Dòng chảy dầu khí qua eo biển Hormuz tắc nghẽn do xung đột Trung Đông khiến giá nhiên liệu tăng vọt. Nguồn cung sản phẩm hóa dầu, vốn là đầu vào của nhiều mặt hàng như giày dép, quần áo và túi nhựa, cũng chịu nhiều ảnh hưởng.
Tác động rõ rệt nhất ở châu Á, nơi chiếm hơn một nửa sản lượng sản xuất của thế giới và phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu dầu mỏ cùng các sản phẩm liên quan.
Tại Hàn Quốc, người dân tích trữ túi đựng rác và chính phủ khuyến khích giảm thiểu vật dụng dùng một lần. Đài Loan phải thiết lập đường dây nóng cho các nhà sản xuất nhựa, trong khi nông dân dự kiến tăng giá lúa gạo vì không thể mua được túi hút chân không.
Ở Nhật Bản, khủng hoảng dầu mỏ làm dấy lên lo ngại thiếu ống nhựa y tế để bệnh nhân chạy thận nhân tạo. Các nhà sản xuất tại Malaysia cảnh báo thiếu hụt một sản phẩm phụ của dầu mỏ, đe dọa nguồn cung găng tay y tế toàn cầu.
“Mọi thứ chịu ảnh hưởng rất nhanh chóng: bia, mì, khoai tây chiên, đồ chơi, mỹ phẩm”, Dan Martin, Đồng Giám đốc bộ phận tình báo kinh doanh tại công ty tư vấn Dezan Shira & Associates, cho biết.
Nguyên nhân là nắp nhựa, thùng chứa, túi và các loại hộp đựng ngày càng khó mua. Các dẫn xuất dầu mỏ còn được dùng để sản xuất keo dán giày dép và đồ nội thất, dầu bôi trơn máy móc công nghiệp, dung môi cho sơn và quy trình làm sạch.
“Gián đoạn dầu mỏ lan truyền rất nhanh sang sản phẩm hóa dầu và hàng tiêu dùng”, ông Dan Martin nói.
Khi các nhà sản xuất phải trả nhiều tiền hơn cho năng lượng và nguyên liệu thô, họ bắt đầu đẩy chi phí lên người tiêu dùng. Biến động này tạo áp lực lên lạm phát và kìm hãm kinh tế.
Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), nếu không có xung đột, tăng trưởng toàn cầu năm nay có thể đạt 3,3%. Tuy nhiên, tổ chức này sẽ công bố điều chỉnh dự báo vào tuần sau. “Dù chiến tranh có thể định hình kinh tế toàn cầu theo nhiều cách khác nhau, nhưng tất cả đều dẫn tới giá cao hơn và tăng trưởng chậm lại”, bà Kristalina Georgieva, Giám đốc điều hành IMF, nhận định.
Dư địa ứng phó với tình trạng thiếu hụt sản phẩm từ dầu mỏ không còn nhiều. Các quốc gia bắt đầu xả kho dự trữ dầu khẩn cấp, nhưng chỉ giúp bổ sung vào nguồn cung nhiên liệu. Trong khi phần lớn thiếu hụt trong ngành sản xuất là naphtha – một sản phẩm phụ của dầu mỏ, đầu vào quan trọng cho vật liệu tổng hợp.
Các nhà sản xuất có rất ít nguồn dự trữ và không có chất thay thế naphtha. Một số công ty hóa dầu tại châu Á – nơi mua một nửa nguồn naphtha từ Trung Đông – đã cắt giảm sản lượng hoặc tuyên bố tình huống “bất khả kháng” trong những tuần gần đây.
Hàn Quốc tận dụng việc Mỹ tạm đình chỉ trừng phạt dầu và sản phẩm dầu mỏ của Nga để nhập lô naphtha đầu tiên từ Moskva, kể từ khi xung đột Ukraine nổ ra. Seoul cũng áp lệnh cấm xuất khẩu naphtha nhằm bảo vệ nguồn cung nội địa.
Ông Martin cho biết tình trạng khan hiếm sản phẩm từ dầu mỏ đang làm tăng chi phí đầu vào, nhất là tại các doanh nghiệp sản xuất hàng có tiêu chuẩn nghiêm ngặt như chất bán dẫn, linh kiện ôtô và bao bì y tế hoặc thực phẩm. “Doanh nghiệp gần như không có nhiều cách xoay xở, ngoài cắt giảm sản xuất và tiết kiệm năng lượng”, ông nói.
