Iran. Hầu hết được cho là đã xây dựng mối liên hệ cá nhân với Mojtaba từ nhiều năm trước.

Họ nổi tiếng là thuộc nhóm những người cứng rắn nhất trong bộ máy chính trị -quân sự của Iran. Họ không chỉ cam kết bảo vệ nền tảng tư tưởng của Cộng hòa Hồi giáo, mà còn áp dụng các biện pháp an ninh nghiêm ngặt để thực thi điều đó.

Trải nghiệm chiến tranh, con đường sự nghiệp và quan điểm tư tưởng chung của họ là lý do đã giúp duy trì sự ổn định của bộ máy lãnh đạo Iran ngay cả khi chịu áp lực rất lớn, bao gồm cả việc mất đi khoảng 50 lãnh đạo chính trị và quân sự cấp cao trong cuộc xung đột với Mỹ và Iran, theo Neil MacFarquhar, nhà bình luận của NY Times.

Một trong những người nổi bật nhất trong nhóm này là Mohammad-Bagher Ghalibaf, 64 tuổi, đang giữ chức Chủ tịch Quốc hội Iran từ năm 2020. Ông Ghalibaf từng là tướng tư lệnh không quân thuộc IRGC, tư lệnh cảnh sát quốc gia, cũng như có thời gian giữ chức thị trưởng Tehran.

Ông đã đối mặt với nhiều lời chỉ trích vì lập trường cứng rắn khi đối phó với các cuộc biểu tình trong nước, và sau đó là những nỗ lực nhằm xây dựng lại hình ảnh bản thân như một chính trị gia ôn hòa hơn.

Ông Ghalibaf hiện giống như cầu nối giữa giới tinh hoa chính trị và quân sự Iran. Ông được đánh giá là người thực tế và được cho là đã tham gia các cuộc đàm phán trực tiếp với phái đoàn Mỹ tại Pakistan gần đây.

Chủ tịch Quốc hội Iran gần đây cảnh báo Washington sẽ phải đối mặt với phản ứng cứng rắn nếu nối lại chiến dịch tấn công, sau khi truyền thông Mỹ nêu khả năng nước này phát động tập kích trở lại và các quan chức Iran chỉ trích phía Mỹ đưa ra "những yêu cầu quá đáng".

"Lực lượng vũ trang của chúng tôi đã tự tái thiết trong thời gian ngừng bắn theo cách mà nếu ông Trump có thêm hành động dại dột nữa và tái khởi động giao tranh, Mỹ chắc chắn sẽ phải hứng chịu hậu quả còn cay đắng và tàn khốc hơn so với ngày đầu xung đột", ông Ghalibaf cho biết.

Người thứ hai trong danh sách là tư lệnh IRGC Ahmad Vahidi, 67 tuổi. Ông được tin là thuộc nhóm nhỏ có liên lạc trực tiếp với Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei, theo Jon Gambrell, phụ trách tin tức về vùng Vịnh và Iran của AP.

Ông Vahidi đã góp phần định hình sự hậu thuẫn của Iran dành cho các nhóm vũ trang khắp khu vực, cũng như lãnh đạo lực lượng an ninh đối phó phong trào biểu tình năm 2022.

Được thăng chức làm tư lệnh IRGC ngay sau khi người tiền nhiệm bị hạ sát trong giai đoạn đầu xung đột, ông Vahidi đang lãnh đạo lực lượng quyền lực nhất Iran, sở hữu kho tên lửa hành trình cùng hạm đội tàu nhỏ đang đe dọa các tuyến hàng hải ở vịnh Ba Tư.

"Vahidi và các thành viên trong nhóm thân cận của ông có khả năng đã củng cố quyền kiểm soát đối với các phản ứng quân sự của Iran trong cuộc xung đột và chính sách đàm phán của nước này", Viện Nghiên cứu Chiến tranh có trụ sở tại Washington cho biết.

Kenneth Katzman, nghiên cứu sinh cấp cao tại tổ chức nghiên cứu The Soufan Group ở New York kiêm chuyên gia về Iran, cho hay Vahidi có quan điểm về "sự kháng cự không hồi kết". Tướng vệ binh này tin rằng "Mỹ cần phải bị thách thức ở mọi mặt trận".