Khi các nhà sản xuất chạy đua để đảm bảo nguồn nguyên liệu, chi phí nhựa và các sản phẩm liên quan tăng mạnh. Theo nền tảng phân tích thị trường hàng hóa ICIS, giá nhựa nguyên sinh tại châu Á đã tăng tới 59%, lên mức cao kỷ lục kể từ cuối tháng 2, thời điểm Mỹ và Israel bắt đầu không kích Iran.
Một trong những nhà bán buôn bao bì nhựa lớn nhất Thái Lan đã tăng giá 10% túi nilon trong suốt, loại sử dụng phổ biến để đựng thức ăn mang đi. Truyền thông Ấn Độ đưa tin nước đóng chai đắt hơn do giá nắp nhựa tăng 4 lần kể từ xung đột Trung Đông. Nongshim – nhà sản xuất mì ăn liền lớn nhất Hàn Quốc, cho biết công ty cung cấp bao bì nhựa cho họ hiện chỉ còn khoảng một tháng nguồn cung.
Theo bà Shariene Goh, chuyên gia phân tích hóa dầu cấp cao tại ICIS, các mặt hàng tiêu dùng phụ thuộc nhiều vào bao bì nhựa, như mỹ phẩm, có thể dễ rơi vào tình trạng thiếu hụt hơn những sản phẩm chỉ sử dụng nhựa một phần. “Các doanh nghiệp có thể tận dụng lượng tồn kho hiện có, nhưng sẽ cạn dần theo thời gian. Tôi cho rằng họ có thể thiếu hụt khá sớm”, bà nói.
Theo Morgan Stanley, ngoài sản xuất 17% naphtha và 30% nhựa nguyên sinh toàn cầu, Trung Đông còn cung cấp 45% lưu huỳnh (dùng sản xuất phân bón), 33% helium (chất sử dụng trong bán dẫn, y tế và hàng không vũ trụ) và 22% urê và amoniac.
Một số nhà sản xuất hàng tiêu dùng trì hoãn mua nguyên liệu với hy vọng giá sẽ giảm nếu xung đột Trung Đông được giải quyết. Số khác tìm cách hạ chi phí bằng cách giảm lượng nhựa sử dụng.
Tại Indonesia, nơi giá nhựa tăng gấp đôi trong một tháng qua, các công ty đã giảm độ dày bao bì. Có doanh nghiệp còn cân nhắc dùng vật liệu khác như giấy, thủy tinh, nhôm hoặc nhựa tái chế. Nhưng theo Liên đoàn Bao bì Indonesia, mỗi lựa chọn đều có thách thức riêng về độ bền, tuân thủ quy định an toàn, cũng như thời gian cần thiết để điều chỉnh dây chuyền sản xuất và tìm nguồn cung mới, vốn có thể mất từ 6 tháng đến 1 năm.
Stephen Moore, nhà sáng lập MLT Analytics, cho biết việc chuyển sang các vật liệu thay thế cũng đắt đỏ. Theo ông, nguồn cung nhựa tái chế và nhựa sinh học còn hạn chế, chưa kể vật liệu sinh học đắt gấp 5-7 lần loại nguồn gốc từ dầu mỏ.
“Nếu mọi thứ ở eo biển Hormuz trở lại bình thường ngay ngày mai, tôi nghĩ cũng phải mất ít nhất vài tháng để ngành nhựa ở châu Á có thể quay lại trạng thái gần như bình thường”, ông nói.
Chỉ vài ngày trước trận đấu giữa Croatia và Anh, Majda Praiz bất ngờ nhận được email thông báo người bán không thể giao 2 tấm vé mà vợ chồng cô đã thanh toán từ nhiều tháng trước. Để không bỏ lỡ trận đấu, họ buộc phải mua vé mới với giá cao hơn gần 1.000 USD.
Đây không phải trường hợp cá biệt. Khi World Cup 2026 bước vào giai đoạn các trận đấu loại trực tiếp, nhu cầu săn vé tăng mạnh khiến nhiều người tìm đến thị trường bán lại. Tuy nhiên, cùng với cơ hội mua được vé khi kênh chính thức khan hiếm là những rủi ro không phải ai cũng lường trước.
Theo Kiplinger, Praiz mua 2 vé trên StubHub từ tháng 12 năm ngoái với giá 1.671 USD. Thời điểm đó, vé chưa hiển thị số ghế do FIFA chưa phát hành vé chính thức. Người bán kỳ vọng sẽ nhận được vé sau đó để chuyển giao cho khách.
Đến sát ngày diễn ra trận đấu, giao dịch đổ vỡ khi người bán không thể cung cấp vé như cam kết. "Tôi thực sự hoảng loạn", Praiz nói.
StubHub đề nghị hoàn tiền, nhưng điều đó không bù đắp được các chi phí phát sinh. Chuyến đi đã được lên kế hoạch từ trước, trong khi giá 2 vé cùng hạng mua trực tiếp từ FIFA lúc này đã tăng lên khoảng 2.500 USD. Tính cả chi phí di chuyển và lưu trú, tổng chi phí của chuyến đi lên tới khoảng 3.000 USD.
Rủi ro từ những chiếc "vé ma"
Theo công ty dịch vụ pháp lý LegalShield, 35% người tiêu dùng từng gặp sự cố khi mua vé sự kiện. Trong số đó, khoảng một phần ba cho biết những tấm vé được gắn nhãn "đã xác minh" vẫn bị từ chối tại cổng kiểm soát.
Đáng chú ý, 68% cho biết từng mua phải "vé ma", tức người bán thực tế chưa sở hữu tấm vé vào thời điểm đăng bán hoặc không thể giao vé đúng cam kết, chứ không nhất thiết là vé giả. Điều này cho thấy rủi ro của thị trường bán lại không chỉ đến từ hành vi lừa đảo mà còn xuất phát từ chính cơ chế giao dịch.
Khi vé chính thức trở nên khan hiếm, nhiều người tìm đến các nền tảng như StubHub, SeatGeek, Ticketmaster hay Vivid Seats. Tuy nhiên, không phải nền tảng nào cũng hoạt động giống nhau. Ticketmaster vừa là đơn vị phân phối vé chính thức vừa hỗ trợ chuyển nhượng, trong khi StubHub chủ yếu đóng vai trò kết nối người mua và người bán.
Điều đó đồng nghĩa việc một tấm vé xuất hiện trên nền tảng không đồng nghĩa người bán đã thực sự sở hữu vé hoặc chắc chắn có thể chuyển giao thành công.
Theo điều khoản của StubHub, nền tảng có thể hỗ trợ giải quyết tranh chấp và hoàn tiền theo chương trình FanProtect Guarantee, nhưng không đảm bảo sự tồn tại hay tính hợp lệ của những tấm vé do người dùng đăng bán. Người bán vi phạm có thể bị phạt tới 100% giá trị giao dịch hoặc phải bồi hoàn toàn bộ chi phí phát sinh mà nền tảng bỏ ra để xử lý sự cố.
Bài học tài chính cho người mua vé
Thị trường thứ cấp hoạt động dựa trên niềm tin, nhưng cũng là nơi các lỗ hổng kỹ thuật dễ bị khai thác. Nhiều sự cố không chỉ đến từ vé giả, mà còn từ các lỗi đồng bộ hóa dữ liệu giữa hệ thống phát hành gốc và các trang web chuyển nhượng.
Các chuyên gia tài chính cá nhân khuyến cáo, với những sự kiện có nhu cầu cao, người tiêu dùng cần đặc biệt tỉnh táo trước các bẫy lừa đảo tinh vi. Trung tâm Khiếu nại Tội phạm Internet (IC3) thuộc FBI từng nhiều lần cảnh báo về các website giả mạo FIFA, được thiết kế tinh vi để đánh cắp thông tin thẻ tín dụng hoặc bán các gói VIP ảo.
Để tránh rơi vào tình cảnh dở khóc dở cười, người hâm mộ cần lưu ý:
Ưu tiên kênh chính thức: Website của ban tổ chức (FIFA) luôn là kênh an toàn tuyệt đối, tránh được mọi rủi ro về vé không hợp lệ.
Hiểu rõ cơ chế bảo vệ: Nếu buộc phải dùng sàn trung gian, hãy đọc kỹ điều khoản hoàn tiền và xác minh uy tín của nền tảng đó.
Cảnh giác với giá quá rẻ: Những lời chào mời giá "hời" cho các trận đấu tâm điểm thường là dấu hiệu nhận biết hàng đầu của lừa đảo.