Là người đứng đầu cơ quan tư pháp Iran từ năm 2021, Gholam-Hossein Mohseni-Ejei, 69 tuổi, từ lâu gắn liền với bộ máy an ninh nội địa và các chiến dịch trấn áp phe bất đồng chính kiến của Iran. Ông từng giữ chức bộ trưởng tình báo trong cuộc bất ổn hậu bầu cử năm 2009, thời điểm diễn ra các cuộc biểu tình ở Iran.

Ông đã đối mặt với các lệnh trừng phạt từ Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) vì những cáo buộc vi phạm nhân quyền liên quan đến trấn áp biểu tình.

Hossein Taeb, giáo sĩ 63 tuổi, từng lãnh đạo tổ chức tình báo IRGC năm 2009-2022, cũng như từng dẫn dắt lực lượng dân quân Basij và các đơn vị phản gián nội bộ. Nhiệm kỳ của ông được đánh dấu bằng nỗ lực trấn áp trên diện rộng, bao gồm việc bắt giữ các công dân mang hai quốc tịch và những người thuộc phe đối lập.

Dù bị cách chức khỏi vị trí lãnh đạo tình báo sau các thất bại an ninh và cuộc tấn công mạng vào chương trình hạt nhân của Iran, ông Taeb vẫn giữ được sức ảnh hưởng lớn và được cho là có mối quan hệ thân thiết với Lãnh tụ Tối cao Mojtaba.

Cựu tổng tư lệnh IRGC giai đoạn 2007-2019 Mohammad Ali Jafari đã giám sát việc mở rộng mạnh mẽ mạng lưới dân quân khu vực của Iran và được ghi nhận là người đã phát triển chiến lược giúp phân tán cấu trúc chỉ huy quân sự của Iran, đảm bảo khả năng kháng cự trong các cuộc tấn công của đối phương.

Là người theo đường lối cứng rắn lâu năm, ông Jafari công khai ủng hộ việc Iran đối đầu với Israel và các lợi ích của phương Tây, đồng thời vẫn là nhà chiến lược quân sự có tầm ảnh hưởng, dù không nắm giữ chức vụ chính thức nào.

Mohammad Bagher Zolghadr, 72 tuổi, từng là phó tư lệnh IRGC và quan chức an ninh cấp cao Iran. Ông Zolghadr hiện đảm nhận vai trò thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, cơ quan then chốt điều phối các chính sách quốc phòng, tình báo và đối ngoại.

Vai trò quan trọng của ông hiện tại là gắn kết các thể chế chính trị, quân sự và tư pháp của Iran thành một khối thống nhất khi đất nước có chiến tranh.

Hamidreza Azizi, chuyên gia về Iran tại Viện Trung Đông, cho biết Tổng thống Mỹ Donald Trump muốn có một người đối thoại duy nhất ở Iran để đàm phán, nhưng "toàn bộ hệ thống giờ đã thay đổi".

"Đây không phải là màn trình diễn của một người", Azizi nhận định. "Iran giờ đây có những người Mỹ đã biết tên, nhưng cũng có cả những người họ không biết đến".

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ngày 23/5 bày tỏ hy vọng có thể sớm công bố "tin tốt" về nỗ lực đàm phán với Iran, đề cập một thỏa thuận khung mà hai bên có khả năng đạt được để chấm dứt chiến sự.

Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei sau đó xác nhận hai bên đang có "xu hướng xích lại gần nhau", nhưng lưu ý rằng điều đó không nhất thiết đồng nghĩa Mỹ và Iran sẽ đạt được nhất trí về "các vấn đề quan trọng".

Tin Gốc: Vnexpress

Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm 3/4 thông báo bắn rơi một tiêm kích tàng hình F-35 ở miền trung nước này bằng "hệ thống phòng không tiên tiến". Tuy nhiên, dựa vào hình ảnh các mảnh vỡ do Tehran công bố, giới quan sát xác định máy bay bị hạ là tiêm kích F-15E Mỹ đồn trú tại căn cứ không quân Lakenheath ở Anh, không phải F-35.