Đại diện một nền tảng bán lại chia sẻ rằng, dù luôn nỗ lực sàng lọc và áp dụng các mức phạt nặng lên người bán gian lận, nhưng sự phức tạp của thị trường vé toàn cầu khiến các rủi ro vẫn tồn tại. Với người tiêu dùng, cách bảo vệ ví tiền tốt nhất vẫn là sự thận trọng trước khi nhấn nút "thanh toán", thay vì đặt cược vào những cơ hội thiếu kiểm chứng.
Chiều 16-4, số lượng cổ đông tham dự đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2026 của Công ty cổ phần FPT tăng đột biến. Hội trường đã kín 300 chỗ và ban tổ chức phải kê thêm ghế tại sảnh tòa nhà.
"Năm nay số lượng cổ đông gấp 3 năm ngoái. Tôi rất thông cảm với cổ đông khi cổ phiếu xuống lâu và sâu như vậy, lo lắng cho tài sản tương lai của mình", Chủ tịch Trương Gia Bình bắt đầu phần chia sẻ.
Trên thực tế, cổ phiếu FPT ghi nhận đà giảm mạnh trong quý 1-2026, cụ thể giảm hơn 23% so với đầu năm và mất khoảng 44% so với đỉnh năm 2025. Thị giá lao dốc về mức thấp nhất trong 2 năm.
Ông Bình hài hước nêu việc được nhiều người chú ý mỗi khi hát bài "Tái sinh". Ông cho rằng ở góc độ nào đó FPT đang tái sinh. Chủ tịch FPT tự tin 5-10 năm nữa FPT sẽ nắm công nghệ lõi quốc gia và chuyển đổi số, chuyển đổi AI hàng đầu thế giới.
Ông cũng lý giải chính AI tạo ra nhiều cảm xúc trái chiều của cổ đông từ lo lắng, hoài nghi, hy vọng đến tin tưởng. Đồng quan điểm với ông Jensen Huang - nhà sáng lập Nvidia, ông Bình tin tưởng nhân loại đang bước vào kỷ nguyên đặc biệt mới với AI.
Thực tế trí tuệ nhân tạo đã được nghiên cứu và phát triển từ những năm 1950, nhưng chỉ thực sự bùng nổ khi xuất hiện trí tuệ nhân tạo tạo sinh (AI Agent).
"Tất cả quốc gia, tổ chức không còn cách nào khác là chuyển đổi AI, AI hóa. Ai không làm thì sẽ phải ra đi. Ai làm chậm không chắc được ở lại", ông Bình nhấn mạnh.
Ông Trương Gia Bình thẳng thắn thừa nhận một thực tế năm 2025, hầu hết khách hàng của FPT dừng lại ở giai đoạn "công xưởng thủ công" - đầu tiên của hành trình AI hóa. Đây là giai đoạn doanh nghiệp mới chỉ dừng ở mức nhận thức, ứng dụng AI lẻ tẻ mang tính chất "công xưởng", nhưng chưa thay đổi được bản chất hệ thống.
"Ngộ nhận lớn nhất của các doanh nghiệp là khi thấy nhân viên dùng AI viết được bản nhạc, vẽ được tấm hình hay lập trình nhanh hơn thì nghĩ rằng đã hoàn tất chuyển đổi. Năm 2025, những tổ chức thực sự chấp nhận AI hóa chỉ chiếm vỏn vẹn 1% doanh thu của FPT", ông Bình chia sẻ.
Theo người đứng đầu FPT, lộ trình AI hóa gồm 3 giai đoạn: Giai đoạn ứng dụng công cụ rời rạc, giai đoạn AI hóa ứng dụng trong dây chuyền và giai đoạn công nghiệp hóa hoàn toàn.
Ông Bình tiết lộ từ năm 2026, FPT sẽ chính thức bước vào giai đoạn 3. Ông ví von đây là "mâm trên" chỉ dành cho số ít doanh nghiệp lớn có năng lực thực thi, với những hợp đồng lên tới hàng trăm triệu USD. Để làm được điều này, ông cho biết FPT cần đi cùng những người khổng lồ và hiện là công ty đầu tiên tại Đông Nam Á gia nhập liên minh của Microsoft.
Tại đại hội, một cổ đông đặt câu hỏi về chiến lược AI của FPT khá chung chung, chưa đưa ra được sản phẩm cụ thể như xe điện của Vingroup. Ông Trương Gia Bình cho biết FPT không tập trung tạo sự chú ý khi công bố thành quả về AI như doanh nghiệp khác. Thay vào đó, chiến lược AI sẽ đem về những hợp đồng cụ thể trị giá hàng trăm triệu USD từ các đối tác trên thế giới, từ đó đem lại lợi ích thực sự cho cổ đông.
CEO Nguyễn Văn Khoa cũng chia sẻ năm 2025 FPT đã ký được hợp đồng 256 triệu USD về AI và có hợp đồng trên 100 triệu USD đầu tiên tại Nhật Bản.
Theo bảng công bố thông tin mới đây, Công ty cổ phần VETC ghi nhận lợi nhuận sau thuế năm 2025 đạt khoảng 136,3 tỷ đồng, gấp 6 lần cùng kỳ năm trước đó. Dù có lãi tăng mạnh, doanh nghiệp này vẫn đang ghi nhận khoản lỗ lũy kế hơn 468 tỷ đồng.
Đây là lần đầu VETC công bố thông tin về tình hình tài chính. Trước đó, các số liệu này chỉ được lãnh đạo doanh nghiệp báo cáo với cổ đông tại phiên họp thường niên của Tasco (HUT) - công ty mẹ của VETC - hoặc liệt kê tính theo bộ phận kinh doanh trong báo cáo tài chính hợp nhất của công ty mẹ.
Theo đó, từ khi hoạt động năm 2016 đến 2022, công ty liên tục kinh doanh thua lỗ với mức đỉnh điểm lên tới 300 tỷ đồng vào năm 2020. Năm 2019, Tasco từng muốn trả lại dự án cho Bộ Giao thông vận tải vì lo phá sản.
Đến tháng 8/2022, VETC chính thức thu phí dán thẻ ETC, từ đó cải thiện nguồn thu. Tháng 4/2023, công ty được cấp giấy phép dịch vụ trung gian thanh toán. Họ mở ứng dụng ví điện tử cho phép chi trả phí giao thông, bãi đỗ xe, phí cảng biển, cảng hàng không, xăng dầu... với hàng triệu người dùng. Thời điểm đó, ban lãnh đạo Tasco kỳ vọng VETC có lãi lần đầu vào năm 2023, nhưng thực tế mảng này vẫn lỗ hơn 88 tỷ đồng.
Lãi tăng mạnh giúp vốn chủ sở hữu của công ty cải thiện lên hơn 219 tỷ đồng, tính đến cuối năm 2025, gấp 2,6 lần cùng kỳ. Song, tổng nợ phải trả nhích thêm gần 7% lên khoảng 3.003 tỷ đồng, chủ yếu do phát sinh nợ trái phiếu, trong khi vay ngân hàng giảm so với cùng kỳ.
VETC đang có một lô trái phiếu giá trị 500 tỷ đồng. Đây là trái phiếu chuyển đổi có kỳ hạn 5 năm do Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) - một thành viên của nhóm Ngân hàng Thế giới (World Bank) - làm trái chủ. Lãi suất cố định theo tiền đồng là 5% một năm. Khoản đầu tư này được kỳ vọng đẩy nhanh hơn các dự án giao thông thông minh mà VETC đang theo đuổi.
Là thành viên của Tập đoàn Tasco (nắm hơn 99% vốn), VETC là đơn vị vận hành hệ thống thu phí không dừng (ETC) lớn nhất tại Việt Nam. Doanh nghiệp này chiếm 75% thị phần với 133 trạm thu phí. Họ phục vụ hơn 3,8 triệu khách hàng, xử lý khoảng 700 triệu giao dịch mỗi năm.
Tasco (HUT) hoạt động trong đa lĩnh vực như bảo hiểm, sản xuất và phân phối ôtô, bất động sản... Công ty đang phân phối xe hơi của một số thương hiệu như Volvo, Lynk&Co, Geely... Năm trước, Tasco đạt doanh thu hơn 37.000 tỷ đồng, tăng hơn 22% so với cùng kỳ và đạt mức cao nhất lịch sử, phần lớn đến từ các hoạt động phân phối và dịch vụ ôtô. Lợi nhuận sau thuế đạt hơn 623 tỷ đồng, gấp hai lần năm trước.