Truyền thông Mỹ sau đó dẫn lời các quan chức giấu tên nước này xác nhận một tiêm kích F-15E đã bị Iran bắn rơi, hai phi công phải nhảy dù trên lãnh thổ đối phương. Quân đội Mỹ đã mở chiến dịch tìm kiếm và giải cứu thành công một phi công, song chưa tìm thấy người còn lại.

IRGC cho biết đang lùng sục ở khu vực gần nơi tiêm kích Mỹ rơi xuống ở tây nam Iran. Thống đốc vùng này cam kết khen thưởng cho ai bắt hoặc hạ được "lực lượng của kẻ thù". Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf mỉa mai rằng chiến dịch của Mỹ - Israel đã bị hạ cấp từ nhằm mục đích "thay đổi chế độ" xuống thành tìm kiếm phi công.

Adam Smith, thành viên cấp cao của đảng Dân chủ trong Ủy ban Quân vụ Hạ viện Mỹ, cho rằng cục diện trên bàn đàm phán sẽ thay đổi hoàn toàn nếu Iran tìm thấy phi công F-15E đang mất tích. Nếu bắt được tù binh là phi công, Iran hoàn toàn có thể đưa ra những điều kiện đàm phán bất lợi với phía Mỹ.

Nhưng mọi chuyện chưa dừng lại ở đó. Chiến dịch tìm kiếm quy mô lớn tiếp tục khiến Mỹ hứng chịu tổn thất về khí tài.

Trong quá trình bay thấp để sẵn sàng yểm trợ hỏa lực cho lực lượng tìm kiếm phi công chiếc F-15E, một cường kích A-10 Mỹ đã bị trúng đạn ở vùng trời phía nam Iran, NBC News dẫn lời một quan chức Mỹ cho biết. Phi công đã cố gắng điều khiển máy bay rời khỏi không phận Iran, bay về phía nam qua eo biển Hormuz để vào vùng trời Kuwait trước khi phóng ghế thoát hiểm và hiện an toàn.

Hai quan chức Mỹ còn nói với Reuters ­rằng hai trực thăng thuộc đội tìm kiếm đã trúng hỏa lực Iran, song đã rời khỏi không phận nước này thành công. Một quan chức cho biết những người có mặt trên hai máy bay vẫn an toàn.

Theo dữ liệu từ trang theo dõi hàng không FlightRadar24, một tiêm kích F-16CJ Mỹ đã bật mã phát đáp "7700", được dùng trong trường hợp khẩn nguy trên không, khi rời không phận Iran và Iraq.

Một máy bay tiếp dầu KC-135R Mỹ cũng phát tín hiệu khẩn nguy không lâu sau khi cất cánh khỏi thành phố Tel Aviv ở Israel. Chưa rõ nguyên nhân đến hai tình huống trên và tình trạng hiện tại của hai máy bay.

IRGC cùng ngày 3/4 còn tuyên bố bắn rơi thêm hai máy bay không người lái (UAV) MQ-9 Reaper trên bầu trời tỉnh Isfahan. Mỗi chiếc MQ-9 có giá xuất xưởng khoảng 30 triệu USD. Đài CBS tuần trước cho biết Mỹ đã mất ít nhất 16 phi cơ này kể từ đầu xung đột.

Những tổn thất này hoàn toàn trái ngược với tuyên bố trước đó của Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng năng lực quân sự của Iran gần như đã bị xóa sổ và Mỹ sắp hoàn thành các mục tiêu chiến lược của cuộc chiến.

"Đây là ngày đen tối với không quân Mỹ", Press TV, kênh truyền thông bằng tiếng Anh của truyền hình nhà nước Iran, tuyên bố.

Không quân Mỹ trước đó từng mất 3 tiêm kích F-15E trong một ngày, song là vì bị đồng minh Kuwait bắn nhầm chứ không phải do Iran hạ. Sự việc hôm 3/4 được cho là lần đầu tiên máy bay có người lái của Mỹ bị bắn rơi trên vùng trời Iran kể từ khi xung đột bùng phát.

Theo thống kê của CNN, Mỹ đã mất ít nhất 7 máy bay có người lái kể từ đầu xung đột. Ngoài số phi cơ nêu trên, một máy bay tiếp dầu KC-135 đã bị rơi tại Iraq và một phi cơ cảnh báo sớm E-3 Sentry bị phá hủy tại căn cứ không quân ở Arab Saudi.

Lầu Năm Góc và Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, chưa đưa ra bình luận.

Giới quan sát trước đó nhận định không quân Mỹ sẽ gặp nhiều nguy hiểm hơn sau khi bắt đầu thâm nhập sâu vào miền đông Iran, nơi tập trung nhiều hệ thống phòng không di động vốn "thoắt ẩn, thoắt hiện" và khó bị tiêu diệt.

"Các tổ hợp phòng không di động sở hữu khả năng xuất hiện ở gần như mọi nơi và khiến tổ bay có rất ít thời gian phản ứng. Những hệ thống này có thể ẩn mình rất kỹ và sẽ tiếp tục hiện diện trên chiến trường rất lâu sau khi những trận địa phòng không cố định bị phá hủy hoàn toàn", bình luận viên Tyler Rogoway của chuyên trang quân sự War Zone cho hay.

Trước khi tiêm kích F-15E và cường kích A-10 bị bắn rơi, một tiêm kích F-35A Mỹ cũng đã phải hạ cánh khẩn cấp sau khi thực hiện nhiệm vụ chiến đấu trên bầu trời Iran, nghi do trúng hỏa lực của đối phương. Video do IRGC công bố cho thấy cảm biến hồng ngoại bám bắt chiếc F-35A, trước khi tên lửa phòng không phát nổ ở khoảng cách gần và khiến nó bị hư hại.

Theo Behnam Ben Taleblu, giám đốc cấp cao về chương trình Iran tại Quỹ Phòng vệ Dân chủ (FDD), chiến đấu cơ Mỹ hiện làm nhiệm vụ ở độ cao thấp hơn nên dễ bị tên lửa Iran nhắm mục tiêu. Taleblu cho rằng tiêm kích F-15E có thể đã bị xe phòng không của Iran nhắm bắn, song khả năng lớn hơn là Tehran đã sử dụng tên lửa phòng không vác vai.

Vũ khí này khó bị phát hiện hơn và là minh chứng cho thấy phòng không Iran vẫn "rất nguy hiểm", dù đã suy yếu nhiều sau các cuộc tập kích liên tục của Mỹ - Israel. "Đây là chính quyền đang phải chiến đấu để tồn tại", Taleblu cho hay.

Tướng Alireza Elhami, chỉ huy Căn cứ Phòng không Liên quân Iran, cho hay lực lượng nước này đang "săn lùng" máy bay Mỹ bằng "khí tài và phương pháp mới", nhưng không nêu cụ thể. "Điều này đã khiến kẻ thù bối rối và hoang mang", tướng Elhami nói.

Tuy nhiên, Mark Cancian, cố vấn cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), cho rằng chiến dịch của không quân Mỹ tới nay vẫn có thể coi là thành công về mặt quân sự, bất chấp những tổn thất trong ngày 3/4.

Ông cho biết tỷ lệ máy bay chiến đấu Mỹ bị bắn rơi trên bầu trời Đức trong Thế chiến II từng có thời điểm là 3%, tương đương khoảng 350 phi cơ trong cuộc chiến hiện nay tại Trung Đông. Tỷ lệ này được coi là "chấp nhận được" trong các cuộc giao tranh khốc liệt.

"Nhưng vẫn còn yếu tố chính trị, do người dân Mỹ đã quen với những cuộc chiến hầu như không có thương vong, chưa kể một bộ phận lớn dư luận không ủng hộ chiến dịch. Đối với họ, bất kỳ tổn thất nào cũng đều là không thể chấp nhận", Cancian cho hay.

Phạm Giang (Theo PressTV, Reuters, AP)

Nguồn: https://vnexpress.net/ngay-tham-hoa-cua-khong-quan-my-o-iran-5058507.html